✅اصطلاحات زنان

➖ هیپر منورہ: تداوم خونریزی بیش از ۷ روز

➖ منوراژی: خونریزی قاعدگی بیش از ۸۰ میلی لیتر

➖متروراژی: خونریزیهای نامنظم در فواصل سیڪلهای قاعدگی

➖هیپومنورہ: خونریزی قاعدگی خفیف و جزئی و معمولا در حد لکه بینی

➖اولیگو منورہ: طول مدت دوره سیڪل ماهانه بیش از ۳۵ روز (يعني كمتر قاعده میشن)

➖ پلی منورہ: طول مدت دوره سیڪل ماهانه ڪمتر از ۲۲ روز (يعني بيشتر قاعده میشن)

➖منومتروراژی: سیڪلهای قاعدگی نامنظم همراه با افزایش یا تغییرات طول مدت و مقدار خونریزی قاعدگی "

➖آمنوره: عدم قاعدگي

➖دیسمنوره: درد قاعدگي

➖ منارك: اولین قاعدگي
🆔https://xn--r1a.website/nursestation1

✅ #پنوموتوراڪس :
یعنی حضور هوای آزاد داخل پلور (فضای بین دو لایه پرده جنب)

✅ #انواع_پنوموتوراڪس

1⃣ پنوموتوراڪس ساده:
▪️به صورت خودبخودی یا در اثر صدمات غیرنافذ ایجاد می شود. اساسا تهدید ڪننده ی زندگی بیمار نیست اما احتمال پیشرفت و ایجاد پنوموتوراڪس فشارنده وجود دارد.
▪️موجب اختلال در عملڪرد تنفسی میشود.



2⃣ پنوموتوراڪس باز:
▪️در اثر زخم نافذ ایجاد می شود .
▪️استحڪام قفسه سینه دچار آسیب شده و هوا به داخل فضای جنب ڪشیده می شود .

3⃣ پنوموتوراڪس فشارنده:
▪️در اثر صدمات نافذ و غیر نافذ ، ونتیلاسیون و پنوموتوراڪس ساده ایجاد میشود.
▪️در این نوع پنوموتوراڪس هوا وارد فضای جنب شده و در آنجا به دام می افتد و موجب وارد ڪردن فشار به سایر اندام ها می شود




✅ علائم :

▪️تاڪی پنه
▪️درد پلورتیڪ شارپ
▪️شروع ناگهانی
▪️تاڪی ڪاردی
▪️شوڪ
▪️ڪاهش ورود هوا به داخل ریه آسیب دیده
▪️وجود هیپرروزنانس در ریه آسیب دیده
▪️فلت بودن ورید های گردن
▪️انحراف نای به سمت سالم
▪️سیانوز

‍✅ #هموتوراكس :

▪️تجمع خون در حفره جنب را هموتوراكس گويند كه موجب كلاپس ريه در سمت مبتلا می شود .
▪️در هموتوراكس خون وارد حفره پلور می شود .
▪️اگر هموتوراكس كوچڪ باشد (كمتر از 300 ميلي متر) خود به خود جذب مي شود. چون خون به تدريج جذب خون مي گردد .
▪️اما اگر شديد باشد (بيش از 1500 ميلي متر) باعث كلاپس ريه و هيپوولمي خواهد شد .





✅ علائم :

▪️در دق سمت مبتلا صدای ماتيته پديد مي آيد.
▪️تاكيكاردي
▪️جابجايي تراشه به سمت سالم ( درموارد شديد)
▪️از بين رفتن صداهاي تنفسي در طرف مبتلا
▪️كاهش فشارخون و شوڪ


☤✅ تشخيص :

در هر سه مورد سمع ريه ها ، كاهش صداهاي تنفسي در سمت مبتلا را نشان مي دهد.

1⃣ #پنوموتوراكس:
تاريخچه در پنوموتوراكس قبلي – يافته هاي معاينات باليني – تروماي قفسه سينه – تاكي پنه – انحرافات تراشه به طرف سالم – آمفيزم زير جلدي

2⃣ #پنوموتوراكس_فشارنده:
يافته هاي معاينه باليني ( تنگي نفس – درد قفسه سينه با انتشار به شانه – تاكي پنه – هايپررزونانس روي ناحيه مبتلا – كاهش لرزش لمسي روي ناحيه مبتلا)



3⃣ #هموتوراكس:
( تاريخچه وجود عوامل خطرزا شامل تروماي قفسه سينه – كارسينوم و كار گذاشتن كاتتر وريد مركزي و يافته هاي باليني



4⃣ #آزمايشات_تشخيصي:
راديوگرافي قفسه سينه – كلاپس ريه – تجمع مايع و جابجايي تراشه از خط وسط را نشان مي دهد .



✅ #درمان:

▪️اهداف درمانی شامل اتساع مجدد ریه- خارج نمودن خون از حفره پلور- برقراری فشار منفی داخل پلور
▪️تدابیر دارویی و غیر دارویی ندارد.
▪️روش های مخصوص طبی – جراحی:(ڪاهش فوری فشار پنوموتوراڪس فشارنده بوسیله گذاشتن ڪاتتر با سوراخ بزرگ (شماره 18)بین فضای بین دنده ای دوم و سوم در خط میدڪلاویڪولار
▪️گذاشتن ڪاتتر لوله سینه و برقراری سیستم درناژ


✅ عوارض:

▪️اختلال در تبادل گاز
▪️ڪلاپس قلبی و عروقی
▪️هیپرولمی (در هموتوراڪس)
▪️آتلڪتازی
▪️آمبولی ریه
▪️عفونت


✅ #مراقبت_پرستاری :

▪️تعداد تنفس 20- 12 بار در دقیقه باشد.
▪️صداهای ریه در هر دو طرف یڪسان باشد.
▪️انبساط قفسه سینه قرینه باشد.
▪️بیمار را به تنفس عمیق با استفاده از اسپیرومتری تشویقی هر 1-2 ساعت آموزش دهید.
▪️چنانچه بیمار هیپرونتیلاسیون دارد او را به تنفس آرام تشویق ڪنید

🆔https://xn--r1a.website/nursestation1

فارماکودینامیک (Pharmacodynamics) به مطالعهٔ اثرات دارو بر بدن و مکانیسم‌های مولکولی عمل آن می‌پردازد. در واقع، فارماکودینامیک پاسخ بیولوژیک بدن به دارو را بررسی می‌کند.

---
🧠 اهداف اصلی فارماکودینامیک:
1. درک چگونگی اثر دارو بر عملکرد سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌ها.
2. شناخت رابطهٔ دوز-پاسخ (Dose-Response Relationship).
3. تعیین مکانیسم‌های مولکولی عمل دارو (مثلاً تأثیر بر گیرنده‌ها، آنزیم‌ها یا کانال‌های یونی).
4. پیش‌بینی عوارض جانبی و سمیت داروها.

---

🔬 مکانیسم‌های عمل داروها:
داروها معمولاً از یکی از راه‌های زیر عمل می‌کنند:

#### 1. تأثیر بر گیرنده‌های سلولی (Receptors)
- بیشتر داروها از این طریق عمل می‌کنند.
- آگونیست (Agonist): دارویی که به گیرنده متصل شده و پاسخ بیولوژیک ایجاد می‌کند.
- مثال: مورفین (آگونیست گیرندهٔ اوپیوئیدی).
- آنتاگونیست (Antagonist): دارویی که به گیرنده متصل می‌شود ولی پاسخ نمی‌دهد و از اتصال آگونیست جلوگیری می‌کند.
- مثال: نالوکسان (آنتاگونیست گیرندهٔ اوپیوئیدی).

2. تأثیر بر آنزیم‌ها (Enzymes)
- داروها ممکن است آنزیم‌ها را مهار یا فعال کنند.
- مثال: داروهای مهارکنندهٔ ACE (مانند کاپتوپریل) که آنزیم تبدیل کنندهٔ آنژیوتانسین را مهار می‌کنند.

3. تأثیر بر کانال‌های یونی (Ion Channels)
- برخی داروها کانال‌های یونی را باز یا مسدود می‌کنند.
- مثال: وراپامیل (مسدودکنندهٔ کانال کلسیم).

4. تداخل با حمل‌ونقل مواد در بدن
- مثال: داروهای مهارکنندهٔ بازجذب سروتونین (SSRI) مانند فلوکستین.

5. اثرات فیزیکی یا شیمیایی
- مثال: آنتی‌اسیدها که با خنثی کردن اسید معده اثر می‌کنند.

---

📈 منحنی دوز-پاسخ (Dose-Response Curve):
این منحنی رابطه بین دوز دارو و شدت پاسخ بیولوژیک را نشان می‌دهد.

- ناحیهٔ آستانه (Threshold): کمترین دوزی که پاسخ قابل تشخیص ایجاد می‌کند.
- پاسخ ماکزیمم (Maximal Efficacy): بیش‌ترین پاسخی که دارو می‌تواند ایجاد کند.
- قدرت دارو (Potency): میزان دوز مورد نیاز برای ایجاد پاسخ خاص (هر چه دارو قوی‌تر باشد، دوز کمتری نیاز است).

---
🔍 مفاهیم کلیدی در فارماکودینامیک:
1. شاخص درمانی (Therapeutic Index)
- نسبت دوز سمی به دوز درمانی:
\[
TI = \frac{TD_{50}}{ED_{50}}
\]
- هر چه TI بزرگ‌تر باشد، دارو ایمن‌تر است (مثال: وارفارین TI کوچک، پنی‌سیلین TI بزرگ دارد).
2. اثرات جانبی (Side Effects)
- پاسخ‌های ناخواستهٔ دارو که در دوزهای درمانی رخ می‌دهند.

3. سمیت (Toxicity)
- اثرات مضر دارو زمانی که دوز از حد مجاز فراتر رود.
4. تحمل دارویی (Tolerance)
- کاهش پاسخ به دارو پس از مصرف مکرر (مثال: opioids).

5. حساسیت زایی (Tachyphylaxis)
- تحمل سریع‌الشکل که به سرعت ایجاد می‌شود.

---
🧪 مثال بالینی:
- داروی پروپرانولول (Propranolol):
- مکانیسم: آنتاگونیست گیرندهٔ β-adrenergic.
- اثر: کاهش ضربان قلب و فشار خون.
- عوارض: برادیکاردی، خستگی.

---

✅ جمع‌بندی:
فارماکودینامیک به ما می‌آموزد که:
- داروها چگونه عمل می‌کنند.
- چه اثراتی دارند.
- چرا برخی داروها قوی‌تر یا ایمن‌تر هستند.
- چگونه می‌توان پاسخ‌های دارویی را پیش‌بینی کرد.

🧠 گیرنده‌های سیستم عصبی خودمختار (اتونوم)

✅ ۱. گیرنده‌های کولینرژیک (Cholinoceptors)

این گیرنده‌ها به استیل‌کولین پاسخ می‌دهند و به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

📍الف) گیرنده‌های موسکارینی (M)**
- زیرگونه‌ها: M₁ تا M₅


مکان‌ها:
▪️ سلول های پس‌گانگلیونی پاراسمپاتیک
▪️ غدد عرق (سمپاتیک)
▪️اندوتلیوم عروق

مثال :
- آتروپین: آنتاگونیست غیرانتخابی گیرنده‌های موسکارینی


🔸 کاربرد: گشاد کردن مردمک (قطره چشم)، کاهش ترشحات راه هوایی قبل از بیهوشی


🔸 مکانیسم: مسدود کردن اثر استیل‌کولین در گیرنده‌های موسکارینی



📍ب) گیرنده‌های نیکوتینی (N)
- Nₙ: در گانگلیون‌های اتونوم
- Nₘ: در اتصال عصبی-عضلانی

مثال :
- نیکوتین: آگونیست گیرنده‌های نیکوتینی
- اثر: ابتدا تحریک گانگلیون، سپس فلج (به دلیل دپلاریزاسیون مداوم)

---

✅2-گیرنده‌های آدرنرژیک (Adrenoceptors)

این گیرنده‌ها به کاتکولامین‌ها (نوراپینفرین، اپی‌نفرین) پاسخ می‌دهند:

📍الف) گیرنده‌های آلفا (α)
- α₁: در عروق، عضله صاف - انقباض عروق
- α₂: پیش‌سیناپسی - مهار آزادسازی نوروترانسمیتر

مثال :
- فنیل افرین: آگونیست α₁
- کاربرد: ضداحتقان بینی، گشادکننده مردمک
- مکانیسم: انقباض عروق مخاط بینی

ب) گیرنده‌های بتا (β)
- β₁: در قلب - افزایش قدرت و سرعت انقباض
- β₂: در برونش‌ها، عروق - گشاد کردن برونش و عروق
- β₃: در بافت چربی - لیپولیز

مثال:
- پروپرانولول: آنتاگونیست غیرانتخابی β
- کاربرد: درمان فشار خون بالا، آنژین
- مکانیسم: مسدود کردن گیرنده‌های β₁ در قلب → کاهش برونده قلبی

---

### 💡 نکته بالینی مهم از کاتزونگ:

انتخاب‌پذیری داروها:
- آلبوترول: آگونیست انتخابی β₂ → گشاد کردن برونش بدون اثر قلبی

- متوپرولول: آنتاگونیست انتخابی β₁ → کاهش ضربان قلب بدون اثر برونشی

این انتخاب‌پذیری پایه و اساس درمان‌های هدفمند در فارماکولوژی است.

#فارماکولوژی

🆔@med_edu2

توضیح و خلاصه‌ای در مورد مهارکننده‌های استیل‌کولین استراز:

---
🧠 مهارکننده‌های استیل‌کولین استراز (Cholinesterase Inhibitors)

مکانیسم عمل
- این داروها آنزیم استیل‌کولین استراز را مهار می‌کنند
- منجر به تجمع استیل‌کولین در سیناپس می‌شوند
- تقویت و prolonged کردن اثرات کولینرژیک

🔻🔻🔻🔻🔻
--- انواع مهارکننده‌ها
۱. مهارکننده‌های قابل برگشت
الف) مهارکننده‌های کوتاه اثر
- ادروفونیوم (Edrophonium)
- اثر بسیار کوتاه (۵-۱۵ دقیقه)
- کاربرد تشخیصی: میاستنی گراویس

ب) مهارکننده‌های متوسط الاثر
- نئوستیگمین (Neostigmine)
- کاربرد: میاستنی گراویس، ایلئوس پس از عمل
- ویژگی: crosses placenta, but doesn't cross BBB

- پیریدوستیگمین (Pyridostigmine)
- اثر طولانی‌تر از نئوستیگمین
- کاربرد: درمان خوراکی میاستنی گراویس

ج) مهارکننده‌های طولانی اثر
- فیزوستیگمین (Physostigmine)
- تنها مهارکننده طبیعی که از BBB عبور می‌کند
- کاربرد: مسمومیت با آتروپین

۲. مهارکننده‌های غیرقابل برگشت (ارگانوفسفره)
- ایزوفلوروفات (Isofluorophate)
- اکوثیوفات (Echothiophate)
- مالاتیون (Malathion) - حشره‌کش
- سارین (Sarin) - عامل جنگی

---
کاربردهای بالینی

۱. میاستنی گراویس
- نئوستیگمین، پیریدوستیگمین
- افزایش استیل‌کولین در محل اتصال عصبی-عضلانی

۲. گلوکوم (آب سیاه)
- اکوثیوفات - کاهش فشار داخل چشمی

۳. ایلئوس و آتونی مثانه
- نئوستیگمین - افزایش حرکات GI

۴. مسمومیت با آنتی‌کولینرژیک
- فیزوستیگمین - تنها درمان مؤثر

۵. دمانس آلزایمر
- دونپزیل، ریواستیگمین - مهارکننده‌های مرکزی

---
عوارض جانبی
- سیستمیک:
- تهوع، استفراغ، اسهال
- برادی کاردی، هیپوتانسیون
- افزایش ترشحات برونش
- موضعی (چشمی):
- میوز، اسپاسم عضلات مژگانی

---

مسمومیت و درمان
علائم مسمومیت:
- SLUDGE syndrome:
- Salivation
- Lacrimation
- Urination
- Defecation
- GI upset
- Emesis

درمان مسمومیت:
- آتروپین: برای علائم موسکارینی
- پرالیدوکسیم (Pralidoxime): برای علائم نیکوتینی (بازگرداندن آنزیم)

---
نکات بالینی مهم

✅ فیزوستیگمین تنها مهارکننده‌ای است که از سد خونی-مغزی عبور می‌کند
✅ ادروفونیوم برای تست تشخیصی میاستنی گراویس استفاده می‌شود
✅ پرالیدوکسیم فقط در مسمومیت با ارگانوفسفره مؤثر است
❌ مهارکننده‌ها در مسمومیت با بوتولیسم بی‌اثر هستند (پیش‌سیناپسی)

🆔@med_edu2

☑️گیرنده‌های موسکارینی (Muscarinic Receptors)

🧠 مقدمه و طبقه‌بندی
- گیرنده‌های موسکارینی از خانواده گیرنده‌های جفت شده با پروتئین G (GPCR)
- ۵ زیرگونه شناخته شده: M₁ تا M₅
- به استیل‌کولین و آگونیست‌های موسکارینی مانند پیلوکارپین پاسخ می‌دهند
- در سلول‌های پس‌گانگلیونی پاراسمپاتیک و برخی سلول‌های سمپاتیک (مانند غدد عرق) قرار دارند

---
🔬 زیرگونه‌های گیرنده موسکارینی

۱. گیرنده M₁
- مکان: سیستم عصبی مرکزی، گانگلیون‌های اتونوم، غدد معده
- مکانیسم: فعال کردن پروتئین Gq → افزایش IP₃ و DAG
- عمل: تحریک ترشح اسید معده، تعدیل انتقال عصبی

۲. گیرنده M₂
- مکان: قلب (گره سینوسی-دهلیزی، دهلیزها)
- مکانیسم: فعال کردن پروتئین Gi → مهار آدنیلیل سیکلاز
- عمل:
- کاهش سرعت ضربان قلب (تأثیر کرونوتروپ منفی)
- کاهش سرعت هدایت در گره AV
- کاهش قدرت انقباض (تأثیر اینوتروپ منفی)

۳. گیرنده M₃
- مکان: عضله صاف (برونش، روده، مثانه)، غدد برونریز، اندوتلیوم عروق
- مکانیسم: فعال کردن پروتئین Gq → افزایش IP₃ و DAG
- عمل:
- انقباض عضلات صاف (برونکوکونستریکشن، افزایش حرکات GI)
- ترشح غدد (بزاق، عرق، اشک)
- گشادسازی عروق از طریق آزادسازی NO از اندوتلیوم

۴. گیرنده M₄
- مکان: سیستم عصبی مرکزی
- مکانیسم: فعال کردن پروتئین Gi → مهار آدنیلیل سیکلاز
- عمل: تعدیل انتقال دوپامینرژیک و سایر انتقال‌های عصبی

۵. گیرنده M₅
- مکان: سیستم عصبی مرکزی، دوپامینرژیک
- مکانیسم: فعال کردن پروتئین Gq → افزایش IP₃ و DAG
- عمل: تعدیل سیستم دوپامینرژیک مغز

---
💊 فارماکولوژی گیرنده‌های موسکارینی

آگونیست‌های مهم:
- پیلوکارپین: آگونیست مستقیم، درمان گلوکوم
- بتانکول: آگونیست مستقیم، درمان آتونی مثانه و روده
- کارباکول: آگونیست مستقیم، مطالعات تحقیقاتی


آنتاگونیست‌های مهم:
- آتروپین: آنتاگونیست غیرانتخابی
- ایپرتروپیوم: آنتاگونیست M₁, M₂, M₃ (استنشاقی برای آسم و COPD)
- پیرنزپین: آنتاگونیست نسبتاً انتخابی M₁ (زخم معده)
- اسکوپولامین: آنتاگونیست غیرانتخابی با اثر مرکزی
- داروهای آنتی‌موسکارینی: تولترودین، اکسی بوتینین (برای مثانه بیش‌فعال)

---
🏥 کاربردهای بالینی

آگونیست‌ها:
- گلوکوم: پیلوکارپین (قطره چشمی)
- آتونی مثانه/روده: بتانکول
- سندرم شوگرن: پیلوکارپین برای ترشح بزاق

آنتاگونیست‌ها:
- قبل از بیهوشی: آتروپین برای کاهش ترشحات
- برادی کاردی: آتروپین برای افزایش ضربان قلب
- اسپاسم عضلات صاف: هیوسین برای کولیک روده
- بیماری حرکت: اسکوپولامین
- مثانه بیش‌فعال: اکسی بوتینین، تولترودین
- COPD: ایپرتروپیوم، تیوتروپیوم

---
⚠️ عوارض جانبی آنتاگونیست‌های موسکارینی

"Dry as a bone, blind as a bat, red as a beet, hot as a hare, mad as a hatter"

- Dry: خشکی دهان، خشکی پوست
- Blind: تاری دید (فلج تطابق)
- Red: گشاد شدن عروق پوست
- Hot: عدم تعریق → افزایش دمای بدن
- Mad: هذیان، توهم (به ویژه در سالمندان)

---

📚 نکات مهم از کاتزونگ

- گیرنده‌های M₂ و M₄ از طریق Gi عمل کرده و آدنیلیل سیکلاز را مهار می‌کنند
- گیرنده‌های M₁, M₃, M₅ از طریق Gq عمل کرده و فسفولیپاز C را فعال می‌کنند
- آتروپین پروتوتایپ آنتاگونیست غیرانتخابی موسکارینی است
- پیلوکارپین تنها آگونیست موسکارینی مهم بالینی است

این گیرنده‌ها نقش حیاتی در عملکرد پاراسمپاتیک و تعدادی از عملکردهای سمپاتیک دارند و هدف مهمی برای داروهای متعدد محسوب می‌شوند.

🆔@med_edu2

بریم سراغ یه چند تا سوال سخت تر

یک کودک ۳ ساله پس از بلعیدن محتویات ۲ بطری از یک داروی ضداحتقان بینی، به بخش اورژانس آورده شده است. ماده مؤثر این دارو فنیل افرین است که یک آگونیست قوی و انتخابی گیرنده آلفا-آدرنرژیک می‌باشد