Першыя вуліцы 17 Верасня ў гонар Вызвольнага пахода Чырвонай Арміі і далучэння Заходняй Беларусі да БССР у 1939 годзе пачалі з'яўляцца ў заходнебеларускіх гарадах і мястэчках ужо напачатку 1940 года.
Вось некалькі прыкладаў (з таго, што атрымалася хутка знайсці) такога перайменавання для Нясвіжа, Вілейкі і Беластока (Беласток у складзе БССР дэ юрэ праіснаваў да 20 верасня 1944 года, калі быў перададзены ў склад будучай Польскай Народнай Рэспублікі).
З цікавага, у Нясвіжы дагэтуль вуліца 17 Верасня знаходзіцца на тым жа месцы, дзе да прайменавання ў студзені 1940 года была вуліца Бернарзінская.

#мастацтвабсср
Даўно ведаў пра праект помніка ў гонар вызвалення Заходняй Беларусі, які планавалі ўсталяваць у Беластоку 17 верасня 1941 года і які, натуральна, не быў пастаўлены, бо пачалася вайна. Пра гэты праект часта пісалі ў даваеннай прэсе ў 1940 годзе і я некалькі разоў на канале посціў яго фота.
І вось толькі зараз рашыў пагугліць інфармацыю пра яго аўтара і афігеў)
Аказалася, што Натан Рапапорт (1911-1987) пасля вайны стаў вядомым скульптарам сусветнага маштабу. Ён, ураджэнец Варшавы і выпускнік Варшаўскай Акадэміі мастацтваў, паспеў пажыць і ў СССР, і ў Ізраілі і ў ЗША (дзе і памёр). Рапапорт - аўтар манумента Героям Варшаўскага гета 1948 года у Варшаве, мемарыяла Халакоста ў Масачусетсы ЗША 1967 года і помніка "Вогненны світак" ў Ізраілі 1971 года.
У кампазіцыі і стылі выканання манумента Героям Варшаўскага гета (фота 3), як мне падаецца, можна пабачыць пэўнае падабенства з помнікам Вызваленню Заходняй Беларусі.
Дарэчы, ні ў якай інтэрнэт-крыніцы не ўказана пра працу Натана Рапапорта над помнікам на беларускую тэматыку, першай ягонай работай паўсюль названы манумент Героям Варшаўскага гета.

#фотабсср
Заўважыў на трох розных фота, зробленых у Маладзечне пасля 17 верасня 1939 года (горад быў "прымежны", таму Чырвоная Армія дайшла да яго ўвечары першага дня пахода), высокага чырвонаармейскага камандзіра з трыма "шпаламі" у пятліцах.
Аказалася, гэта Міхаіл Васільевіч Рудакоў (1905-1979), у той час начальнік палітадзела 11-й Арміі РСЧА. Вікіпедыя пра яго піша, што ён прайшоў усю Вялікую Айчынную, якую закончыў у Кёнігсбергу (сёняшні Калінінград).
Усе фота зроблены ў раёне цяперашняй плошчы Старое Места ў Маладзечне.

#архітэктурабсср #публікуеццаўпершыню
Праект інтэрната Інстытута народнай гаспадаркі (Наргас) у Менску ад архітэктара Воінава А.А. і яго рэалізацыя (фота 2) на фота канца 1930-х гадоў (як бачна, ад барэльефаў на фасадзе адмовіліся).
Будынак быў спалены ў вайну, але захаваўся ў даволі неблагім стане (фота 3,4). Тым не менш, у пасляваенныя гады было прынята рашэнне не аднаўляць інтэрнат, а пабудаваць на яго месцы знакаміты жылы дом з крамай "Акіян" на перакрыжаванні пр.Незалежнасці і вул.Казлова.