🎙 شلیک به سر و صورت

🔹در قسمت ۲۵۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره مقاله تحقیقی مشترک فکت‌نامه و روزنامه گاردین توضیح می‌دهیم؛ مقاله‌ای که با بررسی دقیق ۷۸ تصویر پزشکی تعدادی از مجروحان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی تهیه شده و ابعاد هولناکی از سرکوب معترضان را آشکار می‌کند.

🔹صحبت‌های یکی از هواداران جمهوری اسلامی درباره کشتار معترضان به دست عوامل خارجی با تکیه بر ادعای نادرست عدم استفاده از سلاح یوزی در ایران، موضوع دیگری است که درباره آن توضیح می‌دهیم.

🔹گزارش اخیر مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی، تصویر روشنی از وضعیت بحرانی اقتصاد ایران در دی‌ماه امسال نشان می‌دهد. در این قسمت درباره این گزارش صحبت کرده‌ایم.

🔹جمله‌ای از صحبت‌های رضا پهلوی در حاشیه نشست مونیخ، واکنش‌های زیادی را برانگیخت. اصل جمله چه بود و از آن چه برداشتی می‌شود؟

🔹ویدیوی نادرست منتسب به کوی دانشگاه، جا زدن یک انیمیشن ایرانی به اسم انیمه ژاپنی درباره پیش‌بینی نتیجه جنگ احتمالی با آمریکا و ویدیویی از اعتراض دانش‌آموزان یک مدرسه دخترانه، موضوعات فکت‌چک‌های کوتاه این اپیزود هستند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

🎙 شلیک به سر و صورت

🔹در قسمت ۲۵۷ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره مقاله تحقیقی مشترک فکت‌نامه و روزنامه گاردین توضیح می‌دهیم؛ مقاله‌ای که با بررسی دقیق ۷۸ تصویر پزشکی تعدادی از مجروحان اعتراضات ۱۸ و ۱۹ دی تهیه شده و ابعاد هولناکی از سرکوب معترضان را آشکار می‌کند.

🔹صحبت‌های یکی از هواداران جمهوری اسلامی درباره کشتار معترضان به دست عوامل خارجی با تکیه بر ادعای نادرست عدم استفاده از سلاح یوزی در ایران، موضوع دیگری است که درباره آن توضیح می‌دهیم.

🔹گزارش اخیر مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی، تصویر روشنی از وضعیت بحرانی اقتصاد ایران در دی‌ماه امسال نشان می‌دهد. در این قسمت درباره این گزارش صحبت کرده‌ایم.

🔹جمله‌ای از صحبت‌های رضا پهلوی در حاشیه نشست مونیخ، واکنش‌های زیادی را برانگیخت. اصل جمله چه بود و از آن چه برداشتی می‌شود؟

🔹ویدیوی نادرست منتسب به کوی دانشگاه، جا زدن یک انیمیشن ایرانی به اسم انیمه ژاپنی درباره پیش‌بینی نتیجه جنگ احتمالی با آمریکا و ویدیویی از اعتراض دانش‌آموزان یک مدرسه دخترانه، موضوعات فکت‌چک‌های کوتاه این اپیزود هستند.

❗️با توجه به وضعیت اینترنت در ایران و درخواست برخی مخاطبان، فایل صوتی قسمت ۲۵۷ پادکست هفتگی را زودتر از حالت معمول در کانال تلگرام منتشر می‌کنیم تا شاید دسترسی بهتری برای مخاطبان داخل ایران فراهم کند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:25 مقدمه
00:03:11 الگوی سرکوب‌ خیابانی: تصاویر رادیولوژی مجروحان اعتراضات ۱۴۰۴
00:16:18 ادعای نادرست درباره اینکه نیروهای امنیتی ایران سلاح یوزی ندارند
00:24:18 فشار معیشتی در اوج نارضایتی‌ها؛ جدیدترین گزارش‌ها از اقتصاد ایران
00:29:54 رضا پهلوی نگفته هرکس طرفدار من نیست، مجاهد و تجزیه‌طلب است
00:39:04 ویدیوی پرتاب افراد از بالای ساختمان، با کوی دانشگاه ارتباط ندارد
00:40:26 ادعای نادرست درباره «انیمه ژاپنی» و پیروزی ایران در جنگ با آمریکا
00:43:03 ویدیوی مربوط به اعتراض دختران دانش‌آموز، قدیمی است
00:45:16 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

❌ انتساب نادرست یک ویدیوی ضرب و جرح به ایران

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که در آن فردی به شدت کسی را که روی زمین افتاده کتک می‌زند.

🔹ادعا شده این ویدیو مربوط به حمله نیروهای سرکوب به دختری در اعتراضات اخیر ایران است.

🔹با وجود سطح خشونت نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی در اعتراضات دی‌ماه و وجود ویدیوهای ضرب و جرح مشابه، این ویدیو ربطی به ایران ندارد.

🔹این ویدیو مربوط به اتفاقی در مهرماه ۱۴۰۴ در استانبول ترکیه است.

🔹روزنامه ترکی Yeniçağ در ۲۹ نوامبر ۲۰۲۵ گزارشی کامل درباره این حادثه منتشر کرد.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای انتساب این ویدیو به ایران نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست انتساب یک ویدیو به سرنگونی پهپاد شاهد ۱۳۹ در خلیج فارس

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند مربوط به سرنگونی یک پهپاد شاهد ۱۳۹ ایرانی به دست ارتش آمریکا در خلیج فارس است.

🔹ارتش آمریکا روز سوم فوریه اعلام کرد یک پهپاد را که رفتار تهاجمی داشته، در نزدیکی ناو آبراهام لینکلن سرنگون کرده است.

🔹این سانحه در آب‌ها دریای عرب رخ داده و ارتباطی به خلیج فارس ندارد.

🔹آنچه در ویدیو مشاهده می‌شود، پهپاد شاهد ۱۳۹ نیست. شاهد ۱۳۹ مثلثی‌شکل نیست و بدنه‌ای کشیده با بال‌های بلند دارد.

🔹ویدیو مربوط به ژوئن ۲۰۲۵ و احتمالا سرنگونی پهپاد شاهد ۱۳۶ یا ۱۳۱ ایرانی در نزدیکی مرزهای اسرائیل است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ادعای منتسب به این ویدیو نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ از «قطعه سربازان آمریکایی» در حاشیه شهر تهران چه می‌دانیم؟

🔹روزنامه تهران‌تایمز در شبکه‌های اجتماعی نوشت «۵ هزار قبر برای سربازان ایالات متحده در حاشیه تهران آماده شده است» و برای این ادعا از تصویر قطعه‌ای در حال ساخت در بهشت‌زهرا استفاده کرد.

🔹این خبر تازه نیست؛ نخستین‌بار ۱۱ بهمن ۱۴۰۴ در رسانه‌های داخلی با عنوان «سناریوی دفن نظامیان خارجی» منتشر شد و خبرگزاری مهر تأکید کرد هیچ تصویر و توضیح رسمی درباره جزئیات آن منتشر نشده است.

🔹تصویری که تهران‌تایمز استفاده کرده مربوط به اردیبهشت ۱۴۰۰ و اوج همه‌گیری کووید-۱۹ است؛ این عکس را خبرگزاری آسوشیتدپرس و الجزیره منتشر کرده بودند و ارتباطی با ادعای «قبر برای سربازان آمریکایی» ندارد.

🔹مدیرعامل بهشت‌زهرا گفته «در سناریوی احتمالی جنگ» محلی خارج از گورستان مسلمانان پیش‌بینی شده است، اما از آماده بودن ۵ هزار قبر مشخص سخن نگفته است.

🔹چمران، رئیس شورای شهر تهران نیز اعلام کرد از چنین موضوعی اطلاعی ندارد.

🔹طبق سیاست رسمی وزارت دفاع آمریکا، اجساد نظامیان کشته‌شده در خارج از کشور به ایالات متحده منتقل می‌شوند (Dignified Transfer).

🔹استفاده از عکس واقعی اما خارج از زمینه، مصداق گمراه‌کنندگی بصری است و این برداشت را القا می‌کند که قبور نشان‌داده‌شده همان «۵ هزار قبر» ادعایی هستند.

🔹در مجموع فکت‌نامه به ادعای مطبوعات و رسانه‌ها که «پنج هزار قبر برای سربازان ایالات متحده در حاشیه تهران آماده شده است» نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ادعای نادرست کشته شدن یک خواهر و برادر به نام‌های دیدار و روشنا آراج در اعتراضات

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که یک خواهر و برادر به نام‌های دیدار و روشنا آراج که پدرشان در سال ۱۳۸۸ اعدام شده و مادرشان هم خودکشی کرده، در اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ کشته شده‌اند.

🔹این ادعا اولین‌بار از سوی اکانتی در توییتر مطرح شده که در روزهای اخیر، روزانه حدود ۱۰۰ توییت منتشر یا بازنشر می‌کند و رفتاری شبیه ربات‌ها یا حساب‌های ناامن دارد.

🔹احتمالا در ایران بیش از ۶۰۰ نام خانوادگی آراج وجود دارد اما این اسم در هیچ‌کدام از منابع خبری یا حقوق بشری به عنوان زندانی، اعدامی یا جان‌باخته ثبت نشده است.

🔹روایت‌های نادرستی از این دست، اعتبار اخبار واقعی از جمله کشته شدن گروهی اعضای خانواده‌ها در اعتراضات اخیر را مخدوش می‌کند.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوی ساختگی از یک کودک داغدیده

🔹ویدیوی کوتاهی از یک کودک خردسال که در حال گریه کردن، قاب عکس پدرش را در دست دارد و اظهار دلتنگی می‌کند به طور بسیار گسترده در اینستاگرام در حال انتشار است.

🔹این ویدیو با این توضیح منتشر شده که پدر کودک در اعتراضات دی‌ماه توسط نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی کشته شده است.

🔹در اعتراضات دی‌ماه هزاران نفر در ایران در پی شلیک مستقیم نیروهای امنیتی کشته شدند و ویدیوهای پرشماری از سوگواری بازماندگان آنان منتشر شده؛ اما این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی سورا (Sora) ساخته شده است.

🔹به دلیل توجه افکار عمومی به اخبار جان‌باختگان، فرصت‌طلبی برخی افراد برای افزایش بازدید و ماندن در الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی باعث تولید ویدیوهایی از این دست می‌شود.

🔹انتشار خبرهای ساختگی به عنوان واقعیت، اعتماد اجتماعی را تضعیف می‌کند و به حاکمیت اجازه می‌دهد تا با برجسته‌سازی نمونه‌های جعلی، شواهد مردمی را بی‌اعتبار کند.

🔹فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای منتسب به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

❌ تصویر ساختگی منتسب به شست‌وشوی خون از کف خیابان

🔹عکسی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که افرادی با لباسی شبیه لباس نظامی و کارکنان شهرداری را در حال شستن آسفالت خونین یک خیابان نشان می‌دهد. گفته شده این عکس که میلیون‌ها بازدید داشته، مربوط به روزهای پس از حوادث و کشتار دی‌ماه است.

🔹این عکس، ساختگی است و با کمک ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است.

🔹نوشته‌های فارسی بی‌معنی و به‌هم ریخته روی تابلوهای مغازه‌ها، از ویژگی‌های متداول تصاویر ساخته‌شده با هوش مصنوعی است.

🔹به‌هم‌ریختگی‌های تصویری مانند قطع شدن آب سرخ در زیر پل، ناهماهنگی پرسپکتیو پای سربازی که در حال رد شدن از جوی آب است، ناپیوستگی‌ها و درهم‌رفتگی‌های بدن افراد و نداشتن چهره، از جمله دیگر نشانه‌های بصری ساختگی بودن عکس است.

🔹تصاویر واقعی فراوانی از خون‌های ریخته‌شده در خیابان در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه منتشر شده، اما این تصویر واقعی نیست.

🔹انتشار اطلاعات نادرست و بازنشر آنها می‌تواند اعتبار گزارش‌های واقعی را مخدوش کند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این عکس نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh