عباس کاظمی

▪️جستارهای "زندگی سیاسی اشیا" در دهه‌ی ۶۰ ابتدا در سالهای ۱۳۸۹ تا ۱۳۹۳ در مجلات شهروند امروز و مجله اندیشه پویا منتشر شده. در سالهایی آن جستارها را نوشتم که شغل خاصی نداشتم و در وضعیت بیکاری اجباری، ناشی از لطف احمدی‌نژاد و دوستانش در دانشگاه تهران شدم و از این‌رو، کاری دیگری جز نوشتن این یادداشتها نداشتم.

@varijkazemi

🔹در این پادکست خلاصه فصل زندگی سیاسی اشیا، بر اساس کتاب امر روزمره در جامعه‌پساانقلابی روایت می‌شه. اگر حوصله خواندن کتاب را تا حالا نداشتید این فایل صوتی که با هوش مصنوعی درست شده شاید بتونه نشون بده که "جامعه‌شناسی جدید" ،چگونه به موضوعات نگاه می‌کنه.

این پادکست را امین عزیز با کمک هوش مصنوعی تدارک دیده است.
https://xn--r1a.website/irCDS

کانال انتشارات فرهنگ جاوید
https://xn--r1a.website/farhangejavidpub

🔸زمان شنیدن ۱۵ دقیقه

#اشیا #زندگی_روزمره

وقتی در سال ۱۳۷۱ دانشجوی دانشکدهٔ علوم اجتماعی دانشگاه تهران شد، آموزش نظریه برایش با زندگی اجتماعی پیرامونش پیوند چندانی نداشت. سال‌ها بعد، این تجربه به پرسشی دربارهٔ شیوهٔ مواجههٔ دانشگاهیان ایرانی با نظریه تبدیل شد که چرا گاهی نام‌ها و اصطلاحات نظری را خوب می‌شناسیم، اما برای فهم یک مسئلهٔ مشخص در جامعهٔ خودمان به دشواری از آن‌ها استفاده می‌کنیم؟

کتاب با ایدهٔ «نظریه‌های مسافر» ادوارد سعید پیش می‌رود و سپس به نقش ترجمه، جابه‌جایی مفاهیم و رابطهٔ نابرابر شمال و جنوب در تولید دانش می‌رسد. عباس کاظمی خواننده را به این فکر می‌اندازد که یک نظریه در ایران چگونه خوانده و تدریس می‌شود، کدام بخش‌هایش دیده نمی‌شود و آیا می‌تواند در برخورد با تجربهٔ ایرانی تغییر کند.

«سفر نظریه‌ها» برای علاقمندان علوم انسانی بویژه جامعه‌شناسی و بویژه‌تر کسانی خواندنی است که سر کلاس، در کتاب یا در بحث‌های عمومی با نام نظریه‌پردازان روبه‌رو شده و از خود پرسیده‌اند که این بحث‌ها دقیقاً چه کمکی به فهم زندگی ما در ایران می‌کند؟

چاپ دوم «سفر نظریه‌ها»، نوشته‌ی عباس کاظمی، توسط نشر اگر منتشر شد.⁩

🔻خلاصه مقدماتی کتاب سفر نظریه‌ها که در یک فایل گفت گویی توسط هوش مصنوعی به همت امین عزیز تدارک دیده شده تقدیم‌تان می‌شود‌. با شنیدن این فایل با اید‌ه‌های اصلی کتاب آشنا می‌شوید.

🔺چاپ دوم کتاب سفر نظریه‌ها اخیرا به همت نشر اگر منتشر شده و می‌توانید آن را از کتابفروشی‌ها یا به صورت آنلاین تهیه کنید.

عباس کاظمی

@varijkazemi

سفر نظریه‌ها

🔺چاپ دوم کتاب سفر نظریه‌ها اخیرا به همت نشر اگر منتشر شده و می‌توانید آن را از کتابفروشی‌ها یا به صورت آنلاین تهیه کنید.

عباس کاظمی

سایر لینک‌های خواندنی درباره کتاب
https://xn--r1a.website/Varijkazemi/1501


https://xn--r1a.website/Varijkazemi/1675

بت‌واره‌شدن نظریه‌ها

https://xn--r1a.website/Varijkazemi/1281

چشم جامعه‌شناختی

https://www.etemadnewspaper.ir/fa/main/detail/195634/

@varijkazemi
@irCDS

خیابان سنایی تهران بوی عشق می‌دهد. برای هر آدمی یک خیابان در شهرش وجود دارد که با قدم زدن در آن حال و هوایش به طرز محسوسی تغییر می‌کند؛ حتی گاهی با تلنگر عطر عابری ناشناس که از کنارش می‌گذرد.

من همیشه با بوهای غیرمعمول به وجد می‌آیم؛ بوی آسفالت گرم خیابان‌های بازسازی‌شده، بوی بنزینی که از باک ماشین شُره می‌کند، بوی خشت خام، نان بیات، کاغذ کاهی، و همه‌ی آن اسانس‌های ساختگی و آزمایشگاهی که یک عمر باهاشان سروکار داشته‌ام. برای من این بوها حظ بدون مرز است.
بوی زنی که دوستش دارم هم از همین‌هاست. بوی لوسیون‌های میوه‌ای تنش، شامپو، لباس‌هایش؛ همه و همه جهانی است خارج از چیزهایی که تا به حال تجربه کرده بودم. ‌.....

از دور تماشا کردن سخت است. این که هر شب وقت شنیدن صدایش،چشم‌هایت را ببندی و دست به دامن تخیل شوی از یک‌جایی به بعد دیگر افاقه نمی‌کند،کار چندانی از خیال بر نمی‌آید.....


از کتاب در تدارک زندگی نکرده
مائده مرتضوی

#معرفی_کتاب #شهر

@varijkazemi

مدرسه مهرآیین: چرا می خواهم به کمک مردم یک معلم مستقل باقی بمانم و تبدیل به یک .......فرهنگی نشوم

" وزن من عشق من است"
سنت اگوستین

۱. نوشتن این یادداشت برخلاف تمام اصول اخلاقی ست که سالها به عنوان یک معلم برای خود تعیین کرده بودم. من از نگاه خودم معلمی سخاوتمند بودم که می کوشیدم هر آنچه می دانم را بدون هیچ چشم داشتی در اختیار دانشجویان و مخاطبانم قرار دهم. شاهد این ماجرا همین صفحه تلگرام است که همه مطالب، جزوه ها و فایل های موجود در آن را بی هیچ چشم داشت مادی منتشر کردم تا مورد استفاده دانشجویان و افراد علاقمند قرار گیرد. من در جاهای بسیاری تدریس کرده ام که هنوز بعد از سالها حق التدریس آن را نگرفته ام. اما اکنون شرایط زندگی را چنان برای من رقم زده اند که یا باید تبدیل به یک ...فرهنگی شوم و به تمامی عقاید و باورهای خود پشت پا بزنم تا با گرفتن حداقل حقوق بتوانم زندگی معمول خود را بگذرانم و یا آنکه بواسطه مشکلات اقتصادی که بدلیل نداشتن شغل با آن روبرو میشوم نتوانم هیچ یک از فعالیت های لازم برای کار معلمی چون کتاب خریدن و کتاب خواندن و فکر کردن و خلوت داشتن و....را انجام دهم و تبدیل به فردی عاطل و باطل شوم.
۲. چندین سال پیش در ابتدای دهه نود که موسسه " رخداد تازه" را با انگیزه تشکیل جلسات فرهنگی با کمترین هزینه تاسیس و مدیریت میکردم، یکی از استادان برجسته کشور که به لحاظ سنی بسیار از من فاصله داشت از من درخواست مبلغی به عنوان قرض کرد. اولین واکنش من به این درخواست بغض بود. پرسید آقای مهرآیین چرا ناراحت شدید؟ گفتم ناراحتم چون استادی چون شما از من که در حد دانشجوی شما هستم درخواست کمک مالی میکند. به من رو کرد و با صدایی که نشان از نصیحت داشت گفت از من یاد بگیر که به همان میزان که کمک کردن به دیگران کاری اخلاقی ست، کمک گرفتن از دیگران هم کاری اخلاقی ست و اگر اکنون من استاد از تو کمک خواسته ام احساس شرم و تقصیر نکن. این ماجرای قرض دادن و پس دادن قرض زمان زیادی طول نکشید اما این جمله استادم در ذهن من باقی ماند که " کمک گرفتن همچون کمک کردن کاری اخلاقی ست".
۳. من اکنون بر همین مبنا میخواهم از مخاطبانم کمک بخواهم اما نه کمکی مجانی، بی دلیل و بی بها. از این به بعد مدرسه مهرآیین که همین صفحه تلگرام مکان مجازی اجرای فعالیت های آن است، محیط ارتباط من با مخاطبان و دانشجویانم است. من از این به بعد در کنار فایل های صوتی و تصویری و نوشتارهایی که تاکنون در کانال تلگرامی مدرسه مهرآیین منتشر کرده ام، با تولید فایل های صوتی و تصویری در حوزه مباحث مربوط به علوم انسانی، خصوصا در حوزه های نظریه های جامعه شناسی، جامعه شناسی فرهنگ، جامعه شناسی احساس، روش شناسی کیفی، فلسفه اگزیستانسیال و پدیدارشناختی، روانکاوی، و نقد ادبی که از اندکی دانش در آن ها برخوردارم، در همین فضای مجازی معلمی خواهم کرد. فرم این فعالیت ها البته فقط بصورت درسگفتار نخواهد بود و ژانرهای دیگری همچون سخنرانی، مصاحبه، گفتگو با دیگر استادان و دانشجویان، مشاوره دانشجویی، ترجمه، و تالیف نیز شامل خواهد شد. از این به بعد مدرسه مهرآیین هم شغل من و هم بیانگر عشق من به مردمم خواهد بود. من چیزی جز فکر کردن، مطالعه کردن و سخن گفتن نمیدانم. البته که به قول آن ....من میتوانم بروم کارگری و حمالی کنم تا بفهمم که دیگر نباید در حوزه سیاست سخن بگویم. اما معلم بودن معنای زندگی من یا به زبان اگوستین عشق به معلمی وزن من است و من برای حفظ این عشق به زبان لویناس فروتنانه رو به سوی دانشجویان و مخاطبانم میکنم و از آن ها میخواهم با همراهی خود مدرسه مهرآیین را برای من و خودشان زنده نگه دارند. ازاینرو از همه مخاطبان میخواهم که از این پس آنان حامی زندگی این معلم باشند و در قبال آنچه از من می آموزند( البته اگر واقعا چیزی از من آموختند و سخنان و نوشتار من سخنان و نوشتار بی معنایی نبود)، به اختیار خود و در حد توان خود و بدون هیچ اجبار اخلاقی، برای آنچه می آموزند، به معلم خود کمک کنند تا "دیگری بزرگ" نتواند از او یک ....فرهنگی یا یک انسان بی خاصیت بسازد.به زبان پاسکال، "اگر نتوانیم کاری کنیم که آنچه عادلانه است قوی باشد، کاری کرده ایم که آنچه قوی است عادلانه باشد".
۴.این شماره کارت بانکی و شبا اگرچه نام من بر خود دارد، اما به زبان آن فیلسوف شما آن را آغاز سنتی در جامعه بدانید که می کوشد به طور مدنی از علوم انسانی و معلمان علوم انسانی حمایت کند تا آنان تبدیل به پیروان مکتب "فردید و آیت و بیژن و ...." نشوند، اگر چه هیچ تضمینی برای این ماجرا وجود ندارد. تنها باید امیدوار بود که مهرآیین و امثال مهرآیین تبدیل به " تاجر خواب و توهم" نشوند.
6219861863240882
IR160560611828006600219602
شماره کارت و شبا بانک ملت
6104337978474714
IR210120000000004942035258

بانک کشاورزی
6037701071645359
IR930160000000000588545660

یادداشت دردناک دکتر مهرآیین درباره تلاش برای ماندن و ادامه دادن معلمی را بازنشر می‌کنم. حالا که او در زندان است، شاید بازنشر این یادداشت و حمایت از مدرسه مهرآیین، کمترین کاری باشد که از دست ما برمی‌آید؛ به‌ویژه اگر خانواده‌اش در این روزها با دشواری‌های مالی روبه‌رو باشند.

عباس کاظمی

بی‌معنا شدن کار
@panora_ma

در گفتگویی دیگر از فصل «ایران ادامه دارد» با عباس کاظمی-جامعه شناس-گفتگو کردیم.

این گفتگو توسط سبحان یحیائی-سردبیر- در تاریخ ۶ مهر ماه سال ۱۴۰۵ انجام شده است.
@maxspaces
ما را در پلتفرم‌های اینستاگرام، یوتیوب، آپارات و پلتفرم‌های پادکست هم می‌توانید دنبال کنید.
بازاروما، رسانه اقتصادی ما
@bazaaroma
آثاروما، رسانه فرهنگ و هنر ما
@asaroma

ویدئوی کامل این گفتگو در آپارات و یوتیوب قابل مشاهده است. به زودی در پلتفرم‌های پادکست هم منتشر خواهد شد.

این کلیپ خلاقانه را دانشجویان درس «نظریه‌های جامعه‌شناسی ۳» در گروه علوم‌اجتماعی دانشگاه کاشان، بر مبنای کتاب «سفر نظریه‌ها» تهیه کرده‌اند؛ تجربه‌ای دلگرم‌کننده از مواجهه‌ای خلاقانه با نظریه‌های جامعه‌شناختی.

از خانم دکتر مینا ستوده، که این درس را ارائه می‌کنند، صمیمانه سپاسگزارم. همچنین از خانم‌ها حاجی‌تقی‌زاده، نوروزی و حمیدی برای خلاقیت و ایده‌پردازی در تولید این کلیپ تشکر می‌کنم.

دیدن اینکه یک کتاب در فضای کلاس درس، به دست دانشجویان، بهانه‌ای برای تجربه‌کردن، بازآفرینی و روایت دوباره نظریه‌ها می‌شود، برای من مایه خوشحالی است.

#سفر_نظریه‌ها #جامعه‌شناسی #دانشگاه_کاشان

@varijkazemi

درباب امکان فروپاشی بروکراتیک

من در مصاحبه ام در پارانوما  به سه تجربه از کشورهای دیگر اشاره کردم که می ‌تواند درس‌هایی برای وضعیت موجود ما داشته‌باشد. در اینجا کمی تفصیلی‌تر این سه تجربه را مرور می کنیم.
🔹از ۲۰۱۹ بحران مالی و بانکی لبنان آغاز شد، ارزش لیره سقوط کرد، تورم بسیار بالا رفت و بخش بزرگی از پس‌اندازهای مردم عملاً از دست رفت. سقوط ارزش واقعی حقوق کارکنان دولت به غیبت گسترده، استعفا، اعتصاب و اختلال در خدمات عمومی انجامیده است؛ در فاصله ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ تعداد کارکنان غیرنظامی دولت حدود ۲۶ درصد کاهش یافته و دستمزد واقعی کارکنان در مقطعی به حدود یک‌سوم سطح پیش از بحران رسیده است. سقوط دستمزدهای واقعی موجب شد کارکنان بخش عمومی به فعالیت‌های اقتصادی دیگری روی بیاورند و غیبت از محل کار افزایش پیدا کند. در سال‌های بحران، اعتصاب‌های کارکنان دولت نیز به مسئله جدی تبدیل شد؛ در ۲۰۲۲ حتی اعتصاب بخش عمومی با تهدید به فلج شدن دولت همراه شد.

🔹نمونه دوم، در زیمبابوه نیز ابرتورم عملاً ارزش حقوق کارمندان دولت را به چند دلار در ماه رساند و به فرسایش خدمات عمومی و غیبت کارکنان انجامید.  در زیمبابوه بحران طی سال‌های طولانی شکل گرفت و در ۲۰۰۸ به نقطه انفجاری رسید. تورم به ارقام تقریباً غیرقابل تصور رسید؛ تورم نقطه‌ای در سپتامبر ۲۰۰۸ به حدود ۵۰۰ میلیارد درصد رسید. پول ملی عملاً از گردش خارج شد.  دولت دیگر نمی‌توانست درآمدهای خود را با سرعت افزایش قیمت‌ها جمع‌آوری کند. ارزش واقعی مالیات‌هایی که باید دریافت می‌کرد، تا زمان وصول‌شدن کاهش می‌یافت. در نتیجه درآمد دولت از حدود ۲۵ درصد GDP در ۲۰۰۵ به حدود ۴ درصد GDP در ۲۰۰۸ سقوط کرد. مخارج دولت هم به‌شدت فرو ریخت. نتیجه،  تقریباً فروپاشی کامل خدمات عمومی بود.  مدارس تعطیل شدند، بسیاری از بیمارستان‌ها از کار افتادند، شبکه آب و برق و حمل‌ونقل دچار اختلال جدی شد و بحران بهداشتی ناشی از وبا نیز شکل گرفت. نقطه عطف، ۲۰۰۹ بود. زیمبابوه عملاً پول ملی خودش را کنار گذاشت و به نظام چندارزی رفت؛ عمدتاً دلار آمریکا و رَند آفریقای جنوبی. این اقدام ابرتورم را متوقف کرد.
 
🔹ونزوئلا  در فاصله حدود ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ وارد یک دوره ابرتورم بسیار شدید شد. در نتیجه حقوقی که به بولیوار پرداخت می‌شد، گاهی ظرف چند هفته یا حتی چند روز بخش بزرگی از ارزش خود را از دست می‌داد. این مسئله به‌ویژه برای معلمان، استادان دانشگاه، پزشکان، پرستاران، کارکنان مترو، برق، نفت و سایر کارکنان دولت بسیار مهم بود. در یک پژوهش دانشگاهی که بر اساس ۲۰۷ مصاحبه با کارکنان دولتی ونزوئلا انجام شده، آنتولیو روزالس و همکارانش(2023) به ما  می گویند که بوروکراسی ونزوئلا به دلیل از بین رفتن ارزش دستمزد و وابستگی فزاینده کارکنان به پرداخت‌های خارج از حقوق رسمی دچار آسیب جدی شد. آنها کاهش کیفیت خدمات، کاهش مزایای تأمین اجتماعی و افت آموزش حرفه‌ای کارکنان را نیز گزارش می‌کنند.

در اینجا مسئله فقط فقیر شدن کارمند نبود. مسئله این بود که حقوق دیگر نمی‌توانست نیروی کار را به سازمان دولتی متصل نگه دارد. در ۲۰۱۸، در مدارس ونزوئلا  معلمان دسته‌جمعی شغل خود را ترک می‌کردند. طبق داده‌ای که آن گزارش از یک سازمان آموزشی ونزوئلایی نقل می‌کند، فقط در پنج ماه نخست ۲۰۱۸ حدود ۴۸ هزار معلم شغل خود را ترک کرده بودند؛ یعنی حدود ۱۲ درصد کارکنان مدارس ابتدایی و متوسطه.  حقوق یک معلم که در اواسط ۲۰۱۷ حدود ۴۵ دلار در ماه ارزش داشت، در ۲۰۱۸ در بازار آزاد به حدود ۸ دلار در ماه رسیده بود. یک معلم دیگر حقوقش را حدود ۲۹ دلار در ماه برآورد می‌کرد.  
بعضی کلاس‌ها هفته‌ها بدون معلم ماندند و مدیران مجبور شدند از والدین یا داوطلبان برای پر کردن کلاس‌ها استفاده کنند. در دانشگاه سیمون بولیوار، در سال ۲۰۱۷ حدود ۱۶ درصد استادان استعفا دادند؛ بسیاری از آنها کشور را ترک کردند. حقوق برخی استادان در آن مقطع در بازار آزاد حدود ۸ دلار در ماه ارزش داشت. بخش نفت ــ که ستون مالی دولت بود ــ نیز از پیش آسیب دیده بود  در نتیجه حدود ۲۵ هزار نیروی خود را از دست داد.
تا سال ۲۰۲۴ حدود ۸۰ درصد مراکز بهداشتی  قادر به ارایه خدمات نبودند. بیش از ۷۵ درصد کارکنان آموزش‌دیده پزشکی و پرستاری از بیمارستان‌های دولتی خارج شده بودند؛ حدود ۶۹.۳ درصد جمعیت دسترسی مناسب به خدمات سلامت نداشتند.

عباس کاظمی

۲۲مهر ۱۴۰۵

@varijkazemi

معرفی کتاب

#پرسه‌زنی_در_کتابخانه

👇

🔻عباس کاظمی

🔸معرفی تکه‌هایی از کتاب تقویم بی‌هدفی
🔹نوشته تام لاتس
▪️ترجمه حمیدرضا کیانی
🔺نشر اطراف
@varijkazemi

جمعه ۲۴ مهر ۱۴۰۵
زمان شنیدن؛ ۱۰ دقیقه
#جستار #معرفی_کتاب

▪️ابتسام لطفي

يا غائبين وفي الضلوع مقامكم، إن الفؤاد بفقدكم يتحسّر

📍 برای آشنایی بیشتر با محتوای این جلسات، می‌توانید اینجا کلیک کنید.

✍️ جلسات این دوره، از پنج‌شنبه، ۲۰ مهرماه (همین هفته‌ی جاری) آغاز می‌شود. برای ثبت‌نام و حضور در این چهار جلسه می‌توانید با ادمین موسسه: @Sayesarveazad تماس بگیرید.

پنج‌شنبه‌ها از ساعت ۱۴ تا ۱۶
نیاوران، خیابان امیدوار، پلاک ۲۳


کانال «مجمع دیوانگان»
@DivaneSara

.

خشونت و خطر جنگ داخلی
@panora_ma

در گفتگویی دیگر از فصل «ایران ادامه دارد» با عباس کاظمی-جامعه شناس-گفتگو کردیم.

این گفتگو توسط سبحان یحیائی-سردبیر- در تاریخ ۶ مهر ماه سال ۱۴۰۵ انجام شده است.
@maxspaces
ما را در پلتفرم‌های اینستاگرام، یوتیوب، آپارات و پلتفرم‌های پادکست هم می‌توانید دنبال کنید.
بازاروما، رسانه اقتصادی ما
@bazaaroma
آثاروما، رسانه فرهنگ و هنر ما
@asaroma

ویدئوی کامل این گفتگو در آپارات و یوتیوب قابل مشاهده است. به زودی در پلتفرم‌های پادکست هم منتشر خواهد شد.

معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران با همکاری میز مطالعات ایران پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت ارشاد برگزار می‌کند:

سلسله نشست‌های
«ایران‌شناخت»

نشست چهارم: «مدرنیته ایرانی به روایت میرسپاسی»

(بر اساس کتاب تاملی در مدرنیته ایرانی)

سخنرانان:
دکتر علی میرسپاسی، رئیس مرکز مطالعات ایران‌شناسی دانشگاه نیویورک

دکتر عباس کاظمی، دانشیار جامعه‌شناسی مؤسسه پژوهشی مطالعات فرهنگی و اجتماعی

دکتر جلال توکلیان، نویسنده و پژهشگر و مترجم کتاب تأملی در مدرنیته ایرانی

دبیر نشست: دکتر سعید صالحیان

زمان: دوشنبه ۴ آبان ۱۴۰۵ - ساعت ۱۶

مکان: خانه کتاب دانشگاه
(خیابان ۱۶ آذر، نبش خیابان ادوارد براون)

لینک حضور مجازی در نشست:

https://meet.google.com/hcs-jppp-hjw


https://xn--r1a.website/Develomentstudies

🔻مدرنیته غیر، نقد کتاب:
تاملی در مدرنیته‌ی ایرانی. چاپ اول ۱۳۸۴

▪️به بهانه گفت‌وگوی امروز، نقد کتابی که در سال ۱۳۸۵ نوشتم(که در کتاب ماه علوم‌اجتماعی به چاپ رسیده‌بود) را اینحا به اشتراک می‌گذارم. اکنون بعد از بیست سال مجدد به این کتاب برگشتم. در زمانه‌ای که به کل، همه‌چیز آن دگرگون شده، دیگر چگونه می‌توان و جرا باید درباب مدرنیته‌ی ایرانی تامل کرد؟

🔺منتشر شده در کتاب ماه علوم‌اجتماعی، بهار ۱۳۸۵

عباس کاظمی


@varijkazemi

خیابان ایرانشهر؛ رقص زندگی یا سوگ پنهان؟

عباس کاظمی

تهران شهر عجیبی است؛ شهری که در فاصله‌ای نه‌چندان دور، جهان‌های اجتماعی متفاوت و گاه متضاد را کنار هم می‌شود دید. دیروز عصر برنامه من از کتابسرای راوی(باغ فردوسی) آغاز شد؛ جایی که به مناسبت هفتادسالگی امیرحسن چهلتن، رمان‌نویس برجسته، درباره کتاب‌ها و روایت‌های او از تهران و تحولات این شهر گفت‌وگو می‌کردیم. جمعیت قابل‌توجهی از میان‌سالان و بزرگ‌سالان در آنجا حضور داشتند. از آنجا به سمت گالری ثالث و بازدیدی از طراحی‌های صالح تسبیحی رفتم  و سپس جمعیت خیابان کریمخان مرا به سمت ایرانشهر سوق داد. آنجا با صحنه کاملاً متفاوتی مواجه شدم: انبوهی از دختران و پسران جوان با لباس‌ها و آرایش‌های متفاوت، به مناسبت هالووین به خیابان آمده بودند. خیابان بسیار شلوغ بود؛ مملو از رفت‌وآمد، خنده، شادی، معاشرت و هیجان جمعی. کمی آن‌طرف‌تر، در میدان ولیعصر،  جمعیت دیگری گرد هم آمده بودند: پرچم به دست، با حضور مداحان و سخنرانان و شکل و شمایل کاملا متفاوت با جمعیت باغ فردوس و خیابان ایرانشهر.
این هم‌زمانی و هم‌جواری، به نظرم یکی از جالب‌ترین تصاویر تهران امروز است. شهری که در آن، شکل‌های متفاوتی از زندگی، سلیقه‌ها، باورها و تجربه‌های جمعی در کنار یکدیگر جریان دارند. اما این تنوع صرفاً به معنای هم‌زیستی آرام و بی‌مسئله این جهان‌های متفاوت نیست. به نظر می‌رسد در پس این تکثر، نوعی تنش و ستیز پنهان نیز وجود دارد که باید آن را جدی گرفت: از تفاوت‌های نسلی تا تفاوتهای ایدئولوژیکی و سبک زندگی.

به‌ویژه خیابان ایرانشهر و حضور جوانان در آن را نباید صرفاً به یک اتفاق تفریحی یا فرهنگی تقلیل داد. در نگاه نخست، آنچه دیده می‌شود، قدم‌زدن، خرید، مد، لباس، استیکرها و کالاهای کوچک و به‌ظاهر غیرضروری است؛ کالاهایی که به سختی نام کالا به خود می‌گیرند و بیش از هرچیز  بلاهت زندگی سیاسی و اقتصادی را در ایران هدف قرار داده‌اند. مجموعه‌ای از رفتارها و سبک زندگی که ممکن است در قالب مصرف و تفریح روزمره فهمیده شوند اما به نظرم پشت این شکل از حضور، معنایی سیاسی نهفته است. عجیب است اگر که صرفا حضور جوانان را با مصرف غیر ضروری و بی هدفی در زندگی روزمره نسبت دهیم.
برای فهم این وضعیت باید به تجربه اعتراضات ۱۴۰۱ و  دی‌ماه ۱۴۰۴ برگردیم. نسلی که آن تجربه‌ها را از سر گذرانده، دیگر نمی‌تواند صرفاً در چارچوب الگوهای معمول زندگی روزمره دیده شود. شاید آنچه امروز در خیابان ایرانشهر می‌بینیم، از آن تجربه‌ها جدا نباشد، بلکه صورت دیگری از همان مواجهه با محدودیت‌های زندگی باشد.

نکته تأمل‌برانگیزتر برای من نسبت شادی و سوگ در این صحنه است. در حالی که در شماری از شهرهای اروپایی اعتراضات نسل زد جریان دارد، نسل زد ایرانی فعلاً در نوعی آرامش و سرخوشی ظاهری به قدم‌زدن، تفریح و شادی مشغول است. اما آیا این شادی واقعاً نشانه‌ی رضایت و سرخوشی است؟ شاید باید در خواندن این صحنه کمی درنگ کرد. به نظرم این شادی، در لایه‌های زیرین خود، حامل نوعی سوگ است؛ سوگ از دست رفتن زندگی، از دست رفتن امکان زیستن و تجربه زندگی‌ای که این نسل خود را از آن محروم می‌بیند. گویی جوانان، سوگ خود را در لباس شادی به نمایش می‌گذارند. ما پیش‌تر نیز صورت معکوس این وضعیت را تجربه کرده‌ایم. در اعتراضات دی‌ماه، در برخی صحنه‌ها، رقص و شادی بر مزار کشته‌شدگان دیده می‌شد؛ سوگی که در ظاهر به شکل شادی و رقص بروز می‌کرد. آن شادی، در واقع، حامل اندوهی عمیق و اعتراضی بود. اکنون شاید با صورت دیگری از همین وضعیت مواجهیم: اگر آن روز سوگ در هیئت شادی ظاهر می‌شد، امروز شادی جوانان می‌تواند حامل سوگی پنهان باشد؛ سوگ زندگی ازدست‌رفته، فرصت‌های ازدست‌رفته و امکان‌هایی که  ذیل سایه مدیریت غلط جامعه و ویرانی ناشی از وضعیت جنگی از آنها دریغ شده است.

از همین منظر، خبر حمله لباس‌شخصی‌ها( با چوب و چماق) به جوانان حاضر در خیابان ایرانشهر و پراکنده کردن آنها در ساعات پایانی شب، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. اگر این خبر درست باشد، مسئله صرفاً برهم زدن یک جشن یا پایان دادن به "جمعیتی سرخوش" نیست. چنین مداخله‌ای ممکن است دقیقاً همان شکل از حضور را که هنوز در قالب شادی، معاشرت و زندگی روزمره بیان می‌شود، به سمت صورت‌های صریح‌تر و رادیکال‌تر اعتراض سوق دهد. پرسش اصلی همین‌جاست: نسلی که فعلاً سوگ خود را در لباس شادی و قدم‌زدن و معاشرت پنهان کرده، چه زمانی ممکن است دوباره به همان صورت‌های آشکارتر و رادیکال‌تر اعتراض بازگردد؟

@varijkazemi

شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵

اصلاح آگاهی منحصرا در این خلاصه می‌شود.... بیدار کردن جهان از خوابی که در مورد خویش می‌بیند.

کارل مارکس(نقل شده در پروژه‌ی پاساژهای والتر بنیامین)

https://www.ibna.ir/news/557366/



▪️عباس کاظمی



🔰«سفر نظریه‌ها» در گفت‌وگو با عباس کاظمی؛
جامعه به تغییرات ریشه‌ای نیاز دارد
جامعه روشنفکری را پس زده است

🔸جامعه، مستقل از اینکه چه حکومتی بر سر کار باشد، به تغییرات ریشه‌ای نیاز دارد. در این بحث، شکل حکومت به‌تنهایی موضوع تعیین‌کننده نیست؛ مهم آن است که امکان تغییرات عمیق در خود جامعه فراهم باشد. جامعه مسیرش را طی می‌کند، پیش می‌رود و البته خطا هم می‌کند. نگاه من در کوتاه‌مدت به وضعیت جامعه منفی است، اما در بلندمدت مثبت است.

🔸️از میزان توجه به «سفر نظریه‌ها» ناراضی هستم، اما دغدغه اصلی‌ام وارد کردن تکانی به دانشکده‌ علوم اجتماعی بود و فکر می‌کنم در این زمینه هنوز کار بسیاری باقی مانده است. همچنان می‌بینم متفکرانی تکراری، به شیوه‌هایی تکراری تدریس می‌شوند. از سوی دیگر، در فضای روشنفکری هم گاهی با نظریه‌ها برخوردی تقدس‌مآبانه، نمایشی و ویترینی صورت می‌گیرد. درست است که امروز تعبیر سفر مفاهیم و نظریه‌ها رایج‌تر شده و گفت‌وگوهای جالب‌تری درباره شیوه مواجهه با نظریه شکل گرفته است، اما هم فضای دانشگاهی و هم فضای روشنفکری ما هنوز تا مواجهه‌ای بازاندیشانه با نظریه فاصله دارند

🔸️نظریه‌ها در کشورها و سنت‌های فکری گوناگون، برای پاسخ‌گویی به شرایط اجتماعی و سیاسی همان زمینه‌ها شکل گرفته‌اند. نظریه فرزند زمانه خویش است و بوی آن زمانه را می‌دهد. هیچ نظریه‌ای از حیث طبقاتی، جنسیتی یا نژادی کاملاً خنثی نیست. نظریه‌های متفکرانی چون فروید، آدورنو و هابرماس نیز با ساختار طبقاتی، مسئله نژاد، سفیدپوستی و اروپامحوری پیوند دارند. ما در ایران گاه این وجوه را کنار می‌گذاریم و نظریه‌ها را به اموری انتزاعی بدل می‌کنیم؛ مثلاً چنان از فوکو سخن می‌گوییم که گویی نظریه‌ای برآمده از شرایط زمان او، بی‌هیچ پرسشی می‌تواند زبان توضیح وضعیت امروز ما باشد.


🔸️من، به‌عنوان کسی که این فرایندها را مطالعه می‌کند، حیات نظریه‌ها، نظریه‌پردازان و کنشگران پیرامون آن‌ها را مانند دیگر پدیده‌های اجتماعی بررسی می‌کنم. از بیرون به شریعتی نگاه می‌کنم، نه از درون یک موضع طرفدارانه؛ نمی‌خواهم از پیش داوری کنم که شریعتی، سروش یا متفکران چپ جدید درست عمل کرده‌اند یا نه. نگاه من انتقادی است، اما انتقادی در چارچوب‌های پژوهشی و دانشگاهی، نه از جنس برخوردهای رایجی که امروز با شریعتی صورت می‌گیرد.


🔸برخلاف تصور رایج، شرایط جنگی بیش از آن‌که به زیان حکومت باشد، به جامعه آسیب می‌زند. نهادهای مدنی و کسانی که مستقل از حکومت فعالیت می‌کنند، آزادی و دامنه اختیار کمتری خواهند داشت. گذشته از ناامیدی و افسردگی، خود امکان زیستن و فعالیت اجتماعی محدودتر می‌شود. بسیاری از کارهایی که در شرایط عادی می‌توان انجام داد، در وضعیت جنگی ناممکن می‌شوند؛ حتی سخنانی را که در وضعیت معمول می‌توان بر زبان آورد، دیگر نمی‌توان گفت.

🔸️وقتی از حکومت انتقاد می‌کنیم، آیا منظورمان این است که صرفاً اصلاحاتی در ساختار سیاسی انجام شود تا همان ساختار پابرجا بماند؟ چنین برداشتی امروز از سوی بخش‌هایی از جامعه با انتقاد و حتی طعن و نفرین مواجه می‌شود. اما به همان اندازه، وقتی از مردم انتقاد می‌کنیم، نباید معنایش این باشد که مردم را ناآگاه و ناتوان از فهم بدانیم و کنار بگذاریم. هدف باید هوشیار کردن مردم باشد؛ این‌که در انتخاب‌هایشان بازاندیشی کنند، تأمل بیشتری داشته باشند و خطاهای گذشته را مدام تکرار نکنند. روشنفکر باید بتواند چنین هشدارهایی بدهد.

ibna.ir/x6L8Q

@ibna_official