Epshteyn hujjatlari: G‘arbcha “ochiqlik” qanday qilib javobgarlikdan qochish vositasiga aylandi

Yahyo Karimov, Strategic Focus kuzatuvchisi

Epshteyn hujjatlarining e’lon qilinishi zamonaviy G‘arb siyosiy tizimidagi bir chuqur muammoni ochib berdi. Xususan, rasmiy shaffoflik haqiqiy javobgarlik o‘rnini egallab bormoqda. Ya’ni, hujjatlar ochildi, ammo bu jamiyatni haqiqatga yaqinlashtirmadi - aksincha, uni yanada chalkashtirdi.

G‘arb demokratiyalari uzoq yillar davomida axborot ochiqligi avtomatik ravishda adolatni ta’minlaydi, degan da’voni ilgari surib keldi. Epshteyn ishi esa buning aksini ko‘rsatdi. Millionlab sahifalar izohsiz, tizimsiz va tahliliy vositalarsiz e’lon qilindi. Natijada asosiy savollar javobsiz qoldi: 1) jinoyat tarmog‘ini kim tashkil etgan, 2) uni kimlar himoya qilgan va 3) nega nufuzli shaxslar hanuzgacha javobgarlikka tortilmadi?

AQSh davlat institutlari rasmiy jihatdan “o‘z vazifasini bajargan”: hujjatlar ochildi va xalqqa taqdim etildi. Ammo asosiy ish (mazmunni ajratib ko‘rsatish va tizimli tushuntirish) bajarilmadi. Shu tariqa javobgarlik jamiyat zimmasiga yuklandi: “hujjatlar mana, o‘zingiz tahlil qiling”. Bu esa ta’sirli siyosiy va moliyaviy elitalarni himoyalovchi qulay pozitsiyadir.

Tizimli tergov o‘rniga axborot shovqini yuzaga keldi. Tasodifiy ism-shariflar, ahamiyatsiz elektron xatlar, fitna nazariyalari muhokama markaziga chiqdi. O‘zbek segmentida ham ko‘plab qizlar va keraksiz narsalar qizg‘in muhokama qilinmoqda. Asosiy masala - tashkillashtirilgan jinsiy zo‘ravonlik va odam savdosi - esa ikkinchi planga surildi. Natijada betartiblik senzura bilan bir xil vazifani bajarmoqda, faqat u “demokratik” va “ochiq” ko‘rinishda bo‘lmoqda.

G‘arb davlatlari ko‘pincha boshqa mamlakatlarni “yopiqlik” va “axborotni yashirish”da ayblab keladilar. Epshteyn ishi esa boshqa mexanizmni ko‘rsatdi: faktlarni yashirmay, aksincha ularni haddan tashqari ko‘p ma’lumot ichida cho‘ktirib yuborish chorasi ko‘rildi. Bu usul tizimning o‘zini saqlab qolishiga, elitalarni zarbadan himoya qilishga va siyosiy barqarorlikni buzmaslikka xizmat qiladi.

Xulosa qilib aytsak, Epshteyn keysi bu shunchaki jinoiy ish yoki navbatdagi media shov-shuv emas. Bu G‘arb boshqaruv modelidagi tizimli inqiroz belgisidir. Unda axborot erkinligi javobgarlikni ta’minlamaydi, institutlar jabrlanuvchilardan ko‘ra o‘zini ko‘proq himoya qiladi, demokratiya esa tobora haqiqatni topish emas, balki keskinlikni pasaytirish texnologiyasiga aylanmoqda.

📨 O‘z tahliliy maqolangizni kanalda chiqarishni istasangiz, materialni @sfca_admin ga yuboring. Barcha maqolalar jamoamiz tomonidan ko‘rib chiqiladi.

Strategic Focus: Central Asia

Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokistonni birlashtirgan “sunniy harbiy blok” hozirgi tektonik geosiyosiy o‘zgarishlar fonida qanchalik mustaqil kuch markazi bo‘la oladi?

Farid Jabborov, Strategic Focus kuzatuvchisi

So‘nggi vaqtlarda dunyo bo‘ylab siyosiy ekspertlar sahna ortidan kelayotgan manbalarga tayanib Turkiya jumhuriyati Saudiya Arabistoni va Pokiston harbiy paktiga qo‘shilish uchun final kelishuvlar bo‘sag‘asida turgani haqida yozishmoqda. Siyosatshunoslar buni qisqa qilib “sunniy blok” deb atashdi. Xo‘sh, pirovardida Isroilning yozgi Qatar poytaxti Dohada XAMAS yetakchilariga qarshi qiruvchi samolyotlar bilan harbiy operatsiya o‘tkazishi ortidan Saudiya Arabistonining AQSh harbiy zontigi - himoyasidan xafsalasi pir bo‘lib yadroviy qurolga ega yagona musulmon davlati - Pokiston bilan harbiy pakt tuzishiga undagan bu “sunniy blok” kelajakda mustaqil kuch markazi bo‘la oladimi?

Bu blokning paydo bo‘lishi avvalo AQSh va Xitoy qarama-qarshiligi prizmasidan qaraydigan bo‘lsak Xitoy manfaatiga qo‘l keladi desak mubolag‘a bo‘lmas, chunki Turkiya va Saudiya Arabistoni doim AQShning Yaqin Sharq mintaqasidagi ittifoqdoshlari bo‘lib kelgan. Bu ikki davlatning mustaqil harbiy blok sari dreyf qilishi albatta AQSH taʼsir orbitasidan uzoqlashuvni anglatadi. Agar bu dreyf Pokiston sari bo‘lsa bu Xitoy uchun yanayam asqotadi. Pokiston va Xitoy aloqalari oddiy qo‘shnichilikdan har sohada strategik ittifoqchilikka chiqqaniga ancha yillar bo‘ldi. Shuning uchun bu blokning paydo bo‘lishi albatta AQSHga yoqmasligi aniq. Donald Tramp maʼmuriyatining tashqi siyosatdagi xatti-harakatlarini qandayligini bilsak, ular bu harbiy blokning kengaymasligi uchun nimalar qilishini taxmin etish oson.

Keyingi qarshilik esa Isroil va uning Yaqin Sharqdagi ittifoqchisi Birlashgan Arab Amirliklaridan keladi, chunki Isroil bu “sunniy blok”ni avvalo mintaqadagi kuch muvozanatini tubdan o‘zgartirib yuboradigan kuch deb o‘ylaydi va bu o‘zgarish aslo Isroil foydasiga bo‘lmasligini yaxshi biladi. Shuning uchun Isroil bu blokning rasmiy paydo bo‘lmasligi va kengaymasligi uchun butun salohiyati bilan qarshilik qiladi. Bu qarshilikning namunasi o‘laroq yaqinda BAA va Hindiston o‘rtasida imzolangan o‘zaro chuqur harbiy hamkorlik va ittifoqchilik shartnomasini keltirish mumkin. Tahlilchilar bu ikki davlatning uchinchi o‘zani Isroilga borib taqalishini va bu uchlik shartnomasi Turkiya, Saudiya Arabistoni va Pokiston uchligiga qarshi ekanini taʼkidlaydilar.

Xo‘sh bunday murakkab vaziyatda yangi shakllanayotgan “sunniy harbiy blok” mustaqil kuch markazi bo‘la oladimi? Bu savolning javobi bu uchlikdagi davlat rahbarlari va siyosiy elitaning bu mustaqillikka ne chog‘lik tayyor ekani, tashqi va ichki bosimlarga dosh bera olishi va siyosiy iroda ko‘rsatishiga bog‘liq. Agar shunday mustaqil kuch paydo bo‘lsa, bu albatta O‘zbekiston va boshqa Markaziy Osiyo davlatlari uchun boshqa mustaqil kuch markazlariga nisbatan tarixiy birlik, jug‘rofiy yaqinlik, madaniy va diniy hamohanglikdan kelib chiqib jozibaliroq, ishonchliroq ko‘rinishi tabiiy hol. Kuzatishda davom etamiz.

📨 O‘z tahliliy maqolangizni kanalda chiqarishni istasangiz, materialni @sfca_admin ga yuboring. Barcha maqolalar jamoamiz tomonidan ko‘rib chiqiladi.

Strategic Focus: Central Asia

AQSH nega Eronga hujum qilishga shoshilmayapti?

Himoyiddin O‘ralivich, Strategic Focus kuzatuvchisi

So‘nggi haftalarda eng jadal rivojlanayotgan geosiyosiy qarama-qarshiliklardan biri - AQSH - Isroil va Eron o‘rtasidagi taranglikdir. Isroil tomoni bosimni oshirayotgan bir paytda, Vashington ehtiyotkorlik bilan harakat qilmoqda. Xo‘sh, AQSH nega shoshilmayapti?

Buning bir nechta fundamental sabablari bor:

1. Mintaqaviy urush xavfi. AQSH Eronga to‘g‘ridan - to‘g‘ri zarba bersa, bu cheklangan mojaro bo‘lib qolmasligi aniq. Eron AQSH hududiga bevosita hujum qila olmasligi mumkin, biroq Fors ko‘rfazi va Iroqdagi AQSH harbiy bazalari uning nishoniga aylanishi ehtimoli juda yuqori.

Bundan tashqari, Eronning mintaqaviy ittifoqchilari: Hizbulloh (Livan), Husiylar (Yaman), Iroqdagi shi’a qurolli guruhlar faollashadi. Bu esa Yaqin Sharqda zanjirli urushni boshlab yuboradi. AQSH hozir bir vaqtning o‘zida shunday yirik va murakkab frontni ochishga tayyor emas.

2. Neft bozori va global iqtisodiyot. Eron - neft bozoriga bevosita ta’sir qila oladigan davlat. Eng muhim nuqta - Ho‘rmuz bo‘g‘ozi. Agar Eron ushbu bo‘g‘ozni yopsa, dunyo bo‘yicha neft oqimining 20-25 foizi xavf ostida qoladi.

Bunday ssenariy: a) neft narxlarining keskin oshishiga, b) global inflyatsiyaning kuchayishiga, d) AQSH ichki siyosatida jiddiy bosim paydo bo‘lishiga olib keladi. Bu esa Vashington uchun strategik jihatdan o‘ta noqulay.

3. Rossiya va Xitoy omili. Eron bilan bog‘liq qarama - qarshilikda Rossiya va Xitoy omilini chetlab o‘tib bo‘lmaydi. So‘nggi davrda Eronga harbiy texnika va texnologiyalar yetkazib berilgani haqida ma’lumotlar mavjud.

AQSH bunday vaziyatda Rossiya, Xitoy, va Eron kabi uchta geosiyosiy raqib bilan bir vaqtning o‘zida ochiq mojaro qilishni istamaydi. Bu global kuchlar muvozanatini izdan chiqarishi mumkin.

4. Isroil bosimi va AQSHning cheklangan strategiyasi. Isroil Eronga nisbatan doimiy bosim tarafdori. Biroq AQSH, Isroilni siyosiy va harbiy jihatdan qo‘llab-quvvatlasa-da, urushni shaxsan o‘zi boshlashni istamaydi. Vashingtonning asosiy uslubi: cheklangan zarbalar, sanksiyalar, diplomatik va iqtisodiy bosim.

5. Isroilning mustaqil zarba ehtimoli. The Jerusalem Postning 8-fevral kungi xabariga ko‘ra, Isroil AQSHni Eronga qarshi yakka tartibda zarba berishga tayyorligi haqida ogohlantirgan. Bu esa AQSH uchun qo‘shimcha bosim bo‘lsa-da, Vashington hali ham vaziyatni nazorat ostida ushlab turishga urinmoqda.

Xulosa qilib aytganda, AQSH Eronga hujum qilish oqibatlarini yaxshi tushunadi. Harbiy zarba: mintaqaviy urush, energetik inqiroz, ichki siyosiy beqarorlik kabi jiddiy xatarlarni keltirib chiqaradi. Shu sababli hozircha Vashington vaziyatni kuzatmoqda va hisob-kitob qilmoqda. Isroil hujum bo‘lishiga umid qilmoqda. Eron esa ochiq ogohlantirmoqda: agar hujum bo‘lsa, javob bo‘ladi.

📨 O‘z tahliliy maqolangizni kanalda chiqarishni istasangiz, materialni @sfca_admin ga yuboring. Barcha maqolalar jamoamiz tomonidan ko‘rib chiqiladi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Eronda namoyishlarda qoʻlga olinganlar afv etilmaydi

Eron sud hokimiyati rahbari norozilik namoyishlari chog‘ida ushlanganlar 1979-yilgi Islom inqilobi yilligiga bag‘ishlab har yili o‘tkaziladigan afv dasturlariga kiritilmasligini ma’lum qildi.

“Xavfsizlik masalalari bilan bog‘liq bo‘lgan barcha mahkumlarning ismlarini afv ro‘yxatidan chiqarish bo‘yicha ko‘rsatma berdim”, dedi Eron sud hokimiyati rahbari G‘ulomhusayn Muhseni-Ejeyi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Iroqqa ISHIDning 2,2 ming nafar jangarisi olib kelindi

“Iroq Suriyadagi qamoqxonalar va lagerlardan ko‘chirib kelingan 2 250 nafar ISHID terrorchisini qabul qilib bo‘ldi”, dedi Iroq xavfsizlik xizmatlari matbuot markazi rahbari, general-leytenant Saad Maan.

Qayd etilishicha, ular orasida 40 dan ortiq davlatning fuqarolari bor. Iroq hukumati ISHID a’zolariga nisbatan huquqiy jarayonlarni boshlagan.

Tergov muddati 4–6 oy etib belgilangan bo‘lib, ish materiallarida kimyoviy qurol qo‘llash hamda genotsid jinoyatlari bo‘yicha ayblovlar mavjud. Tergovlar to‘liq yakunlangunga qadar ekstraditsiya masalasi ko‘rib chiqilmaydi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

— Туркия ядровий қуролга эга бўлиши керакми?

— Ҳоқон Фидан: :)

👉@suhrob_buranov👈

🇮🇱🇮🇷 Isroil Bosh vaziri Benyamin Netanyaxu TikTok da Eronga hujum qilishning ehtimoliy ssenariysi muhokama qilingan videoni e’lon qildi.

Unda hozirda Arabiston dengizida joylashgan «USS Abraham Lincoln” aviatashuvchi kemasi va uning aviatsiya guruhidan foydalanish ko‘zda tutilgan.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

🇮🇷🇮🇱🇺🇸 Bu esa Eronning javobi.

Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi bilan bog‘liq kanallar, sun’iy intellekt yordamida yaratilgan videoni e’lon qilishdi, unda Arab dengizidagi CVN 72 Abraham Linkoln aviatashuvchi kemasi va uning zarba beruvchi guruhiga dronlar, artilleriya qayiqlari, raketalar va suv osti kemalari yordamida hujum ko‘rsatilgan ko‘rinadi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Turkiya parlamentida yangi adliya vazirining qasamyodi vaqtida deputatlar mushtlashdi

Muxolifatdagi deputatlar uning tayinlanishini “qonun ustuvorligiga hujum” deb baholadi. Yangi adliya vaziri Akin Gurlek Istanbul bosh prokurori lavozimida ishlagan. U 2025-yil mart oyida Istanbul meri Akrom İmamo‘g‘lini hibsga olishga order bergan edi.

Strategic Focus: Middle East and North Africa