Xavfsizlik kengashining kengaytirilgan yig‘ilishi bo‘yicha Strategic Focus ekspertlarining munosabati

M.Imomov: Shavkat Mirziyoyevning Xavfsizlik kengashidagi nutqi O‘zbekiston nihoyat xavfsizlik masalasida illuziyalardan voz kechayotganini ko‘rsatdi. Bugun dunyoda xalqaro huquq emas, kuch, texnologiya va tezkorlik ishlayapti. Shu sharoitda mudofaani mustahkamlash - tanlov emas, majburiyat.

S.Pinxasova: Proaktiv yondashuvga o‘tish haqidagi signal - real vaziyatni ochiq tan olishdir: tahdidlar endi nazariy emas, ular tizimli va doimiy tus oldi. Markaziy Osiyo bir vaqtning o‘zida transmilliy ekstremizm, yirik davlatlar o‘rtasidagi raqobat va axborot-gibrid bosimlar kesishgan hududga aylangan. Hozirgi vaqtda mintaqada passiv pozitsiyada turish strategik xatodir.

A.Fayzullozoda: Qurolli Kuchlarni modernizatsiya qilishda raqamlashtirish va texnologik ustunlikka urg‘u berilishi - O‘zbekistonning “son bilan emas, sifat bilan himoyalanish” yo‘lini tanlaganidan dalolat. Bugungi urushlar maydonda emas, sensorlar, dronlar, sun’iy intellekt va boshqaruv algoritmlari orqali yutilmoqda.

K.Ametov: Mudofaa sanoatini rivojlantirish masalasi eng nozik, ammo eng muhim nuqta. O‘z qurolini, o‘z texnologiyasini ishlab chiqarmagan davlat oxir-oqibat boshqalarga qaram bo‘lib qoladi. Haqiqiy suverenitet faqat ishlab chiqarish zanjiri, texnologiya va muhandislik maktabi mamlakat ichida bo‘lgandagina shakllanadi.

D.Olimova: 1997-yilda qabul qilingan Milliy xavfsizlik konsepsiyasi hamda amaldagi Mudofaa doktrinasi bugungi geosiyosiy muhitda deyarli tarixiy hujjatlar darajasida qolib ketdi. Ular bir qutbli dunyo, tashqi xavfsizlik kafolatlariga tayanish mumkin bo‘lgan va global tartib nisbatan barqaror bo‘lgan davrda ishlab chiqilgan edi. Bugun esa mutlaqo boshqa reallik yuzaga chiqdi - ko‘p qutbli, beqaror va ochiq raqobat hukmron bo‘lgan dunyo. Shu bois bu hujjatlarni qayta ko‘rib chiqish oddiy tahrir yoki texnik yangilanish emas, balki davlatning o‘zini qaysi strategik makonda yashayotganini anglab yetishi, ya’ni geosiyosiy tafakkurni tubdan yangilash masalasidir.

Strategic Focus: Central Asia

🇮🇱🇵🇸Isroil ko‘chmanchilari falastinlik qariyani ayovsiz kaltakladi

G‘arbiy Sohilda niqoblangan erkaklar mahalliy falastinliklarga hujum uyushtirib, 67 yoshli qariyani shafqatsizlarcha kaltaklagan. Basim Solih Yosin kar bo‘lgani uchun ogohlantirishni eshitmagan va ketishga ulgurmagan.

U hozir shifoxonada, uning qo‘l suyaklari singan, shuningdek yuz, ko‘krak va bel qismidan jarohatlar olgan.

Strategic Focus: Middle East and North Africa

Yevropa urushni tanladi va suverenitetdan voz kechdi!

NATO soyasida yo‘qolgan suverenitet, sanksiyalar ortidagi o‘zini-o‘zi yemirish va tashqi boshqaruvning ko‘rinmas mexanizmlari - bu materialda Yevropaning bugungi geosiyosiy holati ochiq va sovuqqon ko‘rib chiqiladi.

Batafsil: https://xn--r1a.website/stratfocusatlantic/1985

Eronga qarshi axborot urushi

M.Imomov, Strategic Focus eksperti

I. Ekspertlar hamjamiyati Eron atrofida shakllanayotgan axborot foniga jiddiy e’tibor qaratmoqda. Rasmiy bayonotlar, mustaqil tuzilmalar va G‘arb OAVlari keltirayotgan ma’lumotlar o‘rtasidagi keskin tafovut real jarayonlar va ularning talqini o‘rtasidagi ziddiyatni ochib bermoqda.

II. Ekspertlar voqealar rivojidagi muhim signallarni qayd etmoqda.

Birinchidan, qurbonlar soni bo‘yicha tarqatilayotgan raqamlar o‘ta nomutanosib. Rasmiy manbalar yuzlab qurbonlar haqida gapirsa, ayrim huquqni himoya qiluvchi tuzilmalar bu ko‘rsatkichni bir necha baravar oshirmoqda, G‘arb OAVlari esa minglab va hatto o‘n minglab qurbonlar narrativini ilgari surmoqda. Ya’ni gap statistik aniqlikda emas, balki axborot eskalatsiyasida ketmoqda.

Ma’lumot uchun. Human Rights Activist News Agency hisob-kitoblariga ko‘ra, namoyishlarda 648 eronlik halok bo‘lgan; Reuters - 2 ming; The New York Times - 3 ming; Iran International - 12 ming; CBS News - 20 ming eronlik o‘ldirilgani haqida xabar bergan.

Ikkinchidan, bunday mexanizm ilgari ham qo‘llangan. Iroqdagi “kimyoviy qurol”, Liviyadagi Beng‘ozi voqealari yoki Suriyadagi “hisobsiz qurbonlar” haqidagi kampaniyalar bir xil mantiq asosida ishlagan: avval maksimal raqamlar, keyin hissiy bosim, so‘ng “tezkor choralar” talabi. Faktlar esa ko‘pincha vaqt o‘tgach va faqat cheklangan auditoriya e’tiboriga havola etilgan.

Uchinchidan, bugungi vaziyatda raqamlarning aynan hozir keskin oshirilishi tasodifiy emas. Tezkor ichki beqarorlashtirish ssenariysi ishlamagach, bosim axborot maydoniga ko‘chirilmoqda. Amalda esa maqsad voqealarni aniqlashtirish emas, balki tashqi auditoriyani bo‘lajak intervensiyaga psixologik jihatdan tayyorlashdir.

III. Ekspertlar mavjud dinamika yaqin muddatdagi ssenariyni belgilashini ta’kidlamoqda.

Yaqin istiqbolda axborot bosimi saqlanib qoladi va raqamlar siyosiy konyunkturaga mos ravishda o‘zgarishda davom etadi. Noaniqlik holati ataylab cho‘zilmoqda, bu esa siyosiy va diplomatik manevrlar uchun qulay fon yaratadi. Amalda esa vaziyatni aniqlashtirish emas, balki ta’sir o‘tkazish ustuvor bo‘lib qolmoqda.

Shu bilan birga, asosiy savol ochiq qolmoqda: harbiy eskalatsiya real ssenariymi yoki axborot bosimi bilan cheklanish rejalashtirilganmi. Bu noaniqlikning o‘zi jarayonning muhim tarkibiy qismiga aylanmoqda.

IV. Asosiy xavf - Eronni Iroq yoki Liviya bilan qiyoslashdir. G‘arbiy media tarqatayotgan narrativ mamlakatni tez parchalanadigan tizim sifatida ko‘rsatishga urinadi, biroq bu yondashuv Eron institutlarining saqlanib qolganini, uzoq yillik sanksiyalar sharoitida moslashuv shakllanganini va mintaqaviy ta’sir mexanizmlarini hisobga olmaydi.

V. Bugungi axborot manzarasi gumanitar vaziyatni xolis tahlil qilishdan ko‘ra, tashqi bosimni asoslashga qaratilgan axborot-psixologik tayyorgarlikni ko‘proq eslatmoqda. Raqamlar va sarlavhalar tez-tez almashadi, biroq strategik haqiqat o‘zgarmaydi: bu jarayonda hissiyotlar emas, balki sovuqqon hisob-kitob hal qiluvchi ahamiyatga ega. Savol shuki, axborot shovqini ortidan haqiqatan ham muvozanatli va oqilona qarorlar qabul qilinadimi?

Strategic Focus: Central Asia

🇺🇸🇮🇷🇵🇰 Трамп Теҳронга АҚШ Эронга зарба бермаслиги ҳақида хабар берди, деб маълум қилди республиканинг Покистондаги элчиси

Эроннинг Покистондаги элчиси Трамп Теҳронни мамлакатга зарба беришдан бош тортгани ҳақида хабардор қилганини ва кескинликка жавобан Эронни ўзини тутишга чақирганини айтди. Дипломатнинг сўзларига кўра, Трамп шунингдек, ҳарбий можаролардан қочишга умид билдирган ва урушни хоҳламаслигини таъкидлаган.

Strategic Focus: LIVE

🇺🇸🇮🇷 Трампнинг Эронга зарба бериш режаси йўқлиги ҳақидаги хабарларга жавобан, АҚШ сенатори Линдси Грем шундай деди:

"Ёвуз Эрон режимига қарши қатъий чоралар кўриш қарори Президент Трампнинг шахсий иродаси ёки қатъиятига боғлиқ эмас. Воқеаларнинг бу версияси бутунлай ёлғон. Аслида, бунинг акси ҳақиқат. Бизни кузатиб боринг."

Strategic Focus: LIVE

Yangi “katta o‘yin”: O‘zbekiston suvereniteti atrofidagi mafkuraviy bosim va global ishonch

Jaxongir Xakimov, yosh tadqiqotchi

So‘nggi paytlarda O‘zbekiston atrofida kechayotgan geosiyosiy jarayonlar diqqat bilan qarashlikni talab qiladi. Bir tomondan, Rossiya axborot maydonida Markaziy Osiyo davlatlari, jumladan O‘zbekistonning mustaqil siyosatiga nisbatan ochiqdan-ochiq yoki bilvosita shubha bilan qaralayotgan bayonotlar ko‘paymoqda. Xususan, rossiyalik siyosiy sharhlovchi Vladimir Solovyov bir necha bor Markaziy Osiyo va Kavkaz davlatlariga nisbatan kuch ishlatish ehtimolini ochiq tilga oldi. Uning chiqishlarida bu hududlarda ham Ukrainadagiga o‘xshash ssenariy takrorlanishi mumkinligi haqida gapirildi.

Shu bilan birga, “rus dunyosi” mafkurasining asosiy ideologlaridan biri sanaladigan Aleksander Dugin bundan ham keskinroq pozitsiyani ilgari surdi. Uning bayonotlarida sobiq SSSR hududidagi davlatlar, jumladan O‘zbekiston kabi mamlakatlar to‘laqonli mustaqil subyekt sifatida mavjud bo‘la olmasligi, ular baribir Rossiya geosiyosiy nazorati doirasida qolishi kerakligi ta’kidlanadi. Bu fikrlar mazmunan O‘zbekistonning o‘z taqdirini o‘zi belgilash huquqini inkor etishga qaratilgan.

Bu kabi bayonotlarni oddiy shaxsiy fikr sifatida baholash qiyin. Chunki ular davlat mablag‘lari hisobiga faoliyat yuritayotgan axborot platformalarida muntazam ravishda takrorlanmoqda. Bu esa mazkur ritorika tasodifiy emas, balki muayyan mafkuraviy yo‘nalishga asoslangan bosim ekanini ko‘rsatadi. Avval jamoatchilik ongida suverenitet g‘oyasi zaiflashtiriladi, keyin esa bosim yoki kuch ishlatish “geosiyosiy zarurat” sifatida ko‘rsatilishi mumkin. Bunday usul ilgari Ukraina misolida qo‘llangani ma’lum.

Ayni paytda, mutlaqo teskari jarayon ham kuzatilmoqda. O‘zbekiston xalqaro maydonda tobora ko‘proq ishonch qozonayotgan, mustaqil qaror qabul qila oladigan davlat sifatida qabul qilinmoqda. Buni AQSH tomonidan berilgan takliflar ham yaqqol tasdiqlaydi. Xususan, Donald Tramp tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev nomiga Yaqin Sharqda tinchlikni mustahkamlash va mojarolarni hal etishga qaratilgan xalqaro tashabbusga qo‘shilish bo‘yicha rasmiy taklif yuborildi. Ushbu tashabbus doirasida O‘zbekistonga yangi xalqaro tuzilma – Tinchlik kengashiga ta’sischi davlat sifatida qo‘shilish taklif etildi.

Bundan tashqari, bundan avval O‘zbekiston G20 formatidagi tadbirlarga mehmon sifatida taklif qilingani ham mamlakatimizning xalqaro nufuzi oshib borayotganidan dalolat beradi. Bu kabi takliflar O‘zbekistonga “kimningdir ta’sir doirasidagi hudud” emas, balki teng huquqli, mustaqil siyosiy ishtirokchi sifatida qaralayotganini ko‘rsatadi.

Shu tariqa, bir vaqtning o‘zida ikki qarama-qarshi jarayon kechmoqda: bir tomondan suverenitetni shubha ostiga oluvchi va inkor etuvchi mafkuraviy bosim, ikkinchi tomondan esa O‘zbekistonning xalqaro maydondagi legitimligi va nufuzini mustahkamlovchi qadamlar. Bu holat yangi geosiyosiy raqobat, ya’ni zamonaviy “katta o‘yin” boshlanganini anglatadi.

Bugungi “katta o‘yin” avvalgilaridan farqli ravishda davlatlarning xaritadagi chiziqlari uchun emas, balki ularning qaror qabul qilish markazini nazorat qilishga qaratilgan. Endi harbiy kuchdan ko‘ra axborot, ishonch, obro‘ va siyosiy barqarorlik muhim ahamiyat kasb etapti.

Xulosa qilib aytganda, O‘zbekiston aynan shu jarayonlar markazida turibdi. Shu sababli bu davrda eng muhim vazifa – pragmatik siyosatni saqlash, milliy manfaatlarni aniq belgilash va hech qaysi kuch markaziga qaram bo‘lmasdan, barcha bilan manfaatli va muvozanatli muloqot olib borishdir. Mustaqillik bu bir marta qo‘lga kiritilib, keyin o‘z-o‘zidan saqlanib qoladigan holat emas. U har kuni oqilona siyosat, qat’iyat va mas’uliyat bilan himoya qilib boriladigan strategik qadriyatdir.

Strategic Focus: Central Asia

BAA va Hindiston mudofaa paktini rasmiylashtirish bo‘yicha kelishuvga erishdi

BAA va Hindiston Amirliklar yetakchisi Muhammad bin Zoyed (MBZ)ning tashrifi doirasida strategik mudofaa hamkorligini rivojlantirish bo‘yicha memorandumni imzoladi. E’tiborlisi shundaki, mazkur hujjat Saudiya Arabistoni va Pokiston 2025-yil sentabr oyida o‘zaro mudofaa to‘g‘risidagi bitimni imzolaganidan atigi bir necha oy o‘tib rasmiylashtirildi. Hindiston va Pokiston o‘rtasidagi munosabatlarni alohida eslatib o‘tirish shart emas, biroq Saudiya Arabistoni va BAA hozirda munosabatlarning ancha sovuq davrini boshdan kechirayotganini ta’kidlash muhim.

Tashrif davomida energetika masalalari ham diqqat markazida bo‘ldi. Xususan, 3 mlrd dollarlik bitim imzolandi. Unga ko‘ra, BAAning ADNOC Gas kompaniyasi Hindistonning Hindustan Petroleum kompaniyasiga 10 yil davomida yirik hajmda suyultirilgan tabiiy gaz (STG) yetkazib beradi. Ushbu kelishuv natijasida Hindiston BAAning STG bo‘yicha eng yirik iste’molchisiga aylandi. Shuningdek, atom energetikasi sohasida hamkorlik qilishga kelishildi.

Muzokaralar chog‘ida ikki davlat yetakchilari 2022-yil fevralida imzolangan Keng qamrovli iqtisodiy hamkorlik to‘g‘risidagi bitim samaradorligini yuqori baholadilar. Mazkur bitim doirasida 2024 - 2025 moliya yilida neftdan tashqari ikki tomonlama savdo hajmi 100 mlrd dollarga yetdi. Tomonlar 2032-yilga borib tovar ayirboshlash hajmini 200 mlrd dollarga yetkazishni maqsad qilgan.

So‘nggi bir necha yil ichida BAA va Hindiston o‘rtasidagi munosabatlarda barqaror o‘sish kuzatilmoqda. Oliy darajadagi muntazam aloqalar yo‘lga qo‘yilgan: MBZ 2022-yildan buyon Hindistonga 3 marta, Hindiston bosh vaziri Modi esa 2015-yildan beri BAAga 8 marta tashrif buyurgan. Shuningdek, 2023 - 2024 yillarda BAA Hindistonga to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar bo‘yicha 6-o‘rinni egallab, sarmoyalar hajmi qariyb 20 mlrd dollarni tashkil etdi.

Umuman olganda, hozirgi bosqichda BAA - Hindiston munosabatlarini o‘zaro manfaatli va barqaror hamkorlik sifatida baholash mumkin.

Strategic Focus: Middle East and North Africa