– Күллі әлем елдері транзиттік мүмкіндіктерін арттыруға ерекше мән беріп отыр. Халықаралық бәсекелестік күшейе түсті. Қазір Қазақстан арқылы жөнелтілетін жүк, негізінен, автомобиль және теміржол арқылы тасымалданады. Бірақ сарапшылар жыл өткен сайын әуе жолдары арқылы өтетін жүк тасымалы, яғни «air cargo»-ның үлесі арта түседі деген болжам жасауда. 2040 жылға қарай әуе жүктерінің 20 пайызы «Азия – Еуропа» бағытына тиесілі болмақ. Еліміз теміржолды, автокөлік жолын және әуе тасымалын қамтитын мультимодальді логистика жүйесін қалыптастыруы керек, – деді Мемлекет басшысы.

– Все страны уделяют особое внимание расширению своих транзитных возможностей. Нарастает конкуренция на глобальном уровне. На сегодняшний день грузоперевозки через территорию Казахстана осуществляются преимущественно автомобильным и железнодорожным транспортом. Вместе с тем, по прогнозам экспертов, доля грузовых авиаперевозок, то есть air cargo, будет расти с каждым годом. К 2040 году 20% грузовых авиаперевозок будут осуществляться по маршруту Азия – Европа. Нашей стране необходимо сформировать мультимодальный логистический каркас, объединяющий железные и автомобильные дороги, а также воздушный транспорт, – заявил Касым-Жомарт Токаев.

– Әуежай қызметіндегі қазіргі тариф саясатын қайта қарауға баса мән беру керек. Соңғы 10 жылда баға бір-ақ рет, яғни биыл ғана өсті. Тарифтерді ұстап тұру инфрақұрылымның тозуына әкеледі. Мұны тәжірибе анық көрсетті. Бағаны қайта қарау қалыптасқан жағдайды өзгертуге кепіл болуға тиіс. Сонымен қатар бағаның күрт көтерілуін болдырмау үшін оңтайландырылған тәсіл қолдану қажет. «Тарифті инвестицияға айырбастау» қағидатын енгізу алдағы жылдары саланы дамытудың негізгі шарты болуы керек. Қолайлы іскерлік орта құру – стратегиялық міндет. Инвесторларды мұқият тыңдаған жөн. Әуежайлардағы авиациялық емес қызметті шектен тыс реттеу көптеген түйткіл туындатып отыр. Конкурстар арқылы компанияларды іріктеу барысында бюрократиялық кедергі жасауды, келісімдердің мерзімін шектеуді тоқтату керек, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

– Отдельное внимание нужно уделить вопросу пересмотра текущей тарифной политики аэропортовых услуг. На протяжении последних 10 лет они были повышены лишь один раз, в этом году. Сдерживание тарифов, как показывает практика, приводит к высокому износу инфраструктуры. Пересмотр тарифов должен гарантировать улучшение сложившейся ситуации. Вместе с тем необходимо обеспечить сбалансированный подход без резкого повышения цен. Внедрение принципа «тариф в обмен на инвестиции» должно стать базовым условием развития отрасли на ближайшие годы. Создание благоприятного делового климата – стратегическая задача. Следует внимательно выслушать инвесторов. Вызывает вопросы чрезмерная зарегулированность неавиационных услуг в аэропортах. Сложные бюрократические процедуры отбора компаний путем проведения конкурсов, ограничение сроков действия договоров – все это надо прекращать, – потребовал Касым-Жомарт Токаев.

– Ең әуелі, алдағы үш жылда еліміздің ішкі өндіріс көлемін арттыру, импортты әртараптандыру керек. Ақылға қонымды бәсекелестік сақталуға тиіс. Реттеу ісіндегі барлық өзгеріс кезең-кезеңімен әрі нақты, отынды тұрақты жеткізуге кедергі келтірмей іске асырылуы қажет. Жұмыс істеп тұрған ұйымдар базасында авиация ғылыми-зерттеу институтын құрған және отынды сертификаттау зертханасын ашқан жөн. Үкіметке монополияға қарсы органдармен бірге аталған мәселелерді шешу бойынша тез арада кешенді шара қабылдауды тапсырамын, – деді Мемлекет басшысы.

– Для начала, в ближайшие три года, требуется нарастить объемы производства внутри страны, обеспечить диверсификацию импортных поставок. Разумная конкуренция должна сохраняться. Все изменения в регулировании должны осуществляться поэтапно и адресно, не нарушая устойчивости поставок топлива. Следующим шагом должно стать создание научно-исследовательского института авиации и лабораторий сертификации топлива на базе действующих организаций. Правительству совместно с Антимонопольным органом следует безотлагательно принять комплекс мер по решению этих вопросов, – сказал Президент.

– Отандық жүк тасымалы компанияларын қолдаудың алдағы үш-бес жылға арналған нақты шаралар жиынтығын әзірлеу қажет. Басты мақсат – компанияларды қосылған құнды құруға ынталандыра отырып, мультимодальдық логистиканы дамыту. Әуе кемелері флотын өркендету транзиттік әуе желісін қалыптастырудың маңызды бөлігі саналады, – деді Президент.

– Үкімет құрастырылғанына 25 жылдан асқан жүк ұшақтарына қойылған шектеуді алып тастау мәселесін мұқият қарастыруы керек. АҚШ-тағы FedEx әуе компаниясы ұшақтарының шығарылғанына орта есеппен – 28 жыл. UPS компаниясында бұл көрсеткіш 30 жыл болса, Ұлыбританияның One Air әуе компаниясында 33 жылды құрайды. Мұндай мысалдар жеткілікті, – деді Президент.

– Необходимо разработать конкретный пакет мер на предстоящие 3-5 лет по поддержке отечественных грузовых компаний. Основная цель – развитие мультимодальной логистики через стимулирование компаний к созданию добавленной стоимости. Важным элементом формирования транзитных авиапотоков является развитие флота воздушных судов, – подчеркнул Глава государства.

– Правительство должно внимательно рассмотреть вопрос о снятии ограничения на эксплуатацию грузового авиатранспорта старше 25 лет. В США средний возраст самолетов авиакомпании FedEx составляет 28 лет, компании UPS – 30 лет, а британской авиакомпании One Air – 33 года. Таких примеров немало, – отметил Касым-Жомарт Токаев.

– Көліктің барлық түрімен жүк тасымалдау нарығындағы өзара ықпалдастық «бірыңғай цифрлық терезе» қағидаты бойынша жүргізілуге тиіс. 2019 жылы әуе көлігімен жүк тасымалдау үдерісін жеңілдетуге бағытталған «E-freight» жүйесі іске қосылды. Бірақ бүгінге дейін бұл жүйенің қызметі шектеулі күйінде қалып отыр. Құжаттарды ресімдеуді кешіктіру фактілері бар, – деді Мемлекет басшысы.

– Білікті кадрлар болмаса, реформаларды жүзеге асыру мүмкін емес. Бұл салада кадр тапшылығы қатты сезіліп отыр. Жыл сайын жүздеген маман керек болуда. Осы мәселені шұғыл шешу қажет. Үкіметке кадр даярлау жүйесін реформалауға қатысты нақты шаралар қабылдауды тапсырамын. Халықаралық білім-ғылым мекемелерімен байланыс орнату қажет. Сондай-ақ мамандардың біліктілігін арттыратын құзырет орталықтарын құру керек, – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.

– Взаимодействие на рынке грузоперевозок между всеми видами транспорта должно осуществляться по принципу «единого цифрового окна». В 2019 году была запущена система E-freight, направленная на упрощение процедур перевозки грузов воздушным транспортом. Однако до настоящего времени ее функционал остается ограниченным. Имеют место факты задержки оформления документов, – поручил Президент.

– Все эти реформы будут невозможны без квалифицированных специалистов. В отрасли сложилась острая нехватка кадров, ежегодно будут нужны сотни новых специалистов. Проблема требует незамедлительного решения. Поручаю Правительству принять меры по реформированию системы подготовки кадров. Следует развивать сотрудничество с международными научными учебными заведениями, а также создавать передовые центры компетенций, – отметил Глава государства.