🌐 پیمانکاران فیلترینگ در ایران: قسمت اول سحاب‌پرداز

🔹حدود سه سال قبل در فکت‌نامه به معرفی «#پیمانکاران_فیلترینگ در ایران» پرداختیم. با توجه به شرایط این روزهای ایران، این پست‌ها را در شش قسمت مرور می‌کنیم؛ قسمت اول، سحاب‌پرداز.

🔹«سامانه‌گستر سحاب‌پرداز» یکی از شناخته‌شده‌ترین شرکت‌های پیمانکار شرکت ارتباطات زیرساخت است که شواهد زیادی درباره نقش آن در اجرای فیلترینگ هوشمند وجود دارد.

🔹سحاب‌پرداز در سال ۹۳ به عنوان یک شرکت خصوصی ثبت شد و اوایل سال ۹۶، قراردادی ۱۰۰ میلیارد تومانی با شرکت ارتباطات زیرساخت به ریاست وقت محمدجواد آذری جهرمی امضا کرد. عنوان این قرارداد «سامانه طرح جامع صیانت فرهنگی اجتماعی» بود.

🔹 سحاب‌پرداز به دلیل همکاری با حکومت ایران برای سانسور آزادی بیان و فیلترینگ، از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا تحریم شد. این شرکت متهم به جمع‌آوری اطلاعات کاربران اینستاگرام برای زمینه‌سازی فیلترینگ هوشمند شده بود.

🔹آذری جهرمی، وزیر پیشین ارتباطات، نقش سحاب‌پرداز در «پالایش هوشمند» را تکذیب کرد، اما برخی گزارش‌ها به نقل از منابع داخلی خبر دادند که پروژه زیرساخت فیلترینگ اینترنت ایران در قسمت تحلیل کلان‌داده‌ها در این شرکت انجام می‌شود.

🔹سحاب‌پرداز در بیانیه خود علیه تحریم آمریکا، نوشته بود: «فراخور نیازهای مشتریان خود، برترین تکنولوژی‌های حوزه «مدیریت و تحلیل داده‌ها» را برای ایشان فراهم می‌کند.» یکی از مهم‌ترین مشتریان سحاب‌پرداز شرکت ارتباطات زیرساخت مجری فیلترینگ در ایران بوده است.

👈 در اینترنت‌آباد بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🌐 @Factnameh

🌐 پیمانکاران فیلترینگ در ایران: قسمت دوم شرکت یافتار

🔹حدود سه سال قبل در فکت‌نامه به معرفی «#پیمانکاران_فیلترینگ در ایران» پرداختیم. با توجه به شرایط این روزهای ایران، این پست‌ها را در شش قسمت مرور می‌کنیم؛ قسمت دوم، شرکت یافتار.

🔹«یافتار پژوهان پیشتاز رایانش» همکار کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه که به طور تخصصی در زمینه کشف و سانسور محتوای متنی و تصویری «مجرمانه» در اینترنت فعالیت می‌کند.

🔹یافتار رابطه نزدیکی با «امن افزار گستر شریف» دارد که زیرنظر رسول جلیلی اداره می‌شود. رسول جلیلی، از اعضای منصوب خامنه‌ای در شورای عالی فضای مجازی و از نظریه‌پردازان شناخته‌شده فیلترینگ هوشمند در ایران است.

🔹اسناد منتشرشده پس از هک ایمیل‌های کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه از یک دستور العمل‌ اجرایی پرده برمی‌دارد که در آن یافتار، یکی از دو پیمانکار مسدودسازی فیلترشکن‌ها معرفی شده است. پیمانکار دوم، شركت «داده‌پردازی دوران» است.

🔹یافتار سامانه‌ای به نام تاریس پیاده‌سازی کرد که هدف آن خزشگری در موتورهای جستجوی مانند گوگل و بینگ بود تا به صورت اتوماتیک کلید‌واژه‌های مورد نظر دادستانی را روی این موتورها جستجو و آنچه را که دادستانی «مجرمانه» می‌داند، شناسایی و سانسور کند.

🔹در اسناد هک‌شده دادستانی ای‌میل‌های زیادی وجود دارد که از همکاری یافتار برای پردازش تصویری و شناسایی مصادیق بدحجابی در فضای مجازی حکایت دارد. عنوان این پروژه «توسعه ابزار تشخیص تصاویر نامناسب کمیته مصادیق مجرمانه» بود.

🔹از دیگر پروژه‌های یافتار، طراحی افزونه فایرفاکس (تحت عنوان ابزار برچسب‌زنی) بوده که می‌تواند از روی مرورگر نشانی سایت‌ها را بخواند، زبان متن را شناسایی کند و متن را بر اساس معیارهای مشخص شده توسط دادستانی تحلیل کند.

👈 در اینترنت‌آباد بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🌐 @Factnameh

🌐 پیمانکاران فیلترینگ در ایران: قسمت سوم گروه دوران

🔹حدود سه سال قبل در فکت‌نامه به معرفی «#پیمانکاران_فیلترینگ در ایران» پرداختیم. با توجه به شرایط این روزهای ایران، این پست‌ها را در شش قسمت مرور می‌کنیم؛ قسمت سوم، گروه دوران.

🔹«داده‌پردازان دوران» پیمانکار کمیته فیلترینگ، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، همراه اول، ایرانسل، مخابرات، زیرساخت، پژوهشگاه دانش‌های بنیادی، رایتل و برخی دیگر از شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات اینترنت است.

🔹در ایمیل‌های لورفته از هک دادستانی، نقش گروه دوران به عنوان پیمانکار فیلترینگ فاش شد. در زمان تهیه این مطلب، «عامر نجفیان‌پور، علیرضا عابدی‌نژاد» از اعضای هیات مدیره این شرکت و مدیر فنی سابق این شرکت نیز «محسن عتیق» بود که از افراد کلیدی فیلترینگ دوران بودند.

🔹دوران سال ۱۳۹۷ با شرکت مخابرات ایران قرارداد «تامین تجهیزات تفکیک ترافیک داخلی و خارجی» را بست. «تفکیک ترافیک» این امکان را برای حکومت فراهم کرد تا بتواند با حداقل آسیب به سیستم‌های داخلی جمهوری اسلامی اینترنت بین‌المللی را به راحتی قطع کند.

🔹قرارداد دیگر گروه دوران تامین تجهیزات رمزکننده و فایروال برای سپاه در سال ۱۳۹۴ بود. در قراردادهای این گروه با شرکت‌های اینترنتی در زمینه تجهیزات سانسور، عمدتا از فیلترینگ با عناوینی مانند صیانت یا پالایش یاد شده است.

🔹در نامه‌ای به امضای رضا تقی‌پور با عنوان رییس هیات تحقیق دادستانی کل کشور (وزیر پیشین ارتباطات و عضو شورای عالی فضای مجازی) از دوران برای جلسه‌ «بررسی اقدامات و نحوه عملکرد آن شرکت در حوزه پالایش محتوا و مسدودسازی فیلترشکن‌ها و VPNهای غیرمجاز» دعوت شده بود.

🔹شرکت داده‌پردازان دوران از سال ۱۳۹۳ به دلیل سانسور و فیلترینگ پس از انتخابات ۱۳۸۸ و فروش تجهیزات برای اجرای پروژه‌های دولتی نظارت بر فعالیت‌های مجازی، تحت تحریم‌های آمریکا قرار گرفت.

👈 در اینترنت‌آباد بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🌐 @Factnameh

🌐 پیمانکاران فیلترینگ در ایران: قسمت چهارم شرکت نیافام

🔹حدود سه سال قبل در فکت‌نامه به معرفی «#پیمانکاران_فیلترینگ در ایران» پرداختیم. با توجه به شرایط این روزهای ایران، این پست‌ها را در شش قسمت مرور می‌کنیم؛ قسمت چهارم، شرکت نیافام.

🔹«خدمات انفورماتیک نیافام» پیمانکار دادستانی برای توسعه زیرساخت و پورتال داخلی و توسعه‌دهنده ابزارهایی است که به جمهوری اسلامی کمک می‌کند تا دسترسی آزاد به اینترنت را محدود و مسدود کند.

🔹نیافام طرف قرارداد بسیاری از شرکت‌ها و سازمان‌های دولتی و حکومتی بوده و برای آنها پورتال سازمانی ساخته است. از مشتریان اصلی این شرکت می‌توان به دادستانی، نهاد رهبری در دانشگاه‌ها، سازمان بازرسی کل کشور، مجلس و وزارتخانه‌ها و سازمان‌های دولتی اشاره کرد.

🔹در جریان هک دادستانی، اسناد ارتباطات و نامه‌نگاری‌های مدیران نیافام برای نهایی کردن طراحی پرتال کمیته فیلترینگ (کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه) و متن قرارداد این شرکت با نهاد متولی سانسور اینترنت در ایران، افشا و منتشر شد.

🔹یکی دیگر از فعالیت‌‌های این شرکت، توسعه سیستم‌های تشخیص چهره و هویت است. در پروپوزال نیافام برای دادستانی تاکید شده که پورتال‌های این شرکت قابلیت‌هایی مانند «تشخیص چهره و تشخیص هویت شخصیت‌های حاضر در تصاویر و تگ‌شدن نام شخصیت‌ها بر روی تصاویر و …» را دارد.

👈 در اینترنت‌آباد بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🌐 @Factnameh

🌐 پیمانکاران فیلترینگ در ایران: قسمت پنجم شرکت امن‌افزار گستر شریف

🔹حدود سه سال قبل در فکت‌نامه به معرفی «#پیمانکاران_فیلترینگ در ایران» پرداختیم. با توجه به شرایط این روزهای ایران، این پست‌ها را در شش قسمت مرور می‌کنیم؛ قسمت پنجم، شرکت امن‌افزار.

🔹«امن‌افزار گستر شریف» یکی از مهم‌ترین پیمانکاران فیلترینگ و مجری طرح توسعه «راهکارهای یکپارچه امن فضای مجازی» در ایران است.

🔹«امن‌افزار» نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای فیلترینگ مثل «سپر»‌ و «پارس گیت» را تولید می‌کند که در شرکت‌های ارتباطی اینترنتی، مخابراتی، زیرساختی و ISPها برای مسدودکردن نشانی وب‌سایت‌ها و لینک‌های اینترنتی استفاده می‌شوند.

🔹در میان مشتریان این شرکت لیست بلندی از وزارتخانه‌ها، بانک‌ها، بیمه‌ها، شرکت‌های فعال در بورس، شهرداری تهران و … دیده می‌شود. امنیت مجازی بسیاری از ارگان‌های مهم وابسته به محصولات و خدمات امن افزار است.

🔹امن‌افزار و گروه طوبی‌تک قراردادی با عنوان «خدمات مشاوره استقلال لایه خدمات شبکه ملی اطلاعات و رفع وابستگی‌های کلیدی» منعقد کردند. امن‌افزار در قرارداد دیگری همزمان با اعتراضات ۱۴۰۱ چهل دستگاه دوربین نظارت تصویری برای شهرداری تهران خریده بود.

🔹محمدجواد شکوری مقدم، بنیانگذار آپارات و فیلیمو و از سرمایه‌گذاران اصلی امن‌افزار گستر شریف است. از سال ۱۳۹۰، رسول جلیلی، رئیس پیشین دانشگاه شریف و عضو منتخب خامنه‌ای در شورای عالی فضای مجازی، عضو هیات مدیره امن‌افزار گستر شریف بوده است.

🔹امن افزار گستر شریف از سال ۲۰۱۲ و بر اساس دستور اجرایی اوباما، رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا به‌ دلیل «ارتباط یا نقش در سانسور، نقض حقوق بشر از سوی دولت ایران و حمایت از تروریسم»، تحریم‌ و در فهرست ناقضان حقوق بشر وزارت خارجه آمریکا قرار گرفت.

👈 در اینترنت‌آباد بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🌐 @Factnameh

🌐 پیمانکاران فیلترینگ در ایران: قسمت ششم شرکت فناوری‌های تنظیم‌یار شریف

🔹حدود سه سال قبل در فکت‌نامه به معرفی «#پیمانکاران_فیلترینگ در ایران» پرداختیم. با توجه به شرایط این روزهای ایران، این پست‌ها را در شش قسمت مرور می‌کنیم؛ قسمت ششم، شرکت تنظیم‌یار.

🔹شرکت «تنظیم‌یار» یک استارتاپ استودیو و انکوباتور برای رشد و توسعه ایده‌های مرتبط با مسائل تنظیم‌گری و حاکمیتی (RegTech, GovTech) است.

🔹در زمان تهیه این مطلب، کمیل شاه‌حسینی «تحلیل‌گر آزمایشگاه داده و حکمرانی» پژوهشکده سیاستگذاری شریف، مدیرعامل تنظیم‌یار و حسین میرزاپور، احمد رونقی خامنه و عمادالدین پاینده از اعضای هیات‌مدیره این شرکت بودند.

🔹از جمله فعالیت‌هایی که در پورتفولیو تنظیم‌یار به آنها اشاره شده می‌توان به انرژی‌یار آیریک شریف (بنزینِ من)، همیار مسکن شریف (مترینا)، فناوری‌های تحول‌یار شریف (احراز هویت برخط - پیمانکار سامانه ثنا قوه قضاییه) و داتاپ (فناوری‌های مستندساز ادله الکترونیکی) اشاره کرد.

🔹در اسناد فاش شده دادستانی، فایلی با نام «پروپوزال فنی سامانه مستندساز ادله الکترونیکی» وجود دارد که در آن سامانه داتاپ تنظیم‌یار شریف به عنوان «بستری جهت گردآوری و دسترسی به ادله الکترونیکی حقیقی و ارائه آنها به دادگاه» معرفی شده است.

🔹این سامانه از چت‌های خصوصی کاربران اسکرین‌شات می‌گیرد. در این سند، تنظیم‌یار به بررسی تک‌تک پیام‌رسان‌ها مانند تلگرام، واتس‌اپ، اینستاگرام، بله و ایتا می‌پردازد و توضیح می‌دهد که روش آنها برای امنیت، حذف پیام، ذخیره کردن پیام و… چیست و چه چالش‌های را برای سیستم آنها ایجاد می‌کند.

🔹روش پیاده‌سازی این اپلیکیشن برای دسترسی به محتوای چت‌ها و ایمیل‌های گروه‌های هدف، پیاده‌سازی یک اپلیکیشن شخص ثالث برای گمراه‌کردن کاربران ذکر شده است.

🔹ما در پروژه اینترنت‌آباد تلاش کرده‌ایم گوشه‌ای از ارتباطات نهفته در هزارتوی فضای دیجیتال ایران را بررسی کنیم. این شش قسمت، تمام ماجرا نیست. در این صفحه می‌توانید نقش و ارتباطات بیشتری میان افراد و مجموعه‌های مختلف را ببینید.

👈 در اینترنت‌آباد بخوانید

👈 در تلگرام بخوانید

🌐 @Factnameh

🎥 الگوی سرکوب در ویدیو شهسوار

🔹چندی قبل ویدیویی مربوط به سرکوب اعتراضات در شهسوار منتشر شد که در نوع خود، کم‌سابقه بود.

🔹در این ویدیو، چند لایه از نیروها و ابزار برخورد را می‌بینیم که پشت سر همدیگر حرکت می‌کنند و نمونه واضحی از الگوی سرکوب را به نمایش می‌گذارند.

🔹چیدمان خودروها و ادوات پلیس، نیروهای شبه‌نظامی بسیج، نفربر نیمه‌زرهی «فاتق» و نیروی زمینی سپاه، عملا خیابان را به میدان عملیاتی تبدیل کرده و نشان می‌دهد که در اوج اعتراضات اخیر، برخوردها دیگر «انتظامی» نبوده و به فاز نظامی‌سازی کنترل شهری رسیده بود.

👈 مقاله مرتبط با این ویدیو در سایت فکت‌نامه

👈 ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh

❌ تصویر با ادعای خروج ۱۳ کامیون حمل جنازه از پزشکی قانونی کهریزک

🔹با وجود اینکه در روزهای گذشته تصاویر و گزارش‌های واقعی متعددی از حضور کانتینرهای بزرگ حمل اجساد در پزشکی قانونی کهریزک منتشر شده، همزمان، یک عکس جعلی (ساخته‌شده با کمک هوش مصنوعی) با بازدید میلیونی در اینستاگرام دست‌به‌دست می‌شود که ادعا می‌کند واقعی و مربوط به ۱۳ کامیون حمل اجساد است.

🔹این تصویر جعلی، تا کنون تنها در دو حساب اینستاگرامی بیش از ۱۱ میلیون بار دیده شده است.

🔹یکی از تابلوهایی که در این عکس جعلی دیده می‌شود، در مکان اصلی پزشکی قانونی کهریزک وجود ندارد. عنوان تابلوی جعلی «اداره کل پزشکی قانونی استان تهران» است. این اداره در منطقه ۷ تهران واقع شده، نه در کهریزک.

🔹کامیون‌های موجود در ویدیوهای واقعی کهریزک، از نوع «امپاور» چینی هستند که ۲.۵ متر عرض دارند. امکان عبور همزمان دو تریلی مشابه به‌طور موازی در ورودی مرکز تشخیصی آزمایشگاهی کهریزک وجود ندارد.

🔹این روزها همزمان با انتشار گزارش‌ها و ویدیوهای واقعی، برخی از حساب‌های کاربری با هدف‌های مختلف از جمله جذب مخاطب، اقدام به انتشار ویدیوها و خبرهای جعلی می‌کنند؛ روندی که با دسترسی به ابزارهای هوش مصنوعی سرعت گرفته است و احتمال گمراهی مخاطبان را افزایش می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🔹 جملات ساختگی که به مصاحبه گلشیفته فراهانی اضافه شده است

🔹برخی رسانه‌ها و حساب‌های کاربری در ایران مدعی شدند گلشیفته فراهانی در مصاحبه با تلویزیون فرانسه گفته به دخالت نظامی خارجی برای آوردن دموکراسی اعتماد ندارد و از نمونه‌هایی مثل عراق، افغانستان و لیبی به‌عنوان کشورهایی با هرج‌ومرج پس از مداخله آمریکا نام برده است.

🔹بررسی فکت‌نامه نشان می‌دهد این نقل‌قول‌ها جعلی است و او در این مصاحبه، چنین جملاتی را نگفته است.

🔹گلشیفته فراهانی در مصاحبه دوم فوریه ۲۰۲۶ با بخش خبری ساعت ۲۰ تلویزیون فرانسه درباره سرکوب و خشونت در ایران، وضعیت معترضان، بی‌عملی جامعه جهانی، نقش منافع سیاسی در سیاست بین‌الملل و نگرانی‌اش از سرنوشت ایران صحبت کرده، اما نه از بی‌اعتمادی به «دخالت نظامی برای دموکراسی» گفته و نه به عراق، افغانستان یا لیبی اشاره‌ای کرده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا که «گلشیفته فراهانی در مصاحبه‌اش مخالف دخالت نظامی خارجی برای دموکراسی بوده و به تجربه عراق، افغانستان و لیبی اشاره کرده»، نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 گزارش فایننشال‌تایمز و افشای امپراتوری مالی علی انصاری در اروپا

🔹دو گزارش رسانه‌های معتبر بین‌المللی، شامل روزنامه فایننشال‌تایمز و خبرگزاری بلومبرگ، به افشای گسترده امپراتوری مالی علی انصاری، بنیان‌گذار و سهامدار عمده بانک آینده، در کشورهای اروپایی پرداخته‌اند و نگاه‌ها را به شبکه پیچیده سرمایه‌گذاری‌های او معطوف کرده‌اند.

🔹گزارش فایننشال‌تایمز تمرکز خود را بر سرمایه‌گذاری‌ها و دارایی‌های انصاری در بخش املاک و مستغلات اروپا گذاشته و ارزش تقریبی کل این دارایی‌ها را بیش از ۴۰۰ میلیون یورو برآورد کرده است.

🔹املاک لوکس متعلق به انصاری شامل هتل‌ها و تفرجگاه‌های ساحلی در مایورکا اسپانیا، دو شعبه هتل هیلتون در فرانکفورت آلمان، مجموعه‌ای از اقامتگاه‌های اسکی در آلپ اتریش و مرکز خرید برو در اوبرهاوزن شمال غرب آلمان است.

🔹مالکیت این دارایی‌ها عمدتاً از طریق یک شبکه پیچیده و لایه‌به‌لایه از شرکت‌های صوری و هلدینگ‌های ثبت‌شده در لوکزامبورگ، سنت‌کیتس و نویس، اتریش و هلند و همچنین شرکت‌های ثبت‌شده در جزیره «من» انجام می‌شود تا هویت مالک اصلی تا حد امکان مخفی باقی بماند.

🔹علی انصاری در بریتانیا تحت تحریم قرار گرفته و دارایی‌هایش توقیف شده‌اند. دلیل این اقدام، اتهام او به «تسهیل و تأمین مالی فعالیت‌های خصمانه دولت جمهوری اسلامی علیه بریتانیا» عنوان شده است.

🔹گزارش بلومبرگ علاوه بر بررسی دارایی‌ها و املاک انصاری، ارتباط مالی و اقتصادی او با مجتبی خامنه‌ای، فرزند رهبر جمهوری اسلامی، را برجسته کرده و انصاری را به عنوان «کارگزار و مدیر ثروت» مجتبی معرفی می‌کند.

🔹بر اساس این گزارش، ارزش دارایی‌هایی که به مجتبی خامنه‌ای نسبت داده می‌شود، شامل املاک، هتل‌ها و حساب‌های بانکی متعدد در اروپا، حدود ۱۰۰ میلیون پوند برآورد شده و شبکه‌ای از شرکت‌های لایه‌به‌لایه مالکیت آن‌ها را پنهان می‌کند.

🔹سابقه همکاری و آشنایی انصاری و مجتبی خامنه‌ای به اواخر دهه ۱۹۸۰ و دوران خدمت سربازی انصاری بازمی‌گردد و گزارش‌ها نشان می‌دهند که انصاری در طول سال‌ها پروژه‌های اقتصادی کلان در ایران، از جمله بانک آینده و مرکز خرید ایران‌مال را مدیریت کرده است.

🔹در طول سال‌های گذشته، رسانه‌های غربی و داخلی بارها به ثروت افسانه‌ای مجتبی خامنه‌ای پرداخته‌اند و اعداد و ارقام میلیاردی برای دارایی‌ها، ذخایر طلا و الماس، حساب‌های بانکی خارجی و املاک لوکس او منتشر کرده‌اند. برخی این دارایی‌ها را ناشی از معاملات نفتی و منابع دولتی می‌دانند.

🔹در مقابل، رسانه‌ها و طرفداران حکومت این اخبار را تکذیب کرده و روایت‌های جایگزین ارائه کرده‌اند؛ از جمله اشاره به یک تاجر دورگه با نام مشابه. با این حال، هیچ سند رسمی و مستقیمی از مالکیت مجتبی خامنه‌ای بر این دارایی‌ها یافت نشده و بسیاری از ارقام و جزئیات ارائه‌شده بر اساس منابع ناشناس و گمانه‌زنی است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🎙 لیست کشتار

🔹در قسمت ۲۵۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره موضوع تعداد کشته‌شدگان اعتراضات سراسری اخیر و ایرادات و نواقص لیستی که دولت جمهوری اسلامی منتشر کرده صحبت می‌کنیم.

🔹در این قسمت همچنین توضیح می‌دهیم که از زمان شروع اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ تا امروز دقیقا چه بلایی بر سر اینترنت در ایران آمده است.

🔹واکنش‌ها به قسمت کوتاهی از یکی از ویدیوهای پزشکی قانونی کهریزک، ابهام‌ها و ادعاهایی را درباره خارج کردن رحم معترضان زن کشته‌شده ایجاد کرد. در این اپیزود درباره این مساله توضیح می‌دهیم.

🔹ویدیویی که به «سپهر بابا کجایی؟» معروف و تبدیل به نمادی از اعتراضات اخیر شد، دستمایه گزارشی از صداوسیما شد که سعی داشت اطلاعات نادرستی را به جای واقعیت جا بزند. این گزارش چه بود و واقعیت چیست؟

🔹تصویر نادرستی که با ادعای خروج ۱۳ کامیون حمل اجساد از پزشکی قانونی تهران در اینستاگرام به شدت پربازدید شده نیز موضوع دیگری است که در این قسمت به آن پرداخته‌ایم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh

🎙 لیست کشتار

🔹در قسمت ۲۵۵ پادکست هفتگی فکت‌نامه ابتدا درباره موضوع تعداد کشته‌شدگان اعتراضات سراسری اخیر و ایرادات و نواقص لیستی که دولت جمهوری اسلامی منتشر کرده صحبت می‌کنیم.

🔹در این قسمت همچنین توضیح می‌دهیم که از زمان شروع اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ تا امروز دقیقا چه بلایی بر سر اینترنت در ایران آمده است.

🔹واکنش‌ها به قسمت کوتاهی از یکی از ویدیوهای پزشکی قانونی کهریزک، ابهام‌ها و ادعاهایی را درباره خارج کردن رحم معترضان زن کشته‌شده ایجاد کرد. در این اپیزود درباره این مساله توضیح می‌دهیم.

🔹ویدیویی که به «سپهر بابا کجایی؟» معروف و تبدیل به نمادی از اعتراضات اخیر شد، دستمایه گزارشی از صداوسیما شد که سعی داشت اطلاعات نادرستی را به جای واقعیت جا بزند. این گزارش چه بود و واقعیت چیست؟

🔹تصویر نادرستی که با ادعای خروج ۱۳ کامیون حمل اجساد از پزشکی قانونی تهران در اینستاگرام به شدت پربازدید شده نیز موضوع دیگری است که در این قسمت به آن پرداخته‌ایم.

❗️با توجه به وضعیت اینترنت در ایران و درخواست برخی مخاطبان، فایل صوتی قسمت ۲۵۱ پادکست هفتگی را زودتر از حالت معمول در کانال تلگرام منتشر می‌کنیم تا شاید دسترسی بهتری برای مخاطبان داخل ایران فراهم کند.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:09 مقدمه
00:01:55 ایرادات و نقص‌های لیست دولت از کشته‌شدگان اعتراضات
00:13:44 بررسی اختلالات و قطع سراسری اینترنت در دی‌ماه ۱۴۰۴
00:22:31 درباره باز کردن رحم معترضان زن جانباخته در پزشکی قانونی
00:26:43 «خانواده یک سپهر دیگر»؛ تلاش صداوسیما برای جعل هویت
00:29:36 تصویر نادرست خروج ۱۳ کامیون حمل اجساد از پزشکی قانونی تهران
00:33:41 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh

📝 قرار گرفتن سپاه در فهرست تروریستی اروپا؛ پیامدها برای سربازان وظیفه

🔹روز ۲۹ ژانویه ۲۰۲۶، وزرای خارجه ۲۷ کشور اتحادیه اروپا به‌اتفاق آرا تصمیم گرفتند سپاه پاسداران را در فهرست گروه‌های تروریستی قرار دهند. به گفته کایا کالاس، مسئول ارشد دیپلماسی اتحادیه اروپا، این تصمیم سپاه را هم‌سطح گروه‌هایی مثل القاعده و داعش قرار می‌دهد.

🔹این تصمیم بر پایه قطعنامه پارلمان اروپا در ۲۲ ژانویه ۲۰۲۶ و در واکنش به سرکوب اعتراضات و نقض گسترده حقوق بشر گرفته شد.

🔹طبق این سند، کل سپاه شامل نیروی قدس و بسیج مشمول تحریم‌ها می‌شود و پیامدهای آن شامل فریز دارایی‌ها، ممنوعیت ویزا و اقدامات محدودکننده علیه مقامات و نهادهای مرتبط با سپاه است.

🔹همچنین اخراج بستگان اعضای سپاه که در اروپا تحصیل یا کار می‌کنند، در دستور کار قرار گرفته است.

🔹هنوز جزئیات اجرایی نهایی منتشر نشده، اما در بند ۲۹ آن تاکید شده که «اقدامات محدودکننده اتحادیه اروپا باید هدفمند، مبتنی بر شواهد و متمرکز بر افراد و نهادهای مسئول نقض جدی حقوق بشر باقی بماند».

🔹خدمت در سپاه، حتی به عنوان سرباز وظیفه، می‌تواند در فرآیند دریافت ویزا یا پناهندگی در اروپا باعث «غربالگری امنیتی» دقیق‌تر شود و مقامات کنسولی ممکن است سوالات بیشتری درباره واحد خدمتی و فعالیت‌های فرد بپرسند، اما این لزوما به معنی اجرا شدن تحریم‌ها برای سربازان نیست.

🔹در موارد مشابه در کشورهای دیگر، معمولاً تلاش می‌شود بین کسانی که داوطلبانه عضو شده‌اند و کسانی که به اجبار قانون (سربازی) در این نهاد بوده‌اند تفکیک قائل شوند، مگر اینکه فرد در عملیات‌های تروریستی یا سرکوب‌های مستقیم نقش داشته باشد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

📝 از ناپدید شدن مسعود مسجودی چه می‌دانیم؟

🔹مسعود مسجودی، ۴۵ ساله و ساکن برنابی کانادا، چند روز است ناپدید شده و پلیس این موضوع را «غیرعادی و مشکوک» دانسته و پرونده را به تیم ویژه تحقیقات قتل (IHIT) سپرده است.

🔹همزمان با آغاز تحقیقات، روایت‌هایی در شبکه‌های اجتماعی شکل گرفت که تلاش می‌کردند این ناپدید شدن را به اختلافات سیاسی و چهره‌های اپوزیسیون، از جمله رضا پهلوی، نسبت دهند؛ ادعاهایی که هیچ پشتوانه‌ای در اطلاعیه‌های رسمی پلیس یا داده‌های قابل راستی‌آزمایی ندارند.

🔹مسجودی سابقه دعاوی حقوقی متعدد داشته، اما این پرونده‌ها به صدور حکم الزام‌آور علیه چهره‌های سیاسی منجر نشده‌اند. در حال حاضر، مرز میان خبر تأییدشده و روایت‌سازی سیاسی، مهمترین چالش این پرونده است.

✍️ پلیس درباره ناپدیدشدن مسجودی چه گفته؟

🔹پلیس بریتیش کلمبیا اعلام کرده این ناپدید شدن غیرعادی است و احتمال وقوع جرم بررسی می‌شود؛ به همین دلیل پرونده به IHIT ارجاع شده است. پلیس صراحتاً ارتباط این پرونده با درگیری باندی یا اخاذی را رد کرده و گفته فعالیت‌های آنلاین یا سیاسی مسجودی فقط یکی از محورهای بررسی است، نه نتیجه‌گیری نهایی. تاکنون هیچ مظنون یا اطلاعات جدیدی به‌صورت رسمی اعلام نشده است.

✍️ ادعاهای بی‌اساسی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود، چیست؟

🔹پس از رسانه‌ای شدن ورود IHIT، شبکه‌های اجتماعی به‌ویژه ایکس صحنه روایت‌های قطبی و بدون سند شد. برخی تلاش کردند این ناپدید شدن را به اختلافات درون اپوزیسیون و حتی رضا پهلوی نسبت دهند. نمونه‌هایی از انتشار اخبار جعلی، مانند ادعای دروغین پیدا شدن جنازه، نشان می‌دهد چگونه یک پرونده باز پلیسی به میدان نبرد سیاسی تبدیل شده و فاصله میان گفته‌های پلیس و ادعاهای مجازی از بین رفته است.

✍️ مسعود مسجودی کیست و اختلافات او با اپوزیسیون چیست؟

🔹مسجودی در دهه ۱۳۹۰ در میان بخشی از اپوزیسیون خارج از کشور شناخته شد و از امضاکنندگان اولیه شبکه فرشگرد بود. او قبلا در محافل لیبرال دانشجویی نیز فعالیت داشت. این نزدیکی سیاسی در سال‌های بعد به اختلافات رسانه‌ای و شخصی انجامید و به‌تدریج از این جریان‌ها فاصله گرفت؛ اختلافاتی که بعدها به دعواهای حقوقی و موضع‌گیری‌های علنی کشیده شد.

✍️ پرونده‌های قضایی مسجودی در ونکوور درباره چه بود؟

🔹بر اساس داده‌های رسمی، او طی حدود یک دهه دست‌کم ۱۰ پرونده قضایی در بریتیش کلمبیا داشته؛ از اختلافات شخصی و شغلی تا شکایت‌های رسانه‌ای و سیاسی. در سال‌های اخیر، تمرکز این پرونده‌ها بیشتر بر رسانه‌ها، فعالان سیاسی و پلتفرم‌های آنلاین بوده است.

✍️ پرونده‌های شکایت مسجودی از شاهزاده رضا پهلوی چه بوده و چه نبوده است؟

🔹دو پرونده با عنوان Masjoody v. Pahlavi در دیوان عالی بریتیش کلمبیا ثبت شده که عمدتاً به ادعای افترا در شبکه‌های اجتماعی مربوط بوده‌اند. دادگاه در هیچ‌یک وارد صدور حکم ماهوی علیه رضا پهلوی نشده و مسئولیت حقوقی الزام‌آوری برای او تثبیت نکرده است. تمرکز اصلی دادگاه بر ایرادات شکلی، نحوه تنظیم دادخواست، مسائل آیینی و نقش پلتفرم بوده و بخش قابل توجهی از درخواست‌های شاکی رد یا متوقف شده‌اند. لینک‌های یک، دو، سه و چهار را ببینید.

✍️ آیا این شکایت‌ها در کانادا اثر مهمی داشته‌اند؟

🔹دادگاه در چند رأی، دادخواست‌های مسجودی را طولانی، مبهم و فاقد تمرکز توصیف کرده و آنها را کم‌ارزش از نظر رسیدگی قضایی دانسته است. در نظام حقوقی کانادا، چنین توصیف‌هایی معمولاً به معنای کاهش شانس موفقیت دعوی و محدود شدن استفاده از دادگاه به‌عنوان ابزار فشار است.

✍️ آنچه می‌دانیم و آنچه هنوز نمی‌دانیم

🔹آنچه می‌دانیم این است که مسعود مسجودی در برنابی ناپدید شده، پلیس این موضوع را مشکوک می‌داند و IHIT مسئول بررسی آن است. او سابقه کنشگری سیاسی و اختلافات حقوقی متعدد داشته، اما این دعاوی به محکومیت چهره‌های سیاسی منجر نشده‌اند.

🔹آنچه هنوز نمی‌دانیم، علت ناپدید شدن، نقش احتمالی افراد یا گروه‌ها و سرنوشت نهایی پرونده است. تا روشن شدن این موارد، روایت‌های قطعی بیش از آنکه مبتنی بر واقعیت باشند، بازتاب منازعات سیاسی و موج‌سواری رسانه‌ای‌اند.

🌐 @Factnameh

❌ ویدیوهای نادرست «شروع جنگ» و تصاویر ساختگی از توانایی نظامی ایران

🔹در پی افزایش تنش‌ها بین آمریکا و ایران و مطرح شدن احتمال جنگ، ویدیوهای متعددی در اینستاگرام با ادعای آغاز جنگ یا حمله آمریکا منتشر شده‌اند.

🔹این ویدیوها اغلب برای جلب توجه و لایک بیشتر، بدون ذکر منبع و جزئیات بازنشر می‌شوند و قدیمی یا ساختگی هستند.

🔹مثلا ویدیویی از تهران و برج میلاد که دود و انفجار را نشان می‌دهد و ادعا می‌کند مربوط به «تهران، ۱۰ بهمن ماه، ساعت ۶:۳۰ دقیقه صبح» است، ساختگی است.

🔹در ویدیویی دیگر لحظه انفجار و فرار مردم نشان داده می‌شود. این ویدیو واقعی اما قدیمی است و مربوط به جنگ ۱۲ روزه است.

🔹ویدیویی دیگری، انفجاری در شب را نشان می‌دهد و صدای گریه کودکی شنیده می‌شود و ادعا می‌کند «همین الان تهران، جنگ شروع شد». این ویدیو هم ساختگی است.

🔹همزمان، مجموعه‌ای گسترده از ویدیوها با این ادعا منتشر شده که توانایی نظامی جمهوری اسلامی را نشان می‌دهند.

🔹اغلب این ویدیوها با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند و واقعی نیستند.

🔹تشخیص ساختگی بودن این ویدیوها از روی مدل پرچم‌ها، حرکت کامیون‌ها، نگارش غلط اسامی روی موشک‌ها، ناپدید شدن‌ آدم‌ها و… دشوار نیست.

🔹حساب‌هایی که در حال انتشار این مطالب‌ هستند، پیش‌تر محتوای جنسی یا موارد نامرتبط دیگری منتشر می‌کردند.

🔹انتشار گسترده مطالبی از این دست می‌تواند درک عمومی جامعه نسبت به قدرت و تهدید واقعی را مخدوش کند.

👈 مقاله نخست را در فکت‌نامه بخوانید

👈 مقاله دوم را در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh