"Ари аҳәызба уаҿагылан Сҭампыл уцап" ҳәа ззырҳәаз аҳәызба зеиԥшроуи?
Final Results
64%
Ицагәоуп
19%
Иҵаруп
16%
Идууп
👍17❤2
Агәахәара ду урҭоит ажәытәра бзиа иазхьаԥшуа аҿар! Ирацәаҩымзаргьы, ус иҟоу рҿы ҳаиқәырхоуп.
Сандро Аӡынбеи Алмас Адлеибеи аԥсуа ӡахәажәлақәа рааӡоит, ргәы-рыԥсы зегь адкыланы, дырралеи ԥышәалеи рҽеибыҭаны зус иаҿу иреиуоуп. Аҩы цқьа ҭарҭәоит, рбызшәагьы аӡеиԥш ицқьоуп. Рқәаҵақәа еикәаҭәы Анцәа идирбалааит!
Арԥарацәа рцәажәара аԥсуа иҭхаџьра ацәа хаа ҳзыннажьит, шәазыӡырҩырц шәылшоит абра>>
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Сандро Аӡынбеи Алмас Адлеибеи аԥсуа ӡахәажәлақәа рааӡоит, ргәы-рыԥсы зегь адкыланы, дырралеи ԥышәалеи рҽеибыҭаны зус иаҿу иреиуоуп. Аҩы цқьа ҭарҭәоит, рбызшәагьы аӡеиԥш ицқьоуп. Рқәаҵақәа еикәаҭәы Анцәа идирбалааит!
Арԥарацәа рцәажәара аԥсуа иҭхаџьра ацәа хаа ҳзыннажьит, шәазыӡырҩырц шәылшоит абра>>
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Sputnik Аҧсны
Хра злоу ахҭысқәа: Аӡынбеи Адлеибеи аӡахәааӡареи аҩыҟаҵареи ирызкны
Аӡахәааӡара акультура ҳмилаҭ жәытәнатә аахыс изыҿлымҳаз акакәны иҟоуп. Аамҭа цацыԥхьаӡа зны еизҳауан, зны еиҵахон уи ашҟа ауаа иаадырԥшуаз азҿлымҳара. Аҵыхәтәантәи ашықәсқәа рзы ажь ааӡареи, аҩы аҭаҭәареи аиҳабыратәи абиԥара ирымырдо...
👍9
Абас иарҳәоит акыраамҭа дынханы, харантә иааз ауаҩы. Хыԥхьаӡара рацәала иҳамоу аԥсшәеибыҳәашьатә формақәа ируакуп, изхылҿиаазгьы ашьхарыуаа ҳаибашьратә культуроуп. Уахьцо уаалеит ҳәа аханатә изарҳәоз аибашьҩы – ахаҵа иакәын хьыӡрацарантә лыԥхала, деибга-дызҩыда, аҷан имангьы даныхынҳәуаз.
Ахаҵкы акамыршәра аазырԥшуа арҭ афразақәа зҿоу даара даԥсышәоуп, даамысҭашәоуп, уамакала дарԥшӡоит. Аԥхьанатә дара аԥызҵазгьы заԥсуара иаҵаҽырбоз аамсҭацәа ракәын, аха лассы жәлары зегьы ишьҭыркааит. Аԥсуара аныҟәгараҿы анхацәагьы акала иаҵахомызт аҟынтә.
Ахыҵхырҭа: Шьалуа Инал-Иԥа "Очерки об абхазском этикете"
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍17❤6
Абнатә баллада
– Абна сныҵалт шарԥазыказ,
Ашәарахқәа цәырҟьацәырас
Иԥхеибаҵон, шәарҭак рыҵас.
Мап, акгьы ыҟам исшәарыцаз,
Сахьнеилак избон акака,
Избон ассир, аршанхага.
– Ажәеиԥшьаа рҭыԥҳа дубама?
Уи лымаӡа узеилыргама?
– Ҽацә ҳәарақәак еибархәмаруан,
Арҩаш иаван, арҩаш иааруан.
Ран шьны ишьҭан арҩаш нырцәан,
Аԥсырҭаҵәҟьа хыла икылҵәан.
Насыԥдақәа, ицәаз џьыршьон,
Тәҩала инасыр иҵҟьоз џьыршьон.
– Абна ду уеимдо уахьылаз,
Иарбан сахьоу убла ихгылаз?
– Џь дуӡӡак гылан, ахан еиԥшын,
Си ԥшатлакәи зегь ззеиԥшыз.
Хҩык ахацәа аџь ду ԥырҟон,
Аха амахәқәа еибаргәырӷьон.
Аихаԥсыхә бжьы башаз џьыршьон,
Аҵларкәыкә нас-насуаз џьыршьон.
– Нас, исаҳәишь, аҵла шхырхәоз,
Абна шыцәоз, абна шҿыхоз.
– Аҵла сышьҭаԥшуан слаԥшықәҵан,
Руапа еиқәаҵәақәа наршәырҵан,
Иааилагылан еицыгәрымуан.
Ирзымҵәахуаз гәалак рыман,
Аӡын хьшәашәа рзаазгаз џьыршьон,
Рылабжышқәа рҩашны ихыҽҽон...
– Баша уцозма укыдыгәгәала,
Еилмыргакәа абна агәала?
– Санырԥырҵуаз ԥшацәгьак асуан,
Аҵла хырхәон, саара ишьҭасуан.
Рыбӷьы кыдҳауан зымҩакны,
Аҵла исышьҭарҳәон еицҿакны:
«Анаатә ҳажәуҵеит, ҳабахәо?
Наҟ уаҳԥырҵ, уаҳԥырҵ ушзахәо!»
– Ргәала рҳәазар ус имӡакәа,
Гәыжьжьагагьы рамҳәаӡакәа!..
– Усгьы сҳәеит, сырзеилыргазар:
«Иҵегь сыԥхарын сымразар,
Иҵегь скаҷҷарын сымзазар,
Шәхызжәартә сасрымызт сыԥшазар,
Сыблақәа хьчаҩыс ишәымаз,
Шәыԥсы сымажәда, саԥшәымаз!»
Баграт Шьынқәба, 1981
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
– Абна сныҵалт шарԥазыказ,
Ашәарахқәа цәырҟьацәырас
Иԥхеибаҵон, шәарҭак рыҵас.
Мап, акгьы ыҟам исшәарыцаз,
Сахьнеилак избон акака,
Избон ассир, аршанхага.
– Ажәеиԥшьаа рҭыԥҳа дубама?
Уи лымаӡа узеилыргама?
– Ҽацә ҳәарақәак еибархәмаруан,
Арҩаш иаван, арҩаш иааруан.
Ран шьны ишьҭан арҩаш нырцәан,
Аԥсырҭаҵәҟьа хыла икылҵәан.
Насыԥдақәа, ицәаз џьыршьон,
Тәҩала инасыр иҵҟьоз џьыршьон.
– Абна ду уеимдо уахьылаз,
Иарбан сахьоу убла ихгылаз?
– Џь дуӡӡак гылан, ахан еиԥшын,
Си ԥшатлакәи зегь ззеиԥшыз.
Хҩык ахацәа аџь ду ԥырҟон,
Аха амахәқәа еибаргәырӷьон.
Аихаԥсыхә бжьы башаз џьыршьон,
Аҵларкәыкә нас-насуаз џьыршьон.
– Нас, исаҳәишь, аҵла шхырхәоз,
Абна шыцәоз, абна шҿыхоз.
– Аҵла сышьҭаԥшуан слаԥшықәҵан,
Руапа еиқәаҵәақәа наршәырҵан,
Иааилагылан еицыгәрымуан.
Ирзымҵәахуаз гәалак рыман,
Аӡын хьшәашәа рзаазгаз џьыршьон,
Рылабжышқәа рҩашны ихыҽҽон...
– Баша уцозма укыдыгәгәала,
Еилмыргакәа абна агәала?
– Санырԥырҵуаз ԥшацәгьак асуан,
Аҵла хырхәон, саара ишьҭасуан.
Рыбӷьы кыдҳауан зымҩакны,
Аҵла исышьҭарҳәон еицҿакны:
«Анаатә ҳажәуҵеит, ҳабахәо?
Наҟ уаҳԥырҵ, уаҳԥырҵ ушзахәо!»
– Ргәала рҳәазар ус имӡакәа,
Гәыжьжьагагьы рамҳәаӡакәа!..
– Усгьы сҳәеит, сырзеилыргазар:
«Иҵегь сыԥхарын сымразар,
Иҵегь скаҷҷарын сымзазар,
Шәхызжәартә сасрымызт сыԥшазар,
Сыблақәа хьчаҩыс ишәымаз,
Шәыԥсы сымажәда, саԥшәымаз!»
Баграт Шьынқәба, 1981
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤13👍6
Зымч иақәгәыӷуа дмақарӡом.
Аԥсуа жәаԥҟа
Абри аҽны 15 шықәса раԥхьа ақырҭуа ир аҵымҳәҳәаррақәа ҿааҳәыра рымамкәа Кәыдры аиҩхаа иҭцан. Аԥсны ауразоуроу ҩаԥхьа аԥсуа мчра шьақәыргылан. Аԥсҭазаара зны иуардынуп, зны ифырҭынуп шырҳәо еиԥш, мышқәак ирылагӡаны қәҿиарала имҩаԥгаз арратә операциан.
Ахҭысқәа реишьҭагылашьа еиҭаҳгәалаҳаршәеит абра >>
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аԥсуа жәаԥҟа
Абри аҽны 15 шықәса раԥхьа ақырҭуа ир аҵымҳәҳәаррақәа ҿааҳәыра рымамкәа Кәыдры аиҩхаа иҭцан. Аԥсны ауразоуроу ҩаԥхьа аԥсуа мчра шьақәыргылан. Аԥсҭазаара зны иуардынуп, зны ифырҭынуп шырҳәо еиԥш, мышқәак ирылагӡаны қәҿиарала имҩаԥгаз арратә операциан.
Ахҭысқәа реишьҭагылашьа еиҭаҳгәалаҳаршәеит абра >>
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegram
Sputnik Абхазия
В этот день 15 лет назад завершилась операция абхазской армии по вытеснению грузинских формирований из Кодорского ущелья.
⠀
Ее провели из-за агрессии Грузии против Южной Осетии 8 августа 2008 года.
⠀
Решение об открытии второго фронта против Тбилиси принял…
⠀
Ее провели из-за агрессии Грузии против Южной Осетии 8 августа 2008 года.
⠀
Решение об открытии второго фронта против Тбилиси принял…
🔥10👍3
Ари ажәаԥҟа ихарҭәаау авариантгьы ыҟазаап. Аҩбатәи ахәҭа ацны иаҳԥылеит Хәыхәыт Бӷажәба истатиа "Ашьаҭамырӡга" аҟны (1994).
(Мужество идет от Нартов, трусость – от дьявола).
Афырхаҵареи агәымшәареи ирызку иҵегь аԥсуа жәаԥҟақәа еидкылоуп абраҟа >> Шәаргьы ижәдыруа анышәҵа.
#иацу_ыҟоуп
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Sputnik Аҧсны
Афырхаҵареи агәымшәареи ирызку аԥсуа жәаԥҟақәак
Зҵакы гәылыршәоу, исахьаркыу, абызшәатә еицааирала зхатә ритмика змоу, жәлар рҿаԥыцтә ҳәамҭақәа ирыхәҭакәуп ажәаԥҟақәа. Афырхаҵареи агәымшәареи ирызку аԥсуа жәаԥҟақәа дырзааҭгылоит, Нарҭдырреи адәынтәи афольклорҭҵаареи рцентр...
👍9❤4
Ахьыуардын
Ҳабдуцәа рабдуцәа злацәажәоз аԥсышәала "нарҭ" иаанагон "афырхаҵа". Абри аҩыза алкаа дазааит раԥхьаӡатәи аԥсуа профессионалтә фольклорҭҵааҩ, академик Шоҭа Салаҟаиа:
«Иџьоушьартә иҟоуп нарҭаа репос аҿы ажәа "ахаҵа", "афырхаҵа" иналаршә-ааларшәны акәымзар, еснагьтәи епитетк аҳасабала ахархәара ахьамоуз. Арахь уахәаԥшуазар, аепос ахы
инаркны аҵыхәанӡа афырхаҵара аидеиа леитмотивны иагәылгоуп. Ари зызҳәоу, ҳгәаныла, нарҭаа репос иалоу аперсонажцәа зегьы (аӷацәа аалхны) фырхацәа ҳасабла иахьрыхәаԥшуа ауп. Ажәа "нарҭ" анырҳәа, уи азхон изызку ауаҩы дышфырхаҵоу аарԥшразы. Убри азакәхап афырхацәа хадақәа рыхьӡ иацрымшәо изацу ажәа "нарҭ" (Нарҭ Сасрыҟәа, Нарҭ Сиҭ, Нарҭ Кәын, Нарҭ Цәыцә убас егьырҭгьы)».
Абри ҳанаԥхьа, даҽа жәаԥҟа бзиакгьы ҳгәалашәеит "Афырхаҵа ишьҭа ихылаз афырхаҵа игәы иоуеит". Аԥсуаа ҳзы Нарҭаа рхылҵшьҭрақәа ҳәа ирҳәо баша ажәа ԥшӡам, ршьамхы зшьамху, ргәаҵәа згәаҵәоу ахацәа ҳаман, иҳамоуп, иҳагхарым аринахысгьы.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
«Иџьоушьартә иҟоуп нарҭаа репос аҿы ажәа "ахаҵа", "афырхаҵа" иналаршә-ааларшәны акәымзар, еснагьтәи епитетк аҳасабала ахархәара ахьамоуз. Арахь уахәаԥшуазар, аепос ахы
инаркны аҵыхәанӡа афырхаҵара аидеиа леитмотивны иагәылгоуп. Ари зызҳәоу, ҳгәаныла, нарҭаа репос иалоу аперсонажцәа зегьы (аӷацәа аалхны) фырхацәа ҳасабла иахьрыхәаԥшуа ауп. Ажәа "нарҭ" анырҳәа, уи азхон изызку ауаҩы дышфырхаҵоу аарԥшразы. Убри азакәхап афырхацәа хадақәа рыхьӡ иацрымшәо изацу ажәа "нарҭ" (Нарҭ Сасрыҟәа, Нарҭ Сиҭ, Нарҭ Кәын, Нарҭ Цәыцә убас егьырҭгьы)».
Абри ҳанаԥхьа, даҽа жәаԥҟа бзиакгьы ҳгәалашәеит "Афырхаҵа ишьҭа ихылаз афырхаҵа игәы иоуеит". Аԥсуаа ҳзы Нарҭаа рхылҵшьҭрақәа ҳәа ирҳәо баша ажәа ԥшӡам, ршьамхы зшьамху, ргәаҵәа згәаҵәоу ахацәа ҳаман, иҳамоуп, иҳагхарым аринахысгьы.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍12❤4🙏4
"Ҳаӷацәа еснагь ҳҭоурых иачычан. Иачычан, избанзар иара ҳаман. Дара иҳамамзар рҭахын, усҟан акыр ирзымариахон рнапахьы ҳаагара". Алықьса Гогәуа
Еибашьра бзиа ҟамлаӡацт ари адунеи аҿы, ауаҩи ауаҩи рықәибахра еснагь ирыцҳароуп. Аха уара иануқәло атәы хазуп, уара иануқәла – ухы ухьчароуп, иқәылаз дуаӷоуп, иқәнага дақәыршәатәуп.
Нанҳәа 14, 1992 шықәсазы ақырҭуа бџьаршьҭыхла Аԥсны даналала, аԥсуаа рмилаҭ-хақәиҭратә қәԥара иреиҳаӡоу аҩаӡарахь аҽышьҭнахит – иалагеит аџьынџьтәылатә еибашьра. Шәнеибац зҳәашаз Аԥыза дҳаман. Нхыҵ-аахыҵ ҳашьцәагьы рыжәҩа ҳамардеит.
Ахеиқәырхаразы ианҭахатәыз аамҭа – 413 мшы… Жәларык ҳԥеиԥш ӡбахон усҟан. Рыԥсқәа ҳмырԥхашьааит, ргәалашәара ҳмырхәашьааит Аԥсуа ҳәынҭқарра ҩаԥхьа ахсаалақәа ирныларц зықьҩыла зхы иамеигӡаз аҵеицәа. Ҳара иаҳуалуп шьала иааргаз амырӡра, хшыҩлеи дырралеи еихаҳауа ԥхьаҟа агара.
Асахьа: афотоальбом "Аиааира" аҟынтә
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Еибашьра бзиа ҟамлаӡацт ари адунеи аҿы, ауаҩи ауаҩи рықәибахра еснагь ирыцҳароуп. Аха уара иануқәло атәы хазуп, уара иануқәла – ухы ухьчароуп, иқәылаз дуаӷоуп, иқәнага дақәыршәатәуп.
Нанҳәа 14, 1992 шықәсазы ақырҭуа бџьаршьҭыхла Аԥсны даналала, аԥсуаа рмилаҭ-хақәиҭратә қәԥара иреиҳаӡоу аҩаӡарахь аҽышьҭнахит – иалагеит аџьынџьтәылатә еибашьра. Шәнеибац зҳәашаз Аԥыза дҳаман. Нхыҵ-аахыҵ ҳашьцәагьы рыжәҩа ҳамардеит.
Ахеиқәырхаразы ианҭахатәыз аамҭа – 413 мшы… Жәларык ҳԥеиԥш ӡбахон усҟан. Рыԥсқәа ҳмырԥхашьааит, ргәалашәара ҳмырхәашьааит Аԥсуа ҳәынҭқарра ҩаԥхьа ахсаалақәа ирныларц зықьҩыла зхы иамеигӡаз аҵеицәа. Ҳара иаҳуалуп шьала иааргаз амырӡра, хшыҩлеи дырралеи еихаҳауа ԥхьаҟа агара.
Асахьа: афотоальбом "Аиааира" аҟынтә
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🙏11❤7
Ахьыуардын
"Ҳаӷацәа еснагь ҳҭоурых иачычан. Иачычан, избанзар иара ҳаман. Дара иҳамамзар рҭахын, усҟан акыр ирзымариахон рнапахьы ҳаагара". Алықьса Гогәуа Еибашьра бзиа ҟамлаӡацт ари адунеи аҿы, ауаҩи ауаҩи рықәибахра еснагь ирыцҳароуп. Аха уара иануқәло атәы хазуп…
«Сҽыжәны саахуеит, сҽы цыркьыхуеит. "Ашьапы чаԥаӡами?" – дсазҵаахуеит аӡәы. "Ашьапы чаԥоуп, аха амаҭ ацҳаит", – аҭак исҭахуеит уи».
Зԥазаҵә дҭахаз Аԥсны Жәлар рпоет Витали Амаршьан аибашьраантәи иԥхыӡ.
Аԥсны жәлар рџьынџьтәылатә еибашьра адәаҿы иҭахеит 1716-ҩык ҳаԥсадгьыл ахьчацәа, Аиааира ашьҭахь аҳәааҿы иаҳцәыршьит даҽа 407-ҩык аҵеицәа. Аибашьра иахәхаз абџьар иаҵагылази аҭынч уааԥсыреи рхыԥхьаӡара ааидкыланы ԥшь-нызқьҩык рҟынӡа инаӡоит… Хабарда ибжьаӡыз аламҵакәа…
Аԥсны иаиуз аекономикатә ааха 11 миллиард доллар рҟынӡа артәеит. Аҭҵаарадырреи, акультуреи, аҭоурыхи ирыҭаз аԥхасҭа шәашьагьы амам.
Ахақәиҭра аҳауа цқьа лбааҳдарц абри аҩыза ахә шәан.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Зԥазаҵә дҭахаз Аԥсны Жәлар рпоет Витали Амаршьан аибашьраантәи иԥхыӡ.
Аԥсны жәлар рџьынџьтәылатә еибашьра адәаҿы иҭахеит 1716-ҩык ҳаԥсадгьыл ахьчацәа, Аиааира ашьҭахь аҳәааҿы иаҳцәыршьит даҽа 407-ҩык аҵеицәа. Аибашьра иахәхаз абџьар иаҵагылази аҭынч уааԥсыреи рхыԥхьаӡара ааидкыланы ԥшь-нызқьҩык рҟынӡа инаӡоит… Хабарда ибжьаӡыз аламҵакәа…
Аԥсны иаиуз аекономикатә ааха 11 миллиард доллар рҟынӡа артәеит. Аҭҵаарадырреи, акультуреи, аҭоурыхи ирыҭаз аԥхасҭа шәашьагьы амам.
Ахақәиҭра аҳауа цқьа лбааҳдарц абри аҩыза ахә шәан.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍9❤5
Иуцгәырӷьо духашҭуеит, иуцҵәыуа духашҭӡом.
Нанҳәамза аиҩшамҭа, 1992 шықәса. Аибашьра, ашьа, аиашьа… Шьагәыҭк змоу арҭ ах-ажәак ирымчу адунеи иабеит, шықәсык инацны Аԥсны агәы иҭаҵәыуо, ахлымӡаах ианалаԥшуаз аамҭазы.
Аибашьра аналага аҽныҵәҟьа зыԥшрак ҟамҵакәа арахь еихеит шәҩыла зшьа зыԥхьоз ҳашьцәа. Аиҳараҩӡак кавказаа ракәын, иара убас аҳәаанырцәтәи аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәа. Аха иҳашьамызгьы, иара ус аҿыхақәа "иҟоу ҳбоит, ҳазлашәҩызам ҳәа егьыҟам" аанарго, иҳавагылақәаз ҟалеит. Агәаԥхара роуит, аҭаххара. Адунеи аҿы аибакапанра зыла иааиуа аиаша азықәԥаҩцәа.
Зегь ааидкыланы 2600-ҩык инареиҳан хатәгәаԥхарала еибашьра иааз. Рхыԥхьаӡара аасҭагьы ргәамч еиҳан. Аус ду аҿы иуцхраауа даныҟала, еиҳагьы угәы уҵасуеит, иулымшашагьы улнаршоит. Ақырҭуа дазыԥшӡамызт Кавказ ашьхарыуаа абас ҭаҷкәымкны еилаҵәап ҳәа... Дара ирыдгылоз, ижьышуаз-ишьашуаз аҟарлышқәа иреиԥшын. Ҳара иҳадгылоз фырхацәа иашақәан. Ауаҩра зцым афырхаҵара фырхаҵароуп ҳәа ирыԥхьаӡаӡомызт аԥсуаа наџьнатә аахысгьы, аҩбагь еицызар акәын ианынаӡаз, ианаԥсыуараз. Иагьеицын.
Хашҭра рықәымзааит Аԥсны зхы ақәызҵаз аибашьцәа, ҳтәыла ԥшӡа даргьы ирыԥсадгьылхеит иаԥсыуаамкәа иҭахаз. Агәабзиара рымазааит иҟоу, ргәымшәара ҿырԥшыгоуп, иааӡагоуп, имҩақәҵагоуп!
Аиааира аагараҿы хатәгәаԥхарауаа рлагала иазкуп абри аматериал>>
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Нанҳәамза аиҩшамҭа, 1992 шықәса. Аибашьра, ашьа, аиашьа… Шьагәыҭк змоу арҭ ах-ажәак ирымчу адунеи иабеит, шықәсык инацны Аԥсны агәы иҭаҵәыуо, ахлымӡаах ианалаԥшуаз аамҭазы.
Аибашьра аналага аҽныҵәҟьа зыԥшрак ҟамҵакәа арахь еихеит шәҩыла зшьа зыԥхьоз ҳашьцәа. Аиҳараҩӡак кавказаа ракәын, иара убас аҳәаанырцәтәи аԥсуа диаспора ахаҭарнакцәа. Аха иҳашьамызгьы, иара ус аҿыхақәа "иҟоу ҳбоит, ҳазлашәҩызам ҳәа егьыҟам" аанарго, иҳавагылақәаз ҟалеит. Агәаԥхара роуит, аҭаххара. Адунеи аҿы аибакапанра зыла иааиуа аиаша азықәԥаҩцәа.
Зегь ааидкыланы 2600-ҩык инареиҳан хатәгәаԥхарала еибашьра иааз. Рхыԥхьаӡара аасҭагьы ргәамч еиҳан. Аус ду аҿы иуцхраауа даныҟала, еиҳагьы угәы уҵасуеит, иулымшашагьы улнаршоит. Ақырҭуа дазыԥшӡамызт Кавказ ашьхарыуаа абас ҭаҷкәымкны еилаҵәап ҳәа... Дара ирыдгылоз, ижьышуаз-ишьашуаз аҟарлышқәа иреиԥшын. Ҳара иҳадгылоз фырхацәа иашақәан. Ауаҩра зцым афырхаҵара фырхаҵароуп ҳәа ирыԥхьаӡаӡомызт аԥсуаа наџьнатә аахысгьы, аҩбагь еицызар акәын ианынаӡаз, ианаԥсыуараз. Иагьеицын.
Хашҭра рықәымзааит Аԥсны зхы ақәызҵаз аибашьцәа, ҳтәыла ԥшӡа даргьы ирыԥсадгьылхеит иаԥсыуаамкәа иҭахаз. Агәабзиара рымазааит иҟоу, ргәымшәара ҿырԥшыгоуп, иааӡагоуп, имҩақәҵагоуп!
Аиааира аагараҿы хатәгәаԥхарауаа рлагала иазкуп абри аматериал>>
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegram
Ахьыуардын
Ҳабдуцәа рабдуцәа злацәажәоз аԥсышәала "нарҭ" иаанагон "афырхаҵа". Абри аҩыза алкаа дазааит раԥхьаӡатәи аԥсуа профессионалтә фольклорҭҵааҩ, академик Шоҭа Салаҟаиа:
«Иџьоушьартә иҟоуп нарҭаа репос аҿы ажәа "ахаҵа", "афырхаҵа" иналаршә-ааларшәны акәымзар…
«Иџьоушьартә иҟоуп нарҭаа репос аҿы ажәа "ахаҵа", "афырхаҵа" иналаршә-ааларшәны акәымзар…
👍10❤4
Ахьыуардын
Иуцгәырӷьо духашҭуеит, иуцҵәыуа духашҭӡом. Нанҳәамза аиҩшамҭа, 1992 шықәса. Аибашьра, ашьа, аиашьа… Шьагәыҭк змоу арҭ ах-ажәак ирымчу адунеи иабеит, шықәсык инацны Аԥсны агәы иҭаҵәыуо, ахлымӡаах ианалаԥшуаз аамҭазы. Аибашьра аналага аҽныҵәҟьа зыԥшрак ҟамҵакәа…
Аиаша ҳәатәыми, хатәгәаԥхарала еибашьра иааз рҟынтә ижьышуаз-ишьашуаз уаҩ дыҟамызт – Аԥсни аԥсуааи рыхьчара акәын ахықәкы хада, ахықәкы заҵә. Уи арахь иаанагон ақәыԥшӡақәа реиԥш, зуаҩыбжара иҭагылаз ахацәагьы. (Ақырҭқәа ирыдгылоз украинаа ракәымзар, урҭ ргыгшәыграқәа аҭоурых иадыруеит).
Аиҳараӡакгьы аҟабардақәа, адыгаа рхатәы трагедиак еиԥш ирыдыркылеит аԥсуаа ҳзыниаз азалымдара. Аибашьраан мызқәак Нальчик иԥхьаркыз Аԥсны Жәлар рпоет Баграт Шьынқәба иҩуан:
"Арантәи инаргоз иҭахаз афырхацәа анышә иахьарҭоз снеиуан, срыдашшылон. Уаӷеимшхара, зԥа дышьны заԥхьа дықәыз анацәеи абацәеи! Алаӷырӡ зхыҵәалоз рыблақәа џьарамзар џьара ихысымбаалеит гәынҷыхьа хьшәшәарак, уи аҭыԥан урҭ исарҳәон: "Аиашьа дыҟазароуп аиашьа изыҳәа!"
Шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Аԥсны инхо, ҳабзиа-ҳацәгьа иалахәу Ҟабардатәи ахатәгәаԥхарауаҩ, аҭоурыхҭҵааҩ Асланбек Марзеи иҿцәажәара, хшыҩзышьҭра зуҭаша ииҳәаз рацәоуп. Аԥсны Афырхаҵа иҿахәы илырҳәеит ажурналист Елеонора Коӷониаԥҳа. Иҭоуп абра>>
Афото ©️ Саида Ҳаџьым
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аиҳараӡакгьы аҟабардақәа, адыгаа рхатәы трагедиак еиԥш ирыдыркылеит аԥсуаа ҳзыниаз азалымдара. Аибашьраан мызқәак Нальчик иԥхьаркыз Аԥсны Жәлар рпоет Баграт Шьынқәба иҩуан:
"Арантәи инаргоз иҭахаз афырхацәа анышә иахьарҭоз снеиуан, срыдашшылон. Уаӷеимшхара, зԥа дышьны заԥхьа дықәыз анацәеи абацәеи! Алаӷырӡ зхыҵәалоз рыблақәа џьарамзар џьара ихысымбаалеит гәынҷыхьа хьшәшәарак, уи аҭыԥан урҭ исарҳәон: "Аиашьа дыҟазароуп аиашьа изыҳәа!"
Шәаԥхьарц ишәыдаагалоит Аԥсны инхо, ҳабзиа-ҳацәгьа иалахәу Ҟабардатәи ахатәгәаԥхарауаҩ, аҭоурыхҭҵааҩ Асланбек Марзеи иҿцәажәара, хшыҩзышьҭра зуҭаша ииҳәаз рацәоуп. Аԥсны Афырхаҵа иҿахәы илырҳәеит ажурналист Елеонора Коӷониаԥҳа. Иҭоуп абра>>
Афото ©️ Саида Ҳаџьым
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍9❤6
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
"Дунеи ду иахшәырҵәа хьырҵәаҵәа дгьыл шшәымоу;
Ажәытәӡа ҳшаԥшәымац, уажәыгьы ҳшаԥшәымоу.
Ҳабацәа рабацәа рхаҵара шшәылоу,
Ҳамцахәқәа мыцәарц, ахымцагь шәшаԥыло.
Харада икнарҳаз – зегьы-зегь рзынгьы,
Ҳанацәа ирхыргаз – зегьы-зегь рзынгьы.
А́хара ихырҵаз – зегьы-зегь рзынгьы,
Ҳиааирақәа ирхьымӡаз – зегьы-зегь рзынгьы..."
Рушьбеи Смыр
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Ажәытәӡа ҳшаԥшәымац, уажәыгьы ҳшаԥшәымоу.
Ҳабацәа рабацәа рхаҵара шшәылоу,
Ҳамцахәқәа мыцәарц, ахымцагь шәшаԥыло.
Харада икнарҳаз – зегьы-зегь рзынгьы,
Ҳанацәа ирхыргаз – зегьы-зегь рзынгьы.
А́хара ихырҵаз – зегьы-зегь рзынгьы,
Ҳиааирақәа ирхьымӡаз – зегьы-зегь рзынгьы..."
Рушьбеи Смыр
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥11❤7
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
🌬 Ҳажәаҳәа ҳарҭбаап:
Аԥшарны́ҟәага – ветродвигатель;
Аԥша́даас – порывистый ветер;
Аԥшаӷьы́ – резкий ветер;
Аԥшахьы́ – холодный ветер;
Аԥша́рхь – бриз;
Аԥша́ргьгьа – смерч;
Аԥша́тлакә, аԥше́илаҩынт – вихрь;
Аԥшаҩа́ – суховей;
Аԥша́быжьҟьа, аԥше́иҿас, аԥше́иужь – сквозняк;
Аԥшашәа́га – ветромер
Аԥша́какан – зрелый орех, падающий от ветра;
Ԥша́мза – Март.
🔸 Аԥша дақәтәоуп – он несерьезный, ветреный человек;
🔸 Аԥша икәадыруеит – он очень скор, проворен, расторопен;
🌪 Аԥша лоуҵар афырҭын ааурыхуеит. (Посеешь ветер – пожнешь бурю).
Ахыҵхырҭа: Владимир Касланӡиа "Аԥсуа-аурыс жәар"
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аԥшарны́ҟәага – ветродвигатель;
Аԥша́даас – порывистый ветер;
Аԥшаӷьы́ – резкий ветер;
Аԥшахьы́ – холодный ветер;
Аԥша́рхь – бриз;
Аԥша́ргьгьа – смерч;
Аԥша́тлакә, аԥше́илаҩынт – вихрь;
Аԥшаҩа́ – суховей;
Аԥша́быжьҟьа, аԥше́иҿас, аԥше́иужь – сквозняк;
Аԥшашәа́га – ветромер
Аԥша́какан – зрелый орех, падающий от ветра;
Ԥша́мза – Март.
🔸 Аԥша дақәтәоуп – он несерьезный, ветреный человек;
🔸 Аԥша икәадыруеит – он очень скор, проворен, расторопен;
🌪 Аԥша лоуҵар афырҭын ааурыхуеит. (Посеешь ветер – пожнешь бурю).
Ахыҵхырҭа: Владимир Касланӡиа "Аԥсуа-аурыс жәар"
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍13❤4
🧩 Ажәахырҿиаара
🥅 А́мба (ворота в спорте)
Аԥсуаа рмилаҭ хәмаррақәа ирхылҿиааз жәытә ажәоуп. Аханатә "амба" ҳәа иашьҭан ахәмарҩы илақәа хҩаны лабала иқәиҟьараны иҟаз аҵәышьаҟа: а-м-ба (иумбо), букв.: невидимое.
Ус ишааиуаз, ампыл асрақәа раан иадырсуаз ашьаҟақәа амба / амбашьаҟа ҳәа рзырҳәо иалагеит, ҩ-шьаҟак рыбжьарагьы амба ахьӡхеит. Забить в ворота – амба аҭаршәра⚽️
🔸 Аламала убла иҵамшәо ауаҩы изы ирҳәоит аԥшӡы́ даҩызоуп // амба даҩызоуп ҳәа.
Ахыҵхырҭа: Валери Кәарҷиа иусумҭақәа реизга I атом, 346.
#ажәахырҿиаара
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
🥅 А́мба (ворота в спорте)
Аԥсуаа рмилаҭ хәмаррақәа ирхылҿиааз жәытә ажәоуп. Аханатә "амба" ҳәа иашьҭан ахәмарҩы илақәа хҩаны лабала иқәиҟьараны иҟаз аҵәышьаҟа: а-м-ба (иумбо), букв.: невидимое.
Ус ишааиуаз, ампыл асрақәа раан иадырсуаз ашьаҟақәа амба / амбашьаҟа ҳәа рзырҳәо иалагеит, ҩ-шьаҟак рыбжьарагьы амба ахьӡхеит. Забить в ворота – амба аҭаршәра
🔸 Аламала убла иҵамшәо ауаҩы изы ирҳәоит аԥшӡы́ даҩызоуп // амба даҩызоуп ҳәа.
Ахыҵхырҭа: Валери Кәарҷиа иусумҭақәа реизга I атом, 346.
#ажәахырҿиаара
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍13
Ахьыуардын
🧩 Ажәахырҿиаара 🥅 А́мба (ворота в спорте) Аԥсуаа рмилаҭ хәмаррақәа ирхылҿиааз жәытә ажәоуп. Аханатә "амба" ҳәа иашьҭан ахәмарҩы илақәа хҩаны лабала иқәиҟьараны иҟаз аҵәышьаҟа: а-м-ба (иумбо), букв.: невидимое. Ус ишааиуаз, ампыл асрақәа раан иадырсуаз ашьаҟақәа…
🌾 Ари ажәа даҽа ҵакыкгьы шьҭнахуеит. Аҽаҩра ҿыц еилазазо амхы иҭагылоуп, аха аҿыхра макьана изаауп, арахь аҽаҩра жәытә нҵәарц егьагым – абри аамҭагьы ажәымбара ахьӡуп.
Зынӡа еицәыхароу еилкаарақәоуп уҳәап, аха еицырзеиԥшу ҵакуп а́мбара.
Хәмаршақә, ҳахьтәоу амза ацлара-агхара "хьыӡраҳтәит":
🌙 Аххьа-магана (золотой серп)
🌒 Ахыц (дугообразный лук)
🌓 Ашьынка-са (долька дыни)
🌕 Абла-заҵә (одинокий глаз)
Шәаргьы шәвариантқәа анышәҵа.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegram
Ахьыуардын
"Амза ангыло ауха аԥсыӡ иабоит, адырҩауха ала иабоит, адырхаухоуп ауаа ианырбо".
•Аԥсуа жәлар разгәаҭара•
Амзаҿа ахыцеиԥш жәҩан ианкыдлалак араӡны ԥара ма ахьымацәаз арбаны "Амзаҿа ахьаҩаҿа ублабара ҳазгәырӷьахьааит!" рҳәон 🌙 Иахьагьы иҟоуп ақьаадԥара…
•Аԥсуа жәлар разгәаҭара•
Амзаҿа ахыцеиԥш жәҩан ианкыдлалак араӡны ԥара ма ахьымацәаз арбаны "Амзаҿа ахьаҩаҿа ублабара ҳазгәырӷьахьааит!" рҳәон 🌙 Иахьагьы иҟоуп ақьаадԥара…
👍8❤6
"Исгәаԥхоит уҟазшьа,
Алым уеиԥшуп уанықәԥо,
Уара уҩыза аҩыза
Сара еснагь дысҭахын..."
Апоет, ашәаԥҵаҩ, аибашьҩы Аркади Кархалаа иахьа дҳалагылазҭгьы 60 шықәса ихыҵуазаарын.
Анцәа абаҩхатәра анишоз Гәыԥаа рҵеи изы дамеигӡеит, ихышхыҵәо илан. Ашкол дышҭаз ажәеинраалакәа иҩуа далагеит, ажурналқәа "Алашареи" "Амцабзи" дыркьыԥхьуан.
Арра-мшынтә флот аҟны имаҵура ихганы данаа Очамчыра араион акультура аханқәа рҿы музыкантс аус иуан. Аибашьра алагаанӡа Аԥсуа гвардиа далалеит. Аӷа данқәыла иԥсадгьыл ахьчара дазгылеит. Ажәалагьы абџьарлагьы дхысуан. Абжьы цқьа ихан, иашәақәа рыла аруаа ргәы шьҭихуан, ирӷәӷәон, иҟажон.
Аибашьра ашьҭахьгьы иабџьар шьҭеимҵеит, аҳәаахьчара ицоз дреиуан. Дҭахоит 2002 шықәса цәыббра 25 рзы Егры аӡиас аԥшаҳәаҿы иуалԥшьа шынаигӡоз, 40 ихымҵыцызт...
Иара уи ашықәсан иҭыҵит Аркади Кархалаа иажәеинраалақәа реизга "Аԥра шкәакәа", аԥхьажәа ссир азиҩит аибашьра амшала згәаҵәа былхьаз Аԥсны Жәлар рпоет Витали Амаршьан.
Аркади Кархалаа аибашьра иалиааз еицырдыруа иашәақәа иреиуоуп "Ақьаса", "Алаӷырӡқәа", "Егры ахықәан", "Ауаҩы дысшьит" уҳәа егьырҭ.
Асахьа: аҭаацәа рархив аҟынтә
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Алым уеиԥшуп уанықәԥо,
Уара уҩыза аҩыза
Сара еснагь дысҭахын..."
Апоет, ашәаԥҵаҩ, аибашьҩы Аркади Кархалаа иахьа дҳалагылазҭгьы 60 шықәса ихыҵуазаарын.
Анцәа абаҩхатәра анишоз Гәыԥаа рҵеи изы дамеигӡеит, ихышхыҵәо илан. Ашкол дышҭаз ажәеинраалакәа иҩуа далагеит, ажурналқәа "Алашареи" "Амцабзи" дыркьыԥхьуан.
Арра-мшынтә флот аҟны имаҵура ихганы данаа Очамчыра араион акультура аханқәа рҿы музыкантс аус иуан. Аибашьра алагаанӡа Аԥсуа гвардиа далалеит. Аӷа данқәыла иԥсадгьыл ахьчара дазгылеит. Ажәалагьы абџьарлагьы дхысуан. Абжьы цқьа ихан, иашәақәа рыла аруаа ргәы шьҭихуан, ирӷәӷәон, иҟажон.
Аибашьра ашьҭахьгьы иабџьар шьҭеимҵеит, аҳәаахьчара ицоз дреиуан. Дҭахоит 2002 шықәса цәыббра 25 рзы Егры аӡиас аԥшаҳәаҿы иуалԥшьа шынаигӡоз, 40 ихымҵыцызт...
Иара уи ашықәсан иҭыҵит Аркади Кархалаа иажәеинраалақәа реизга "Аԥра шкәакәа", аԥхьажәа ссир азиҩит аибашьра амшала згәаҵәа былхьаз Аԥсны Жәлар рпоет Витали Амаршьан.
Аркади Кархалаа аибашьра иалиааз еицырдыруа иашәақәа иреиуоуп "Ақьаса", "Алаӷырӡқәа", "Егры ахықәан", "Ауаҩы дысшьит" уҳәа егьырҭ.
Асахьа: аҭаацәа рархив аҟынтә
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🙏11❤3👍2
Ахьыуардын
"Исгәаԥхоит уҟазшьа, Алым уеиԥшуп уанықәԥо, Уара уҩыза аҩыза Сара еснагь дысҭахын..." Апоет, ашәаԥҵаҩ, аибашьҩы Аркади Кархалаа иахьа дҳалагылазҭгьы 60 шықәса ихыҵуазаарын. Анцәа абаҩхатәра анишоз Гәыԥаа рҵеи изы дамеигӡеит, ихышхыҵәо илан. Ашкол дышҭаз…
Апоетҵәҟьа ицәаҳәак алагьы дудыруеит. Шәахәаԥш, шаҟа икәеикәеиуа Аркади Кархалаа илирика, "Хьыбла" захьӡу, ақәыԥшра ацәа хаа зхоу иаԥҵамҭаҿы. Иааҳгоит 2014 шықәсазы иҭыҵыз абзиабаратә жәеинраалақәа реизга "Бызбоит, бызбоит, бзиа бызбоит" аҟынтә.
Сара сцасҳәа акыркыр быччоит,
Бара бтәала са сыбжьо џьыбшьоит.
Хычча-хәмарра шьҭа иазхоит, баҟәыҵ,
Са издыруеит сшалоу ба быԥхыӡ.
Цасҳәа сбымбаӡоушәа ҟабымҵан,
Аха мап, ибысҭаӡом гәыбӷан.
Усҭахӡам ҳәа бҳәаргьы быгәра згом,
Ба ибызӡаргьы былақәа ируӡом.
Хьыбла, сышәҭ еинаала, иалоу са сразҟы,
Қәыԥшроуп сгәаҵа иҭала, бааи, бнапы сыркы.
Хьыбла, бсахьа еинаала сҿаԥхьа еикәаԥхоит,
Схьаҵуам ус мариала, зегь акоуп быстәхоит.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Сара сцасҳәа акыркыр быччоит,
Бара бтәала са сыбжьо џьыбшьоит.
Хычча-хәмарра шьҭа иазхоит, баҟәыҵ,
Са издыруеит сшалоу ба быԥхыӡ.
Цасҳәа сбымбаӡоушәа ҟабымҵан,
Аха мап, ибысҭаӡом гәыбӷан.
Усҭахӡам ҳәа бҳәаргьы быгәра згом,
Ба ибызӡаргьы былақәа ируӡом.
Хьыбла, сышәҭ еинаала, иалоу са сразҟы,
Қәыԥшроуп сгәаҵа иҭала, бааи, бнапы сыркы.
Хьыбла, бсахьа еинаала сҿаԥхьа еикәаԥхоит,
Схьаҵуам ус мариала, зегь акоуп быстәхоит.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegram
Ахьыуардын
Ахьӡ – хьарԥшгоуп.
Аҩызцәа, арубрика ҿыц шәыдаагалоит, аԥсуа хьыӡқәа ирызку. Ҳканал ахьӡ излаҳаднаҵо ала, "ахьы" иахылҿиааз рыла ҳалагап😇Ас иҟоу ахьӡқәа ажәлабзиареи, ахәшьара ҳараки, ажәытәан иҿианы иҳамаз ахьы акульти уи аԥшӡареи рныԥшуеит.
Анкьа ахәыҷқәа…
Аҩызцәа, арубрика ҿыц шәыдаагалоит, аԥсуа хьыӡқәа ирызку. Ҳканал ахьӡ излаҳаднаҵо ала, "ахьы" иахылҿиааз рыла ҳалагап😇Ас иҟоу ахьӡқәа ажәлабзиареи, ахәшьара ҳараки, ажәытәан иҿианы иҳамаз ахьы акульти уи аԥшӡареи рныԥшуеит.
Анкьа ахәыҷқәа…
❤9👍2
📌 Ажәа бзиоуп
Аԥсы́быб – аԥша ишьҭнаԥаауа аӡы ацыԥхь ссақәа (водяная пыль)
Асахьаҿы: Аԥсны иреиҳаӡоу аӡхыҽҽа Адауы (Хәаџьал), Тҟәарчал араион, шә-метрак иахьаҳраку ихшәаны илеиуеит.
#ажәа_бзиоуп
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аԥсы́быб – аԥша ишьҭнаԥаауа аӡы ацыԥхь ссақәа (водяная пыль)
Асахьаҿы: Аԥсны иреиҳаӡоу аӡхыҽҽа Адауы (Хәаџьал), Тҟәарчал араион, шә-метрак иахьаҳраку ихшәаны илеиуеит.
#ажәа_бзиоуп
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍9❤2😍1
Ахьыуардын
📌 Ажәа бзиоуп Аԥсы́быб – аԥша ишьҭнаԥаауа аӡы ацыԥхь ссақәа (водяная пыль) Асахьаҿы: Аԥсны иреиҳаӡоу аӡхыҽҽа Адауы (Хәаџьал), Тҟәарчал араион, шә-метрак иахьаҳраку ихшәаны илеиуеит. #ажәа_бзиоуп 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Ҳаԥхьаҩ ихаҵкы, Хәаџьал ихыҽҽаны илеиуа абри аӡы ахьӡ ҳаҵаиҳәеит: Ахәыӡга. Аҵакы иахьалацәажәо акгьы ҳзымԥшаацт, аха ашьаҭаҿы иҳамоу "ахәыӡ" (просо) акәзар, даара аинтерес аҵоуп. Избанзар Дәрыԥшь, Ебырныха аҳаблан иҟоуп убасҵәҟьа хьӡы ссирк зху аӡыхь: Ашырӡы́хь (Арқәа иҵыҵуеит, Дахәара иалалоит).
Ари аӡыхь ахьӡ шаиуз ҳәа еиҭарҳәо ажәабжь аниҵахьан абызшәадырҩы Валери Кәарҷиа, иаагоуп "Аԥсны атопонимика" захьӡу ишәҟәаҿы.
"Арӡынаа ашәуак дӷьычны аҩныҟа дааргеит. Ауха, аӡы агьама аниба – ари Нхыҵынтәи иаауеит, ҳӡыхь ауп иҳәеит. Доурышьҭын Нхыҵ данца ашырӡи ахәыӡи ҭеиԥсан ара икылангеит. Убри иныркны Ашырӡы́хь ҳәа иашьҭалт".
Иарбанзаалак аӡыхь ахатә гьама амоуп, ҳәарада, узышьцылаз аламалагьы иухашҭӡом. "Шәӡы шԥахаау, ажәра шԥабзиоу" рҳәоит. Аанда зыбжьоу агәылацәа рҵеиџьқәа ирҭутаз аӡгьы гьамала зынӡа ианеиԥшым ыҟоуп. Аӡыхь – адгьыл акыкахш, Шьалодиа Аџьынџьал иажәақәа рыла иуҳәозар.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Ари аӡыхь ахьӡ шаиуз ҳәа еиҭарҳәо ажәабжь аниҵахьан абызшәадырҩы Валери Кәарҷиа, иаагоуп "Аԥсны атопонимика" захьӡу ишәҟәаҿы.
"Арӡынаа ашәуак дӷьычны аҩныҟа дааргеит. Ауха, аӡы агьама аниба – ари Нхыҵынтәи иаауеит, ҳӡыхь ауп иҳәеит. Доурышьҭын Нхыҵ данца ашырӡи ахәыӡи ҭеиԥсан ара икылангеит. Убри иныркны Ашырӡы́хь ҳәа иашьҭалт".
Иарбанзаалак аӡыхь ахатә гьама амоуп, ҳәарада, узышьцылаз аламалагьы иухашҭӡом. "Шәӡы шԥахаау, ажәра шԥабзиоу" рҳәоит. Аанда зыбжьоу агәылацәа рҵеиџьқәа ирҭутаз аӡгьы гьамала зынӡа ианеиԥшым ыҟоуп. Аӡыхь – адгьыл акыкахш, Шьалодиа Аџьынџьал иажәақәа рыла иуҳәозар.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍11❤3
Ахьыуардын
"Ихара ааигәамхацызт, иҩба хԥамхацызт". Абас рҳәоит зықәрахь инеихьоу, аха макьана зымч ҭоу ауаҩы изкны. Аԥсшәа иалоу абри аидиома сахьарк аҵакы дахцәажәоит абызшәадырҩы Анатоли Хьециа истатиақәа руак аҿы. • Ихара ааигәамхацызт – иблабара иагымхацызт,…
Уажәы алахтыра ду ҟалеит, дад. Аҳаҭыреиқәҵашьа, гәшаҭарала аицәажәашьа рҵоит ауаа шәҟәыла-быӷьшәыла. Ажәытәан ажәабжьҳәара акәын хшыҩырҵагас иҟаз.
Мҩасҩык дышцоз, данынаԥш, зықәрахь инеихьаз хаҵак имацара заҵәык амхырҭа дҭагыланы дшырашәоз дибеит. Ицәымыӷхеит, дагьрыцҳаишьеит. Иаахтны иеиҳәар, игәаҟра изымхошәа, саргьы иацсҵоит игәахәын, днахыкәшаны, ус ҿааиҭит:
– Бзиа ууит!
– Бзиара убааит! – иҳәеит зымацара ирашәоз.
– Шьыжьы узымгылазаап, – иҳәеит амҩасҩы.
– Шьыжьы сгылеит, аха сеиқәымшәеит, – иҳәеит ирашәоз.
– Уҩба шԥаҟоу? – ихәеит амҩасҩы.
– Сыҩба хԥахеит, – иҳәеит ирашәоз.
– Ухара шԥаҟоу? – ҳәа днаҵааит имҩасуаз.
– Сыхара ааигәахеит, – иҳәеит ирашәоз.
– Угәӡара зеиԥшроузеи? – иҳәеит амҩасҩы.
– Сыгәӡара џьаџьахеит, – иҳәеит ирашәоз.
– Умаӡа зеиԥшроузеи?
– Сымаӡа аргамахеит, – иҳәеит зымацара ирашәоз.
Еилукаама, дад, урҭ реицәажәара?
◽️ Шьыжьы узымгылазаап ҳәа зиҳәаз, имацара амхырҭа дҭамзи, иануаамҭаз, уаныҷкәыназ ԥҳәыс дааугазҭгьы, иуцхандеиуаз аҷкәын дувамгылози ҳәоуп. Ирашәозгьы, иаармаананы, иансааз, саныҷкәыназ ԥҳәыс даазгагәышьеит, аха сеиқәымшәеит, хшара дысмоуит иҳәеит.
◽️ Уҩба шԥаҟоу ҳәа дызиазҵааз, иҩшьапык рзыҳәаноуп. Сыҩба хԥахеит иҳәеит егьигьы. Ҩ-шьапык сымоуп, аха сшьамхқәа кәадахеит, алабашьа сымкыр ауам ныҟәара санцо ҳәоуп иаанаго.
◽️ Ухара шԥаҟоу зиҳәазеи? Уҩблак ихараны ирбома ҳәоуп. Ихараны исызбом, иааигәахеит сылаԥш иҳәеит егьигьы.
◽️ Угәӡара зеиԥшроузеи зиҳәаз, ухаԥыцқәа еибгоума, ибзианы иҟаҟаны акрузыфома ҳәа диазҵааит. Егьигьы аҭак шыҟаиҵаз умбои, сыгәӡара џьаџьахеит иҳәеит. Иџьаџьаны акәгәышьоуп ишысфо иҳәеит.
◽️ Умаӡа зеиԥшроузеи зиҳәазеи? Ауаҩы ибжьы рхәыҷны иуеиҳәар иуаҳауама, улымҳақәа ирыгхахьоума ҳәа диазҵааит. Ауаҩы ибжьы рдуны исеимҳәакәа исаҳауам, сымаӡа аргамахеит иҳәеит егьигьы.
Абас, дад, гәшаҭарала, маанала аицәажәара рдыруан ажәытәан. Уазхәыцыр, ихшыҩрҵагоуп.
Џьума Аҳәба иҩымҭоуп
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Мҩасҩык дышцоз, данынаԥш, зықәрахь инеихьаз хаҵак имацара заҵәык амхырҭа дҭагыланы дшырашәоз дибеит. Ицәымыӷхеит, дагьрыцҳаишьеит. Иаахтны иеиҳәар, игәаҟра изымхошәа, саргьы иацсҵоит игәахәын, днахыкәшаны, ус ҿааиҭит:
– Бзиа ууит!
– Бзиара убааит! – иҳәеит зымацара ирашәоз.
– Шьыжьы узымгылазаап, – иҳәеит амҩасҩы.
– Шьыжьы сгылеит, аха сеиқәымшәеит, – иҳәеит ирашәоз.
– Уҩба шԥаҟоу? – ихәеит амҩасҩы.
– Сыҩба хԥахеит, – иҳәеит ирашәоз.
– Ухара шԥаҟоу? – ҳәа днаҵааит имҩасуаз.
– Сыхара ааигәахеит, – иҳәеит ирашәоз.
– Угәӡара зеиԥшроузеи? – иҳәеит амҩасҩы.
– Сыгәӡара џьаџьахеит, – иҳәеит ирашәоз.
– Умаӡа зеиԥшроузеи?
– Сымаӡа аргамахеит, – иҳәеит зымацара ирашәоз.
Еилукаама, дад, урҭ реицәажәара?
◽️ Шьыжьы узымгылазаап ҳәа зиҳәаз, имацара амхырҭа дҭамзи, иануаамҭаз, уаныҷкәыназ ԥҳәыс дааугазҭгьы, иуцхандеиуаз аҷкәын дувамгылози ҳәоуп. Ирашәозгьы, иаармаананы, иансааз, саныҷкәыназ ԥҳәыс даазгагәышьеит, аха сеиқәымшәеит, хшара дысмоуит иҳәеит.
◽️ Уҩба шԥаҟоу ҳәа дызиазҵааз, иҩшьапык рзыҳәаноуп. Сыҩба хԥахеит иҳәеит егьигьы. Ҩ-шьапык сымоуп, аха сшьамхқәа кәадахеит, алабашьа сымкыр ауам ныҟәара санцо ҳәоуп иаанаго.
◽️ Ухара шԥаҟоу зиҳәазеи? Уҩблак ихараны ирбома ҳәоуп. Ихараны исызбом, иааигәахеит сылаԥш иҳәеит егьигьы.
◽️ Угәӡара зеиԥшроузеи зиҳәаз, ухаԥыцқәа еибгоума, ибзианы иҟаҟаны акрузыфома ҳәа диазҵааит. Егьигьы аҭак шыҟаиҵаз умбои, сыгәӡара џьаџьахеит иҳәеит. Иџьаџьаны акәгәышьоуп ишысфо иҳәеит.
◽️ Умаӡа зеиԥшроузеи зиҳәазеи? Ауаҩы ибжьы рхәыҷны иуеиҳәар иуаҳауама, улымҳақәа ирыгхахьоума ҳәа диазҵааит. Ауаҩы ибжьы рдуны исеимҳәакәа исаҳауам, сымаӡа аргамахеит иҳәеит егьигьы.
Абас, дад, гәшаҭарала, маанала аицәажәара рдыруан ажәытәан. Уазхәыцыр, ихшыҩрҵагоуп.
Џьума Аҳәба иҩымҭоуп
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegram
Ахьыуардын
"Ихара ааигәамхацызт, иҩба хԥамхацызт".
Абас рҳәоит зықәрахь инеихьоу, аха макьана зымч ҭоу ауаҩы изкны. Аԥсшәа иалоу абри аидиома сахьарк аҵакы дахцәажәоит абызшәадырҩы Анатоли Хьециа истатиақәа руак аҿы.
• Ихара ааигәамхацызт – иблабара иагымхацызт…
Абас рҳәоит зықәрахь инеихьоу, аха макьана зымч ҭоу ауаҩы изкны. Аԥсшәа иалоу абри аидиома сахьарк аҵакы дахцәажәоит абызшәадырҩы Анатоли Хьециа истатиақәа руак аҿы.
• Ихара ааигәамхацызт – иблабара иагымхацызт…
👍12❤6
Ашәарыцаратә бызшәа змоу аԥсуаа ҳамацара ҳакәӡам, зкультура иарҿиаз амилаҭқәа рацәоуп, иззеиқәхаз маҷуп умҳәозар. Иаҳҳәап, Кавказ жәларқәа рҟынтә ҳареи ауаԥсааи ҳҿоуп аԥсы ахьҭоу: амала ауаԥсаа рҿы аԥсахәага ҭоуп уҳәар иаҳа ииашоуп, 40-ҟа ажәа роуп ирзаанхаз. Аԥсуаа ҳаугозар, аҵарауаа ианырҵахьоу ашәарыцаратә ажәақәа 200 инареиҳауп, ирацәоуп адиалекттә вариантқәа.
Аурыс бызшәаҿгьы ашәарыцаратә лексика даара ибеиан, XIX ашәышықәсанӡа ахархәара ҭбаан, ареволиуциа ашьҭахь еиԥхьбеит. Ҿырԥшык аҳасабала, урысшәала ашьҭазааҩ изы "висит на хвосте" рҳәоит, ари афраза ашәарыцаратә бызшәахьтә иаагоуп, изызкугьы амаҵуар лоуп (гончая собака).
Иахьатәи аԥсуа шәарыцацәа хазы игоу атерминқәа рдыруеит, зхы иазырхәогьы ыҟоуп. Иахьынӡаҳдыруа гәаҳҭап ҳаргьы. (Аҭакқәа ҵәахуп, шәахкьыслар зегь еицаатуеит).
Алаҷа́ҷ, арԥха́га –амца
Аҟәшәа́ –ачуан
Аԥа́жә, аԥы́жәа –абысҭа
Ача́га – аҳәызба
Аҭархәла́г –амҳабысҭа
Ами, амы́ҩа –аӡы
А́миҟәанда –ашьа
Аӡлаба, ахәԥхьа́ – аџьыка
Ашлаба́ –ахырҵәы
Шьапы́да, шьапҟьа́ҟьа –аҽы
Амҳацә ду – аҽада
Ашьа́ҩа, агада –ашьабсҭа
Хылкь – абӷаб
Ацәыблы́ – адумпеи
Ахәы́мш, акәры́ – ацыӷ
А́маӡа, аҿы́мш – ала, ақәыџьма
Аҳәаза́ – амаҭ
Ахрыԥхага – ахҭырԥа
А́цәымш –ашәарыцаҩ
Амаса́ба, абчара́ҳ –ашәарыцацәа реиҳабы
Агәа́ҷ – аиҵбы (аҷкәын)
Аза́ԥ – ашәақь
Шьапа́жә, дамач – амшә
Ҿа́хәа – аԥслаҳә, ақәасаб
Ақәԥа́шька, аҵаргәа́га – алабашьа
Агәы́гәырҭа – аҩны
Калҭо́у – аԥҳәыс
Калҭо́у гәаҷ – аҭыԥҳа
Адгьыл мшы –ахра бааԥсы
Дымшхеит – дҭахеит
Заҟа ургәы́гәзеи? – заҟа ушьызеи?
Сзеиза́ԥыз сыргәы́гәт – сзеихсыз сшьит.
Ашәарыцаратә бызшәа ажәақәа ааҳгоит Аполлон Шьынқәба иҿцәажәараҟынтә, Валентин Кәаӷәаниеи Жьужьа Ақаҩбеи рышәҟәқәа рҟынтә.
Аурыс бызшәаҿгьы ашәарыцаратә лексика даара ибеиан, XIX ашәышықәсанӡа ахархәара ҭбаан, ареволиуциа ашьҭахь еиԥхьбеит. Ҿырԥшык аҳасабала, урысшәала ашьҭазааҩ изы "висит на хвосте" рҳәоит, ари афраза ашәарыцаратә бызшәахьтә иаагоуп, изызкугьы амаҵуар лоуп (гончая собака).
Иахьатәи аԥсуа шәарыцацәа хазы игоу атерминқәа рдыруеит, зхы иазырхәогьы ыҟоуп. Иахьынӡаҳдыруа гәаҳҭап ҳаргьы. (Аҭакқәа ҵәахуп, шәахкьыслар зегь еицаатуеит).
Алаҷа́ҷ, арԥха́га –
Аҟәшәа́ –
Аԥа́жә, аԥы́жәа –
Аҭархәла́г –
Ами, амы́ҩа –
А́миҟәанда –
Ашлаба́ –
Шьапы́да, шьапҟьа́ҟьа –
Ашьа́ҩа, агада –
А́цәымш –
Амаса́ба, абчара́ҳ –
Адгьыл мшы –
Telegram
Ахьыуардын
Аԥсуаа ирдыруаз амаӡа бызшәақәа🤫
• Абна бызшәа
• Ашьха бызшәа
• Амшә бызшәа
• Аҵла бызшәа
• Алабашьа бызшәа
• Амаана бызшәа
• Арбаӷь бызшәа
• Амаҭ бызшәа
• Аҵыс бызшәа
• Аӡы бызшәа
• Аҳәса рыбызшәа (специальный тайный язык женщин)
• Аӷьыч бызшәа…
• Абна бызшәа
• Ашьха бызшәа
• Амшә бызшәа
• Аҵла бызшәа
• Алабашьа бызшәа
• Амаана бызшәа
• Арбаӷь бызшәа
• Амаҭ бызшәа
• Аҵыс бызшәа
• Аӡы бызшәа
• Аҳәса рыбызшәа (специальный тайный язык женщин)
• Аӷьыч бызшәа…
👍10❤4🔥1💔1