Ашәҟәыҩҩы бзиа еснагь дфилософуп. Аҩымҭа заҟаразаалак уаԥхьаны уанаалгалак ухатә хәыцрақәа рышьҭа ԥо рҿынархазар – ихықәкы наигӡеит.
"Шаҟа еилкаамзеи ари адунеи... Анцәа иџьшьоуп ауаатәыҩса иаҳзымдыруа, ҳахшыҩ ахьзымнаӡо макьанагьы иахьыҟоу! Мамзар, аԥсҭазаара ҵакыс иаиурызеи? Хаарас иазынхозеи? Аԥсабара амаӡак анаҵух, нас иара ахаҭа алаԥшқәа идырааԥсаз ашәҭ еиԥш иныхбаларгьы алшоит. Мшәан, ҳарҭ зегьы ҳнапқәа ҩеиҵыхны аеҵәақәа ҳнырхьысуа, иаҳшьышьуа аҟынӡа ҳҩеир, аеҵә еҵәарас ирылоузеи?!"
Рушьбеи Смыр
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
"Шаҟа еилкаамзеи ари адунеи... Анцәа иџьшьоуп ауаатәыҩса иаҳзымдыруа, ҳахшыҩ ахьзымнаӡо макьанагьы иахьыҟоу! Мамзар, аԥсҭазаара ҵакыс иаиурызеи? Хаарас иазынхозеи? Аԥсабара амаӡак анаҵух, нас иара ахаҭа алаԥшқәа идырааԥсаз ашәҭ еиԥш иныхбаларгьы алшоит. Мшәан, ҳарҭ зегьы ҳнапқәа ҩеиҵыхны аеҵәақәа ҳнырхьысуа, иаҳшьышьуа аҟынӡа ҳҩеир, аеҵә еҵәарас ирылоузеи?!"
Рушьбеи Смыр
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍17❤5🙏2
Аҟьаԥ-ҟьаԥ (трещотка) – еиуеиԥшым ажәларқәа иныҟәырго ижәытәӡатәу арҳәага, аԥсуаа ҳҿы акәашареи ашәаҳәареи рыҿиара ицәырнагеит, аритм ахҵареи аинҟьара афункциеи нанагӡоит, даҽакала ус иагьашьҭоуп "аинҟьага" ҳәа.
Амузыкаҭҵааҩы Инна Аҳашԥҳа иҳаҩсыз ашәышықәса аҽеиҩшамҭазы Аҷандара, Чычаа рыҩнаҭаҿы илбеит ажәытә сахьа змаз аҟьаԥ-ҟьаԥ, уи аҭбаара маҿак иаҟаран, 12 ӷәыцәмаҟьа рыла еибыҭан. Усҟантәи аамҭазы лара дызлысхьаз ақыҭақәа рҿы аиԥш зеиԥшу лԥыхьамшәацызт, амузеи иарҭеит. Шәазхәыц шаҟа еиҭеиз уижьҭеи ҳкультура, иахьа аԥсуа ҟазацәа рнапала иҟаҵоу аҟьаԥ-ҟьаԥқәа ҳарҿиаратә коллективқәа зегьы иркызар.
Аҟьаԥ-ҟьаԥи аӷәы-лабеи (адиаспораҿы ибзианы еиқәханы иҟоуп) ачарақәа раан акәын зегь раасҭа ахархәара анрымаз, ачара аура зҽазыҟазҵоз заа идырхион. Абри аҷыдара Кавказ ажәларқәа еицырзеиԥшуп.
Ҳаԥхьап 80 шықәса ирҭагылаз џьгьардатәи ажәабжьҳәаҩ Теб Шармаҭ иҟынтә Инна Аҳашԥҳа ианылҵахьаз ажәабжь:
"Анкьагьы уажәеиԥш акәашарақәа раан, аԥсуаа ашәа анырҳәауаз рнапқәагьы еинырҟьауан. Аха ишыжәдыруа еиԥш, ари анапеинҟьабжьы уи аҟара иӷәӷәам. Абри аҟнытә ргәы намӡауа иалагеит. Акәашацәа иаҳа ргәы арҭамамырц азы ирхәыцуа иалагеит анапеинҟьабжь аҵкыс иаҳа иӷәӷәаз абжьқәа злаҭыргашақәа. Иаалаган, иҩаз аламԥақәа ирылхны иҟарҵеит ауаҩы имаҿа иаҟарақәаз аӷәцәмаҟьақәа жәаба-жәаҩаҟа. Арҭ аӷәцәмаҟьақәа рыхқәа аардадашәа ааҷала иааидырҳәалан, акәашацәа ршьапқәа ирықәыршәаны, ҟьарԥ, ҟьарԥҳәа еинҟьауа, акәашацәеи ашәаҳәацәеи ирыцхраауан. Иахьӡын иара Аинҟьага ҳәа".
👥 Аҟьаԥ-ҟьаԥ ажәа асинонимқәа амоуп: аҟар-ҟар, ма аҷар аҽқәа рыбжьараангьы ахархәара арҭоит.
📖 Аҟьаԥ-ҟьаԥ ҳәа иашьҭоуп иара убас акәата хәаԥшшәыла жәлакы "серая утка", аӡы иахьҭоу ашьҭыбжь иахылҵуа ала
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Амузыкаҭҵааҩы Инна Аҳашԥҳа иҳаҩсыз ашәышықәса аҽеиҩшамҭазы Аҷандара, Чычаа рыҩнаҭаҿы илбеит ажәытә сахьа змаз аҟьаԥ-ҟьаԥ, уи аҭбаара маҿак иаҟаран, 12 ӷәыцәмаҟьа рыла еибыҭан. Усҟантәи аамҭазы лара дызлысхьаз ақыҭақәа рҿы аиԥш зеиԥшу лԥыхьамшәацызт, амузеи иарҭеит. Шәазхәыц шаҟа еиҭеиз уижьҭеи ҳкультура, иахьа аԥсуа ҟазацәа рнапала иҟаҵоу аҟьаԥ-ҟьаԥқәа ҳарҿиаратә коллективқәа зегьы иркызар.
Аҟьаԥ-ҟьаԥи аӷәы-лабеи (адиаспораҿы ибзианы еиқәханы иҟоуп) ачарақәа раан акәын зегь раасҭа ахархәара анрымаз, ачара аура зҽазыҟазҵоз заа идырхион. Абри аҷыдара Кавказ ажәларқәа еицырзеиԥшуп.
Ҳаԥхьап 80 шықәса ирҭагылаз џьгьардатәи ажәабжьҳәаҩ Теб Шармаҭ иҟынтә Инна Аҳашԥҳа ианылҵахьаз ажәабжь:
"Анкьагьы уажәеиԥш акәашарақәа раан, аԥсуаа ашәа анырҳәауаз рнапқәагьы еинырҟьауан. Аха ишыжәдыруа еиԥш, ари анапеинҟьабжьы уи аҟара иӷәӷәам. Абри аҟнытә ргәы намӡауа иалагеит. Акәашацәа иаҳа ргәы арҭамамырц азы ирхәыцуа иалагеит анапеинҟьабжь аҵкыс иаҳа иӷәӷәаз абжьқәа злаҭыргашақәа. Иаалаган, иҩаз аламԥақәа ирылхны иҟарҵеит ауаҩы имаҿа иаҟарақәаз аӷәцәмаҟьақәа жәаба-жәаҩаҟа. Арҭ аӷәцәмаҟьақәа рыхқәа аардадашәа ааҷала иааидырҳәалан, акәашацәа ршьапқәа ирықәыршәаны, ҟьарԥ, ҟьарԥҳәа еинҟьауа, акәашацәеи ашәаҳәацәеи ирыцхраауан. Иахьӡын иара Аинҟьага ҳәа".
👥 Аҟьаԥ-ҟьаԥ ажәа асинонимқәа амоуп: аҟар-ҟар, ма аҷар аҽқәа рыбжьараангьы ахархәара арҭоит.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍16💯3
Ахьыуардын
Ашәа шә-аџьалк урыхнарԥоит. (аԥсуа жәаԥҟа) Ааԥын иагәылԥхаауа ансамбль "Гәында" рҟазара еснагь еиԥш агәалаҟара ду ҳнаҭеит, ишәыцеиҩаҳшоит🫶 🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Аԥсны Жәлар рартист, амаестро Роза Чамагәуаԥҳа иацы инхшәаз ԥҳәызба қәыԥшны Аҟәатәи акультуратә-ҵаралашаратә ҵараиурҭа даналга, лҟазареи лгәақәкреи гәаҭаны аҵараиурҭаҿы рҵаҩыс даанрыжьуеит. Абраҟа ҽышәала аус луа дышнеиуаз абаҩхатәра злаз лҵаҩцәа ааидкыланы иаԥылҵоит ансамбль, аамҭа кьаҿк ала ауаа еицгәарҭаз! Иахьа Аԥсны анҭыҵгьы ирдыруа, хьӡи-ԥшеи змоу аҭыԥҳацәа рколлектив ахьӡ азҭаз дхаҵоуп — усҟан акультура аминистрс иҟаз аҟазараҭҵааҩ Алықьса Аргәын.
Роза Чамагәуаԥҳа лгәалашәарақәа, Анатоли Лагәлааи лареи реиҿцәажәара аҟынтә:
"Ҽнак зны Едуард Бебиа [ахореограф ду, абалетмеистер, Аԥсны жәлар рартист, Акультпросветучилишье аиҳабыс иҟаз] ус сеиҳәеит: "Роза, ари бызҿу аԥеиԥш бзиа змоу акоуп, афилармониа ашҟа ииагазар еиҳа еиӷьхоит", — ҳәа. Усҟантәи акультура аминистр Алықьса Хәыта-иԥа Аргәын афилармониа анапхгара ааԥхьара риҭан, ҳансамбль иазирӡырҩит, даара иргәаԥхеит, иара убас афилармониахь ииаргеит. Аҵараиурҭаҟны аҷкәынцәагьы алан, аха аминистр ус сеиҳәеит: "Аҭыԥҳацәа рхала иаанҳажьп, ансамбль "Гәында" ахьӡаҳҵап, Нарҭаа раҳәшьа ԥшӡа лыхьӡ шәыхьӡзааит!" Саргьы сақәшаҳаҭхеит, лыхьӡ ҳмырԥхашьааит сҳәеит".
Доуҳала, ламысла згәы ҭәу, зус агәра зго анҵыра иоуеит. Аибашьра ашьҭахь ансамбль ҿыц ишеидкылатәхазгьы, гәкажьра ҟамҵакәа ауадаҩрақәа зегьы дыриааит. Лбаҩхатәра амҵәыжәҩа иҵаку ансамбль "Гәында" 45 шықәса ахыҵуеит, гәыкала ирыдаҳныҳәалоит. Ҽаангьы, цахәгьы, цабжьгьы ԥшӡала инеилааит! Аԥшӡаразы дара ирбап, жәра рықәӡам.🌸
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Роза Чамагәуаԥҳа лгәалашәарақәа, Анатоли Лагәлааи лареи реиҿцәажәара аҟынтә:
"Ҽнак зны Едуард Бебиа [ахореограф ду, абалетмеистер, Аԥсны жәлар рартист, Акультпросветучилишье аиҳабыс иҟаз] ус сеиҳәеит: "Роза, ари бызҿу аԥеиԥш бзиа змоу акоуп, афилармониа ашҟа ииагазар еиҳа еиӷьхоит", — ҳәа. Усҟантәи акультура аминистр Алықьса Хәыта-иԥа Аргәын афилармониа анапхгара ааԥхьара риҭан, ҳансамбль иазирӡырҩит, даара иргәаԥхеит, иара убас афилармониахь ииаргеит. Аҵараиурҭаҟны аҷкәынцәагьы алан, аха аминистр ус сеиҳәеит: "Аҭыԥҳацәа рхала иаанҳажьп, ансамбль "Гәында" ахьӡаҳҵап, Нарҭаа раҳәшьа ԥшӡа лыхьӡ шәыхьӡзааит!" Саргьы сақәшаҳаҭхеит, лыхьӡ ҳмырԥхашьааит сҳәеит".
Доуҳала, ламысла згәы ҭәу, зус агәра зго анҵыра иоуеит. Аибашьра ашьҭахь ансамбль ҿыц ишеидкылатәхазгьы, гәкажьра ҟамҵакәа ауадаҩрақәа зегьы дыриааит. Лбаҩхатәра амҵәыжәҩа иҵаку ансамбль "Гәында" 45 шықәса ахыҵуеит, гәыкала ирыдаҳныҳәалоит. Ҽаангьы, цахәгьы, цабжьгьы ԥшӡала инеилааит! Аԥшӡаразы дара ирбап, жәра рықәӡам.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍18
Ахьыуардын
Аҟьаԥ-ҟьаԥ (трещотка) – еиуеиԥшым ажәларқәа иныҟәырго ижәытәӡатәу арҳәага, аԥсуаа ҳҿы акәашареи ашәаҳәареи рыҿиара ицәырнагеит, аритм ахҵареи аинҟьара афункциеи нанагӡоит, даҽакала ус иагьашьҭоуп "аинҟьага" ҳәа. Амузыкаҭҵааҩы Инна Аҳашԥҳа иҳаҩсыз ашәышықәса…
🥢 Аԥсуа хәыҷқәа аџьықәреи ахәҵәы иалхынгьы аҟьаԥ-ҟьаԥқәа ҟарҵон хәмаргас. Аҟаҵара зынӡа имариан: аџьықәреи ахәҵәы аҟәартәрақәа ҩба ааныжьны, ахԥатәи инаҵакны ихырҵәон, аҟәартәра ахьамам аҵыхәала ҩыџьара-хыџьара идыршьон, нас ахы кны ианырҟьалак ҟьарԥ-ҟьарԥ ҳәа абжьы аргон.
🌰 Ажәытә аинҟьагақәас ахархәара рыман иара убас араса кылҵәеи акакан кылҵәеи: ҩ-каканк, ма ҩ-расацк арахәыц ркылданы еиқәуҳәалоит, нас иааиларшаны ирххо-ирдо дара-дара еинуҟьоит.
Убас, авибрациатә бжьы узҭо арҳәаганы ишнеиуаз хәыҷы хәмаргас иҟалеит аӷырӷы́н // авырвы́н // авырвы́р (волчок; юла из скорлупы грецкого ореха). Аӷырӷын аҟаҵаразы арасац хыџьара икылуҵәоит, арахәыц кылданы еиқәуҳәалоит. Иазырҳәо инапқәа наҟ-ааҟ абри арахәыц ибжьакны ицнапык ааргьежьуа, арахәыц еикәиршоит. Нас инапқәа ааиҵыхуа-иааиҵагало, арахәыц рххо-иркәадо арасац иргьежьуеит. Арасац убри аан "ӷырр-вырр" аҳәоит.
Ахыҵхырҭа: Инна Аҳашԥҳа "Ҭаҳәҳәарылеи еинҟьарылеи аԥсуаа иадырҳәо аинструментқәа"
NB: Абас ажьжьагақәа ыҟан ахәыҷқәа рзы, ахәарҭарагьы рылан. Иахьа ишеилкаау ала, ахәыҷы инапы, инацәкьарақәа аус дзыруа ахәмаргақәеи (на развитие мелкой моторики и сенсорики), аҿырпын еиԥш иҟоу аҭаҭәҳәагақәеи иеизҳаразы, ицқьаны ацәажәара иалагаразы даара изеиӷьуп.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
🌰 Ажәытә аинҟьагақәас ахархәара рыман иара убас араса кылҵәеи акакан кылҵәеи: ҩ-каканк, ма ҩ-расацк арахәыц ркылданы еиқәуҳәалоит, нас иааиларшаны ирххо-ирдо дара-дара еинуҟьоит.
Убас, авибрациатә бжьы узҭо арҳәаганы ишнеиуаз хәыҷы хәмаргас иҟалеит аӷырӷы́н // авырвы́н // авырвы́р (волчок; юла из скорлупы грецкого ореха). Аӷырӷын аҟаҵаразы арасац хыџьара икылуҵәоит, арахәыц кылданы еиқәуҳәалоит. Иазырҳәо инапқәа наҟ-ааҟ абри арахәыц ибжьакны ицнапык ааргьежьуа, арахәыц еикәиршоит. Нас инапқәа ааиҵыхуа-иааиҵагало, арахәыц рххо-иркәадо арасац иргьежьуеит. Арасац убри аан "ӷырр-вырр" аҳәоит.
Ахыҵхырҭа: Инна Аҳашԥҳа "Ҭаҳәҳәарылеи еинҟьарылеи аԥсуаа иадырҳәо аинструментқәа"
NB: Абас ажьжьагақәа ыҟан ахәыҷқәа рзы, ахәарҭарагьы рылан. Иахьа ишеилкаау ала, ахәыҷы инапы, инацәкьарақәа аус дзыруа ахәмаргақәеи (на развитие мелкой моторики и сенсорики), аҿырпын еиԥш иҟоу аҭаҭәҳәагақәеи иеизҳаразы, ицқьаны ацәажәара иалагаразы даара изеиӷьуп.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍14❤4❤🔥3
• Ахшыҩ ахьыҟоу апатугьы ыҟоуп.
• Аҟәыш дагьууандаз дагьуаӷандаз.
• Акрыздыруа ила уафааит (уеиқәирхоит).
• Ауаҩ ҟәыш узқәа дкыдзаргьы дхьанҭаӡам.
• Даназгәаҟуа аамҭазоуп аҟәыш аҟәышра зиҭаху.
• Ахшыҩда дууазар аҵкыс, ахшыҩ змоу дуаӷазар еиӷьуп.
• Ауаҩ ҟәыш агәыр аҵа дкылсуеит.
• Аҟәыш ацҳа иԥшаанӡа агаӡа дықәсуангьы ҟалахьеит.
• Аҟәыш ашә дшашьҭаз агаӡа диасит.
• Аӡәы атәым еибашьраҿы дуаҩдыруп ҳәа.
• Гаӡеи ҟәыши зеибадыруам.
• Ауаҩ ҟәыш дзықәшәо ихы анираалоит.
• Агаӡа аисра дшаламгьы далахоит, аҟәыш дшалоугьы далсуеит.
• Аиҳабы мхәыц ижәлар ҭаирхоит.
• Абзамыҟә зегьы идыруа џьишьоит.
• Ашышкамси ашьхеи русура дазхәыцыр абзамыҟәгьы ахшыҩ инарҵоит.
• Аӡәы идырра ԥасахоит, егьи идырра хьшәахоит.
#ажәаԥҟақәа
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍13❤3💯3
Ахьыуардын
Аԥсҭазаара узышьцылаз угәы уҽанӡамкәа хагәха ианцо иузыхьчаз, иузеиқәырхаз зегьы маакырас иуоуеит, агәыӷра ду унаҭоит. Убас агәышьҭыхратә мчы аман тҟәарчалаа аԥышәара хьанҭа ианҭагыла аҭыҵра иаҟәымҵыз агазеҭ "Ткварчельский горняк". Иара ахаҭагьы Аџьынџьтәылатә…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Аҭоурыхҭҵааҩ Аслан Аҩӡба тҟәарчалаа рфырхаҵара иазкны
🔗 Гәдоуҭеи Тҟәарчали ақалақь-фырхаҵа ҳәа ахьӡ рыхҵоуижьҭеи сынтәа 15 шықәса ҵит
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
🔗 Гәдоуҭеи Тҟәарчали ақалақь-фырхаҵа ҳәа ахьӡ рыхҵоуижьҭеи сынтәа 15 шықәса ҵит
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍14❤5🔥2
Аԥсуаа иахьатәи абокс иазааигәоу аспорт хкы рыман, а́дық ахьӡын (адықҳәа акшара аҟынтә). Аманшәалара узаазго ритуалтә хәмаррас иахәаԥшуан, аха амҩаԥгашьа ахаҭа абокс аԥҟарақәа угәаланаршәоит. Инарҭбааны дазааҭгылеит Цира Габниа лышәҟәы "Амифи аритуали" аҟны, ҳаргьы уи хыҵхырҭас иҳауит.
Ари ахәмарра мҩаԥыргон шьхацан. Қыҭа-қыҭала рырахә рыманы дасу рышьхақәа ианырхылалак, рҭыԥқәа рҿы ианаагылалак, ахьшьцәа еиҭанеиааиуан, еиҿцаауан, убасҟан аицлабрақәеи аиқәԥарақәеи еиҿыркаауан. Ашьац уарҳалшәа изқәиаауаз дәҟьаҟьарак аалхны, иаакәыршаны ахаҳә дуқәа шьҭаҵаны итәон ахәаԥшцәа.
Идыреиқәԥоз зымч ҭоу, зыкапан еиҟароу аҿар ракәын. Аицлабрахь инеиуаз анапҭарԥақәа рҭахын, урҭ рхала ирӡахуан аӡыс ма асыс ацәа иалхны, рнапы иамшьырц аҩнуҵҟа ашьабсҭа ахәыжә, ма аҵыҭәа рҩа ҭарӡахуан. Ацәа арҟәымшәышәразы ашәарах ршьахәар ашша ахьыршьуан. Ианыкшо иахыҩрны икамҳарц, ааҷа шашәақәа ҿаҳәагас ирыҵырдон.
Адық аԥҟара хада – аӡара алахыс акшара ҟалаӡом, уи еилазгаз ԥхьаӡарак изагдырхон. Ӡбаҩцәас иҟан реиҳа иахьубарҭоу аҭыԥ аҿы идыртәоз абыргцәа. Аиндаҭлара хә-напыкны ицон. Ааха узыҟамҵакәа баша унапы уҟьацыԥхьаӡа хаҳә сса шкәакәак урҭон, хә-хаҳәык зауз даҵахеит ҳәа ԥхьаӡан.
"Раундк" иазыԥҵәоу аамҭагьы агәаҭашьа аман. Заа аџьмацәа рҩаны, ааҷала ирхәаны аӡы ҭарҭәон, кәаԥ-кәаԥҳәа цәыкәбарла икылсны ицаратәы џьара ихыршьуан. Абас хмаҷырк аӡы нҭыкәкәа ицаанӡа идыреисуан, аӡы анаанҵәалак бреик-таим ҟалон, рыԥсы ддыршьон, нас еиҭаҭарҭәон.
Адықҳәа изысыз ишьапы дықәҟьаны дкаҳар, дгылаанӡа изыԥшуан, иԥсы еилахәазар асыԥса-ӡы иҿарҟьон далырхырц. Руаӡәк инапы, ма ишьапы хәжәар ақәԥара ааныркылон, аиааира згаз ҳәа уаҩ далыркаауамызт. Изымгылаз, ма "уаҳа исылшом" зҳәаз даҵахеит ҳәа ԥхьаӡан.
Аиааира згаз ҳамҭас ирҭон аџьмашьтәа, ма ауасашьтәа, ҳаҭак азна ачаҩыр, ашәха еилаҵа дуқәа хәба. Аҳамҭа аасҭагьы еиҳаз – ахьӡ-аԥшеи ашьха амшреи иоуан.
📖
Ааҷа́ – ремень особой выделки из козьей шкуры
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Ари ахәмарра мҩаԥыргон шьхацан. Қыҭа-қыҭала рырахә рыманы дасу рышьхақәа ианырхылалак, рҭыԥқәа рҿы ианаагылалак, ахьшьцәа еиҭанеиааиуан, еиҿцаауан, убасҟан аицлабрақәеи аиқәԥарақәеи еиҿыркаауан. Ашьац уарҳалшәа изқәиаауаз дәҟьаҟьарак аалхны, иаакәыршаны ахаҳә дуқәа шьҭаҵаны итәон ахәаԥшцәа.
Идыреиқәԥоз зымч ҭоу, зыкапан еиҟароу аҿар ракәын. Аицлабрахь инеиуаз анапҭарԥақәа рҭахын, урҭ рхала ирӡахуан аӡыс ма асыс ацәа иалхны, рнапы иамшьырц аҩнуҵҟа ашьабсҭа ахәыжә, ма аҵыҭәа рҩа ҭарӡахуан. Ацәа арҟәымшәышәразы ашәарах ршьахәар ашша ахьыршьуан. Ианыкшо иахыҩрны икамҳарц, ааҷа шашәақәа ҿаҳәагас ирыҵырдон.
Адық аԥҟара хада – аӡара алахыс акшара ҟалаӡом, уи еилазгаз ԥхьаӡарак изагдырхон. Ӡбаҩцәас иҟан реиҳа иахьубарҭоу аҭыԥ аҿы идыртәоз абыргцәа. Аиндаҭлара хә-напыкны ицон. Ааха узыҟамҵакәа баша унапы уҟьацыԥхьаӡа хаҳә сса шкәакәак урҭон, хә-хаҳәык зауз даҵахеит ҳәа ԥхьаӡан.
"Раундк" иазыԥҵәоу аамҭагьы агәаҭашьа аман. Заа аџьмацәа рҩаны, ааҷала ирхәаны аӡы ҭарҭәон, кәаԥ-кәаԥҳәа цәыкәбарла икылсны ицаратәы џьара ихыршьуан. Абас хмаҷырк аӡы нҭыкәкәа ицаанӡа идыреисуан, аӡы анаанҵәалак бреик-таим ҟалон, рыԥсы ддыршьон, нас еиҭаҭарҭәон.
Адықҳәа изысыз ишьапы дықәҟьаны дкаҳар, дгылаанӡа изыԥшуан, иԥсы еилахәазар асыԥса-ӡы иҿарҟьон далырхырц. Руаӡәк инапы, ма ишьапы хәжәар ақәԥара ааныркылон, аиааира згаз ҳәа уаҩ далыркаауамызт. Изымгылаз, ма "уаҳа исылшом" зҳәаз даҵахеит ҳәа ԥхьаӡан.
Аиааира згаз ҳамҭас ирҭон аџьмашьтәа, ма ауасашьтәа, ҳаҭак азна ачаҩыр, ашәха еилаҵа дуқәа хәба. Аҳамҭа аасҭагьы еиҳаз – ахьӡ-аԥшеи ашьха амшреи иоуан.
Ааҷа́ – ремень особой выделки из козьей шкуры
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍18❤5
Ахьыуардын
Аԥсуаа иахьатәи абокс иазааигәоу аспорт хкы рыман, а́дық ахьӡын (адықҳәа акшара аҟынтә). Аманшәалара узаазго ритуалтә хәмаррас иахәаԥшуан, аха амҩаԥгашьа ахаҭа абокс аԥҟарақәа угәаланаршәоит. Инарҭбааны дазааҭгылеит Цира Габниа лышәҟәы "Амифи аритуали" аҟны…
Адық ақәԥаҩцәа рыкапанра шымҩаԥысуазгьы даара аинтерес аҵоуп. Аԥсны ашьхарахь аҵааҵлақәа ирызҳауеит, убри капангас ирыман.
Ишәпацәам махәык аалхны аиндаҭлара иалахәыз аӡәаӡәала иахьындырҳалон, шаҟа идырхәаз гәарҭон. Ирхәаз амахәи адгьыли ирыбжьоу зларшәоз алаба ҷыда рыман (ишшәырӡа, аха имтыруа). Ақәԥаҩ амахә анааирхәалак, ашәаҩы илабашьа иманы днеиуан, иҿаҟәон. Зҿаҟәарақәа еизааигәахаз рыкапан еиҟароуп ҳәа азгәарҭон.
🌿 Аҵааҵла (береза Литвинова) – Кавказ ада џьаргьы иазҳауам, Урыстәыла Ашәҟәы ҟаԥшь иҭагалоуп. Аԥшаӷьи асыԥсақәеи рымшала бжеиҳан ихәа-хәаны иазҳауеит, асахьа џьашьахәқәа шьҭнахуеит.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Ишәпацәам махәык аалхны аиндаҭлара иалахәыз аӡәаӡәала иахьындырҳалон, шаҟа идырхәаз гәарҭон. Ирхәаз амахәи адгьыли ирыбжьоу зларшәоз алаба ҷыда рыман (ишшәырӡа, аха имтыруа). Ақәԥаҩ амахә анааирхәалак, ашәаҩы илабашьа иманы днеиуан, иҿаҟәон. Зҿаҟәарақәа еизааигәахаз рыкапан еиҟароуп ҳәа азгәарҭон.
🌿 Аҵааҵла (береза Литвинова) – Кавказ ада џьаргьы иазҳауам, Урыстәыла Ашәҟәы ҟаԥшь иҭагалоуп. Аԥшаӷьи асыԥсақәеи рымшала бжеиҳан ихәа-хәаны иазҳауеит, асахьа џьашьахәқәа шьҭнахуеит.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍14❤6
Ахьыуардын
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Енвер Бзагәа аиааира ганы сыҩныҟа ҳәа Аԥсныҟа дааит!
Аҿари аспорти русқәа рзы аҳәынҭқарратә еилакы аҳәааҿы иԥылара еиҿыркааит шәаҳәарыла-кәашарыла. Ихаҭагьы дықәԥраа, ишьхәа ықәмырсӡакәа ԥсыуала дкәашеит. Изнаало ҳәа иҟами. Аҿар гәазырҳага, Анцәа анагӡара риҭааит!
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аҿари аспорти русқәа рзы аҳәынҭқарратә еилакы аҳәааҿы иԥылара еиҿыркааит шәаҳәарыла-кәашарыла. Ихаҭагьы дықәԥраа, ишьхәа ықәмырсӡакәа ԥсыуала дкәашеит. Изнаало ҳәа иҟами. Аҿар гәазырҳага, Анцәа анагӡара риҭааит!
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍20❤9❤🔥3
Аветеран Алықьса Шьониа ҳаниҿцәажәоз, ианашьоу аҳәынҭқарратә ҳамҭақәа реиқәыԥхьаӡара даламгакәа длафны иҳәеит: "Дад, урҭ рхыԥхьаӡара сгәалашәом, калаҭк азна ыҟоуп, – ҳәа, нас иациҵеит – абарҭ аҳамҭақәа зегь раасҭа сгәы аладууп Аԥсны жәлар рџьынџьтәылатә еибашьра ашьҭахь Аԥсны раԥхьатәи ахада Владислав Арӡынба иусԥҟала исанашьоу "Агәымшәаразы амедал".
Ҩ-еибашьрак зхызгаз ауаҩы, зхы-зыԥсы иамеигӡакәа аӷа иҿагылаз, аҭынч аамҭазгьы зџьабаақәа рацәоу, Ахьӡ-Аԥша аорден занашьоу Алықьса Шьониа изшаз алахьынҵала 101 шықәса ниҵын ари адунеи аанижьит. Иԥсаҭа лашазааит Аиааира ду ҳзаазгаз, ахақәиҭра иазықәԥоз ахаҵа! Ԥсра зқәым ахьӡ зчаԥаз дреиуоуп.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Ҩ-еибашьрак зхызгаз ауаҩы, зхы-зыԥсы иамеигӡакәа аӷа иҿагылаз, аҭынч аамҭазгьы зџьабаақәа рацәоу, Ахьӡ-Аԥша аорден занашьоу Алықьса Шьониа изшаз алахьынҵала 101 шықәса ниҵын ари адунеи аанижьит. Иԥсаҭа лашазааит Аиааира ду ҳзаазгаз, ахақәиҭра иазықәԥоз ахаҵа! Ԥсра зқәым ахьӡ зчаԥаз дреиуоуп.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🙏13👍5❤3
Аџьа зҩыда уаҩ дааӡоит
"Ауаҩы маха-шьахала дыӷәӷәазароуп, деилҟьа-еилӷәыцәӡа дыҟазароуп, дызҩыдазароуп. Убри азы иаҭахуп ауаҩы ибаҩ зырҵәуа, алаӡара иман дҟазҵо, аха дыхәжәаны дзымшьуа аџьа. Аџьа аханатә иаӡрыжәыз, иааӡаз дызҩыдахоит, игәеилгарагьы бзиахоит, иибо-иаҳауа гәникылоит, ииашан еилирго дҟалоит.
Дад, сара санахьӡа, абыржә узаҟароу санаҟараз аамҭазы, усҟан уажә ҳазну ашәышықәсагьы мгылацызт, иабатәиу зыӡбахә сымоу, аԥсуаа маха-шьахала иӷәӷәан, рҭеиҭԥш – ауаа нарҳақәа, рыжәҩахырқәа ԥҽаҽаӡа, рӡара аҵиар икылуршәарын, рылақәа ҭыԥхаауа, амца рҿықәыҳәҳә иҟан".
Азеижәтәи ашәышықәса иахааныз, 120 шықәса нызҵыз Мықәтәи абырг Аҩӡы Кадыр иажәақәа
Руслан Қапба ишәҟәы "Аамҭеикәшара зегь азылагом" аҟынтә
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
"Ауаҩы маха-шьахала дыӷәӷәазароуп, деилҟьа-еилӷәыцәӡа дыҟазароуп, дызҩыдазароуп. Убри азы иаҭахуп ауаҩы ибаҩ зырҵәуа, алаӡара иман дҟазҵо, аха дыхәжәаны дзымшьуа аџьа. Аџьа аханатә иаӡрыжәыз, иааӡаз дызҩыдахоит, игәеилгарагьы бзиахоит, иибо-иаҳауа гәникылоит, ииашан еилирго дҟалоит.
Дад, сара санахьӡа, абыржә узаҟароу санаҟараз аамҭазы, усҟан уажә ҳазну ашәышықәсагьы мгылацызт, иабатәиу зыӡбахә сымоу, аԥсуаа маха-шьахала иӷәӷәан, рҭеиҭԥш – ауаа нарҳақәа, рыжәҩахырқәа ԥҽаҽаӡа, рӡара аҵиар икылуршәарын, рылақәа ҭыԥхаауа, амца рҿықәыҳәҳә иҟан".
Азеижәтәи ашәышықәса иахааныз, 120 шықәса нызҵыз Мықәтәи абырг Аҩӡы Кадыр иажәақәа
Руслан Қапба ишәҟәы "Аамҭеикәшара зегь азылагом" аҟынтә
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍11❤5❤🔥2
Ԥхынҷкәын 23, 1903 шықәсазы Жәандрыԥшь ақыҭан диит иналукааша аҳәынҭқарратә, ауаажәларратә усзуҩ Анатоли Аҩардан (120 ш.*).
Анатоли Аҩардан Аҟәатәи арҵаҩратә семинариа далгеит, апартиаҿы аҭакԥхықәра зцу амаҵурақәа ааникылон. 1930 шықәсазы иҵара иациҵарц Москваҟа дрышьҭит, Ааглыхратә академиа аенергетикатә факультет дҭалеит. Аҵыхәтәантәи акурс аҿы дыштәаз Аԥсныҟа даарышьҭуеит, Бзыԥтәи абнакомбинат аиҳабыс дарҭоит. Иахьа Риҵаҟа ҳазго амҩаду иара инапхгарала ичаԥан, Пицунда аӡбаарақәа ҭарбаан, убас иҵегь акрызҵазкуа аргыларатә усурақәа мҩаԥган.
1936 шықәсазы Аҟәа ақалақьтә хеилак (Горсовет) ахантәаҩыс далырхуеит. Иара ихаан иргылан Аиҳабыра рыҩны, асасааирҭа "Абхазия", Арҵаҩратә институт ахыбра, ашколқәа, ахәыҷбаҳчақәа, аҩнқәа, аихамҩа, апаркқәа, амҩадуқәа уҳәа. Асовет Еидгыла акыр далсхьан, Аԥсны ахаҿра арԥшӡаразы иаҭахыз аматериалқәа раагара хаҭала дахылаԥшуан.
Анатоли Аҩардан зыԥсадгьыл ашәҭыкакаҷра, аӷьацара иашьҭаз ҵеи лашан, иажәахәқәа, иқәгыларақәа, икьыԥхьымҭақәа, исаламшәҟәқәа зегьы ирныԥшуеит уи. Истатиақәа руак иахьӡуп "Аҟәа баҳча-қалақьны иҟаҳҵап" ҳәа. Зылаԥшҳәаа ҭбааз, зыуаҩра ҳаракыз, аиашареи ацқьареи ныҟәызгоз иакәын. Дқәыԥшны ажәеинраалақәагьы иҩуан, 1919-1920 шш. рзы иҭыҵуаз агазеҭ "Аԥсны" адаҟьақәа ирнуп.
Ас иҟаз арепрессиа ашықәс еиқәаҵәақәа раан аԥхьаӡа иргыланы иаԥырырхуан. 1937 шықәса цәыббрамзазы дҭаркуеит, Нестор Лакәаба имҩаԥигоз "аконтрреволиуциатә усура далахәын" ҳәа ахара идҵаны ддырӡуеит, 35 шықәса дырҭагылан.
Даныргоз иԥҳа хәыҷы Ирина жәымыз лхыҵуан. Иара иааишьҭарххны иԥҳәысгьы дҭаркит, аха деиқәхеит, хәышықәса Сибра илыхганы дааит. Аби ани ирызку аԥҳа лгәалашәарақәа шәрыԥхьар шәылшоит абра>>
*Ирина Ҩарданԥҳа лаб изку лышәҟәаҿы (Дочь за отца отвечает, 2018) даниз арыцхәс иалырбоит ԥхынҷкәын 25, 1905 шықәса.
Асахьаҿы: Анатоли Аҩардан иԥшәмаԥҳәыс Вероникеи иареи, аҭаацәара рархив аҟынтә
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Анатоли Аҩардан Аҟәатәи арҵаҩратә семинариа далгеит, апартиаҿы аҭакԥхықәра зцу амаҵурақәа ааникылон. 1930 шықәсазы иҵара иациҵарц Москваҟа дрышьҭит, Ааглыхратә академиа аенергетикатә факультет дҭалеит. Аҵыхәтәантәи акурс аҿы дыштәаз Аԥсныҟа даарышьҭуеит, Бзыԥтәи абнакомбинат аиҳабыс дарҭоит. Иахьа Риҵаҟа ҳазго амҩаду иара инапхгарала ичаԥан, Пицунда аӡбаарақәа ҭарбаан, убас иҵегь акрызҵазкуа аргыларатә усурақәа мҩаԥган.
1936 шықәсазы Аҟәа ақалақьтә хеилак (Горсовет) ахантәаҩыс далырхуеит. Иара ихаан иргылан Аиҳабыра рыҩны, асасааирҭа "Абхазия", Арҵаҩратә институт ахыбра, ашколқәа, ахәыҷбаҳчақәа, аҩнқәа, аихамҩа, апаркқәа, амҩадуқәа уҳәа. Асовет Еидгыла акыр далсхьан, Аԥсны ахаҿра арԥшӡаразы иаҭахыз аматериалқәа раагара хаҭала дахылаԥшуан.
Анатоли Аҩардан зыԥсадгьыл ашәҭыкакаҷра, аӷьацара иашьҭаз ҵеи лашан, иажәахәқәа, иқәгыларақәа, икьыԥхьымҭақәа, исаламшәҟәқәа зегьы ирныԥшуеит уи. Истатиақәа руак иахьӡуп "Аҟәа баҳча-қалақьны иҟаҳҵап" ҳәа. Зылаԥшҳәаа ҭбааз, зыуаҩра ҳаракыз, аиашареи ацқьареи ныҟәызгоз иакәын. Дқәыԥшны ажәеинраалақәагьы иҩуан, 1919-1920 шш. рзы иҭыҵуаз агазеҭ "Аԥсны" адаҟьақәа ирнуп.
Ас иҟаз арепрессиа ашықәс еиқәаҵәақәа раан аԥхьаӡа иргыланы иаԥырырхуан. 1937 шықәса цәыббрамзазы дҭаркуеит, Нестор Лакәаба имҩаԥигоз "аконтрреволиуциатә усура далахәын" ҳәа ахара идҵаны ддырӡуеит, 35 шықәса дырҭагылан.
Даныргоз иԥҳа хәыҷы Ирина жәымыз лхыҵуан. Иара иааишьҭарххны иԥҳәысгьы дҭаркит, аха деиқәхеит, хәышықәса Сибра илыхганы дааит. Аби ани ирызку аԥҳа лгәалашәарақәа шәрыԥхьар шәылшоит абра>>
*Ирина Ҩарданԥҳа лаб изку лышәҟәаҿы (Дочь за отца отвечает, 2018) даниз арыцхәс иалырбоит ԥхынҷкәын 25, 1905 шықәса.
Асахьаҿы: Анатоли Аҩардан иԥшәмаԥҳәыс Вероникеи иареи, аҭаацәара рархив аҟынтә
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍11❤4
🧩 Ажәахырҿиаара
❄️ Ӷыҵы́мзаԥ – декабрь
Ԥхынҷкәын ахьӡқәа ируакуп, ианиҵеит Омар Беигәаа, (иҭабуп ҳәа иаҳҳәоит иҳаҵазҳәаз ҳаԥхьаҩ). Ԥшь-шьаҭак реилаларала ишьақәгылоу ажәоуп: ӷы-ҵы-мза-ԥ = аӷыҵалара амза (первый зимний месяц, букв.: "месяц вступления в зимний период").
Аӷыҵалара (аӷыҵсра, аӷыҵгара) ажәагьы еиҿышәшәоит аӷ (крупный град; ненастье) аҵалара ҳәа. Иҟалап, ари ажәа аниуаз ажәытә аамҭақәа рзы аҳауа ҭагылазаашьа зеиԥшраз ала, ас-ԥал аиҳа ас-иӷ ауазҭгьы.
Иаҳԥылоит аӡын иадҳәалоу егьырҭ ажәақәа рҿгьы: аӷырӡы́хь (морозный), аӷырҷы́хь (очень холодный), аӷы́жәара (зимовать в гостях), а́ӷын (зима, абаза бызшәаҿы еиқәхеит), аӷны́жәҩан (зимнее хмурое небо), аӷны́мш (зимний холодный день).
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Ԥхынҷкәын ахьӡқәа ируакуп, ианиҵеит Омар Беигәаа, (иҭабуп ҳәа иаҳҳәоит иҳаҵазҳәаз ҳаԥхьаҩ). Ԥшь-шьаҭак реилаларала ишьақәгылоу ажәоуп: ӷы-ҵы-мза-ԥ = аӷыҵалара амза (первый зимний месяц, букв.: "месяц вступления в зимний период").
Аӷыҵалара (аӷыҵсра, аӷыҵгара) ажәагьы еиҿышәшәоит аӷ (крупный град; ненастье) аҵалара ҳәа. Иҟалап, ари ажәа аниуаз ажәытә аамҭақәа рзы аҳауа ҭагылазаашьа зеиԥшраз ала, ас-ԥал аиҳа ас-иӷ ауазҭгьы.
Иаҳԥылоит аӡын иадҳәалоу егьырҭ ажәақәа рҿгьы: аӷырӡы́хь (морозный), аӷырҷы́хь (очень холодный), аӷы́жәара (зимовать в гостях), а́ӷын (зима, абаза бызшәаҿы еиқәхеит), аӷны́жәҩан (зимнее хмурое небо), аӷны́мш (зимний холодный день).
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍16❤4
Аԥсуа бызшәа заатәи анҵамҭақәа ҟазҵаз ируаӡәку афранцыз дипломат, ашәҟәыҩҩы Жак-Франсуа Гамба́ диит ԥхынҷкәын 25, 1763 шықәсазы (260).
XIX ашәышықәса актәи азбжазы Кавказ ладеи ҩадеи иалсыз аныҟәаҩцәа дыруаӡәкуп. Аԥсны ҩынтә даҭааит — 1822, 1824 шықәсақәа рзы, ҳагәхьаа даганы ҳәа акәым, ихатә усқәа рҵыхәала: Европеи, Урыстәылеи, Азиеи рыбжьара ахәаахәҭратә еимадарақәа рышьақәгылара дашьҭан, Қарҭ консулс дтәан.
Иҭынхеит аинтерес ду зҵоу ахсаалақәа, асахьақәа, атлас. Аԥсынра ду аҩадахьтәи аҳәаа Тҟәаԥс аҩахыс, Геленџьик азааигәара иаирбоит, Аԥсынра хәыҷы — Ашәтәылан. Акыр еицакны акәзаргьы, ианиҵеит аԥсуа ҭыԥхьыӡқәа жәпакы, ижәар аҿы иарбоуп аԥсуа ажәақәа хынҩажәаҟа.
Гамба иазгәеиҭоит аԥсуаа ашхәа аҟаҵараҿы ишҟазацәоу, Аҟәа иблала иибаз, 25-ҩык зкуа ашхәа аиҿартәышьагьы ҭихуеит. Иара ихаан Аԥсны иаархәоз тауарқәас иҟан ҟрымтәи аџьыкахыш, иара убас ахи-ахәшәи, иҭҟьоз абџьар, аҟамақәа, асахҭан. Арантә иалганы иргон ашыц; аԥыҭҳәа, ацыӷ, аеш цәақәа (шкуры рыси, куницы и белки); ацәацқьа (пчелиный воск); атәцәа.
Гамба ианҵамҭақәа инҭырҳәцааны дрыхцәажәахьеит абызшәадырҩы, апрофессор Виачеслав Чрыгба. Иара игәаанагарала, аныҟәаҩ информантцәас имазар ауан гәыматәи ацәажәашьа зҿаз аԥсуаа, амҳаџьырра ҟалаанӡа Кәыдри Шыцкәареи рыбжьара ҭырҭәааны инхоз.
Асахьақәа: 1. Аԥсны ахсаала, 2. Аҟәа, 3. Аԥсуаа рышхәа
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
XIX ашәышықәса актәи азбжазы Кавказ ладеи ҩадеи иалсыз аныҟәаҩцәа дыруаӡәкуп. Аԥсны ҩынтә даҭааит — 1822, 1824 шықәсақәа рзы, ҳагәхьаа даганы ҳәа акәым, ихатә усқәа рҵыхәала: Европеи, Урыстәылеи, Азиеи рыбжьара ахәаахәҭратә еимадарақәа рышьақәгылара дашьҭан, Қарҭ консулс дтәан.
Иҭынхеит аинтерес ду зҵоу ахсаалақәа, асахьақәа, атлас. Аԥсынра ду аҩадахьтәи аҳәаа Тҟәаԥс аҩахыс, Геленџьик азааигәара иаирбоит, Аԥсынра хәыҷы — Ашәтәылан. Акыр еицакны акәзаргьы, ианиҵеит аԥсуа ҭыԥхьыӡқәа жәпакы, ижәар аҿы иарбоуп аԥсуа ажәақәа хынҩажәаҟа.
Гамба иазгәеиҭоит аԥсуаа ашхәа аҟаҵараҿы ишҟазацәоу, Аҟәа иблала иибаз, 25-ҩык зкуа ашхәа аиҿартәышьагьы ҭихуеит. Иара ихаан Аԥсны иаархәоз тауарқәас иҟан ҟрымтәи аџьыкахыш, иара убас ахи-ахәшәи, иҭҟьоз абџьар, аҟамақәа, асахҭан. Арантә иалганы иргон ашыц; аԥыҭҳәа, ацыӷ, аеш цәақәа (шкуры рыси, куницы и белки); ацәацқьа (пчелиный воск); атәцәа.
Гамба ианҵамҭақәа инҭырҳәцааны дрыхцәажәахьеит абызшәадырҩы, апрофессор Виачеслав Чрыгба. Иара игәаанагарала, аныҟәаҩ информантцәас имазар ауан гәыматәи ацәажәашьа зҿаз аԥсуаа, амҳаџьырра ҟалаанӡа Кәыдри Шыцкәареи рыбжьара ҭырҭәааны инхоз.
Асахьақәа: 1. Аԥсны ахсаала, 2. Аҟәа, 3. Аԥсуаа рышхәа
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍16
Ахьыуардын
Аԥсуа бызшәа заатәи анҵамҭақәа ҟазҵаз ируаӡәку афранцыз дипломат, ашәҟәыҩҩы Жак-Франсуа Гамба́ диит ԥхынҷкәын 25, 1763 шықәсазы (260). XIX ашәышықәса актәи азбжазы Кавказ ладеи ҩадеи иалсыз аныҟәаҩцәа дыруаӡәкуп. Аԥсны ҩынтә даҭааит — 1822, 1824 шықәсақәа…
Ҩышә шықәса раԥхьа аԥсуа хаҵа (аибашьҩы) иеибыҭашьа шыҟаз узырбо, Гамба инапы иҵыҵыз асахьа.
Имаҭәа-ҩыҭәа: акәымжәы ишәуп, ауапкьаҿ ижәҩахыр иҭарԥоуп, амаҟа имӷоуп, аимаа, аимсы ишьоуп. Аҟама иҟәнуп, аҳазырҭрақәа игәышԥы икыдуп, ашәақь аҭаҳәҭеи иҭаҵаны изқәа икыдуп.
Аҭаҳәҭеи//аҭыҳәҭа (чехол для ружья) хәымсысӡа ашәарах цәа иалхны иҟарҵон, анаӡара қәак-сык алымсырц, абџьар бахҵәаӡа инхарц. Аҭаҳәҭеи ашәақьи аиҵаҵага лабеи ҭан.
Дшеибашьҩу злаадыруа ҷыдароуп ихахәы асашьагьы, ахыцәкәыкәын ықәыргыланы.
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Имаҭәа-ҩыҭәа: акәымжәы ишәуп, ауапкьаҿ ижәҩахыр иҭарԥоуп, амаҟа имӷоуп, аимаа, аимсы ишьоуп. Аҟама иҟәнуп, аҳазырҭрақәа игәышԥы икыдуп, ашәақь аҭаҳәҭеи иҭаҵаны изқәа икыдуп.
Аҭаҳәҭеи//аҭыҳәҭа (чехол для ружья) хәымсысӡа ашәарах цәа иалхны иҟарҵон, анаӡара қәак-сык алымсырц, абџьар бахҵәаӡа инхарц. Аҭаҳәҭеи ашәақьи аиҵаҵага лабеи ҭан.
Дшеибашьҩу злаадыруа ҷыдароуп ихахәы асашьагьы, ахыцәкәыкәын ықәыргыланы.
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍20
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Аҭааҩ дзыгны иҟамлац Сергеи Дбар ихьӡ зху Гәдоуҭатәи аҳәынҭқарратә музеи сынтәа даара аус ауит. Ҳажәлар рҭоурых аԥсы ахьҭоу ахәышҭаарақәа ируаку есааира аҽарҭбаауеит. Иахьа иаатит 1937-1940 шықәсқәа рзы харада идырӡыз ргәалашәара азал, иара убас аетнографиатә цәыргақәҵа "Аԥсуаа". Шәкы инареиҳаны афотосахьақәа, асаламшәҟәқәа, аамҭа иаҿахәҳәагоу амаҭәарқәа. Макьанагьы ицәыргам акырӡа еиҳауп...
Аҭыԥ аҟынтә инеиҵыху анҵамҭа шәаԥхьар шәылшоит абра>>
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аҭыԥ аҟынтә инеиҵыху анҵамҭа шәаԥхьар шәылшоит абра>>
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍11
АԤСНЫ
Бзиак дырны цәгьа сҭахым Аԥсназы,
Сааԥсеит ҳәагьы сызтәаӡуам иаразы.
Снапы иалшуа снапы иаҩуеит убри азы.
Сыбз иалшуалагь саанҵасыуам аказы.
Иаразыҳәан сныҳәаҩуп Анцәа иҿы,
Аха сыздырам уи ахьахәа ҳәа ехьазы...
Умшәан, Аԥсны, цәгьа зычҳаз иоуп ирҽхәатәу,
Абзиа бзиа усгьы ибзиоуп зегьы рҿы.
Дырмит Гәлиа, 1920
Абри ажәеинраала ахсаалага ахьӡҵаны агазеҭ "Аԥсны" ианиҵеит, иара ашәагаала ҳаҷкәынцәа макьана егьрымҩыцт, изҭаху изы ҿырԥшыс иҟалааит ҳәа. Дырҵаҩымзи, алитература иаҵагылашаз аҿар абас алагьы иааӡон Дырмит ду. Ҳара уажәы иааҳгеит аҵаказы, маҷк агәкаҳара аныԥшуазаргьы, иаҳәо ыҟоуп, агәыӷра ахьыхәхәоит.
Автортә орфографиа ишаҳнарбо ала, аҩыратә литературатә бызшәа макьана аҽамраӡацызт, ашьақәгылара иаҿын, бзыԥтәи адиалект аҷыдарақәа аныԥшуеит. Шәаԥхьахьазма ари ажәеинраала?
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Бзиак дырны цәгьа сҭахым Аԥсназы,
Сааԥсеит ҳәагьы сызтәаӡуам иаразы.
Снапы иалшуа снапы иаҩуеит убри азы.
Сыбз иалшуалагь саанҵасыуам аказы.
Иаразыҳәан сныҳәаҩуп Анцәа иҿы,
Аха сыздырам уи ахьахәа ҳәа ехьазы...
Умшәан, Аԥсны, цәгьа зычҳаз иоуп ирҽхәатәу,
Абзиа бзиа усгьы ибзиоуп зегьы рҿы.
Дырмит Гәлиа, 1920
Абри ажәеинраала ахсаалага ахьӡҵаны агазеҭ "Аԥсны" ианиҵеит, иара ашәагаала ҳаҷкәынцәа макьана егьрымҩыцт, изҭаху изы ҿырԥшыс иҟалааит ҳәа. Дырҵаҩымзи, алитература иаҵагылашаз аҿар абас алагьы иааӡон Дырмит ду. Ҳара уажәы иааҳгеит аҵаказы, маҷк агәкаҳара аныԥшуазаргьы, иаҳәо ыҟоуп, агәыӷра ахьыхәхәоит.
Автортә орфографиа ишаҳнарбо ала, аҩыратә литературатә бызшәа макьана аҽамраӡацызт, ашьақәгылара иаҿын, бзыԥтәи адиалект аҷыдарақәа аныԥшуеит. Шәаԥхьахьазма ари ажәеинраала?
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥13👍2
Шьыжьи хәылԥази ашәаԥшь иагәылԥхаауа зашәаҳәабжь цәырызго, иблахкыгоу ҵыс хәыҷуп аҳәынҵәра́ԥшь (бз. аҳәынҵәырҟа́ԥшь // саӡ. аҳәынҵәырла́ԥшь) — зарянка (малиновка), букв.: "красная пуговка".
Аҟазшьала рацәак ауаҩы ицәшәом, афатә ианашьҭоу зынӡагьы иааигәара инеиуеит, уи аҟынтә аӡын асқәа анлеилак имаҷымкәа ачалт иаклон. Аҳәынҵәраԥшь аҟармаҵыс иаҵамхо ашәа хаақәа аҳәоит, еиҳарак ааԥынразы уахгьы-ҽынгьы ҿааихак амам.
Ҳаԥсабара илԥраауеит згәышҵа ҟаԥшьу, ма иара ус аҵысхә аԥшь зқәу иҵегь аҵарақәа. Урҭгьы игәыҟаҵагоу ҵәит-ҵәит рымшуп, ахьӡ ԥшӡақәа рхуп:
Аԥраҳәа́ԥшь (аны́цәҵыс) — коноплянка (букв. "красный передник");
Абӷа́ԥшь — горная чечетка (букв. "алая спинка");
Ақәынҵы́саԥшь — чечетка (букв. "красная льняная птичка").
#аԥсаатәқәа
🧡 Ахьыуардын шәақәтәа
Аҟазшьала рацәак ауаҩы ицәшәом, афатә ианашьҭоу зынӡагьы иааигәара инеиуеит, уи аҟынтә аӡын асқәа анлеилак имаҷымкәа ачалт иаклон. Аҳәынҵәраԥшь аҟармаҵыс иаҵамхо ашәа хаақәа аҳәоит, еиҳарак ааԥынразы уахгьы-ҽынгьы ҿааихак амам.
Ҳаԥсабара илԥраауеит згәышҵа ҟаԥшьу, ма иара ус аҵысхә аԥшь зқәу иҵегь аҵарақәа. Урҭгьы игәыҟаҵагоу ҵәит-ҵәит рымшуп, ахьӡ ԥшӡақәа рхуп:
Аԥраҳәа́ԥшь (аны́цәҵыс) — коноплянка (букв. "красный передник");
Абӷа́ԥшь — горная чечетка (букв. "алая спинка");
Ақәынҵы́саԥшь — чечетка (букв. "красная льняная птичка").
#аԥсаатәқәа
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍10❤6