#نسخه_خوانی

تیر که از سخت‌کمانی جَهَد
بیشتر از یک‌دو سپر نگذرد

تیر دعای قَدِ همچون کمان
بگذرد از نُه سِپَرِ آسمان

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: در این نسخه نامشخص است.

📕 جُنگ شیخ جابر کاظمینی، مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

‍ #نسخه_خوانی

صاحب کتاب نگارستان آورده که در بعضی کتب اخبار وارد است که:
- در شهور سنه اربعه و اربعمائه در واسط، عورتی [زنی] را جذام پیدا شده مرتبه‌مرتبه بینی و لب‌ها و انگشتان دست و پا افتاده [و] اندام [او] منقّص گشت. آخر، شوهر و پسرش از وی تنفّر کردند و وی را [از خانه] بیرون انداختند و پسر هر روز دو گرده به روز نزد او می‌انداخت.
[این زن] روزی به پسر گفت:
- حسبةً للّه! جرعه‌ای آب دِهْ تا بیاشامم. وی قرص‌ها[ی نان] به دستور هر روز نزد او انداخته بگریخت و تشنگی بر او غلبه کرده در آن حوالی جوی آبی بود؛ خواست تا خود را بدان رساند به مجرّد آن اندک حرکت، او را غشی دست داده از کمال شکستگی و خواری، بر روی خاک افتاد و به یک‌بار، کَرَم نامتناهیِ حضرت الهی به موجب فهوای غمزدای « اِنّا عند المنکسرة قلوبهم و المندرسه قبورهم»
چو دلهای شکسته هست مهمانخانۀ عزّت
خوشا حلوای نامیدی، خوشا پالودۀ حرمان
جلوه‌گر گشته چون به هوش آمد خود را صحیح الاعضا یافت! و خلایق چون مطّلع شدند بر وی هجوم آورده از سبب صحّت پرسیدند و ضعیفۀ صحیحه چنین تقریر کرد که:
- در عین بیهوشی دو مرد و دو زن دیدم که قرص جوی و اندک سبزی و قدحی آب به من دادند که بخورم و چون قرص جو خوردم ملاحظه کردم همان به حال خود بوده و آبی آشامیدم که هرگز به خوبی آن آب نخورده بودم. پس بِدیشان گفتم که شما چه کسانید؟! چنان ظاهر شد که حضرت امام حسن و امام حسین و فاطمۀ زهرا و خدیجه کبری‌اَند علیهم السّلام.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📕 نسخه خطی سفینۀ محمد مهدی رضوی، به شماره 8880 مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

خاطرِ ما یار و روزگار، شکستند
یار، بماناد و روزگار، نماناد!

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: برقی زنجانی، عبدالله. (قرن 13 ق).

📕 جُنگ شیخ جابر کاظمینی، مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

حکیم ازرقی گوید:

سـیـم اندر سـنـگ باشـد ای دُرّ یـتـیـم
چون دَر بَرِ تو دلِ چو سنگ اندر سیم

رباعی کاملش:

بیجادۀ لؤلؤِ تو سیم اندر میم
بازیدن عشق تو امید اندر بیم

سیم اندر سنگ باشد، ای دُرّ یتیم
چون در بَرِ تو دلِ چو سنگ اندر سیم

لغیره:

معانی سخنش در مضیق هر حرفی
چنانکه در شکم ماهی اَست ذوالنّونی¹


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📕 یک جُنگ خطی مجلس.

✍️ ¹- این بیت از کمال‌الدین اسماعیل اصفهانی است که در ستایش شعر خود گفته:
معانی سخنم در مضیق هر حرفی
چنان که در شکم ماهی اَست ذوالنّونی

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

عارفی گوید در اشارۀ به مقام آخر علم که مقتضی سکوت و تسلیم است و مقام اوّل، که موجب گفت‌وگو و جدل در تعلّم و تعلیم:

تمام‌سوختـه دودی نداشـت بر سَرِ آتـش
تو کز جفا بخروشی، خموش باش که خامی¹

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📕 یک مجموعۀ خطی مجلس.

✍️ ¹- بیتی از یک غزل نشاط اصفهانی (قرن 12 و 13 ق)

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

ای زُلف تو هم گشاده، هم بافته خوش
گاهی گِرِهی داده، گهـی تافـتـه خوش

هم زُلف تو دیده از رُخَت، روزی نیک
هم رویِ تو از زلف، شبی یافته خوش

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: لطیف الدّین زکی کاشغری، به زکی مراغه‌ای نیز مشهور است. از شاعران زبردست قرن 6 هـق.

📕 جُنگ خطی دبیر الاسلام میرزا آقا، مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

💠 نصیحت.

#نسخه_خوانی

چهار چیز، چهار چیز را تباه کند:

- مِهتران را بُخل؛
- و عالِمان را عُجب؛
- و زنان را بی‌شرمی؛
- و مردان را دروغ.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 مؤلف: شمسا محمدخان (قرن 11 ق)

📕 نسخۀ خطی سفینۀ شمسا، به شمارۀ 14179 مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

رسوایی! از این دامگهِ پُرآشوب
بگذر که نه زشت مانَد اینجا و نه خوب

از حلقه‌زدن بَر دَرِ دولتمندان
مقصود مجوی و آهن سرد مکوب

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: مولانا رسوایی همدانی (قرن دهم هـ.ق).

📕 یک مجموعه خطی.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

یکی از جملۀ فصحا، فرقی خوب گفته­‌است میان «نظم» و «نثر». گفت:

⟨⟨ سخنِ منثور، همچون زنِ آزاد است و [سخن] منظوم، همچون کنیزک، [که] از آزاد، نکوروی­‌تر و نرم­خوی­‌تر و شیرین­‌حرکات­‌تر باشد؛ الّا آنکِ موصوف نباشد به کرمِ جوهر و شرفِ اصل.⟩⟩

و این، فرقی خوب است.
و اگرچه فضیلت، سخنِ منثور است جهتِ آنکِ قرآن و احادیث، منثور است، [اما] منظوم را حالی و حلاوتی دیگر است، خصوصا چون متضمن حکمت بُوَد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📙 یک مجموعۀ خطی.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

شب یلدای وعده‌ات را چرخ
چه شود گر دمی صبوح دهد

یا مرا در وفای وعده‌ی تو
صبر ایّوب و عُمرِ نوح دهد

یا تو را از چنین کَرَم کردن
مرگ یا توبه‌ی نصوح دهد!

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: مولانا بیاضی استرآبادی (قرن دهم ق). ظاهرا در هجو خواجه مظفر بتکچی گفته که قول داده‌بوده عطیّه‌ای به شاعر بدهد و نداده. ( به نقل از تذکره تحفه سامی).

📕 جنگ خطی نظام الدین احمد بن تاج الدین علی غفاری، مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

این قهوه که نـشـئـۀ الهی دارد
کـیـفـیـّت بزم پادشـاهی دارد

چون خضر ازو زندۀ جاوید شدم
کو آب حیــات در سـیـاهی دارد

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: در این نسخه، نامشخص است.

📕 یک مجموعۀ خطی.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

✅ راهِ دین

⏹ [و ابوالحسن رُسْتُفَغْنی] گفت: و شیخ ما ابوالحسن فارغی پیوسته می‌گفت: «همۀ راه‌ها رفتنى است و راه دين ديدنى است.» [و ابوالحسن رُسْتُفَغْنی] از شیخِ حکیم حکایت می‌کرد: «هر شهادتى كه وُرا مُشاهَدت نيست وُرا از آن شهادت جز دورى نيست، و آن مشاهدت ديدار است». و دیدار ثمرهٔ استقامت است، و استقامت حقیقتِ پیروی و معرفت ناب و درویشی صادقانه در هر نَفَس است، و از خدای توفیق می‌طلبیم.

🔶 دو عبارت داخل گیومه در اصل نسخهٔ خطی به زبان فارسی است.

Ⓜ️ از بخش باقیماندهٔ کتاب الاستقامة نوشتهٔ ابوالحسن علی بن سعید سمرقندی رُسْتُفَغْنی (ف حدود ٣٥٠)، در: کتابخانهٔ مجلس، نسخهٔ خطی ٨٠٨٣، برگ ١٩٤ ب و ١٩٥ آ. کتابت در قرن ششم هجری (در دست انتشار).

@Mohammed_Soori

#نسخه_خوانی

محوی

مرغی می‌گفت دی به مرغی که عمو!
آن گل که شکفته‌است خوش بر لب جو

ما و تو ز دور، جلوه‌ای می‌بینیـــــــــم
بلبل داند که آن، چه رنگ است و چه بو

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 #مولانا_محوی_هروی، از شاعران سدهٔ دهم.
📕 از یک جنگ خطی | کتابخانۀ مجلس | تاریخ کتابت: قرن 11 ق.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

خون، رنگ ز مژگانِ تَرَم می‌دُزدَد
مو، ضعف ز جسمِ لاغرم می‌دُزدَد

دل، خستۀ دَردیست که شب تا به سَحَر
هر عضو ز عضوِ دیگرم می‌دُزدَد

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: مرشد بروجردی یا مرشد خان بروجردی، شاعر نیمۀ دوم قرن دهم و اوایل یازدهم هـ.ق.

📕 جنگ اشعار محفوظ در کتابخانه دانشگاه منچستر، (Persian MS 646)

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

💠 السلام علیک یا صاحب الزّمان (عج).

#نسخه_خوانی

عدلش در آن مثابه که بادِ صبا ز وَهم
دستِ ستم به دامنِ گل‌ها نمی‌زند

بذلش در آن مقام که غم در زمان او
در هیچ گوشه‌ای دَرِ دل‌ها نمی‌زند

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: در این نسخه، نامشخص است.

📕 نسخۀ خطی اللآلی البهیه عن الملتقاط الفتحیه ، ش 17341 ، مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

خَلقِ عالَم جملگی محتاج بر یکدیگرند
می‌شود پیغمبری را عنکبوتی پرده‌دار

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر که در این نسخه نامشخص است، به احتمال قوی قاسم انوار است. در تذکرۀ حسینی ضمن شرح حال قاسم انوار، این بیت را از او نقل می‌کند:
اندرین ره جزو و کل، محتاج بر یکدیگرند
عنکبوتی می‌شود پیغمبری را پرده‌دار

📕 یک مجموعۀ خطی مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

#نسخه_خوانی

با همه خلق جهان گرچه از آن
بیشتر گُمرَه و کمتر به رَه‌اند

آنچنان زی که بمیری، بِرَهی
نه چنان زی که بمیری، بِرَهَند

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🔸 شاعر: حکیم سنائی غزنوی.

📕 یک جنگ خطی مجلس.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺

💠 انوار حکمت.

#نسخه_خوانی

مردم، چهار قِسم‌اند:

- لـئـیـم، که نه خود خورَد و نه به دیگری دهد.
- و بـخـیـل، که خود خورَد و [امّا] به دیگری ندهد.

- و سـخـی، که خود خورَد و به دیگری نیز دهد.
- و کـریـم، که خود نخورَد و به دیگری دهد.

کریم، به سوی محبّت، مستعجل¹، و به جانب عداوت، متأنّی² [بُوَد]، چون کوزۀ نقره که زود ساخته گردد و دیر شکسته شود.

و لـئـیـم، به جانبِ محبّت، متأنّی و به سوی عداوت، مستعجل [بُوَد]، چون سفالی که دیر ساخته شود و زود شکسته گردد.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📕 یک مجموعۀ خطی مجلس.

✍️ ¹- مستعجل: عجله‌کننده؛ شتاب‌کننده.
²- متأنّی: آن که در امری درنگ و تأمل کند.

@manuscript_ir

〰️🍃🌺