Med Edu

Channel name was changed to «Education Station🏠»

18:04

فارماکودینامیک (Pharmacodynamics) به مطالعهٔ اثرات دارو بر بدن و مکانیسم‌های مولکولی عمل آن می‌پردازد. در واقع، فارماکودینامیک پاسخ بیولوژیک بدن به دارو را بررسی می‌کند.

---
🧠 اهداف اصلی فارماکودینامیک:
1. درک چگونگی اثر دارو بر عملکرد سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌ها.
2. شناخت رابطهٔ دوز-پاسخ (Dose-Response Relationship).
3. تعیین مکانیسم‌های مولکولی عمل دارو (مثلاً تأثیر بر گیرنده‌ها، آنزیم‌ها یا کانال‌های یونی).
4. پیش‌بینی عوارض جانبی و سمیت داروها.

---

🔬 مکانیسم‌های عمل داروها:
داروها معمولاً از یکی از راه‌های زیر عمل می‌کنند:

#### 1. تأثیر بر گیرنده‌های سلولی (Receptors)
- بیشتر داروها از این طریق عمل می‌کنند.
- آگونیست (Agonist): دارویی که به گیرنده متصل شده و پاسخ بیولوژیک ایجاد می‌کند.
- مثال: مورفین (آگونیست گیرندهٔ اوپیوئیدی).
- آنتاگونیست (Antagonist): دارویی که به گیرنده متصل می‌شود ولی پاسخ نمی‌دهد و از اتصال آگونیست جلوگیری می‌کند.
- مثال: نالوکسان (آنتاگونیست گیرندهٔ اوپیوئیدی).

2. تأثیر بر آنزیم‌ها (Enzymes)
- داروها ممکن است آنزیم‌ها را مهار یا فعال کنند.
- مثال: داروهای مهارکنندهٔ ACE (مانند کاپتوپریل) که آنزیم تبدیل کنندهٔ آنژیوتانسین را مهار می‌کنند.

3. تأثیر بر کانال‌های یونی (Ion Channels)
- برخی داروها کانال‌های یونی را باز یا مسدود می‌کنند.
- مثال: وراپامیل (مسدودکنندهٔ کانال کلسیم).

4. تداخل با حمل‌ونقل مواد در بدن
- مثال: داروهای مهارکنندهٔ بازجذب سروتونین (SSRI) مانند فلوکستین.

5. اثرات فیزیکی یا شیمیایی
- مثال: آنتی‌اسیدها که با خنثی کردن اسید معده اثر می‌کنند.

---

📈 منحنی دوز-پاسخ (Dose-Response Curve):
این منحنی رابطه بین دوز دارو و شدت پاسخ بیولوژیک را نشان می‌دهد.

- ناحیهٔ آستانه (Threshold): کمترین دوزی که پاسخ قابل تشخیص ایجاد می‌کند.
- پاسخ ماکزیمم (Maximal Efficacy): بیش‌ترین پاسخی که دارو می‌تواند ایجاد کند.
- قدرت دارو (Potency): میزان دوز مورد نیاز برای ایجاد پاسخ خاص (هر چه دارو قوی‌تر باشد، دوز کمتری نیاز است).

---
🔍 مفاهیم کلیدی در فارماکودینامیک:
1. شاخص درمانی (Therapeutic Index)
- نسبت دوز سمی به دوز درمانی:
\[
TI = \frac{TD_{50}}{ED_{50}}
\]
- هر چه TI بزرگ‌تر باشد، دارو ایمن‌تر است (مثال: وارفارین TI کوچک، پنی‌سیلین TI بزرگ دارد).
2. اثرات جانبی (Side Effects)
- پاسخ‌های ناخواستهٔ دارو که در دوزهای درمانی رخ می‌دهند.

3. سمیت (Toxicity)
- اثرات مضر دارو زمانی که دوز از حد مجاز فراتر رود.
4. تحمل دارویی (Tolerance)
- کاهش پاسخ به دارو پس از مصرف مکرر (مثال: opioids).

5. حساسیت زایی (Tachyphylaxis)
- تحمل سریع‌الشکل که به سرعت ایجاد می‌شود.

---
🧪 مثال بالینی:
- داروی پروپرانولول (Propranolol):
- مکانیسم: آنتاگونیست گیرندهٔ β-adrenergic.
- اثر: کاهش ضربان قلب و فشار خون.
- عوارض: برادیکاردی، خستگی.

---

✅ جمع‌بندی:
فارماکودینامیک به ما می‌آموزد که:
- داروها چگونه عمل می‌کنند.
- چه اثراتی دارند.
- چرا برخی داروها قوی‌تر یا ایمن‌تر هستند.
- چگونه می‌توان پاسخ‌های دارویی را پیش‌بینی کرد.

❤2👍1

611 views18:55