📱 در زمان قطع اینترنت، چه کانال‌هایی آنلاین بودند؟

🔹شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴ به وقت تهران، همزمان با سرکوب بی‌سابقه اعتراضات مردمی علیه جمهوری اسلامی، اینترنت در ایران قطع شد. دامنه قطع ارتباطات در حدی بود که حتی فعالیت دومین رسانه رسمی جمهوری اسلامی (ایرنا) متوقف شد، اما همزمان دست‌کم ۱۴ کانال خبری-سیاسی از داخل ایران همچنان مشغول فعالیت بودند:

✍️ خبرگزاری صداوسیما، تسنیم، کانال افسران جنگ نرم، خبرگزاری مهر، بیسیمچی‌مدیا، کانال صرفا جهت اطلاع، مصاف (رائفی‌پور)، کانال سپاه پاسداران، باشگاه خبرنگاران جوان، خبرگزاری فارس، خبرگزاری دانشجو، کانال‌های صابرین (احتمالا وابسته به نیروهای حشدالشعبی) و کانال دفاع‌پرس (منتسب به ستاد کل نیروهای مسلح).

🔹طی سه روز نخست قطع اینترنت، از میان رسانه‌های رسمی تنها خبرگزاری صداوسیما، تسنیم، فارس و مهر اینترنت داشتند. همزمان، شبکه غیررسمی وابسته به سپاه نیز مشغول فعالیت بود: «افسران جنگ نرم»، «بیسیمچی‌مدیا»، «کانال سپاه پاسداران» و «مصاف»؛ کانال‌هایی قبلا گفته می‌شد ارتباطی با سپاه ندارند.

🔹حضور کانال مصاف، وابسته به علی‌اکبر رائفی‌پور هم در این حلقه قابل توجه است؛ پدیده‌ای که نشان می‌دهد اعتماد مقام‌های امنیتی جمهوری اسلامی به این کانال بیشتر از خبرگزاری‌های ایرنا و ایسنا است.

🔹اغلب پست‌های منتشرشده در سه روز اول قطع اینترنت، ویدیوها و تصاویر تولیدی در صداوسیما است که با کلمات مشابه در بقیه کانال‌ها تکرار شده‌اند. محاسبات داده‌های متنی پست‌های منتشرشده در ۱۴ کانال تلگرامی مورد اعتماد حکومت نشان می‌دهد الگوی تکرار کلمات در بیش از ۸۰ درصد پست‌ها دیده می‌شود.

🔹تعداد کانال‌های فعال تا روز هفتم بعد از قطع اینترنت به ۱۹ کانال افزایش پیدا کرد؛ اما پیش از بازگشت رسانه‌های رسمی، پایگا‌های خبری وابسته به گروه‌های سیاسی فعال شدند: کانال‌های عصرایران، تابناک، جماران، اخبار فوری، آناپرس و خبرآنلاین از روزهای ۲۲ و ۲۳ دی به جمع کانال‌های فعال اضافه شدند.

🔹نکته قابل توجه، همزمانی شروع این فعالیت‌ها با موضع‌گیری رسمی افراد مرتبط با این کانال‌ها علیه معترضان است. مثلا حسن خمینی روز ۲۳ دی علیه اعتراضات مصاحبه کرد و همان روز هم فعالیت کانال‌ جماران از سر گرفته شد.

🔹بعد از گذشت ۱۰ روز اتصال تعداد بیشتری از رسانه‌های رسمی به اینترنت برقرار شده و فعالیت کانال‌های خبری روزنامه‌های شرق، همشهری و از این دست رسانه‌ها کم‌وبیش از سر گرفته می‌شود.

🔹در تجربه قطع اینترنت در جریان در جنگ ۱۲ روزه، در کنار شبکه رسانه‌ای سپاه، بقیه رسانه‌ها و خبرگزاری‌های رسمی نیز فعال بودند؛ اما در جریان قطع اینترنت اخیر، ارتباط همه کانال‌های رسمی و نیمه‌رسمی قطع شد و تنها شبکه محدودی از رسانه‌ها به همراه شبکه‌ای سازمان‌یافته از کانال‌های غیررسمی وابسته به سپاه فعال بودند.

🔹برای تحلیل بیشتر، نوت‌بوک تحلیل داده و داده‌‌های خام در گیت‌هاب فکت‌نامه در دسترس عموم قرار داده شده است.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh

🔹 درباره ویدیوی زیرگرفتن معترضان دی ۱۴۰۴ در اردبیل چه می‌دانیم؟

🔹ویدیویی که در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، نشان می‌دهد یک خودروی نیمه‌زرهی نیروهای حکومتی در اردبیل معترضان را زیر می‌گیرد.

🔹بررسی‌ها نشان می‌دهد این ویدیو مربوط به خیابان مطهری، حوالی میدان یحیوی اردبیل (۱۹ دی‌ماه) و خودروی دیده‌شده یک خودروی نیمه‌زرهی «فاتق» در اختیار یگان ویژه فراجا است.

🔹ویدیوی دیگری نیز همین صحنه را از زاویه‌ای دیگر نشان می‌دهد.

🔹سال ۱۴۰۱ نیز ویدیویی درست از همین خیابان در اردبیل منتشر شد که در آن یک خودروی نیروهای سرکوب در حال زیر گرفتن معترضان است؛ الگویی که تصاویر آن از اعتراض‌های سال ۱۳۸۸ وجود دارد.

🔹این تصاویر و بسیاری از گزارش‌ها و ویدیوهای دیگر که در آن مردم معترض به دست نیروهای امنیتی و نظامی کشته می‌شوند، روایت رسمی جمهوری اسلامی مبنی بر دخالت نداشتن نیروهای امنیتی در کشتار معترضان را رد می‌کند.

🔹با این توضیحات، فکت‌نامه به این ادعا که «ویدیوی زیر گرفتن مردم با یک خودروی نیمه‌زرهی، مربوط به ایران، اردبیل و اعتراضات اخیر است»، نشان «درست» می‌دهد.

👈 در فکت‌نامه بخوانید

🌐 @Factnameh