FactNameh | فکت‌نامه
105K subscribers
3.18K photos
697 videos
3 files
3.7K links
فکت‌نامه اولین سایت درستی‌سنجی (فکت‌چکینگ) سیاسی درباره‌ی ایران است.
وبسایت: factnameh.com
بات تلگرامی فکت‌نامه:‌ @FactnamehBot
ارتباط مستقیم: @FactNamehAdmin
twitter.com/factnameh
fb.com/factnameh
instagram.com/factnameh
Download Telegram
ادعای نادرست کشته شدن یک خواهر و برادر به نام‌های دیدار و روشنا آراج در اعتراضات

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که یک خواهر و برادر به نام‌های دیدار و روشنا آراج که پدرشان در سال ۱۳۸۸ اعدام شده و مادرشان هم خودکشی کرده، در اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ کشته شده‌اند.

🔹این ادعا اولین‌بار از سوی اکانتی در توییتر مطرح شده که در روزهای اخیر، روزانه حدود ۱۰۰ توییت منتشر یا بازنشر می‌کند و رفتاری شبیه ربات‌ها یا حساب‌های ناامن دارد.

🔹احتمالا در ایران بیش از ۶۰۰ نام خانوادگی آراج وجود دارد اما این اسم در هیچ‌کدام از منابع خبری یا حقوق بشری به عنوان زندانی، اعدامی یا جان‌باخته ثبت نشده است.

🔹روایت‌های نادرستی از این دست، اعتبار اخبار واقعی از جمله کشته شدن گروهی اعضای خانواده‌ها در اعتراضات اخیر را مخدوش می‌کند.

🔹با این توضیحات فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
ویدیوی ساختگی از یک کودک داغدیده

🔹ویدیوی کوتاهی از یک کودک خردسال که در حال گریه کردن، قاب عکس پدرش را در دست دارد و اظهار دلتنگی می‌کند به طور بسیار گسترده در اینستاگرام در حال انتشار است.

🔹این ویدیو با این توضیح منتشر شده که پدر کودک در اعتراضات دی‌ماه توسط نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی کشته شده است.

🔹در اعتراضات دی‌ماه هزاران نفر در ایران در پی شلیک مستقیم نیروهای امنیتی کشته شدند و ویدیوهای پرشماری از سوگواری بازماندگان آنان منتشر شده؛ اما این ویدیو واقعی نیست و با هوش مصنوعی سورا (Sora) ساخته شده است.

🔹به دلیل توجه افکار عمومی به اخبار جان‌باختگان، فرصت‌طلبی برخی افراد برای افزایش بازدید و ماندن در الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی باعث تولید ویدیوهایی از این دست می‌شود.

🔹انتشار خبرهای ساختگی به عنوان واقعیت، اعتماد اجتماعی را تضعیف می‌کند و به حاکمیت اجازه می‌دهد تا با برجسته‌سازی نمونه‌های جعلی، شواهد مردمی را بی‌اعتبار کند.

🔹فکت‌نامه به این ویدیوی ساختگی و ادعای منتسب به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
✍️ از موسسه گام تا ۴ هزار میلیارد بودجه سفرهای رهبری؛ نگاهی به ردیف‌های متفرقه بودجه ۱۴۰۵

🔹در پی اظهارات برخی نمایندگان مجلس در روزهای گذشته، ردیف‌های متفرقه بودجه ۱۴۰۵ و به ویژه بودجه «موسسه گام» در ایران خبرساز شده است.

🔹مرکز گام، یک «مرکز آموزشی و پژوهشی» است که گروهی از مدیران پیشین بسیج دانشجویی و مدیران میانی دولت ابراهیم رئیسی در آن فعالیت می‌کنند.

🔹در لایحه پیشنهادی دولت برای بودجه سال ۱۴۰۵، اسم این موسسه دیده نمی‌شود و احتمالا بودجه آن در مجلس اضافه شده که هنوز نسخه‌ای از آن منتشر نشده است.

🔹در بخش متفرقه (جدول شماره ۹) لایحه دولت ردیف‌های دیگری وجود دارد که مبهم و سوال‌برانگیزند؛ مثلا اعتبارات ۴ هزار میلیارد تومانی سفرهای رهبری که البته آخرین سفر مربوط به حدود ۱۴ سال پیش است.

🔹از نمونه‌های دیگر می‌توان به بودجه «بنیاد چهارم خرداد»، «بنیاد پروفسور حسابی»، «هیات رزمندگان اسلام»، «کمک به احداث مصلی تهران»، «ستاد عتبات عالیات»، «تکتا»، هزینه اینترنت صداوسیما و نیروهای مسلح و … اشاره کرد.

🔹برخی از ردیف‌های جدول شماره ۹ لایحه بودجه ۱۴۰۵ در جدولی تنظیم شده‌اند که از طریق این لینک قابل مشاهده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
تصویر ساختگی منتسب به شست‌وشوی خون از کف خیابان

🔹عکسی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که افرادی با لباسی شبیه لباس نظامی و کارکنان شهرداری را در حال شستن آسفالت خونین یک خیابان نشان می‌دهد. گفته شده این عکس که میلیون‌ها بازدید داشته، مربوط به روزهای پس از حوادث و کشتار دی‌ماه است.

🔹این عکس، ساختگی است و با کمک ابزارهای هوش مصنوعی تهیه شده است.

🔹نوشته‌های فارسی بی‌معنی و به‌هم ریخته روی تابلوهای مغازه‌ها، از ویژگی‌های متداول تصاویر ساخته‌شده با هوش مصنوعی است.

🔹به‌هم‌ریختگی‌های تصویری مانند قطع شدن آب سرخ در زیر پل، ناهماهنگی پرسپکتیو پای سربازی که در حال رد شدن از جوی آب است، ناپیوستگی‌ها و درهم‌رفتگی‌های بدن افراد و نداشتن چهره، از جمله دیگر نشانه‌های بصری ساختگی بودن عکس است.

🔹تصاویر واقعی فراوانی از خون‌های ریخته‌شده در خیابان در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه منتشر شده، اما این تصویر واقعی نیست.

🔹انتشار اطلاعات نادرست و بازنشر آنها می‌تواند اعتبار گزارش‌های واقعی را مخدوش کند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این عکس نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
ویدیوی ساختگی استفاده از آمبولانس در مقابل دانشجویان

🔹ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند در حال نشان‌دادن تصویر دو مرد چماق به‌دست است که از یک آمبولانس پیاده می‌شوند و این ویدیو مربوط به جابه‌جایی نیروهای سرکوب با آمبولانس در جریان اعتراضات اخیر دانشجویان در دانشگاه تهران است.

🔹این ویدیو با نرم‌افزارهای هوش مصنوعی درست شده و ساختگی است.

🔹نشانه‌هایی از جمله ناپدید شدن میله‌ها، افراد حاضر در ویدیو، پلاک نامفهوم، چهره‌های نامفهوم و … ساختگی بودن ویدیو را تایید می‌کند.

🔹فکت‌نامه پیش‌تر استفاده از آمبولانس برای جابجایی نیروهای سرکوب را در اعتراضات ۱۴۰۱ تایید کرده بود.

🔹گزارش‌هایی نیز وجود دارد که در جریان سرکوب خونین اعتراضات ۱۴۰۴ نیز از آمبولانس استفاده شده است.

🔹با این حال در جریان برخورد خشونت‌آمیز با اعتراضات اخیر دانشجویان، گزارش موثقی مبنی بر استفاده از خودروهای امدادی از جانب پلیس یا نیروهای لباس شخصی منتشر نشده است.

🔹انتشار اطلاعات نادرست و بازنشر آنها می‌تواند اعتبار گزارش‌های واقعی را مخدوش کند.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ویدیو و ادعای مربوط به آن نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
📝 تور رسانه‌ای ۲۲ بهمن و روایت‌سازی جمهوری اسلامی در رسانه‌های خارجی

🔹پس از اعتراضات خونین دی ۱۴۰۴، نمایش «گستردگی» راهپیمایی ۲۲ بهمن برای جمهوری اسلامی اهمیت دوچندانی یافت.

🔹همزمان، «مرکز رسانه‌ای صبح» وابسته به معاونت برون‌مرزی صداوسیما، با برگزاری یک تور رسانه‌ای، خبرنگاران و اینفلوئنسرهای خارجی را به ایران آورد؛ از بازدید راهپیمایی ۲۲ بهمن و نمایشگاه موشکی هوافضای سپاه تا اماکن آسیب‌دیده در اعتراضات.

🔹از شرکت‌کنندگان می‌توان به «پاتریک هنینگسن» روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای آمریکایی، «بشری شیخ» فعال رسانه‌ای پاکستانی-بریتانیایی، «کالا والش» فعال سیاسی آمریکایی، «ال‌واتک بله چکیر» روزنامه‌نگار تونسی و «حوورا حیلانی» روزنامه‌نگار لبنانی اشاره کرد.

🔹این افراد روایت‌هایی همسو با روایت رسمی حکومت منتشر کردند؛ روایتی که معترضان را وابسته به «تهدید خارجی» معرفی می‌کند و بر «انسجام داخلی» و توان نظامی تاکید دارد.

🔹این تور، بیش از آنکه مربوط به «گزارش خبرنگاران مستقل» باشد، از یک «شبکه هماهنگ» برای القای تصویری از پیش تعیین‌شده حکایت می‌کند.

🔹«مرکز رسانه‌ای صبح» طی سه سال گذشته با برگزاری «جشنواره رسانه‌ای صبح» و تورهای جانبی، گروهی از فعالان رسانه‌ای و فیلمسازان خارجی را به ایران دعوت کرده است.

🔹این برنامه در چارچوب «سند تحول» صداوسیما پیش می‌رود؛ سندی که بر محورهایی مانند نقد غرب، تقویت گفتمان «مقاومت» و مقابله با روایت‌های منتقد جمهوری اسلامی تأکید دارد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🎙 تور پروپاگاندا

🔹در قسمت ۲۵۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه، ابتدا درباره تور رسانه‌ای جمهوری اسلامی توضیح دادیم که با استفاده از چند خبرنگار و اینفلوئنسر غیرایرانی تلاش کرده روایت خود از اعتراضات و راهپیمایی ۲۲ بهمن را تبلیغ کند.

🔹در این قسمت همچنین یک موضوع اقتصادی را هم مرور می‌کنیم؛ ردیف‌های جدول شماره ۹ لایحه بودجه که در مجلس خبرساز شد.

🔹ادعای اسکورت رضا پهلوی در مونیخ همراه با پرچم رسمی و در سطح سران کشورها، موضوع دیگری است که در این اپیزود به آن پرداخته‌ایم.

🔹سه ادعای نادرستی که به اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ ربط داده شده بود و دو ادعای نادرست مرتبط با مداخله نظامی احتمالی آمریکا، سوژه‌هایی است که در پایان این قسمت آنها را مرور می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
📝 ابعاد بحران بازار کار در ایران؛ نگاهی به جدیدترین داده‌های مرکز آمار

🔹نرخ مشارکت اقتصادی در فصل پاییز امسال به پایین‌ترین رقم (۴۰/۷ درصد) در مقایسه با پاییز پنج سال‌ اخیر رسیده است؛ شاخصی که بیانگر ناامیدی افراد از یافتن شغل و کوچک شدن بازار کار به نسبت جمعیت است.

🔹روی کاغذ، نرخ بیکاری همچنان کمتر از ۸ درصد است، اما در واقعیت تعداد بیکاران نسبت به پاییز سال قبل بیش از ۱۴۱ هزار نفر افزایش یافته است.

🔹همچنین نسبت اشتغال در پاییز امسال به ۳۷.۵ درصد کاهش پیدا کرده و نرخ اشتغال ناقص به حدود ۸ درصد رسیده است. آمار کسانی که با وجود آمادگی کار موفق به پیدا کردن شغل تمام‌وقت نمی‌شوند، جزو اشتغال ناقص محاسبه می‌شود.

🔹در عین حال سهم اشتغال در صنعت و کشاورزی کاهش و بخش خدمات افزایش پیدا کرده است. کاهش مداوم سهم بخش‌های صنعت و کشاورزی از اشتغال ایران، نتیجه رکود و مشکلات تولید است.

🔹سهم فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از کل جمعیت شاغلان نیز با رشد بسیار کند، تقریبا ثابت باقی‌مانده، به طوری که هنوز به ۳۰ درصد نرسیده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Audio
🎙 تور پروپاگاندا

🔹در قسمت ۲۵۸ پادکست هفتگی فکت‌نامه، ابتدا درباره تور رسانه‌ای جمهوری اسلامی توضیح دادیم که با استفاده از چند خبرنگار و اینفلوئنسر غیرایرانی تلاش کرده روایت خود از اعتراضات و راهپیمایی ۲۲ بهمن را تبلیغ کند.

🔹در این قسمت همچنین یک موضوع اقتصادی را هم مرور می‌کنیم؛ ردیف‌های جدول شماره ۹ لایحه بودجه که در مجلس خبرساز شد.

🔹ادعای اسکورت رضا پهلوی در مونیخ همراه با پرچم رسمی و در سطح سران کشورها، موضوع دیگری است که در این اپیزود به آن پرداخته‌ایم.

🔹سه ادعای نادرستی که به اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ ربط داده شده بود و دو ادعای نادرست مرتبط با مداخله نظامی احتمالی آمریکا، سوژه‌هایی است که در پایان این قسمت آنها را مرور می‌کنیم.

🎙 پادکست فکت‌نامه را از همه اپلیکیشن‌های دریافت پادکست بشنوید.

📣 هر هفته ساعت ۸ صبح جمعه به وقت تهران.

👈 در کست‌باکس بشنوید

👈 در اپل پادکست بشنوید

👈 در اسپاتیفای بشنوید

00:00:15 مقدمه
00:02:38 تور رسانه‌ای ۲۲ بهمن و روایت‌سازی حکومت در رسانه‌های خارجی
00:17:21 نگاهی به ردیف‌های متفرقه بودجه ۱۴۰۵
00:28:55 ادعای اسکورت رضا پهلوی در مونیخ با پرچم و در سطح سران
00:31:48 ادعای نادرست کشته‌شدن دیدار و روشنا آراج در اعتراضات
00:36:29 ویدیوی ساختگی از یک کودک داغدیده
00:38:34 انتساب نادرست یک ویدیوی ضرب و جرح به ایران
00:41:13 از «قطعه سربازان آمریکایی» در حاشیه شهر تهران چه می‌دانیم؟
00:46:23 انتساب نادرست یک ویدیو به سرنگونی شاهد۱۳۹ در خلیج فارس
00:49:06 کامنت‌ها

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
ادعای نادرست اعلام آماده‌باش وزارت جنگ آمریکا برای جنگ

🔹در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده که وزارت جنگ آمریکا رسما اعلام کرده در حالت آماده‌باش برای جنگ است و به تصویر توییتی از وزارت جنگ ایالات متحده در ایکس استناد شده است.

🔹این ادعا نادرست است. در آن توییت نوشته شده «The War Department is officially on Rumble»، یعنی حساب کاربری وزارت جنگ ایالات متحده در «پلتفرم رامبل» راه‌اندازی شده است. بنابراین این توییت هیچ ربطی به آنچه به اسم «آماده‌باش جنگ» ترجمه شده، ندارد.

🔹واژه Rumble در زبان انگلیسی معانی مختلفی از جمله غرش، لرزش، دریافتن، زدوخورد یا شایعه دارد و البته نام یک پلتفرم اشتراک‌گذاری ویدیو است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به ترجمه و ادعای مطرح‌شده درباره این توییت نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
تصویر تجهیزات نظامی در دبستان کریمیان شاهین‌شهر، ساختگی است

🔹تصویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند تجهیزات سنگین نظامی را در حیاط دبستان کریمیان شاهین‌شهر اصفهان نشان می‌دهد.

🔹این ادعا نادرست است. ماشین‌های تجهیزات نظامی به تصویری از این مدرسه اضافه و عکس دستکاری شده است.

🔹در برخی از تصویرهای منتشر شده که بریده نشده‌اند، لوگوی «جمنای» دیده می‌شود که نشان می‌دهد تصویر با استفاده از این هوش مصنوعی ساخته یا بازتولید شده است.

🔹تجهیزاتی که در عکس دیده می‌شوند احتمالا یکی سامانه پدافند هوایی Tor-M1 و دیگری یک رادار متحرک روی شاسی چرخ‌دار است.

🔹بر اساس ضوابط سازمان نوسازی مدارس، حداکثر ارتفاع پیشنهادی برای ورودی مدارس دو متر و ۳۰ سانتی‌متر است. با توجه به ارتفاع ۴.۵ متری تجهیزات نظامی که در تصویر دیده می‌شود، ورود آنها به مدرسه، بدون تخریب، غیرممکن است.

🔹دبستان کریمیان هم در صفحه اینستاگرام خود، حضور این تجهیزات را رد کرده است.

🔹بنابراین فکت‌نامه به این ادعا نشان «نادرست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
🎥 تحلیل تصاویر رادیولوژی مجروحان؛ الگوی سرکوب اعتراضات ۱۴۰۴

🔹فکت‌نامه و گاردین در یک همکاری مشترک، ۷۸ تصویر ایکس-ری از مجروحان اعتراضات ۱۴۰۴ را بررسی کردند. این بررسی، نتایج هولناکی از الگوی سرکوب این اعتراضات را به‌دست می‌دهد.

🔹از این مجموعه که ۶۴ نفر را شامل می‌شود، ۵۹ تصویر نشانه اصابت با پرتابه (انواع گلوله) دارند.

🔹حدود نیمی از آسیب‌ها مربوط به نواحی سر و گردن است. خطر نابینایی دائمی و جراحات تهدیدکننده حیات، در تصاویر زیادی به چشم می‌خورد.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد که شاتگان‌ها، بیشترین سهم را در جراحات ثبت‌شده داشته‌اند و چند مورد نیز اصابت گلوله‌های جنگی از جمله مربوط به اسلحه کلاشنیکف دیده می‌شود.

👈 مقاله مرتبط با این ویدیو در سایت فکت‌نامه

👈 ویدیوهای کوتاه فکت‌نامه در یوتیوب

🌐 @Factnameh
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM