🧮 سایه ورشکستگی سیاسی بر بحران‌های کشور

📍 نگاهی دوباره به اعتراضات ‌اجتماعی ایران در سال‌های اخیر و پیامدهای امنیت ملی غیبت پویایی سیاسی

قرن ۱۵ هجری شمسی در ایران با یک اتفاق سیاسی‌اجتماعی بزرگ شروع شد و شهرهای مختلف را به صحنه اعتراضات فروخفته مردم تبدیل کرد.

اگرچه با سوءاستفادۀ تهدیدهای خارجی از شکاف‌های موجود در ایران، برخی تلاش کردند تا با نسبت دادن منشأ اعتراضات به بیرون مرزها، آن را به تحریکات رسانه‌ای تقلیل دهند، نشانه‌های زیادی وجود دارد که اعتراضات ۱۴۰۱ ریشه‌های تاریخی عمیقی دارد و پرونده‌های قدیم و جدید بسیاری را در قرنِ پیشِ رو برای ایرانیان باز کرده است؛ پرسش‌هایی که بعد از جنایات گسترده اسرائیل در منطقه و تجاوز مستقیم به خاک ایران در جنگ ۱۲ روزه، نه تنها از اهمیت‌شان کم نشده بلکه ابعادی تازه‌ و سرنوشت‌ساز پیدا کرده‌اند.

اعتراضات ‌اجتماعی ایران در سال‌های اخیر یکی از موضوعات مورد توجه در مجله دقیقه بوده و مطالب گوناگونی درباره آن تهیه شده که در این یادداشت در خلال نگاهی به مسائل موجود مورد بررسی و مرور قرار می‌گیرند.

📝 متن کامل:

🔗 d-mag.ir/p22481

@dmag_ir

⚡️توسعه فعالیت‌های دقیقه با حمایت شما

مجله دقیقه قصد دارد تا با حمایت مخاطبان خود فعالیت‌هایش را توسعه دهد. این حمایت در انجام فعالیت‌های زیر هزینه خواهد شد:

✨ راه اندازی صفحه اختصاصی معرفی و انتشار داده‌های عمومی
✨ استفاده از شیوه‌های جدید تولید محتوا مانند فیلم و ویدئو
✨ پرداختن به موضوعات متنوع‌ و جدید
✨ توسعه دایره نویسندگان و تحلیلگران
✨ راه‌اندازی وبسایت انگلیسی
✨ برگزاری رویداد‌ و توسعه بسترهای هم‌فکری و ایده‌پردازی
✨ مطالبه‌گری برای شفافیت و انتشار مستمر داده‌های عمومی
✨ انتشار الکترونیک و کاغذی مقالات مهم‌تر در قالب نشریه و کتاب

انجام این اقدامات جز با حمایت مادی و معنوی مخاطبان مجله امکان‌پذیر نخواهد بود. اگر تمایل دارید از فعالیت‌های مجله دقیقه حمایت کنید به درگاه پرداخت زیر مراجعه کنید:

🔗 d-mag.ir/donate

اگر مایلید در این مورد بیشتر صحبت کنید، با ما تماس بگیرید:
📲 t.me/dmag_admin
📲 09991018997

@dmag_ir

📌 در جستجوی قدرت تغییر؛
ضرورت احیای مشروعیت با بازگشت به خواسته‌‌های تاریخی مردم
و گریز از سقوط در چرخه خشونت با سازماندهی کنش‌های اعتراضی

تحلیلی درباره اعتراضات دی ۱۴۰۴، اعتراضات قبلی و آینده ایران

این تحلیل به تفصیل در چهار بخش ارائه شده است:

۱ – فرسایش اقتصادی بی‌سابقه
۲ – حرکت‌های اعتراضی، لحظات انقلابی و مسئله خشونت
۳ – جراحی‌‌های اقتصادی، فربه شدن الیگارشی و نشنیدن صدای اعتراض
۴ – نتیجه‌گیری و نکاتی درباره «چه باید کرد؟»

متن کامل تحلیل علیرضا کدیور درباره اعتراضات دی ۱۴۰۴ و جنبش‌های اعتراضی پیش از آن در تاریخ معاصر ایران را در وبسایت مجله دقیقه مطالعه کنید:

d-mag.ir/p23371


@dmag_ir

نگاهی به راهبرد ایران برای مقابله با تجاوز اسرائیل و آمریکا

جنگ فعلی اگرچه شبیه به جنگ ۱۲ روزه، با ترور بالاترین مقامات سیاسی و امنیتی ایران با اقدامی شبیه به لحظه صفر یک کودتا آغاز شد، اما فقدان نیروی زمینی کودتا – مشابه جنگ قبلی – و عملیات گسترده برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های نظامی و مراکز مسکونی و خدماتی در روزهای بعد نشان می‌دهد طرح اصلی دشمن در واقع گسترش ویرانی و ضربه وارد کردن به توان حکمرانی و زیست‌پذیری جمعی در ایران است. ترور شخصیت‌های سیاسی بلندپایه‌ای مانند شخصیت اول نظام به عنوان بالاترین مرجع اتخاذ تصمیمات سیاسی و دبیر شورای عالی امنیت ملی برای از دسترس خارج کردن راه‌‌حل‌های سیاسی نیز می‌تواند شاهدی دیگر بر این مدعا باشد که طرح اصلی دشمن گسترش جنگ و ویرانی در ایران و همچنین در منطقه، برای بهره‌برداری از آن در آینده است.

این نگاه دربرگیرنده ملاحظاتی درباره راهبرد کلان ایران برای دفاع بلندمدت از خود در برابر تجاوزهای پی‌درپی امریکا و اسرائیل است. متن کامل این تحلیل را در وبسایت مجله دقیقه مطالعه کنید:

d-mag.ir/p23839


مجله دقیقه در پیام‌رسان بله:
ble.ir/dmag_ir

@dmag_ir

📖 راه‌اندازی بخش پیش‌تولید در مجله دقیقه

مجله دقیقه قصد دارد با حمایت‌های مخاطبان خود مطالب تفصیلی تازه‌ای را از میان عناوین زیر در سال جاری تهیه و تکمیل نماید.

۱. ناوچه دنا و صنعت ناوسازی در ایران
۲. روایت تحلیلی جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران با گردآوری داده‌ و بررسی مستندات مشابه «آتش در خانه»
۳. گردآوری و تحلیل اطلاعات منتشر شده درباره کشته‌های اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴
۴. شهید، کشته یا جاویدنام؟
۵. خسارت‌های جنگ و پیامدهای آن در بازار کار و اقتصاد ایران
۶. جنگ و بازارهای جهانی
۷. نقش داده‌های بزرگ و هوش مصنوعی در جنگ‌های جدید
۸. داستان اینترنت و محدودیت‌های گام به گام آن در ایران
۹. حمل و نقل عمومی رایگان در تهران
۱۰. گردآوری و تحلیل آمار مشارکت در انتخابات شورای شهر مشابه «مشارکت موثر و سیاست‌مدار بی‌اثر»
۱۱. تحلیل عملکرد مجلس خبرگان رهبری
۱۲. اسرائیل، امریکا و بنیادگرایی مذهبی در یک قاب؛ نگاهی به تخریب میراث فرهنگی و مراکز علمی‌آموزشی منطقه در دو دهه اخیر
۱۳. بازخوانی داستان فلسطین مشابه «افغانستان میان دو طالبان» و «ترکیه پساعثمانی در آستانه صدسالگی»
۱۴. داستان توسعه صنعت موشک و پهباد ایران و عوامل موفقیت آن
۱۵. تحلیل ظرفیت‌ها و موانع توسعه گردشگری در ایران با نگاهی به آمار و قوانین
۱۶. تحلیل عملکرد سیستم اطلاعاتی‌امنیتی ایران با تمرکز بر عملیات‌های تروریستی موفق در کشور در دو دهه اخیر
۱۷. بازخوانی داستان جامعه مدنی در ایران با گردآوری و تحلیل داده انجمن‌ها و اصناف
۱۸. گردآوری و تحلیل آمار جرائم از سالنامه‌های آماری
۱۹. گردآوری و تحلیل نتایج پیمایش‌های اجتماعی و مطالبه انتشار داده آن‌ها
۲۰. تحلیل مذاکرات مجلس با استفاده از مدل‌های زبانی جدید

توضیحات بیشتر هر یک از این عناوین در صفحه پیش‌تولید وبسایت مجله دقیقه در دسترس است:

🔗 d-mag.ir/pre-production

حمایت شما علاوه بر این موارد به ما کمک می‌کند تا به گردآوری داده‌های جدید درباره کیفیت آموزش، کنکور، تصادفات جاده‌ای، آلودگی هوا، اشتغال زنان و ... مقالات موجود را به‌روزرسانی کنیم و به مستندهای تحقیقی بیشتری مثل «مرزهای خونین» و «پزشکان غزه زیر آتش» بپردازیم و بخش‌های جدیدی مانند مرور مقالات علمی‌پژوهشی، پادکست‌های مرور نشریات، نقدکتاب، انتشار داده‌های بیشتر و گزینش و ترجمه مقاله را نیز به مجله اضافه کنیم.

اگر به هر یک از این عناوین علاقه‌مندید از تهیه آن‌ها حمایت کنید (در صورت لزوم لطفا به موضوعات مورد نظر خود در بخش توضیحات اشاره کنید).

حمایت مالی - با هر مبلغی - این پیام را به ما می‌دهد که کسی منتظر دریافت نتیجه کار است و انگیزه و پشتکار ما را برای تهیه خروجی‌های عالی و باکیفیت افزایش می‌دهد.

گزارش پیشرفت طرح‌هایی که فرایند تولید آن‌ها آغاز شود، در چند مرحله در صفحه پیش‌تولید در وبسایت مجله به مخاطبان ارائه خواهد شد.

اگر مایلید برای تهیه هر یک از این عناوین با ما همکاری کنید، از طریق صفحه همکاری ما را در جریان قرار دهید و اگر موضوع جدیدی دارید با ما تماس بگیرید.

با احترام،
تحریریه مجله دقیقه
اردیبهشت ۱۴۰۵

@dmag_ir

📍 پیروزی ایران در گرو چیست؟
نقدی بر چهارچوب تحلیلی مشاور اقتصادی مذاکره‌کنندگان ایرانی و وضعیت اینترنت در کشور

علیرضا کدیور

در روزهای گذشته، مجید شاکری مشاور اقتصادی مذاکره‌کنندگان ایرانی در اسلام‌آباد پاکستان، در گفتگوی مفصلی با رسانه تمام‌رخ دیدگاه‌های خود درباره جنگ را تشریح کرده و پیروزی ایران را در گرو وضعیت فردای کشور می‌داند. این نکته بسیار مهم و تعیین‌کننده‌ است، اما نه آنگونه که شاکری توضیح می‌دهد.

او تاکید می‌کند که پیروزی واقعی زمانی محقق می‌شود که ایران محاصره دریایی را بشکند و با حفظ کنترل خود بر تنگه هرمز از دل این بحران، تشکیل سرمایه ثابت مؤثری را برای نوسازیِ اقتصادیِ پس از جنگ رقم بزند. او از کاهش قدرت خرید غرب به عنوان یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار ایران نام می‌برد و برخلاف بسیاری که نقش اسرائیل را در تصمیمات آمریکا مهم می‌دانند، حمله به ایران و محاصره دریایی آن را نوعی آماده‌سازی آمریکا برای محاصره دریایی چین در سال ۲۰۲۷ می‌داند – اگرچه در همین گفتگو تصریح می‌کند که آمریکا ممکن است مثل دیگر ایده‌های مهار چین از آن هم کوتاه بیاید. او در انتها توضیح می‌دهد که چرا امضای توافق با آمریکا برای ایران، به هیچ وجه واقع‌گرایانه و محتمل نیست.

در این گفتگو به نکات متعددی درباره ابعاد مختلف جنگ اشاره می‌شود. اما یک چیز در آن غایب است. چیزی که غیبتش ممکن است نوع نگاه ما به مسائل را حتی شبیه به رویکرد سیاست‌مدارانی از جنس دونالد ترامپ ‌کند.

او در انتهای این گفتگو چنین می‌گوید:

«رژیم صهیونیستی در نقطه‌ای است که می‌خواهد با استفاده از مومنتوم {نیروی محرکه‌} بعد از ۷ اکتبر و افزایش توان جذب ضربه‌ای که به دست آورده‌، هر رقیب قدرتمند جغرافیایی را حذف کند. امروز ماییم، فردا ترکیه است، پس‌فردا پاکستان است؛ این واضح است و خودشان هم خیلی روی آن صریح هستند.

ما به ساختاری که از طریق کاغذ بتوانیم با رژیم به یک عدم اعمال تنش برسیم (اگرچه متن آمریکایی‌ها باشد) نمی‌رسیم… پیشنهادهایی هست که می‌گویند یک کاغذ و پیمان عدم تجاوزی بین ما و آمریکایی‌ها یا بین ایران و متحدینش با آمریکا و متحدینش (رژیم) داشته باشیم… من فکر نمی‌کنم این چیزها بین ما و آن‌ها کار بکند. هیچ متنی بین ما و آن‌ها کار نمی‌کند.

تنها راه بازدارندگی به جای راه‌حل‌های حقوقی، قوی شدن است. قوی شدن هم در درجه اول اقتصادی است؛ از جنس نوسازی است، تشکیل سرمایه ثابت است، پاسخ به سؤال بیکاری است.

من قائلم به اینکه می‌شود بر اساس شیوه آیت‌الله خامنه‌ای به توسعه رسید در دوره فعلی – در قدیم نه، اما در دوره فعلی می‌شود – و به نظر من جای آزمونش فردای این جنگ است؛ یعنی اینکه شما نشان بدهید با حفظ استقلال، با تقدم عدالت بر رشد و با تقدم شرع بر عرف می‌توانید توسعه به معنی دقیق کلمه یعنی رشد، رشد ناشی از تشکیل سرمایه ثابت و بهره‌وری به دست بیاوریم.»

اگرچه در بندهای نخست این نقل قول نکات قابل اعتنایی درباره رویکرد تهاجمی اسرائیل به عنوان یک واقعیت بیرونی و مهم وجود دارد، اما در بند پایانی آن که حکم خلاصه‌ای از چهارچوب تحلیلی مورد نظر وی را دارد، این غیبت مجددا نمایان می‌شود. او تحولات سیاسی را عمدتا با پیگیری تغییراتی که در شاخص‌های مالی رخ داده تحلیل می‌کند و به سختی می‌توان سرنخی از علوم اجتماعی یا هر نشانه‌ای – حتی اقتصادی – مبنی بر به رسمیت شناختن جامعه به عنوان یک واقعیت بیرونی مثل کاهش قدرت خرید و پیامدهای آن را – خارج از تصورات ما – در آن پیدا کرد.

ادامه 👇

t.me/dmag_ir/346

ادامه 👇

فارغ از سیگنال عدم تغییر به جامعه و نادیده گرفتن تقاضای اجتماعی برای تغییر که از این بند دریافت می‌‌شود، آنچه شاید این غیبت را به صورت ساختاریافته‌تری نمایان می‌کند رابطه‌ای است که به ویژه در شرایط کنونی بین انباشت سرمایه ثابت و رشد در آن ترسیم شده است. رابطه‌ای که تا حدی یادآور نوع نگاه دونالد ترامپ به مسائل مثلا هنگام استفاده از اهرم تعرفه است؛ به گونه‌ای که انگار هیچ در‌هم‌تنیدگی قابل توجهی بین اقتصاد و ساحت‌های دیگری مثل جامعه، سیاست، روابط بین‌الملل، جغرافیا، ارتباطات و رسانه و … وجود ندارد. روابط تجاری کشورها تنها با تغییر تعرفه دستخوش تغییر نمی‌شوند. عوامل متعدد و نه‌چندان خوش‌رفتاری مثل اراده کشورها در این میانه تحت تاثیر قرار می‌گیرند و فعال می‌شوند.

مشابه همین رویه را می‌توان هنگام مواجهه ایشان با مسئله مهاجرت نیز مشاهده کرد که در آن مجموعه گسترده‌ای از عوامل موثر و پیچیدگی‌های مرتبط با آن به کلی نادیده گرفته می‌شود تا سیاست‌هایی مثل اخراج و حذف وضع شود. استفاده از مجازات اعدام برای حل مسأله نیز در بسیاری از موارد کارکردی از همین جنس دارد. ‌

به نظر می‌رسد در مورد رابطه بین سرمایه و رشد نیز نوعی ساده‌سازی بیش از اندازه – کم‌وبیش مشابه موارد یادشده – اتفاق افتاده است. قرار است برای حل چه مسائلی سرمایه‌گذاری شود تا رشد محقق شود؟ آیا هر سرمایه‌گذاری به رشد فراگیر منجر می‌شود؟ آیا قرار است اول سرمایه ثابت تشکیل شود بعدا عدالت محقق شود؟ آیا معنای تقدم عدالت بر رشد این است که حکومت – خودش به تنهایی – عدالت را هر گونه که صلاح بداند تامین کند و جامعه مشارکتی در فرایند تبدیل سرمایه به رشد نداشته باشد؟

به عنوان نمونه، در ارتباط با موضوع اینترنت، بسیاری از نهادهای صنفی مانند اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، انجمن صنفی روزنامه‌نگاران استان تهران، کانون وکلای دادگستری اصفهان، کانون وکلای دادگستری سمنان، انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، سازمان نظام پرستاری جمهوری اسلامی ایران، شورای صنفی دانشجویان و مجمع انجمن‌های علمی دانشگاه صنعتی شریف، انجمن تجارت الکترونیک و … که قاعدتا در بسیاری موارد بازتاب‌دهنده صدای گروه‌های اجتماعی را منعکس می‌کنند درباره پیامدهای خطرناک قطع اینترنت هشدار داده‌اند و با اشکال گوناگون اینترنت طبقاتی مخالفت کرده‌اند.

این تنها مربوط به گروه‌هایی است که به واسطه فعالیت حرفه‌ای‌شان تا اندازه‌ای متشکل شده‌اند و از ‌صدایی حداقلی برخوردارند. مردمی که شهر و دیارشان مورد تعرض دشمن گرفته و در دو ماه گذشته شاید می‌خواستند دشنامی به متجاوزین بدهند اما دستشان به خاطر قطعی اینترنت کوتاه بوده، حتی همین اندک‌صدا را برای مطالبه حقوق خود نیز ندارند.

آیا اصولا واقعیت‌های اجتماعی موضوعیتی در این چهارچوب تحلیلی دارد؟ به عنوان نمونه، آیا می‌توان دسترسی به کالای همگانیِ اینترنت که در اختیار داشتن آن مثل آب و برق، به یک قرارداد اجتماعی گسترده و فراگیر تبدیل شده و زندگی و کسب‌وکار بسیاری از مردم به آن وابسته شده را با وعده رشد اقتصادی بر هم زد و حق دسترسی همگانی به آن را به یک امتیاز بدل کرد؟

رشدی که در این چهارچوب بر پایه انباشتِ سرمایه ثابت وعده داده می‌شود بیش از هر چیز مبتنی بر کنترل تنگه هرمز و درآمدزایی با مدیریت مستمر آن در آینده است که البته هنوز نمی‌دانیم در واقعیت چقدر می‌تواند نقد شود. اگر فرض کنیم این ایده قابل تحقق باشد، باز این سوال مطرح می‌شود که این شیوه چرا پیش از این به توسعه به معنای دقیق کلمه – چنانچه در ابتدای متن اشاره شد – نرسیده است؟ آیا تا پیش از این جنگ، همه چیز سرجایش بوده و تنها مشکل این بوده که ظرفیت تامین سرمایه تنگه هرمز فعال نبوده است؟

ترسیم چهارچوبی که حکومت گرفتار جنگ را از جامعه بی‌نیاز کند چقدر در واقعیت می‌تواند اثرگذار باشد؟ بیشترین منافع این رویکرد متوجه کیست؟

اگر مهم‌ترین نقد داخلی به دولت ترامپ این است که بر خلاف خواست عمومی مردم آمریکا و برخلاف منافع این کشور وارد جنگ با ایران شده، حکومت ایران نیز – حداقل – نباید مشابه دشمن متجاوز و هنجارشکن خود، خواست عمومی مردمش را نادیده بگیرد.

هزینه جنگ را همه مردم می‌دهند. همانطور که اگر شکستی در کار باشد متوجه همه می‌شود و تر و خشک با هم می‌سوزند، اگر پیروزی در کار باشد نیز باید متعلق به همه باشد. وقتی دشمنی وجود دارد که تمامیت و تمدن ما را هدف قرار داده چرا ما با تمام ظرفیت خود در برابر آن نایستیم؟

اگر این فرصت را برای بازآرایی و احیای نیروهای اجتماعی برای مقاومت در برابر تجاوز دشمن از دست بدهیم آیا در آینده فرصت دیگری مشابه آن برای ترمیمش پیدا خواهیم کرد؟


برای دسترسی به پانویس و ارجاعات به وبسایت مجله دقیقه در لینک زیر مراجعه کنید:

d-mag.ir/p24081

مجله دقیقه در بله:
ble.ir/dmag_ir

@dmag_ir

دیدار در بهار جنگ‌زده
سال جدید، اتفاقات جدید، ایده‌های جدید، دوستی‌های جدید
تجدید دیدار همراهان مجله دقیقه در شهر کتاب مرکزی تهران، چهارشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵ ساعت ۱۷:۰۰ تا ۱۹:۳۰

در این رویداد قرار است صرفا یکدیگر را ببینیم و حال یکدیگر را جویا شویم.

ما در مجله دقیقه مدتی بود که عادت کرده‌ بودیم دوستان قدیم و جدیدِ زیادی را هر سال اسفند ماه در اختتامیه جایزه دقیقه ببینیم و دوباره با هم - هر چند کوتاه - هم‌صحبت شویم و بعد از آن به استقبال نوروز برویم. اما این بار جنگ و تجاوز این رشته را پاره کرد و این امکان سلب شد. ولی ما هم تسلیم‌‌بشو نیستیم. می‌خواهیم قضای دیدارهای از دست‌رفته را به جا بیاوریم و سالمان را با دیدارِ دوباره یکدیگر شروع کنیم. ایده‌های زیادی در سر داریم که فعلا مهم‌ترین پیش‌نیازشان این است که یکدیگر را ببینیم و درباره‌شان گپ بزنیم.

در این رویداد سخنرانی و گفتگوی جمعی نداریم. در شهر کتاب مرکزی حاضر می‌شویم و از احوال و افکار یکدیگر باخبر می‌شویم.

شما می‌توانید با هر انگیزه‌ای که دارید در این رویداد شرکت کنید. مثلا اگر ایده‌ای در دست دارید یا داده‌ای برای تحلیل دارید و می‌خواهید درباره‌اش با دیگران صحبت کنید یا دنبال همکار می‌گردید، ممکن است آن‌جا بتوانید کسانی را پیدا کنید.

با توجه به ظرفیت محدود فضا و جهت جلوگیری از ایجاد ازدحام و مزاحمت، اگر می‌خواهید در این رویداد شرکت کنید لطفا از طریق لینک زیر ثبت نام کنید:

d-mag.ir/bahar05

نشانی: خ شریعتی - بالاتر از مطهری - نبش كوچه کلاته

به امید دیدار 🌱

@dmag_ir

📍خلاصه فعالیت‌های مجله دقیقه در سال ۱۴۰۴

▫️انتشار ۲۳ مقاله و یادداشت تحلیلی جدید از ۱۴ نویسنده
▫️انتشار ۲ مستند تحقیقی و ۳ یادداشت و مرور
▫️برگزاری ۵ کارگاه حضوری و آنلاین با همکاری ۱۰ مرکز علمی، حرفه‌ای و صنفی
▫️همکاری با قلمرو رفاه برای ‌به‌کارگیری داده و آمار در تهیه یادداشت‌ها و مقالات تحلیلی در موضوعات رفاهی
▫️انتشار فراخوان سومین جایزه دقیقه (تا مهر ۱۴۰۵ تمدید شد)

منتظر روایت‌های تحلیلی تازه ما در سال ۱۴۰۵ باشید.


📮 حمایت مالی:
d-mag.ir/donate

حمایت با رمزارز

@dmag_ir