This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Аԥсны анҭыҵ аиааира ганы иаауа арахь лымкаала бзиа дырбоит иҳәон Ибрагим Ҷкадуа Sputnik иаиҭаз аинтервиу аҿы, уи арҿиара иадкыланы акәын, аха ииҳәаз ахаҭа шԥаиашоу! Ԥсуа зхылаҳәоу дарбанзаалак ҳтәыла анҭыҵ аиааира иганы даныҟала, уи Аԥсназы қәҿиара дууп, ихьӡуп. Аиааира акәал иҭагыланы иааиуа абоксиор Харитон Агрба даара ҳаиргәырӷьеит иахьа! Еиҳау аихьӡарақәа изыԥшызааит! Анцәа аманшәалара ианеишьааит!
Авидео ©️ Инар Гыцба
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Авидео ©️ Инар Гыцба
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍25❤6🔥2
Абызԥҽыгас ибзиоуп ✅
Гәымԥсы иалало арҩашқәа рыхьӡқәа:
• Лықым
• Лыцәым
• Ахаҭа
• Чамҳагәара
• Кәат-кәат
• Барцәыш
• Цәмыр
• Ӡыхәа
• Ҭамаа рҟәаш
• Албақь
• Чаама
• Ҽха
• Ашамгәара
Гәым(ԥ)сы́ (Восточная Гумиста) хьӡы змоу измами арҩашқәеи аӡқәеи рацәаны иалалоит, Мцра ашьха иҭоу аӡиа иацрыҵуеит, Ӡиҵырха ианлеилак Гәымрыԥшьи иареи еилалоит. Гәымры́ԥшь (Западная Гумиста), даҽакала Гьынрыԥшь ҳәагьы иашьҭоуп — акыр иаууп, уигьы аӡымахәҭақәа амоуп, ахьӡ аауеит Гәымрыԥшь ашьха аҟынтә.
Гәымсҭа — Аԥсны иреиҳаӡоу аӡиасқәа хәба ируакуп (Егры, Кәыдры, Гәымсҭа, Бзыԥ, Ԥсоу).
Ахыҵхырҭа: Таҷ Гыцба "Аԥсуаа рышьхахьыӡқәеи рышьхацамҩақәеи", 2002
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Гәымԥсы иалало арҩашқәа рыхьӡқәа:
• Лықым
• Лыцәым
• Ахаҭа
• Чамҳагәара
• Кәат-кәат
• Барцәыш
• Цәмыр
• Ӡыхәа
• Ҭамаа рҟәаш
• Албақь
• Чаама
• Ҽха
• Ашамгәара
Гәым(ԥ)сы́ (Восточная Гумиста) хьӡы змоу измами арҩашқәеи аӡқәеи рацәаны иалалоит, Мцра ашьха иҭоу аӡиа иацрыҵуеит, Ӡиҵырха ианлеилак Гәымрыԥшьи иареи еилалоит. Гәымры́ԥшь (Западная Гумиста), даҽакала Гьынрыԥшь ҳәагьы иашьҭоуп — акыр иаууп, уигьы аӡымахәҭақәа амоуп, ахьӡ аауеит Гәымрыԥшь ашьха аҟынтә.
Гәымсҭа — Аԥсны иреиҳаӡоу аӡиасқәа хәба ируакуп (Егры, Кәыдры, Гәымсҭа, Бзыԥ, Ԥсоу).
Ахыҵхырҭа: Таҷ Гыцба "Аԥсуаа рышьхахьыӡқәеи рышьхацамҩақәеи", 2002
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍18❤5🤗4
Акыр иаԥсоу анацәа, андуцәа, аеҳәшьцәа, аԥҳацәа, аҭыԥҳацәа! Шәаланыҳәазааит иахьа ааԥнымшха адунеи аҿы иазгәарҭо аныҳәа ԥшӡа — Аҳәса рымш! Аԥсҭазаара ахаара-бзаарас иаҵоу шыхәҭа алашазааит, ишәзыраҳаҭхааит, агәабзиара-агәыцқьара шәымаз хаҭала, ҭаацәала! Шәзыргәырӷьо рацәазааит, зегь рыла шәызҩыдазааит, хьаак шәаргәамҵуазар агәшәа азыԥшаахааит. Ари анҵамҭа шәара ишәызкуп:
🌷 Аԥшӡареи аԥҳәысреи ирыхҳәаау аԥсуа жәаԥҟақәа
• Аԥшӡара – шәыруп, адырра – дацуп.
• Аԥшра аҵкыс агәаҭа хаа.
• Аӡӷаб лыҩнаҭаҿы дсасуп.
• Аӡӷаб дымбакәа дырҳәом.
• Ан лкәал аԥҳагьы ишьҭылхуеит.
• Аԥҳәысра бшахьӡарыз, аӡӷабра быгымхондаз.
• Ахаҵа ичҳара учҳарахааит, аԥҳәыс лыгәаӷьра угәаӷьрахааит.
• Аԥҳәыс бзиа лхаҵа мҩаныфа иҭахӡам.
• Аԥҳәыс барақьаҭ дызмоу ааҵра дтәазаргьы мла дакуам.
• Аԥҳәыс бзиа дызмоу аҵла амԥан дтәазаргьы егьихьуам.
• Аԥҳәыс аԥхашьара дабжьароуп.
• Аԥҳәыс ала дафом.
• Ар ахьқәылогьы аԥҳәыс дыршьуам.
• Ахаҵа иҩызцәа рзы дҭахоит, аԥҳәыс – бзиа илбо ахаҵа изы.
• Ахаҵа ҳәа рҳәоит, ахаҵамԥҳәыс ҳәагьы рҳәоит.
#ажәаԥҟақәа
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
• Аԥшӡара – шәыруп, адырра – дацуп.
• Аԥшра аҵкыс агәаҭа хаа.
• Аӡӷаб лыҩнаҭаҿы дсасуп.
• Аӡӷаб дымбакәа дырҳәом.
• Ан лкәал аԥҳагьы ишьҭылхуеит.
• Аԥҳәысра бшахьӡарыз, аӡӷабра быгымхондаз.
• Ахаҵа ичҳара учҳарахааит, аԥҳәыс лыгәаӷьра угәаӷьрахааит.
• Аԥҳәыс бзиа лхаҵа мҩаныфа иҭахӡам.
• Аԥҳәыс барақьаҭ дызмоу ааҵра дтәазаргьы мла дакуам.
• Аԥҳәыс бзиа дызмоу аҵла амԥан дтәазаргьы егьихьуам.
• Аԥҳәыс аԥхашьара дабжьароуп.
• Аԥҳәыс ала дафом.
• Ар ахьқәылогьы аԥҳәыс дыршьуам.
• Ахаҵа иҩызцәа рзы дҭахоит, аԥҳәыс – бзиа илбо ахаҵа изы.
• Ахаҵа ҳәа рҳәоит, ахаҵамԥҳәыс ҳәагьы рҳәоит.
#ажәаԥҟақәа
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍18❤9
Угәы дыҭҵәом ааигәа ҳзыршанхаз амодель Викториа Кәыҵниаԥҳа! Дыԥшӡоуп, дхаауп, даԥсышәоуп, дгәеилгоуп. Лаԥсуара дагәылҷҷаауеит. Лықәгылара збаз еигәырӷьеит жәлара, аха данцәажәа – зынӡа амреиԥш длашеит, ашәҟәеиԥш даатит. Аԥсуа ааӡара иахьагьы-уаҵәгьы уахьыҟазаалак иумыхәозар, ишуԥырхагам лыршаҳаҭит, аԥхьаӡа иргыланы, илҿыԥшырц зҭаххо аҿар рзы. Ари анҵамҭа лара илыхҳәаазааит:
👥 Асинонимқәа
Аԥшӡа,
Аблахкыга,
Аинаала,
Аиҿкаа,
Ашаша,
Агәкы-ԥшӡа,
Ассир,
Анцәахша,
Алакшәы́шә,
Ахрыҩшәа́
🔸Ахаацәа зхьыкәкәо
Шәаргьы иацышәҵа 🤗
#асинонимқәа
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
👥 Асинонимқәа
Аԥшӡа,
Аблахкыга,
Аинаала,
Аиҿкаа,
Ашаша,
Агәкы-ԥшӡа,
Ассир,
Анцәахша,
Алакшәы́шә,
Ахрыҩшәа́
🔸Ахаацәа зхьыкәкәо
Шәаргьы иацышәҵа 🤗
#асинонимқәа
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Sputnik Аҧсны
Амодель Кәыҵниаԥҳа еиҭалҳәеит лнапы злаку аус аҿы аԥсуара аԥхьа ишгылоу
Милантәи амода амчыбжь алыркит аԥснытәи амодель Викториа Кәыҵниаԥҳа. Амода иазҿлымҳау аҭыԥҳацәа зеиԥхыӡуа ахҭыс аԥсуа ӡӷаб лзы алшара ҿыцқәа аанартуеит. Апрофессионалтә кәашаҩы амодельтә ус дшазнеиз, раԥхьатәи лықәгыларақәеи, Милантәи...
👍24❤7🔥3
Ауаҩықәра ԥшӡа аазго, аԥсуа даԥсыуаны дҟазҵо зегьы ахьеиқәхаз аҩнаҭаҿы ииз иналукааша абызшәадырҩы, аҵарауаҩ нага, академик Шоҭа Арсҭаа иахьа 95 шықәса ихыҵит.
Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа раԥхьатәи ахада, "Ахьӡ-аԥша" аорден I аҩаӡара занашьоу Шоҭа Ҟасҭеи-иԥа аԥсуа-адыга бызшәадырраҿы зааԥсара ӷәӷәаӡоу аҵарауаа хатәрақәа дреиуоуп. Кавказҭҵаара знапы алаку, иалазкрангьы иҟоу иара иусумҭақәа, илагала ду иазхьамԥшыр залшом.
Хықәкыла иԥсҭазаара ззикыз аԥсуа грамматика аҭҵаара аганахьала иаԥиҵеит аусумҭа шьахәқәа, шьаҭанкыла иҭҵааны иҳаиҭеит аԥсшәа асинтаксис – иуадаҩӡоу атеориатә зҵаарақәа ахьеиларсу ахәҭа.
Арҵаҩраҿгьы иџьабаақәа рацәоуп, 50 шықәса инареиҳаны астудентцәа алекциақәа дырзаԥхьон: афонетика, афонологиа, аморфологиа, асинтаксис акурсқәа. Иабиԥара иааҵагылаз, иахьа иҟоугьы иҟамгьы афилологцәа аӡәырҩы, ианмаҷыз ргәырцҟәыл гәаҭаны, имҵәыжәҩа иҵакны ииааӡақәаз роуп. Шәҟәышьҭаҵарҭа дуӡӡак иагәыдымӡало адырра ҵаула змоу, ухшыҩ аус азыруа ацәажәашьа, алаф бзиа зҿоу, ԥсыуала узырхәыцуа, изыӡырҩра, ихаанхара насыԥуп.
Шоҭа Ҟасҭеи-иԥа ажәлар деицырдыруеит зыламыс аӡыхьеиԥш цқьоу, еицакра зқәым заԥсуара бзиа избо, инагӡаны издыруа, инагӡаны иныҟәызго ҵеи иашаны. Аринахысгьы Ҳазшаз иахьынӡаиаҭәеишьаз гәабзиарала, гәыцқьарыла инеигааит, Аԥсынра даԥхамзааит!
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аԥсны аҭҵаарадыррақәа ракадемиа раԥхьатәи ахада, "Ахьӡ-аԥша" аорден I аҩаӡара занашьоу Шоҭа Ҟасҭеи-иԥа аԥсуа-адыга бызшәадырраҿы зааԥсара ӷәӷәаӡоу аҵарауаа хатәрақәа дреиуоуп. Кавказҭҵаара знапы алаку, иалазкрангьы иҟоу иара иусумҭақәа, илагала ду иазхьамԥшыр залшом.
Хықәкыла иԥсҭазаара ззикыз аԥсуа грамматика аҭҵаара аганахьала иаԥиҵеит аусумҭа шьахәқәа, шьаҭанкыла иҭҵааны иҳаиҭеит аԥсшәа асинтаксис – иуадаҩӡоу атеориатә зҵаарақәа ахьеиларсу ахәҭа.
Арҵаҩраҿгьы иџьабаақәа рацәоуп, 50 шықәса инареиҳаны астудентцәа алекциақәа дырзаԥхьон: афонетика, афонологиа, аморфологиа, асинтаксис акурсқәа. Иабиԥара иааҵагылаз, иахьа иҟоугьы иҟамгьы афилологцәа аӡәырҩы, ианмаҷыз ргәырцҟәыл гәаҭаны, имҵәыжәҩа иҵакны ииааӡақәаз роуп. Шәҟәышьҭаҵарҭа дуӡӡак иагәыдымӡало адырра ҵаула змоу, ухшыҩ аус азыруа ацәажәашьа, алаф бзиа зҿоу, ԥсыуала узырхәыцуа, изыӡырҩра, ихаанхара насыԥуп.
Шоҭа Ҟасҭеи-иԥа ажәлар деицырдыруеит зыламыс аӡыхьеиԥш цқьоу, еицакра зқәым заԥсуара бзиа избо, инагӡаны издыруа, инагӡаны иныҟәызго ҵеи иашаны. Аринахысгьы Ҳазшаз иахьынӡаиаҭәеишьаз гәабзиарала, гәыцқьарыла инеигааит, Аԥсынра даԥхамзааит!
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍22❤6
Аԥсуа литература ашедеврқәа ируаку Баграт Шьынқәба иажәеинраалоу ироман "Ахра ашәа" аидеиа ахы ыҵнахит Уаҭҳара, ажәабжьҳәаҩ ду, аԥхьарцарҳәаҩы Ҟасҭеи Арсҭаа ихәышҭаараҿы. Иара дихаанын, хаҭалагьы изныкымкәа дибахьан аҩымҭа зхаҿсахьа агәылоу жәлар рфырхаҵа Ҳаџьараҭ Кьахьба.
1948 шықәсазы ҭагалан аҿаԥыц рҿиамҭақәа еидызкылоз Шьынқәбеи Инал-иԥеи Ҟасҭеи Арсҭаа иҭан, абраҟа ицәырҵит ахақәиҭра азықәԥаҩ иҭыӡшәа, иҭоурых. Аҟәантә иааз аҵарауаа Ҳаџьараҭ "иҭыԥқәа" ддырбеит, иҽахьыԥхьаикуаз аҳаԥы, "Ахра иалиааз ахра дахаҵахәуп" ҳәа аҭахара ахьиқәшәазгьы уҳәа.
"Уи ауха Арсҭаа Ҟасҭеи иҩнаҭаҿы ауп раԥхьаӡа ашәҟәы иахьанысҵаз Кьахь Ҳаџьараҭ ихҳәаау жәлар рпоемеи афырхаҵа иан лмыткәмеи. Абри ауха инаркны ешыратәи анхаҩы ҷкәын ихаҿсахьа ҭаха снамҭо салагеит", — ҳаԥхьоит ашәҟәыҩҩы игәалашәарақәа рҿы.
Ароман жәашықәса иҩуан, хаз шәҟәны иҭыҵит 1965 шықәсазы, ҳаԥхьаҟа 60 шықәса ахыҵуеит.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
1948 шықәсазы ҭагалан аҿаԥыц рҿиамҭақәа еидызкылоз Шьынқәбеи Инал-иԥеи Ҟасҭеи Арсҭаа иҭан, абраҟа ицәырҵит ахақәиҭра азықәԥаҩ иҭыӡшәа, иҭоурых. Аҟәантә иааз аҵарауаа Ҳаџьараҭ "иҭыԥқәа" ддырбеит, иҽахьыԥхьаикуаз аҳаԥы, "Ахра иалиааз ахра дахаҵахәуп" ҳәа аҭахара ахьиқәшәазгьы уҳәа.
"Уи ауха Арсҭаа Ҟасҭеи иҩнаҭаҿы ауп раԥхьаӡа ашәҟәы иахьанысҵаз Кьахь Ҳаџьараҭ ихҳәаау жәлар рпоемеи афырхаҵа иан лмыткәмеи. Абри ауха инаркны ешыратәи анхаҩы ҷкәын ихаҿсахьа ҭаха снамҭо салагеит", — ҳаԥхьоит ашәҟәыҩҩы игәалашәарақәа рҿы.
Ароман жәашықәса иҩуан, хаз шәҟәны иҭыҵит 1965 шықәсазы, ҳаԥхьаҟа 60 шықәса ахыҵуеит.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍18
Апоет диуеит, аха дыԥсӡом. Зашәақәа узымшьуа Таиф Аџьба иахьа 85 шықәса ихыҵит. Ҳаԥсшәа ԥшӡа адунеи ақәлара иаԥсан мышкызны иара иажәеинраалақәа алаиҩырц азыҳәан мацарагьы. Анцәа абаҩхатәра лыԥшаах злеиҵаз ауаҩы, арҿиаҩы. Ухы ианаушьаша иреиӷьу разҟуп — иԥхьара.
***
Исзыԥшыхын ҵыси ҳәыҳәи
Еизаны,
Ашәа сҳәахуан ԥхыӡла сыблақәа
Хҩаны:
"Абри ақәацә хәыҷ са сзыҩнымҵуа,
Анцәа сҟаҵа!
Игәыҟаҵаган сашәа ԥымҵәо,
Анцәа сҟаҵа!
Сыҩны хьшәашәаз, иҟаз сашәа
Цаҳәцаҳәо!
Шәхаҵкы сцааит сара сашәа
Згәаԥхақәо!
Илашьцахааит са сыԥсҭазаарагь
Зынӡа –
Убри акәзар ашәа зхылҵуа
Илашаӡа!.."
Шьоук ааскьахуан рцәашьқәа шьҭыхны,
Са снаскьон –
Шьҭахьҟа сцахуан сара наҟ –
Сааԥшыр ҳәа сшәон.
Са саргәырӷьон, са сарҵәуахуан
Сыбжьы...
Инасыԥын са сызгәылаз
Уи ашәшьы...
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
***
Исзыԥшыхын ҵыси ҳәыҳәи
Еизаны,
Ашәа сҳәахуан ԥхыӡла сыблақәа
Хҩаны:
"Абри ақәацә хәыҷ са сзыҩнымҵуа,
Анцәа сҟаҵа!
Игәыҟаҵаган сашәа ԥымҵәо,
Анцәа сҟаҵа!
Сыҩны хьшәашәаз, иҟаз сашәа
Цаҳәцаҳәо!
Шәхаҵкы сцааит сара сашәа
Згәаԥхақәо!
Илашьцахааит са сыԥсҭазаарагь
Зынӡа –
Убри акәзар ашәа зхылҵуа
Илашаӡа!.."
Шьоук ааскьахуан рцәашьқәа шьҭыхны,
Са снаскьон –
Шьҭахьҟа сцахуан сара наҟ –
Сааԥшыр ҳәа сшәон.
Са саргәырӷьон, са сарҵәуахуан
Сыбжьы...
Инасыԥын са сызгәылаз
Уи ашәшьы...
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥13❤7👍6❤🔥1
Ахьыуардын
Апоет диуеит, аха дыԥсӡом. Зашәақәа узымшьуа Таиф Аџьба иахьа 85 шықәса ихыҵит. Ҳаԥсшәа ԥшӡа адунеи ақәлара иаԥсан мышкызны иара иажәеинраалақәа алаиҩырц азыҳәан мацарагьы. Анцәа абаҩхатәра лыԥшаах злеиҵаз ауаҩы, арҿиаҩы. Ухы ианаушьаша иреиӷьу разҟуп — иԥхьара.…
Ашәҟәыҩҩы Даур Наҷҟьебиа Таиф Аџьба изкны:
▪️Дыԥшӡан уамак ала. Таиф ихы-иҿы иамаз акыҷырақәа ахаҵа аамсҭашәа ихаҿсахьа хадырҭәаауан. Ибла ӷрақәа ҭыԥхаауа, ашьабсҭеиԥш дҵаӷаӡа дыҟан. Иҭеиҭԥши ипоезиеи еиқәшәон. Аԥсуа дзеиԥшразар акәу, гәаҭалагьы, хымҩаԥгашьалагьы анаҳҳәо – убри Таиф Аџьба иоуп. Уи аԥсуа бырлаш дахаҿырбагоуп. Иҳаракӡоу аԥсуа культуратә хаҿуп.
▪️Таиф хәыцрак даман еснагь. Гәыҭыӷьӷьаала дыҟан, аха даартцәаӡамызт мыцхәы. Иара иҽеилаҳәашьагьы, иныҟәашьагьы, итәашьагьы асовет поет диеиԥшӡамызт шьаҭанкыла. Асовет поет апартиеи акоммунизми ажәеинраалақәа рзызыҩуаз иакәмызт, Таиф урҭ дреиуамызт...
▪️Таиф алаф бзианы иҳәон, иагьицааиуан. Иҩызцәа рыҟаҵашьақәа ҟаиҵон, аха иара даара дааӡан, аӡәгьы игәы нирхарц иҭахӡамызт. Агәаӷ имамызт аӡәгьы иахь. Зны-зынла деилашуан, иамхаҳәон аиаша.
▪️Таиф иԥсы анҭазгьы, даара иҳаракны ихә ршьон аԥхьаҩцәагьы акритикцәагьы. Апоетцәа рыбжьара акәзар, зегьы рҿы ирзамырҳәозаргьы, еилыркаауан дахьынӡаҟаз... Иара ихатә ҭыԥ аԥсуа поезиаҿы иааникылоит, ус аламалагьы акәӡам, даара иӷәӷәоу, зхатә ҷыдарақәа змоу, даҽаӡәы диламҩашьо.
▪️Имшынҵа документуп. Уи лахьынҵоуп. Ихы иадиҵеит документ ҳасабла аибашьра аҭоурых еиҭеиҳәарц, аха ишԥасылакьысри игәахәзаргьы ауеит. Даанхеит иара Аҟәа, дцар ауан аха. Убри амҩа данысырц иӡбеит. Ижәлар зҭагылоу ақьаад анҵара ҿаҭахьаны ихы иадиҵеит.
▪️Таиф ԥсыуала иааӡаз уаҩын. Ашьанҵа даҩызан, апринципра иман. Аӡәы ирҿиара дахцәажәозар, уаҵәҟьа аҳәашьа иԥшаауан, аха иара итәы иҳәон. Ҩбара илаӡамызт џьаргьы...
Елеонора Коӷониаԥҳа ианылҵаз Даур Наҷҟьебиа инарҭбаау иҿцәажәара шәаԥхьар шәылшоит абра>>
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
▪️Дыԥшӡан уамак ала. Таиф ихы-иҿы иамаз акыҷырақәа ахаҵа аамсҭашәа ихаҿсахьа хадырҭәаауан. Ибла ӷрақәа ҭыԥхаауа, ашьабсҭеиԥш дҵаӷаӡа дыҟан. Иҭеиҭԥши ипоезиеи еиқәшәон. Аԥсуа дзеиԥшразар акәу, гәаҭалагьы, хымҩаԥгашьалагьы анаҳҳәо – убри Таиф Аџьба иоуп. Уи аԥсуа бырлаш дахаҿырбагоуп. Иҳаракӡоу аԥсуа культуратә хаҿуп.
▪️Таиф хәыцрак даман еснагь. Гәыҭыӷьӷьаала дыҟан, аха даартцәаӡамызт мыцхәы. Иара иҽеилаҳәашьагьы, иныҟәашьагьы, итәашьагьы асовет поет диеиԥшӡамызт шьаҭанкыла. Асовет поет апартиеи акоммунизми ажәеинраалақәа рзызыҩуаз иакәмызт, Таиф урҭ дреиуамызт...
▪️Таиф алаф бзианы иҳәон, иагьицааиуан. Иҩызцәа рыҟаҵашьақәа ҟаиҵон, аха иара даара дааӡан, аӡәгьы игәы нирхарц иҭахӡамызт. Агәаӷ имамызт аӡәгьы иахь. Зны-зынла деилашуан, иамхаҳәон аиаша.
▪️Таиф иԥсы анҭазгьы, даара иҳаракны ихә ршьон аԥхьаҩцәагьы акритикцәагьы. Апоетцәа рыбжьара акәзар, зегьы рҿы ирзамырҳәозаргьы, еилыркаауан дахьынӡаҟаз... Иара ихатә ҭыԥ аԥсуа поезиаҿы иааникылоит, ус аламалагьы акәӡам, даара иӷәӷәоу, зхатә ҷыдарақәа змоу, даҽаӡәы диламҩашьо.
▪️Имшынҵа документуп. Уи лахьынҵоуп. Ихы иадиҵеит документ ҳасабла аибашьра аҭоурых еиҭеиҳәарц, аха ишԥасылакьысри игәахәзаргьы ауеит. Даанхеит иара Аҟәа, дцар ауан аха. Убри амҩа данысырц иӡбеит. Ижәлар зҭагылоу ақьаад анҵара ҿаҭахьаны ихы иадиҵеит.
▪️Таиф ԥсыуала иааӡаз уаҩын. Ашьанҵа даҩызан, апринципра иман. Аӡәы ирҿиара дахцәажәозар, уаҵәҟьа аҳәашьа иԥшаауан, аха иара итәы иҳәон. Ҩбара илаӡамызт џьаргьы...
Елеонора Коӷониаԥҳа ианылҵаз Даур Наҷҟьебиа инарҭбаау иҿцәажәара шәаԥхьар шәылшоит абра>>
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Sputnik Аҧсны
"Аԥсуа бырлаш дахаҿырбагоуп": Даур Наҷҟьебиа Таиф Аџьба изку иҿцәажәара
Хәажәкыра 11 рзы иирамшуп иналукааша аԥсуа поет, ауаажәларратә усзуҩ, Аԥсны Аџьынџьтәылатә еибашьраан ҳаӷацәа хабарда ибжьадырӡыз Таиф Аџьба. Sputnik аколумнист Елеонора Коӷониаԥҳа апоет изылкыз ланҵамҭақәа ирыцҵо, иахьа иҳадылгалоит...
❤🔥12👍9❤5
Ицқьоуп, иласуп, иҵаулоуп, исахьаркуп аԥсуа литература ашаеҵәа Иуа Коӷониа ипоезиа. Ажәлар рзы дҵеи лашаны диит унеишь-уааишь ҳәа зарҳәоз ахаҵа шьахә, аҽыбӷаҟаза ду Абас Коӷониа иҩнаҭаҿы абри аҽны 120 шықәса раԥхьа.
Дыҷкәынаны аԥсуа сахьажәа еиҳау аҩаӡарахь ихазгалаз, хәыҷгьы-дугьы бзиа ирбо, ухы-угәы иҭымҵуа арҿиамҭақәа ҳзынзыжьыз. "Ианысымҵар, измыҩыр ирхашҭуеит жәлара" ҳәа ажәытә жәабжьқәа, аҳәамҭақәа иаҳаз ырсаны, баҩхатәра ссирла аԥсы рхазҵаз.
Аԥсуа жәлар икалам иаҵашәҭыз апоемақәа иаразнакала ишьҭырԥааит, рҭоурых, рлеишәа, рҵас-қьабз аҷыдарақәа ӡырызгоз ракәны, насгьы изакәытә ԥсабараз иааирԥшуаз, ажәа еинраалала ихырҷаны, изаҳауаз зегьы иџьаршьо-илакәыршьо аҟынӡа.
Алирика угозаргьы, Иуа иҳәоу артәашьа, игәаартышьа ухнахуеит, знык уаниԥхьалак гәыцхәык иеиԥш дузааигәахоит, угәы изыбылуеит. Ирацәоуп иара иҿы ада уаҳа ҽаӡәы иҿы иуԥымло ажәа ссирқәа.
Иуа ипоезиа аҩыза уажәшьҭа изиӡом, уи еиԥш аԥсышәа шьҭа иҟаӡам азы, кьыс змамыз, тәым бызшәа ныррак змауцыз аԥсуа хәыцшьа, аԥсуа дунеихәаԥшра еибгала. Уи азынгьы наунагӡа дҿырԥшыганы, дҳаракӡаны даанхоит иара. Уи азоуп ирҿиара иԥшьоу акеиԥш изазыҟоу атәы еилызкаауа аԥхьаҩцәа реиԥш, ишьҭанеицәа хатәрақәагьы. Баграт Шьынқәба 16 шықәса ракәын ихыҵуаз абарҭ ацәаҳәақәа аниҩуаз:
«Ҳгәыла исеиҳәон: – Дад, уаҳҭаа,
Дад, уаҳзаԥхьап "Абаҭаа",
"Хмыҷ шәарыцаҩ ныҟәаҩы",
Иаднагалоит аӡәырҩы».
Ахаҿы аагара уадаҩуп иҵегь шаҟа ирбеиарыз ҳкультура, абасҵәҟьа заа иаџьал ихымццакызҭгьы. Даара ихьаауп Москваҟа данцоз ишьҭихыз инапҩымҭақәеи, уа дыҟанаҵ иаԥиҵазгьы ахьеиқәымхаз. Алахьынҵа... "даара бзиа ирӷәӷәа ддәықәлеит", аха уи дзахымԥагәышьеит. Дзыхьӡаз шьаҭамырӡганы ари адунеи иазынхеит.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Дыҷкәынаны аԥсуа сахьажәа еиҳау аҩаӡарахь ихазгалаз, хәыҷгьы-дугьы бзиа ирбо, ухы-угәы иҭымҵуа арҿиамҭақәа ҳзынзыжьыз. "Ианысымҵар, измыҩыр ирхашҭуеит жәлара" ҳәа ажәытә жәабжьқәа, аҳәамҭақәа иаҳаз ырсаны, баҩхатәра ссирла аԥсы рхазҵаз.
Аԥсуа жәлар икалам иаҵашәҭыз апоемақәа иаразнакала ишьҭырԥааит, рҭоурых, рлеишәа, рҵас-қьабз аҷыдарақәа ӡырызгоз ракәны, насгьы изакәытә ԥсабараз иааирԥшуаз, ажәа еинраалала ихырҷаны, изаҳауаз зегьы иџьаршьо-илакәыршьо аҟынӡа.
Алирика угозаргьы, Иуа иҳәоу артәашьа, игәаартышьа ухнахуеит, знык уаниԥхьалак гәыцхәык иеиԥш дузааигәахоит, угәы изыбылуеит. Ирацәоуп иара иҿы ада уаҳа ҽаӡәы иҿы иуԥымло ажәа ссирқәа.
Иуа ипоезиа аҩыза уажәшьҭа изиӡом, уи еиԥш аԥсышәа шьҭа иҟаӡам азы, кьыс змамыз, тәым бызшәа ныррак змауцыз аԥсуа хәыцшьа, аԥсуа дунеихәаԥшра еибгала. Уи азынгьы наунагӡа дҿырԥшыганы, дҳаракӡаны даанхоит иара. Уи азоуп ирҿиара иԥшьоу акеиԥш изазыҟоу атәы еилызкаауа аԥхьаҩцәа реиԥш, ишьҭанеицәа хатәрақәагьы. Баграт Шьынқәба 16 шықәса ракәын ихыҵуаз абарҭ ацәаҳәақәа аниҩуаз:
«Ҳгәыла исеиҳәон: – Дад, уаҳҭаа,
Дад, уаҳзаԥхьап "Абаҭаа",
"Хмыҷ шәарыцаҩ ныҟәаҩы",
Иаднагалоит аӡәырҩы».
Ахаҿы аагара уадаҩуп иҵегь шаҟа ирбеиарыз ҳкультура, абасҵәҟьа заа иаџьал ихымццакызҭгьы. Даара ихьаауп Москваҟа данцоз ишьҭихыз инапҩымҭақәеи, уа дыҟанаҵ иаԥиҵазгьы ахьеиқәымхаз. Алахьынҵа... "даара бзиа ирӷәӷәа ддәықәлеит", аха уи дзахымԥагәышьеит. Дзыхьӡаз шьаҭамырӡганы ари адунеи иазынхеит.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍17❤🔥5❤4
Ахьыуардын
Ицқьоуп, иласуп, иҵаулоуп, исахьаркуп аԥсуа литература ашаеҵәа Иуа Коӷониа ипоезиа. Ажәлар рзы дҵеи лашаны диит унеишь-уааишь ҳәа зарҳәоз ахаҵа шьахә, аҽыбӷаҟаза ду Абас Коӷониа иҩнаҭаҿы абри аҽны 120 шықәса раԥхьа. Дыҷкәынаны аԥсуа сахьажәа еиҳау аҩаӡарахь…
Аԥсуа поезиа аклассик, хратәыла азышәаҳәаҩ Иуа Коӷониа изы ашәҟәыҩҩцәа ирҳәахьоу, ирыҩхьоу аҟынтә:
⭐️
"Адунеитә поезиаҟны имаҷӡоуп, ҩыџьа-хҩы роуп Иуа иқәра иҭагыланы илшаз зылшаз, зышьҭамҭа иахьагьы-уаҵәгьы апоезиаҟны иаанзыжьыз. Иара ҩ-жанрк рҟны аус иуан: алирика, аепос. Иуа аԥсуа поезиаҟны дцәырҵаанӡа, исахьаркны иуҳәозар, аԥсаатә шәаҳәаӡомызт, ажәҩан аеҵәақәа кыдмызт, иара ииҳәаз аӡәгьы имҳәацызт убас исахьаркны, хашҭра ақәымкәа".
Мушьни Лашәриа
⭐️
"Насыԥ дууп апоет иажәа ижәлар рҿы ианынхо, урҭ егьа аамҭа бааԥс иҭагыларгьы, егьа еибашьреи хҵәареи ирылаԥшыргьы, иҭахо ирыцҭахо, ииуа ирыциуа, рбызшәа иаланы, рқьышә иқәкны, уи ахаара иазгәыҳәуа, есымша ианрыцу, иаарцыршәар — иангәхьаарго, ианамыртәо, ианамырҭынчуа".
Анатоли Лагәлаа
🌟
"Издыруада, иужәша аӡыхьгьы,
Ахы ыҵнамхызар зынӡа…
Аха иаанхеит уажәа ӡыхьны,
Угәҭыха адгьыл иахьыгӡа…"
Борис Гәыргәлиа
✨
"Акыр шықәса уи дымцәажәо,
Аамҭа цазаргь иҭакәкәа –
Сыжәлар ирызгәакьоуп иашәа,
Иуа ргәаҵа дҭоуп дҭахәхәа!"
Шамил Ԥлиа
⭐️
"Иажәа рымҩахт иқәла-иуа,
Ирҩашгьы еилашуеит.
Храқәцәак дықәгыланы Иуа
Храцәқәак ахь дыԥшуеит!"
Рушьбеи Смыр
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
"Адунеитә поезиаҟны имаҷӡоуп, ҩыџьа-хҩы роуп Иуа иқәра иҭагыланы илшаз зылшаз, зышьҭамҭа иахьагьы-уаҵәгьы апоезиаҟны иаанзыжьыз. Иара ҩ-жанрк рҟны аус иуан: алирика, аепос. Иуа аԥсуа поезиаҟны дцәырҵаанӡа, исахьаркны иуҳәозар, аԥсаатә шәаҳәаӡомызт, ажәҩан аеҵәақәа кыдмызт, иара ииҳәаз аӡәгьы имҳәацызт убас исахьаркны, хашҭра ақәымкәа".
Мушьни Лашәриа
"Насыԥ дууп апоет иажәа ижәлар рҿы ианынхо, урҭ егьа аамҭа бааԥс иҭагыларгьы, егьа еибашьреи хҵәареи ирылаԥшыргьы, иҭахо ирыцҭахо, ииуа ирыциуа, рбызшәа иаланы, рқьышә иқәкны, уи ахаара иазгәыҳәуа, есымша ианрыцу, иаарцыршәар — иангәхьаарго, ианамыртәо, ианамырҭынчуа".
Анатоли Лагәлаа
"Издыруада, иужәша аӡыхьгьы,
Ахы ыҵнамхызар зынӡа…
Аха иаанхеит уажәа ӡыхьны,
Угәҭыха адгьыл иахьыгӡа…"
Борис Гәыргәлиа
"Акыр шықәса уи дымцәажәо,
Аамҭа цазаргь иҭакәкәа –
Сыжәлар ирызгәакьоуп иашәа,
Иуа ргәаҵа дҭоуп дҭахәхәа!"
Шамил Ԥлиа
"Иажәа рымҩахт иқәла-иуа,
Ирҩашгьы еилашуеит.
Храқәцәак дықәгыланы Иуа
Храцәқәак ахь дыԥшуеит!"
Рушьбеи Смыр
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍13❤5❤🔥4
Ахьыуардын
Ицқьоуп, иласуп, иҵаулоуп, исахьаркуп аԥсуа литература ашаеҵәа Иуа Коӷониа ипоезиа. Ажәлар рзы дҵеи лашаны диит унеишь-уааишь ҳәа зарҳәоз ахаҵа шьахә, аҽыбӷаҟаза ду Абас Коӷониа иҩнаҭаҿы абри аҽны 120 шықәса раԥхьа. Дыҷкәынаны аԥсуа сахьажәа еиҳау аҩаӡарахь…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
АӠЫН ҴЫХ
Иуа Коӷониа
Аҵых лашоуп зехьынџьара,
Аҵаара иаҿуп.
Ашьамх-сы ауын, ишкәакәаӡа
Уахьыԥшлак ишьҭоуп.
Аҵла дуқәа хытаруа
Ирықәжьуп иара,
Абна еиужь ду ӡса-ӡсо
Иашьыпит цәгьаӡа.
Ахыбрақәа ирықәҳаит
Еидгәыԥла асы,
Џьоукы-џьоукы ирықәырхуеит
Ҭәырӷәыла зегьы.
Ажәҩан ҵәцеит икаххаа,
Иубашам ԥсҭҳәакы.
Аха уи агәра мгакәа
Асы ақәырхуеит џьоукы.
Ас ду ҳзауеит ҳәа, сзызҵаауа,
Иаҿуп аҳәара.
Аӡын ду цәгьахоит ҳәа,
Ирҳәоит ауаақәа.
Аӡын ҵых цеицеиуа ишеилгоу
Иаршаӡоит зынӡа.
Аԥсҭҳәақәа еидгәыԥла зҽызӡаз
Избаӡом ааигәа.
1924, Аҟәа
📖
Ашьамх-сы́ — шьамхышәара илеиз асы,
Иашьы́пит — иара́беит, иҭанасит,
Ажәҩан ҵәцеит — небо стало звездным и ясным,
Абна бзарыбзаруа — лес переливается ярким цветом,
Аԥсаа шәаҳәацәа — певчие птицы
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Иуа Коӷониа
Аҵых лашоуп зехьынџьара,
Аҵаара иаҿуп.
Ашьамх-сы ауын, ишкәакәаӡа
Уахьыԥшлак ишьҭоуп.
Аҵла дуқәа хытаруа
Ирықәжьуп иара,
Абна еиужь ду ӡса-ӡсо
Иашьыпит цәгьаӡа.
Ахыбрақәа ирықәҳаит
Еидгәыԥла асы,
Џьоукы-џьоукы ирықәырхуеит
Ҭәырӷәыла зегьы.
Ажәҩан ҵәцеит икаххаа,
Иубашам ԥсҭҳәакы.
Аха уи агәра мгакәа
Асы ақәырхуеит џьоукы.
Ас ду ҳзауеит ҳәа, сзызҵаауа,
Иаҿуп аҳәара.
Аӡын ду цәгьахоит ҳәа,
Ирҳәоит ауаақәа.
Аӡын ҵых цеицеиуа ишеилгоу
Иаршаӡоит зынӡа.
Аԥсҭҳәақәа еидгәыԥла зҽызӡаз
Избаӡом ааигәа.
1924, Аҟәа
Ашьамх-сы́ — шьамхышәара илеиз асы,
Иашьы́пит — иара́беит, иҭанасит,
Ажәҩан ҵәцеит — небо стало звездным и ясным,
Абна бзарыбзаруа — лес переливается ярким цветом,
Аԥсаа шәаҳәацәа — певчие птицы
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍20❤10
Ажәытәан аԥсуаа Ӡиуау адагьы иҵегь ақәалашьҭыга қьабзқәа рыман. Убас иҟоу, аинтерес зҵоу ритуалк аӡбахә еиқәхеит Бзыԥын иаҳԥыло ҭыԥхьӡык аҟны: Кәҷышькна́ҳара. Ари ԥшьаҭыԥуп, бахәуп, Калдахәара иаҵанакуеит, Бзыԥ иҭаԥшуеит армаганала. Араҟа имҩасуаз ахҿақәеи аԥсақәеи ықәырҵон.
Аарҩара бааԥсқәа раан ақәа аурц анырҭахыз абра "Акәҷышькнаҳара" ҳәа изышьҭаз аныҳәара мҩаԥыргон. Абахә ақәцәахь ҽыла дрышьҭуан арԥызбак (Хагәшьаа ма Сымсымаа иреиуоу ҷкәынак) акәҷышь еиқәаҵәа иҭаны. Уа дахьҩеиуаз амца еиқәиҵон, нас аҵәқәа арсны акәҷышь амца иахакнеиҳауан, агәаҟра ианалагалак аҿаҳәага ԥҵәаны изцартә еиԥш. Иара дылбааны, уаҳа дхьамԥшӡакәа иҽы ишалшоз ала ирыҩны амшын ахь ихы шынахаз дцон. Амҩан изыԥшны игылақәаз гәыԥҩыкгьы ишьҭалон ашәа ҳәо. Ажәабжьҳәаҩцәа излеиҭарҳәо ала, амшын аҿы длаӡаанӡа ақәа леиуан.
Кәҷышькнаҳара иаду абахә Ҵәаҳәыркы́ра ахьӡуп, уи знык узхалар – ашьхақәа рахь амҩа ааигәан, аха иара ахалара цәгьоуп азы аҵәаҳәқәа еиҿарԥаны иалахалон (ибашәа иҟоу ибаргәыз)! Ҵәаҳәыркыра захьӡу даҽа шьхакгьы ыҟоуп Ԥсҳәы аганахь.
Ахыҵхырҭа: Таҷ Гыцба "Аԥсуаа рышьхахьыӡқәеи рышьхацамҩақәеи", 2002
#атопонимика
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аарҩара бааԥсқәа раан ақәа аурц анырҭахыз абра "Акәҷышькнаҳара" ҳәа изышьҭаз аныҳәара мҩаԥыргон. Абахә ақәцәахь ҽыла дрышьҭуан арԥызбак (Хагәшьаа ма Сымсымаа иреиуоу ҷкәынак) акәҷышь еиқәаҵәа иҭаны. Уа дахьҩеиуаз амца еиқәиҵон, нас аҵәқәа арсны акәҷышь амца иахакнеиҳауан, агәаҟра ианалагалак аҿаҳәага ԥҵәаны изцартә еиԥш. Иара дылбааны, уаҳа дхьамԥшӡакәа иҽы ишалшоз ала ирыҩны амшын ахь ихы шынахаз дцон. Амҩан изыԥшны игылақәаз гәыԥҩыкгьы ишьҭалон ашәа ҳәо. Ажәабжьҳәаҩцәа излеиҭарҳәо ала, амшын аҿы длаӡаанӡа ақәа леиуан.
Кәҷышькнаҳара иаду абахә Ҵәаҳәыркы́ра ахьӡуп, уи знык узхалар – ашьхақәа рахь амҩа ааигәан, аха иара ахалара цәгьоуп азы аҵәаҳәқәа еиҿарԥаны иалахалон (ибашәа иҟоу ибаргәыз)! Ҵәаҳәыркыра захьӡу даҽа шьхакгьы ыҟоуп Ԥсҳәы аганахь.
Ахыҵхырҭа: Таҷ Гыцба "Аԥсуаа рышьхахьыӡқәеи рышьхацамҩақәеи", 2002
#атопонимика
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍17❤8
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
"Ҳара иҳамаз агәымшәара акәын. Иҳақәлаз рымчи ҳамчи хәыки-шьхаки рыбжьан. Аԥсуаа рыԥсадгьыл абзиабареи рыхьӡи-рыхьымӡӷи аус ауит", – Аԥсны Афырхаҵа Аполлон Шьынқәба Аиааира азықәԥара иазкны.
Арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы аветеран иҳәеит, адунеи аҭоурых ишазымдыруа ахада еибашьра шәгыл имҳәакәа ажәлар рхала иахьнеиуа, Марттәи ажәылараан излаԥшыз ашьаарҵәыра аиааирахь ирыхоз агәаӷ еиҳагьы ишарӷәӷәаз.
"Еибашьҩык дҳамаӡамызт арратә комиссариат аҟынтәи ашәҟәы иоуны еибашьра инеиз, Арӡынба ибжьы анга имҳәа-имырза еибашьра игылеит ҳаҷкәынцәа. Убасҵәҟьа имҳәаӡакәа ашьха ихыҵны иааит ҳашьцәа".
Аиҿцәажәара нагӡа шәазыӡырҩыр шәылшоит абра>>
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Арадио Sputnik Аԥсны аефир аҿы аветеран иҳәеит, адунеи аҭоурых ишазымдыруа ахада еибашьра шәгыл имҳәакәа ажәлар рхала иахьнеиуа, Марттәи ажәылараан излаԥшыз ашьаарҵәыра аиааирахь ирыхоз агәаӷ еиҳагьы ишарӷәӷәаз.
"Еибашьҩык дҳамаӡамызт арратә комиссариат аҟынтәи ашәҟәы иоуны еибашьра инеиз, Арӡынба ибжьы анга имҳәа-имырза еибашьра игылеит ҳаҷкәынцәа. Убасҵәҟьа имҳәаӡакәа ашьха ихыҵны иааит ҳашьцәа".
Аиҿцәажәара нагӡа шәазыӡырҩыр шәылшоит абра>>
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍20❤4
МАРТТӘИ АЖӘЫЛАРА
Гәымсҭа цон алеишәа ргәамҵӡан,
Аӡә дыӡхыҵуан, ҽаӡә дагон.
Ахаҳәқәа леиуан ашьха иадҷҷан,
Аԥсцәаҳа илуқәа лагон...
Рыԥсқәа еишьҭала жәҩан ихалон,
Ҳагәқәа шьҭарҵон иԥыҽҽны.
Ешыра хаҵаҵас игылан,
Аҟәа ҵәыуон ирхьыԥшны...
Ишыдыдуа қәа ауам ҳҳәазаргь,
Лахьеиқәҵаран, шәаџьҳәаран.
"Аԥсны иҟоуп, иҭахазаргь..." –
лыбжьы ааҩуан иршьыз иан.
Анаџьалбеит, цәа иҭаӡозеи?!
Ишәызҭазеи ас алша?!
Ахәра ӷьарцаз иҳәатәӡозеи,
Измоу рҿаԥхьа ахыԥша.
Џьоук анԥхьатәоз рыхқәа ныҵго,
Егьырҭ жәылон – еибашьран.
Ԥааимбарк ахызаҵә рывго,
Мҵәыжәҩала иҭаҳәҳәо дырхан.
Аӡәуп, ҩыџьоуп, хҩыкуп, ԥшьҩыкуп...
Урҭ макьана иҳаԥхьаӡоит.
Ахақәиҭраз зхы иамеигӡаз,
Ргәалашәара наскьалоит...
Март, ушԥахьанҭоу ҳа ҳзыҳәа,
Хашҭшьа умамкәа инхаз!
Аҟәоуп, Аҟәа, урҭ аҵеицәа
Рыхьӡ наӡаӡа инзырхаз.
Илона Кәыҵниаԥҳа,
16. 03. 2023
Еиқәтәашьа змам ахьаа иахылҵыз игәыҭшьаагоу, иссиру #алирика
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Гәымсҭа цон алеишәа ргәамҵӡан,
Аӡә дыӡхыҵуан, ҽаӡә дагон.
Ахаҳәқәа леиуан ашьха иадҷҷан,
Аԥсцәаҳа илуқәа лагон...
Рыԥсқәа еишьҭала жәҩан ихалон,
Ҳагәқәа шьҭарҵон иԥыҽҽны.
Ешыра хаҵаҵас игылан,
Аҟәа ҵәыуон ирхьыԥшны...
Ишыдыдуа қәа ауам ҳҳәазаргь,
Лахьеиқәҵаран, шәаџьҳәаран.
"Аԥсны иҟоуп, иҭахазаргь..." –
лыбжьы ааҩуан иршьыз иан.
Анаџьалбеит, цәа иҭаӡозеи?!
Ишәызҭазеи ас алша?!
Ахәра ӷьарцаз иҳәатәӡозеи,
Измоу рҿаԥхьа ахыԥша.
Џьоук анԥхьатәоз рыхқәа ныҵго,
Егьырҭ жәылон – еибашьран.
Ԥааимбарк ахызаҵә рывго,
Мҵәыжәҩала иҭаҳәҳәо дырхан.
Аӡәуп, ҩыџьоуп, хҩыкуп, ԥшьҩыкуп...
Урҭ макьана иҳаԥхьаӡоит.
Ахақәиҭраз зхы иамеигӡаз,
Ргәалашәара наскьалоит...
Март, ушԥахьанҭоу ҳа ҳзыҳәа,
Хашҭшьа умамкәа инхаз!
Аҟәоуп, Аҟәа, урҭ аҵеицәа
Рыхьӡ наӡаӡа инзырхаз.
Илона Кәыҵниаԥҳа,
16. 03. 2023
Еиқәтәашьа змам ахьаа иахылҵыз игәыҭшьаагоу, иссиру #алирика
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
😢18❤7🙏4💔1
Ицқьаны 35 шықәса уажәаԥхьа Лыхнашҭа ӡса-ӡсауа уаала иҭәын. Хәажәкыра 18, 1989 шықәсазы Аԥсны аҭоурых аҿы акырӡа зҵазкуа Лыхнытәи ааԥхьара адунеи иарҳан.
Жәлар рфорум "Аидгылара" еиҿнакааз ари аизара 36 нызқьҩык ауааԥсыра еиднакылеит. Аԥсны ашьагәыҭ жәлар рзинқәа зыхьчоз ашәҟәы акы иацәымшәаз Борис Адлеиба ахаҿы днаргыланы рнапы аҵарҩит 30 нызқьҩык инареиҳаны аԥсуаа, иара убас даҽа хә-нызқьҩык инарзынаԥшуа иҳаланхо егьырҭ амилаҭқәа рхаҭарнакцәагьы. Ихадароу зыҳәарас иҟаз – Аԥсны Қырҭтәыла иахьԥшымкәа, уаанӡеиԥш хазы иҟоу республиканы аиҭашьақәыргылара акәын. Жәларык рҿахәы, рнапы зныз ашәҟәы аиашьыкқәа еицрыхәхәа ирҭаҵаны Москваҟа иргеит. Акомпартиа аҭоурых ари аҩыза амбацызт.
1931 шықәсазы Аԥсны автономтә республиканы Қырҭтәыла ианадырҵа аахыс маӡа-аргама ҳаӡҩара иаҿын, ҳбызшәа ҳҿыхуа, аԥсуа ҭоурых, акультура, атопонимика еицакуа. Аԥсуаа – иқәнагалаз жәларуп, Аԥсны автономиа амхтәуп ҳәа аҳәҳәара иаҿын. Шәарак-ԥхашьарак рыла ихӡамкәа ҳаԥсадгьыл аҿы ҳмыцхәны ҳҟарҵарц иашьҭан рышәҟәыҩҩца, "рҵарауаа", рпублицистцәа, рполитикцәа гьангьашқәа. Ес-жәашықәса ари иаҿагылоз ҳажәлар ргәынамӡара хышхыҵәон, ахақәиҭра азықәԥара аанкыланы иҟамызт, аҵыхәтәан шьакаҭәарадагьы иамуит.
Иааидкыланы, 1989 шықәса иаӡбаз рацәоуп анаҩстәи ахҭысқәа рыҿиашьазы. Хәажәкырамзазы имҩаԥысыз Лыхнытәи аизара инашьҭарххны, рашәара 2 рзы Владислав Арӡынба СССР Иреиҳаӡоу Асовет адепутатс Москва дықәгылеит, хы цаҳә-цаҳәны иҭҟьеит усҟан иҟаиҵаз ажәахә. Ԥхынгәымзазы Аԥсуа филармониаҿы имҩаԥысит аполитикатә акциа, амлашьрақәа, ҭагалан Аҟәа еиҿкаан Кавказ ашьхарыуа жәларқәа рассамблеиа. Аԥсны ахьыԥшымра ашәахәақәа цәывҵаҷҷо иалагахьан.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Жәлар рфорум "Аидгылара" еиҿнакааз ари аизара 36 нызқьҩык ауааԥсыра еиднакылеит. Аԥсны ашьагәыҭ жәлар рзинқәа зыхьчоз ашәҟәы акы иацәымшәаз Борис Адлеиба ахаҿы днаргыланы рнапы аҵарҩит 30 нызқьҩык инареиҳаны аԥсуаа, иара убас даҽа хә-нызқьҩык инарзынаԥшуа иҳаланхо егьырҭ амилаҭқәа рхаҭарнакцәагьы. Ихадароу зыҳәарас иҟаз – Аԥсны Қырҭтәыла иахьԥшымкәа, уаанӡеиԥш хазы иҟоу республиканы аиҭашьақәыргылара акәын. Жәларык рҿахәы, рнапы зныз ашәҟәы аиашьыкқәа еицрыхәхәа ирҭаҵаны Москваҟа иргеит. Акомпартиа аҭоурых ари аҩыза амбацызт.
1931 шықәсазы Аԥсны автономтә республиканы Қырҭтәыла ианадырҵа аахыс маӡа-аргама ҳаӡҩара иаҿын, ҳбызшәа ҳҿыхуа, аԥсуа ҭоурых, акультура, атопонимика еицакуа. Аԥсуаа – иқәнагалаз жәларуп, Аԥсны автономиа амхтәуп ҳәа аҳәҳәара иаҿын. Шәарак-ԥхашьарак рыла ихӡамкәа ҳаԥсадгьыл аҿы ҳмыцхәны ҳҟарҵарц иашьҭан рышәҟәыҩҩца, "рҵарауаа", рпублицистцәа, рполитикцәа гьангьашқәа. Ес-жәашықәса ари иаҿагылоз ҳажәлар ргәынамӡара хышхыҵәон, ахақәиҭра азықәԥара аанкыланы иҟамызт, аҵыхәтәан шьакаҭәарадагьы иамуит.
Иааидкыланы, 1989 шықәса иаӡбаз рацәоуп анаҩстәи ахҭысқәа рыҿиашьазы. Хәажәкырамзазы имҩаԥысыз Лыхнытәи аизара инашьҭарххны, рашәара 2 рзы Владислав Арӡынба СССР Иреиҳаӡоу Асовет адепутатс Москва дықәгылеит, хы цаҳә-цаҳәны иҭҟьеит усҟан иҟаиҵаз ажәахә. Ԥхынгәымзазы Аԥсуа филармониаҿы имҩаԥысит аполитикатә акциа, амлашьрақәа, ҭагалан Аҟәа еиҿкаан Кавказ ашьхарыуа жәларқәа рассамблеиа. Аԥсны ахьыԥшымра ашәахәақәа цәывҵаҷҷо иалагахьан.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍19❤7❤🔥2
Анкьа Хәажәкыра аан ашә згәылам ахәажәақәа (аҳампалқәа) рынахыс, амреи, амзаҿеи, алаҳәареи, акалакәыти рсахьа змақәазгьы кны ирыхныҳәон. Абри атәы ҳԥылоит аетнологцәа русумҭақәа рҿы, асахьаркыратә литератураҿы, иара ус иахаанны изгәалашәогьы ыҟоуп.
Аныҳәа Хәажәкыра иаалырҟьаны зхала иҟалаз акы шакәым убоит: ижәытәӡоуп, аамҭа аҽанашәаны ишьақәгылеит, аԥсуаа рамзар аҿы ахатә ҭыԥ ааннакылоит. Хәажәкыра Жәабран иашьҭанеиуеит, аӡыни ааԥыни реилыҵымҭазы имҩаԥырго қьабзуп. Жәабран — арахә-ашәахә ирызку ныҳәазар, Хәажәкыра — адгьыл ақәаарыхра, аҿиара иадҳәалоуп.
"Амза асимвол — амза ианазҳауа, аиаҵәара аара ианалаго иазкуп. Амра акәзаргьы ааԥын амч аиуа иалагоит, аԥсабара ҿиоит, адгьыл арԥхоит. Акалакәыти алаҳәареи еицуп, урҭ арыц агәылхреи, аҿырпреи, аҟәаҟәареи алзыршоз маругақәоуп. Ахәажәақәа ажәытәан аши, ахәыӡ шылеи, ачашылеи еилаԥсаны иҟарҵон, аригьы ритуалтә ҵакыс иаман ашықәсан аҽаҩра бзиа аҟалара, абарақьаҭра", — Инга Шамԥҳа.
Алаҳәара аныҟарҵоз амажәа аарҟьаҟьаны арыц хыхь иақәрыԥсон, ус ишыҟоу иржәуан. Алаҳәара цырак акәын иҟарҵоз, акалакәытқәа — аҩнаҭаҿы аҳәса (аҭацацәа) шаҟаҩ ыҟаз аҟара, аҳампалқәа — аҭаацәара иалоу зегьы хԥа-хԥа рыхьӡартә еиԥш.
Аԥсуаа еснагь аԥсабареи дареи еидҳәалан, иамырхуаз аҟара арҭар рҭахын. Убри азын аныҳәарақәа рацәаны иҟарҵон. Жәабран лыԥхала ҳӷыҵысит, ари нахыс ҳмарымажаны ҳҟалааит ҳәа ианныҳәалак ашьҭахь ҿыц аизҳара иалагоз аиаҵәара, адгьыл ақәаарыхра, ацәаӷәара аамҭа ааиуан, убри иазкын Хәажәкыра аныҳәа.
Ақьырсианра анышьақәгыла Хәажәкыра ачгара аҵалара иақәшәо иалагеит. Аԥсуаа Мшаԥынӡа акәац рфаӡомызт, арахә ирыгын, насгьы ауаҩытәыҩса ицәеи-ижьи аҽарыцқьоит ҳәа иԥхьаӡан. Уи аамҭазы шамахамзар цыфас ирымаз аиаҵәара игылоз акәын.
Хәажәкыра аныҳәа гәырӷьарала инҵәон, аҿар хәмаруан-иччон, иҟан уи ауха зынасыԥ иаԥшуазгьы.
Ахыҵхырҭа>>
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аныҳәа Хәажәкыра иаалырҟьаны зхала иҟалаз акы шакәым убоит: ижәытәӡоуп, аамҭа аҽанашәаны ишьақәгылеит, аԥсуаа рамзар аҿы ахатә ҭыԥ ааннакылоит. Хәажәкыра Жәабран иашьҭанеиуеит, аӡыни ааԥыни реилыҵымҭазы имҩаԥырго қьабзуп. Жәабран — арахә-ашәахә ирызку ныҳәазар, Хәажәкыра — адгьыл ақәаарыхра, аҿиара иадҳәалоуп.
"Амза асимвол — амза ианазҳауа, аиаҵәара аара ианалаго иазкуп. Амра акәзаргьы ааԥын амч аиуа иалагоит, аԥсабара ҿиоит, адгьыл арԥхоит. Акалакәыти алаҳәареи еицуп, урҭ арыц агәылхреи, аҿырпреи, аҟәаҟәареи алзыршоз маругақәоуп. Ахәажәақәа ажәытәан аши, ахәыӡ шылеи, ачашылеи еилаԥсаны иҟарҵон, аригьы ритуалтә ҵакыс иаман ашықәсан аҽаҩра бзиа аҟалара, абарақьаҭра", — Инга Шамԥҳа.
Алаҳәара аныҟарҵоз амажәа аарҟьаҟьаны арыц хыхь иақәрыԥсон, ус ишыҟоу иржәуан. Алаҳәара цырак акәын иҟарҵоз, акалакәытқәа — аҩнаҭаҿы аҳәса (аҭацацәа) шаҟаҩ ыҟаз аҟара, аҳампалқәа — аҭаацәара иалоу зегьы хԥа-хԥа рыхьӡартә еиԥш.
Аԥсуаа еснагь аԥсабареи дареи еидҳәалан, иамырхуаз аҟара арҭар рҭахын. Убри азын аныҳәарақәа рацәаны иҟарҵон. Жәабран лыԥхала ҳӷыҵысит, ари нахыс ҳмарымажаны ҳҟалааит ҳәа ианныҳәалак ашьҭахь ҿыц аизҳара иалагоз аиаҵәара, адгьыл ақәаарыхра, ацәаӷәара аамҭа ааиуан, убри иазкын Хәажәкыра аныҳәа.
Ақьырсианра анышьақәгыла Хәажәкыра ачгара аҵалара иақәшәо иалагеит. Аԥсуаа Мшаԥынӡа акәац рфаӡомызт, арахә ирыгын, насгьы ауаҩытәыҩса ицәеи-ижьи аҽарыцқьоит ҳәа иԥхьаӡан. Уи аамҭазы шамахамзар цыфас ирымаз аиаҵәара игылоз акәын.
Хәажәкыра аныҳәа гәырӷьарала инҵәон, аҿар хәмаруан-иччон, иҟан уи ауха зынасыԥ иаԥшуазгьы.
Ахыҵхырҭа>>
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍19🤗3❤2
Иналукааша аҳәынҭқарратә усзуҩ, ареволиуционер, аӡбаҩ, аԥсуа патриот Уасил Агрба диижьҭеи иахьа 135 шықәса ҵуеит.
Уасил Агрба диит Мгәыӡырхәа ақыҭан, аҵара иман, дырҵаҩын, дыԥшьаҩын. Дышқәыԥшызнатә амца ицрыддуа иуаажәларратә позициа ааԥшхьан, 1905-1907 шықәсқәа рзы аҳратәра аимыхра иазкыз аманифестқәа дрылахәын. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара далагылан, "Кьараз" еидызкылоз дыруаӡәкуп, Нестор Лакәабеи, Ефрем Ешбеи, Николаи Ақырҭааи днарываргыланы усҟантәи анхаҩыжәлар иргәашьамхыз иоуп.
Нестор иеиԥш иаргьы аамҭала Аҟәа абахҭа дҭакын аменшевикцәа рхаан. Ихы данақәиҭха ҩаԥхьа иус дазыхынҳәит – Гәдоуҭа араион иахьаҵанакуа бџьаршьҭыхла ақәгылара еиҿикаауан, иаб игәараҭа штабс иҟаҵаны. 1920 шықәсазы, аԥхын, 14 гәыԥ, 600-ҩык инарзынаԥшуа ауаа анҭыҵрада ус рымамкәа еиқәных еибиҭеит, аха усҟан рыгәҭакы намӡеит. Уасил Агрба деиҭадырбаандаҩит, Баҭым дҭаркит ашьра иқәҵаны. Иԥсы еиқәзырхаз 1921 шықәсазы Асовет мчра аиааира ахьагаз ауп.
Аԥсны амчра ҿыц анааи, Уасил Агрба Гәдоуҭа араион аҭакԥхықәра зцыз еиуеиԥшым амаҵзура хатәрақәа ааникылон, Иреиҳаӡоу аӡбарҭа ахантәаҩыс дыҟан, ааглыхра ласы дахылаԥшуан. Ажәлар рҿы ахьӡ-аԥша иман, дуаҩ дырын, деилыхха дыҟан, иԥсадгьыл дахәон. Иуаҩыбжара дынҭагылон еиԥш ибӷаԥҵәагахаз арӡрақәа раамҭа дахәлабгагәышьеит иаргьы, 1938 шықәсазы ддырӡуеит. Иԥсышьахаз, ибаҩ ахьамадоу иахьа уажәраанӡа еилкаам...
Уасил Агрба ибаҟа ԥшӡаӡа игылоуп Мгәыӡырхәа ақыҭан, иара уа иӷьазӷьазуа ахәы акәаԥра иқәгылоу, аҭоурых дуӡӡа змоу Мгәыӡырхәатәи абжьаратә школ иара ихьӡ ахуп. Игәалашәара ҿыхоуп, иҿымцәааит наӡаӡа!
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Уасил Агрба диит Мгәыӡырхәа ақыҭан, аҵара иман, дырҵаҩын, дыԥшьаҩын. Дышқәыԥшызнатә амца ицрыддуа иуаажәларратә позициа ааԥшхьан, 1905-1907 шықәсқәа рзы аҳратәра аимыхра иазкыз аманифестқәа дрылахәын. Амилаҭ-хақәиҭратә қәԥара далагылан, "Кьараз" еидызкылоз дыруаӡәкуп, Нестор Лакәабеи, Ефрем Ешбеи, Николаи Ақырҭааи днарываргыланы усҟантәи анхаҩыжәлар иргәашьамхыз иоуп.
Нестор иеиԥш иаргьы аамҭала Аҟәа абахҭа дҭакын аменшевикцәа рхаан. Ихы данақәиҭха ҩаԥхьа иус дазыхынҳәит – Гәдоуҭа араион иахьаҵанакуа бџьаршьҭыхла ақәгылара еиҿикаауан, иаб игәараҭа штабс иҟаҵаны. 1920 шықәсазы, аԥхын, 14 гәыԥ, 600-ҩык инарзынаԥшуа ауаа анҭыҵрада ус рымамкәа еиқәных еибиҭеит, аха усҟан рыгәҭакы намӡеит. Уасил Агрба деиҭадырбаандаҩит, Баҭым дҭаркит ашьра иқәҵаны. Иԥсы еиқәзырхаз 1921 шықәсазы Асовет мчра аиааира ахьагаз ауп.
Аԥсны амчра ҿыц анааи, Уасил Агрба Гәдоуҭа араион аҭакԥхықәра зцыз еиуеиԥшым амаҵзура хатәрақәа ааникылон, Иреиҳаӡоу аӡбарҭа ахантәаҩыс дыҟан, ааглыхра ласы дахылаԥшуан. Ажәлар рҿы ахьӡ-аԥша иман, дуаҩ дырын, деилыхха дыҟан, иԥсадгьыл дахәон. Иуаҩыбжара дынҭагылон еиԥш ибӷаԥҵәагахаз арӡрақәа раамҭа дахәлабгагәышьеит иаргьы, 1938 шықәсазы ддырӡуеит. Иԥсышьахаз, ибаҩ ахьамадоу иахьа уажәраанӡа еилкаам...
Уасил Агрба ибаҟа ԥшӡаӡа игылоуп Мгәыӡырхәа ақыҭан, иара уа иӷьазӷьазуа ахәы акәаԥра иқәгылоу, аҭоурых дуӡӡа змоу Мгәыӡырхәатәи абжьаратә школ иара ихьӡ ахуп. Игәалашәара ҿыхоуп, иҿымцәааит наӡаӡа!
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍14❤5🙏2
Ахьыуардын
Иналукааша аҳәынҭқарратә усзуҩ, ареволиуционер, аӡбаҩ, аԥсуа патриот Уасил Агрба диижьҭеи иахьа 135 шықәса ҵуеит. Уасил Агрба диит Мгәыӡырхәа ақыҭан, аҵара иман, дырҵаҩын, дыԥшьаҩын. Дышқәыԥшызнатә амца ицрыддуа иуаажәларратә позициа ааԥшхьан, 1905-1907 шықәсқәа…
Уасил Агрба инысымҩа, ихаҭара агәынкылараҿы изызхьаԥштәу даҽак ыҟоуп. Инаԥар ааишәыхны ԥсыуа маҭәала иҽеилаҳәан Нестор дивагылаанӡагьы динуаҩык иаҳасабала иааԥсарақәа маҷмызт Аԥсназы.
Убас, 1917 шықәса лаҵарамзазы Аԥсуа Уахәама ахьыԥшымра ахьрылаҳәаз аизара аиҿкааҩцәа дыруаӡәкын. Ари аизара усҟантәи аԥсуа интеллигенциа ахатәрақәа алахәны имҩаԥысит, хантәаҩыс даман Симон Басариа, ихаҭыԥуаҩс — Уасил Агрба, маӡаныҟәгацәас иалхын Самсон Ҷанбеи Михаил Ҭарнааи. Иазгәаҭатәуп, ҳара ҳазмырӷьацарц иашьҭаз амчқәа рыбжьара Агрба амилаҭ зҵаарақәа рыхьчараҿы исанӡӷә цәгьоуп ҳәа длаԥшықәҵан дышрымаз.
1918 шықәсазы ақырҭуа меншевикцәа Аԥсны анрымпыҵархала, Агрбеи Басариеи адин амаҵура ааныжьны ахақәиҭратә қәԥарахьы ииасуеит. Усҟантәи аҭагылазаашьаҿы рыԥсадгьыли рыжәлари усала еиҳа ирыхәарҭахап ҳәа ԥхьаӡаны. Аригьы шьаҿан!
Арҭ ахҭысқәа инарҭбааны дырзааҭгылеит аҭоурыхҭҵааҩ Аб Дараҭ (Дбар) 2017 шықәсазы аизара шәышықәса ахыҵра иазкыз аконференциаҿы, иаагоуп иара убас 2019 шықәсазы иҭыҵыз ишәҟәаҿгьы: "Абхазия сегодня. Что делать?" ад.: 164-165.
📖
Анаԥа́р — ряса
Асахьа: Аԥсуа телехәаԥшра архив аҟынтә
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Убас, 1917 шықәса лаҵарамзазы Аԥсуа Уахәама ахьыԥшымра ахьрылаҳәаз аизара аиҿкааҩцәа дыруаӡәкын. Ари аизара усҟантәи аԥсуа интеллигенциа ахатәрақәа алахәны имҩаԥысит, хантәаҩыс даман Симон Басариа, ихаҭыԥуаҩс — Уасил Агрба, маӡаныҟәгацәас иалхын Самсон Ҷанбеи Михаил Ҭарнааи. Иазгәаҭатәуп, ҳара ҳазмырӷьацарц иашьҭаз амчқәа рыбжьара Агрба амилаҭ зҵаарақәа рыхьчараҿы исанӡӷә цәгьоуп ҳәа длаԥшықәҵан дышрымаз.
1918 шықәсазы ақырҭуа меншевикцәа Аԥсны анрымпыҵархала, Агрбеи Басариеи адин амаҵура ааныжьны ахақәиҭратә қәԥарахьы ииасуеит. Усҟантәи аҭагылазаашьаҿы рыԥсадгьыли рыжәлари усала еиҳа ирыхәарҭахап ҳәа ԥхьаӡаны. Аригьы шьаҿан!
Арҭ ахҭысқәа инарҭбааны дырзааҭгылеит аҭоурыхҭҵааҩ Аб Дараҭ (Дбар) 2017 шықәсазы аизара шәышықәса ахыҵра иазкыз аконференциаҿы, иаагоуп иара убас 2019 шықәсазы иҭыҵыз ишәҟәаҿгьы: "Абхазия сегодня. Что делать?" ад.: 164-165.
Анаԥа́р — ряса
Асахьа: Аԥсуа телехәаԥшра архив аҟынтә
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍13❤5
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Шықәсык ахь ҩынтә ҳазҭысуа амши аҵхи реиҟарара аамҭа аԥсуаа ахьӡ ссирқәа азырԥшааит: ааԥын ианыҟало Тамашәҭы́н ҳәа иашьҭоуп, ҭагалан – Тамача́н. Весеннее равноденствие – "пора цветения персика", осеннее равноденствие – "пора созревания персика".
Еилкаауп, ари мышкы-ҩымш шакәым, амш шаҟа ацлаз-иагхаз минуҭла итәаны ирыԥхьаӡомызт, аха аԥсабара иашьклаԥшуан, ирҿахәыҭхәыҭуа рыла ихгылан, аҽеиҭакшьақәа рбон. Атамшәҭ быбышӡа игәылҵыз аамҭа бзиа иақәшәаны, ахьҭа иамккәа икаҳәҳәы ашьапаҿы ишьҭаларц жәаба-жәохәмш аҭахуп, ашәыр аҟалараангьы убас – ҩымчыбжь инацны.
Ари ашәыр хаа бзиа ибаны, ирацәаны ишарҭоз убоит Аԥсны. Ҳәарада, иҟоуп аԥхын заа иҟало ахкқәагьы, аха аԥсуа тамақәаҵәҟьа акыр ихьшәаны акәын, Нанҳәа шыҟоу, цәыббрамза аҩбатәи азбжанӡа, ҭагалан амши аҵхи анеиҟарахогьы усҟан ауп.
🍑 Аԥсны ирааӡо атама хкқәа: а́ԥсуа тама, атаме́ихаҳа, заа таме́ихаҳа, атамацәҳәы́, атамасса́, аҵәа́тама, абҳәа́тама, амаргәы́лтама, а́ӡынтама (иаҿшәырԥш: аӡынҵәа), ацәҟәыншьа́, атамаҩе́ижь. Арҭ реиҳарак аҳәаса иахаҳау тамажәлақәоуп.
Ааԥын амши аҵхи реиҟарара аамҭа иадҳәалоуп ҵҩа змам ажәлар разгәаҭарақәа. Иахьа-уаҵәы амш зеиԥшрахо ала ажәытәан раарыхрақәа, рҽаҩра шыҟалаша рдыруан. Ари абжьарак ақәа леиуазар, иӡысаамҭахоит рҳәон, амш еилгазар – иаарҩарахоит.
Хәажәкыра 20-22 амшқәа рзы ирҳәоит иара убас "ақәыџьма аӡы ианҭабылгьо" ҳәагьы.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Еилкаауп, ари мышкы-ҩымш шакәым, амш шаҟа ацлаз-иагхаз минуҭла итәаны ирыԥхьаӡомызт, аха аԥсабара иашьклаԥшуан, ирҿахәыҭхәыҭуа рыла ихгылан, аҽеиҭакшьақәа рбон. Атамшәҭ быбышӡа игәылҵыз аамҭа бзиа иақәшәаны, ахьҭа иамккәа икаҳәҳәы ашьапаҿы ишьҭаларц жәаба-жәохәмш аҭахуп, ашәыр аҟалараангьы убас – ҩымчыбжь инацны.
Ари ашәыр хаа бзиа ибаны, ирацәаны ишарҭоз убоит Аԥсны. Ҳәарада, иҟоуп аԥхын заа иҟало ахкқәагьы, аха аԥсуа тамақәаҵәҟьа акыр ихьшәаны акәын, Нанҳәа шыҟоу, цәыббрамза аҩбатәи азбжанӡа, ҭагалан амши аҵхи анеиҟарахогьы усҟан ауп.
🍑 Аԥсны ирааӡо атама хкқәа: а́ԥсуа тама, атаме́ихаҳа, заа таме́ихаҳа, атамацәҳәы́, атамасса́, аҵәа́тама, абҳәа́тама, амаргәы́лтама, а́ӡынтама (иаҿшәырԥш: аӡынҵәа), ацәҟәыншьа́, атамаҩе́ижь. Арҭ реиҳарак аҳәаса иахаҳау тамажәлақәоуп.
Ааԥын амши аҵхи реиҟарара аамҭа иадҳәалоуп ҵҩа змам ажәлар разгәаҭарақәа. Иахьа-уаҵәы амш зеиԥшрахо ала ажәытәан раарыхрақәа, рҽаҩра шыҟалаша рдыруан. Ари абжьарак ақәа леиуазар, иӡысаамҭахоит рҳәон, амш еилгазар – иаарҩарахоит.
Хәажәкыра 20-22 амшқәа рзы ирҳәоит иара убас "ақәыџьма аӡы ианҭабылгьо" ҳәагьы.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤19👍7
Март 21 — Адунеизегьтәи апоезиа амш азгәарҭоит. ИУНЕСКО иаԥнаҵаз ари аныҳәа сынтәа 25 шықәса ахыҵит. Арыцхә алхра машәырны иҟамлаӡеит, ааԥын амши аҵхи анеиҟароу иақәдыршәеит, уажәааны аԥсабара шҿыхо еиԥш ауаатәыҩса арҿиарахь ирыхо агәазыҳәарагьы ҿыхаларц.
Аԥсшәа апоезиа ианаалоит. Ҳиԥхьап уи џьашьахәыла изыршаҳаҭхьоу, ажәа сахьарк ақәцә акьышәкьышәраҿы ихазгалаз ҳарҿиаҩы:
– Жәеинраалоуп, нас, ҳазҿӡоу, аха ианбанӡа?
– Ҳпоетцәазар, ус ҳцалароуп ҳаԥсаанӡа!
– Аха ҳҽаанаҳкылар еиӷьзар убраанӡа?
Аԥхьаҩ дзеигәырӷьаз, иаԥаҳҵахьаз уаанӡа,
Уажә ҳаздыԥсыло урҭ раҵкыс еицәаҳтәыр?
Ҳаччархәхоит, ҳазлаҟам ала ҳхы нцәаҳтәыр!
Усҟан шьха рҩашҵас ҳшьа еибафон, ҳаҷкәынцәан,
Ҳцәалашәара шԥаҟаз? Ицон ихышхыҵәан!..
– Ииашоуп, ианаамҭоу аангылашьа иақәшәаз,
Иԥыхьашәар алшоит анасыԥ иалшәаз!
Аха умҩыр ада иумамзар ԥсыхәа,
Ус уцалароуп, уажәа хьыршәыгәқәа ныхуа!
Аха ԥҟаррак атәы мҳәакәа исызныжьуам:
Ҿан иуанажьхоз, жәын иуанарыжьуам!
Баграт Шьынқәба, 1982, Аҟәа
Ианышәҵа зегь раасҭа бзиа ижәбо аԥсуа поетцәа рцәаҳәақәа 🤗
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аԥсшәа апоезиа ианаалоит. Ҳиԥхьап уи џьашьахәыла изыршаҳаҭхьоу, ажәа сахьарк ақәцә акьышәкьышәраҿы ихазгалаз ҳарҿиаҩы:
– Жәеинраалоуп, нас, ҳазҿӡоу, аха ианбанӡа?
– Ҳпоетцәазар, ус ҳцалароуп ҳаԥсаанӡа!
– Аха ҳҽаанаҳкылар еиӷьзар убраанӡа?
Аԥхьаҩ дзеигәырӷьаз, иаԥаҳҵахьаз уаанӡа,
Уажә ҳаздыԥсыло урҭ раҵкыс еицәаҳтәыр?
Ҳаччархәхоит, ҳазлаҟам ала ҳхы нцәаҳтәыр!
Усҟан шьха рҩашҵас ҳшьа еибафон, ҳаҷкәынцәан,
Ҳцәалашәара шԥаҟаз? Ицон ихышхыҵәан!..
– Ииашоуп, ианаамҭоу аангылашьа иақәшәаз,
Иԥыхьашәар алшоит анасыԥ иалшәаз!
Аха умҩыр ада иумамзар ԥсыхәа,
Ус уцалароуп, уажәа хьыршәыгәқәа ныхуа!
Аха ԥҟаррак атәы мҳәакәа исызныжьуам:
Ҿан иуанажьхоз, жәын иуанарыжьуам!
Баграт Шьынқәба, 1982, Аҟәа
Ианышәҵа зегь раасҭа бзиа ижәбо аԥсуа поетцәа рцәаҳәақәа 🤗
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤16👍7