🔵 سایکامیت چیست؟
ما که هستیم و چرا شکل گرفتیم؟

«سایکامیت» از دل یک دغدغه مشترک شکل گرفت:
این‌که چرا علم، با وجود حضور پررنگش در زندگی روزمره ما، اغلب دور از دسترس، پیچیده و حتی بی‌ربط به نظر می‌رسد.

💠 ما جمعی از علاقه‌مندان، پژوهشگران، دانشجویان و کنشگران حوزه علم، فرهنگ و ارتباطات هستیم که باور داریم علم فقط در آزمایشگاه‌ها، مقاله‌ها و کلاس‌های دانشگاهی معنا پیدا نمی‌کند؛
بلکه زمانی زنده است که وارد گفت‌وگوی اجتماعی شود.

سایکامیت تلاشی است برای پل‌زدن میان علم و جامعه.

💬 هدف ما معرفی و بررسی روش‌ها و مدل‌های مختلف ارتباطات علم و فهم این است که این شیوه‌ها چگونه بر رابطه علم و جامعه اثر می‌گذارند.

ما معتقدیم ترویج علم فقط «انتقال اطلاعات» نیست؛
بلکه فرایندی ارتباطی، فرهنگی و اجتماعی است.

📚در سایکامیت تلاش می‌کنیم علم را در متن جامعه ببینیم؛
علمی پرسش‌برانگیز، نقدپذیر و در حال رشد از دل تعامل با مردم.

💡سایکامیت، محفلی است برای گفت‌وگو با دانشمندان و مروجان علم پیرامون ارتباطات علم
و شیوه‌هایی که علم می‌تواند با جامعه با علم رابطه‌ای معنادار، انسانی و زنده برقرار کند.

🔰 نشست‌های «چرا ترویج علم؟» بخشی از همین مسیرند؛
گفت‌وگو با افرادی از حوزه‌های مختلف علمی و میان‌رشته‌ای که تجربه زیسته‌شان نشان می‌دهد علم چگونه می‌تواند با جامعه وارد رابطه‌ای زنده و معنادار شود.

🧐 ما اینجاییم تا بپرسیم، گفت‌وگو کنیم و یاد بگیریم که علم چگونه می‌تواند انسانی‌تر، در دسترس‌تر و اجتماعی‌تر باشد.

📌پس با ما همراه باشید.

🆔: @SciCoMeet

🔵 ارتباطات علم: تعاریف، رویکردها و روندهای معاصر
(با نگاهی به روندهای پژوهشی برجسته در سال ۲۰۲۴)

ارتباطات علم (Science Communication) به مجموعه‌ای از فرایندها، کنش‌ها و راهبردها اشاره دارد که از طریق آن‌ها دانش علمی میان دانشمندان، سیاست‌گذاران، رسانه‌ها و عموم جامعه تولید، منتقل، تفسیر و به بحث گذاشته می‌شود.

🖋️در نگاه‌های اولیه، ارتباطات علم اغلب به‌عنوان فرایندی یک‌سویه تعریف می‌شد؛
انتقال اطلاعات از «دانشمندِ دانا» به «مخاطب ناآگاه».

☄️اما رویکردهای معاصر این تصور را به چالش کشیده‌اند و بر ماهیت تعاملی، اجتماعی و ارتباطات علم تأکید دارند.

در تعاریف جدید، ارتباطات علم فقط انتشار نتایج پژوهشی نیست؛
بلکه شامل:
🔺 گفت‌وگو و مشارکت عمومی
🔺 توجه به ارزش‌ها، قدرت و نابرابری‌ها
🔺 زمینه‌های فرهنگی و سیاسی علم
🔺 نقش رسانه‌ها و فناوری‌های دیجیتال

📎در این معنا، ارتباطات علم بخشی جدایی‌ناپذیر از زیست‌بوم علم در جامعه معاصر است و به‌طور مستقیم با مفاهیمی چون: اعتماد عمومی، سیاست‌گذاری علمی، عدالت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری علمی پیوند دارد.

🆔: @SciCoMeet

📚 منابع:
منبع ۱
منبع ۲

🌐ارتباطات علم در بستر دیجیتال و هوش مصنوعی
تحولات دیجیتال، تعریف ارتباطات علم را به‌طور اساسی دگرگون کرده‌اند.

📱 امروزه پلتفرم‌های دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای هوش مصنوعی، به بازیگران اصلی در زیست‌بوم ارتباطات علم تبدیل شده‌اند. این تحولات فرصت‌هایی برای گسترش دسترسی، شخصی‌سازی محتوا و افزایش مشارکت عمومی فراهم کرده‌اند، اما هم‌زمان چالش‌های اخلاقی جدیدی نیز به وجود آورده‌اند.

📝در مقاله‌ی «Welcome to 2024»، ریدلینگر به‌روشنی نشان می‌دهد که مسائل مربوط به حریم خصوصی داده‌ها، گسترش اطلاعات نادرست، سوگیری‌های الگوریتمی و استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی، اکنون در مرکز توجه پژوهش‌های ارتباطات علم قرار دارند.

💡 از این منظر، ارتباطات علم دیگر صرفاً درباره «چه چیزی گفته می‌شود» نیست، بلکه درباره «چگونه، توسط چه کسی، با چه ابزارهایی و با چه پیامدهایی» نیز است.

🆔:@SciCoMeet
منبع

👥همکاری‌های میان‌رشته‌ای و فرامرزی

🖋️تعریف ارتباطات علم در پایان سال ۲۰۲۴ بیش از هر زمان دیگری با مفهوم همکاری پیوند خورده است. مسائل جهانی نظیر تغییرات اقلیمی، سلامت عمومی یا بحران‌های فناورانه، نیازمند تعامل میان‌رشته‌ای و همکاری‌های فرامرزی هستند.

ارتباطات علم در این چارچوب، به‌عنوان پلی میان پژوهش و عمل، و میان دانش تخصصی و تصمیم‌گیری اجتماعی عمل می‌کند.

🔺ریدلینگر تأکید می‌کند که یکی از روندهای کلیدی سال ۲۰۲۴، تلاش برای تقویت پیوند میان پژوهشگران ارتباطات علم و کنش‌گران این حوزه است. این نگاه، ارتباطات علم را نه یک فعالیت صرفاً نظری، بلکه کنشی کاربردی، مشارکتی و پایدار تعریف می‌کند.

📊در پایان ۲۰۲۴، می‌توان گفت که ارتباطات علم به‌عنوان حوزه‌ای پویا و چندبعدی تعریف می‌شود که در تقاطع علم، جامعه، رسانه، اخلاق و سیاست قرار دارد. ارجاع به مقاله‌ی ریدلینگر در ابتدای سال ۲۰۲4 نشان می‌دهد که روندهای مطرح‌شده در آن، از دسترسی آزاد و شمول اجتماعی گرفته تا اخلاق دیجیتال و همکاری‌های میان‌رشته‌ای، نه‌تنها گذرا نبوده‌اند؛ بلکه به مؤلفه‌های اساسی در تعریف معاصر ارتباطات علم تبدیل شده‌اند.

🆔 @SciCoMeet

منبع

🧠📢 «چرا ترویج علم؟» | اولین نشست از یک مجموعه گفت‌وگومحور

گروه ارتباطات علمِ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات
با همکاری سایکامیت برگزار می‌کند:

🎙  پوریا آزادی
دانش‌آموخته سیستم‌های الکترونیک دیجیتال و پژوهشگر حوزه سیبرنتیک و پیچیدگی

🧬 موضوع نشست:
«چالش‌ها و افق‌های ترویج علم در زیست‌شناسی نظری»

📅 پنج‌شنبه ۴ دی‌ماه ۱۴۰۴
⏰ ساعت ۱۷ تا ۱۹

💻 به‌صورت مجازی | در بستر Google Meet

🔺برای ورود به نشست کلیک کنید.

✨ این نشست مجازی، برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.


🖇️ تلگرام | لینکدین

🔓ارتباطات علم و دسترسی آزاد به آن
یکی از محورهای اساسی در تعریف امروزی ارتباطات علم، دسترسی آزاد به علم است.

ارتباطات علم تنها زمانی می‌تواند به‌طور مؤثر به منافع عمومی خدمت کند که نتایج پژوهش‌ها فراتر از دیوارهای دانشگاه و نظام‌های بستۀ نشر در دسترس قرار گیرند.
🖼️ در این چارچوب، مدل‌های دسترسی آزاد، به‌ویژه دسترسی آزاد الماسی، به‌عنوان بخشی از زیرساخت ارتباطات علم تلقی می‌شوند؛ زیرا امکان مشارکت بهتر پژوهشگران، ارتباط‌گران علم و مخاطبان عمومی را فراهم می‌کنند.

📋 میشل ریدلینگر در مقالۀ خود در ابتدای سال ۲۰۲۴، با تأکید بر نقش مجله Journal of Science Communication (JCOM) به‌عنوان یک مجله‌ی Diamond Open Access، نشان می‌دهد که چگونه نشر علمی می‌تواند به‌طور فعال در خدمت ارتباطات علم قرار گیرد، بدون آن‌که بار مالی ناعادلانه‌ای بر پژوهشگران یا مخاطبان تحمیل شود.

🎯 این رویکرد، ارتباطات علم را از یک فعالیت جانبی به بخشی ساختاری از فرایند تولید و انتشار دانش تبدیل می‌کند.
تنوع، برابری و شمول در ارتباطات علم
تعریف معاصر ارتباطات علم بدون توجه به مفاهیم تنوع، برابری و شمول (DEI) ناقص خواهد بود.

🆔: @SciCoMeet
منبع

❌۳ ساعت مانده به وبینار...

🧠📢 «چرا ترویج علم؟» | اولین نشست از یک مجموعه گفت‌وگومحور

گروه ارتباطات علمِ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات
با همکاری سایکامیت برگزار می‌کند:

🎙  پوریا آزادی
دانش‌آموخته سیستم‌های الکترونیک دیجیتال و پژوهشگر حوزه سیبرنتیک و پیچیدگی

🧬 موضوع نشست:
«چالش‌ها و افق‌های ترویج علم در زیست‌شناسی نظری»

📅 پنج‌شنبه ۴ دی‌ماه ۱۴۰۴
⏰ ساعت ۱۷ تا ۱۹

💻 به‌صورت مجازی | در بستر Google Meet

🔺برای ورود به نشست کلیک کنید.

✨ این نشست مجازی، برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.


🖇️ تلگرام | لینکدین

🔴هم‌اکنون وبینار «چالش‌ها و افق‌های ترویج علم در زیست‌شناسی نظری» در حال برگزاری‌ است.

🔺برای ورود به نشست کلیک کنید.

✨ این نشست مجازی، برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.


🖇️ تلگرام | لینکدین

🧠📢 «چرا ترویج علم؟» | دومین نشست از یک مجموعه گفت‌وگومحور

گروه ارتباطات علمِ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات
با همکاری سایکامیت برگزار می‌کند:

🎙  علی هادیان
نویسنده و مترجم حوزه علم برای عموم

🧬 موضوع نشست:
«چالش اعتماد در ارتباطات علم»
کدام دسته از دانسته‌هایمان قابل اعتمادند؟
چه می‌دانیم؟ چرا؟

📅 پنج‌شنبه ۱۱ دی‌ماه ۱۴۰۴
⏰ ساعت ۱۷ تا ۱۹

💻 به‌صورت مجازی | در بستر Google Meet

🔺برای ورود به نشست کلیک کنید.

✨ این نشست مجازی، برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.


🖇️ تلگرام | لینکدین

💭 در طی دهه‌های گذشته، گروه‌های مختلفی از جمله دانشمندان، سیاست‌گذاران، روزنامه‌نگاران، متصدیان موزه‌ها و فعالان اجتماعی تلاش کرده‌اند «درک عمومی از علم» را بهبود دهند.

✍🏻 این تلاش‌ها به شکل‌های متنوعی بروز یافته‌اند: از روزنامه‌نگاری علمی و نمایشگاه‌های موزه‌ای گرفته تا برنامه‌های آموزشی اجتماعی، تولیدات رادیویی و تلویزیونی، فعالیت‌های اینترنتی و مشارکت مستقیم خود دانشمندان در ارتباط با عموم مردم.

📖 بااین‌حال، با وجود گستردگی و پویایی این فعالیت‌ها، هنوز روشن نیست که تا چه اندازه موفق بوده‌اند؛ زیرا توافق مشخصی دربارهٔ این‌که «درک عمومیِ بهتر از علم» دقیقاً به چه معناست و چه هدفی را دنبال می‌کند وجود ندارد.

🎓 به همین دلیل، پژوهشگران سال‌هاست بررسی می‌کنند که:
درک عمومی چیست، اهداف واقعی ارتباطات عمومی علم کدام‌اند، چه گروه‌هایی از این فعالیت‌ها بهره‌مند می‌شوند یا کنار گذاشته می‌شوند، و چه محدودیت‌هایی بر این فرایند اثر می‌گذارند.

🔬 اغلب میان اهداف آرمان‌گرایانهٔ آموزشی و اهداف عملی‌تر مانند افزایش بودجهٔ علمی، تغییر سیاست‌ها یا هدایت رفتارهای بهداشتی خاص، تنش وجود دارد.

📌منبع

🌐 تلگرام | لینکدین

🖼️در این چارچوب، لوونشتاین تلاش کرد بدون ارزش داوری نشان دهد که دیدگاه‌های متفاوت نسبت به ارتباطات عمومی علم چگونه به رویکردها، فعالیت‌ها و دستاوردهای متفاوت منجر می‌شوند.

🖇️مدل‌های معرفی‌شده در مقاله
نویسنده چهار مدل اصلیِ ارتباطات عمومی علم و فناوری را معرفی می‌کند:

🔶مدل کمبود (Deficit Model)

🔶مدل زمینه‌ای (Contextual Model)

🔶مدل تخصص مبتنی‌بر تجربه (Lay Expertise Model)

🔶مدل مشارکت عمومی (Public Participation / Public Engagement Model)

در ادامه با بررسی هرکدام از این مدل‌ها، همراه ما باشید‌.


📌منبع

🌐 تلگرام | لینکدین

🔻مدل کمبود (Deficit Model)

🗒️ مدل کمبود از دل جامعهٔ علمی شکل گرفته و بر این فرض استوار است که مشکل اصلی در ارتباط میان علم و عموم مردم، «کمبود دانش علمی» در میان مردم است.

📈 از نگاه این مدل، شهروندان به اندازهٔ کافی با مفاهیم پایه‌ای علمی، فرایند علم، و نهادهای علمی آشنا نیستند و همین ناآگاهی باعث می‌شود از علم حمایت نکنند، به سیاست‌های علمی بدبین باشند، یا تصمیم‌های نادرست بگیرند.

📊 پیمایش‌های ملی، به‌ویژه در ایالات متحده، که نشان می‌دهند درصد کمی از مردم می‌توانند مفاهیم ساده‌ای مانند «مولکول» را تعریف کنند یا درک درستی از تاریخ طبیعی داشته باشند، پشتوانهٔ تجربی این مدل بوده‌اند.

📤 بر اساس این رویکرد، افزایش اطلاعات و آموزش علمی مستقیم، راه‌حل اصلی برای بهبود درک عمومی از علم تلقی می‌شود.

🪧 در این چارچوب، فعالیت‌های ارتباطات عمومی علم عمدتاً به انتقال یک‌سویهٔ اطلاعات از متخصصان به مردم محدود می‌شود:
آموزش رسمی، برنامه‌های ترویج علم، استانداردهای ملی آموزش علوم، و ابتکارهایی با هدف ارتقای «سواد علمی».


📌منبع

🌐 تلگرام | لینکدین

🧠📢 «چرا ترویج علم؟» | دومین نشست از یک مجموعه گفت‌وگومحور

گروه ارتباطات علمِ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات
با همکاری سایکامیت برگزار می‌کند:

🎙  علی هادیان
نویسنده و مترجم حوزه علم برای عموم

🧬 موضوع نشست:
«چالش اعتماد در ارتباطات علم»
کدام دسته از دانسته‌هایمان قابل اعتمادند؟
چه می‌دانیم؟ چرا؟

📅 پنج‌شنبه ۱۱ دی‌ماه ۱۴۰۴
⏰ ساعت ۱۷ تا ۱۹

💻 به‌صورت مجازی | در بستر Google Meet

🔺برای ورود به نشست کلیک کنید.

✨ این نشست مجازی، برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.


🖇️ تلگرام | لینکدین

🔻مدل زمینه‌ای (Contextual Model)

مدل زمینه‌ای در واکنش به محدودیت‌های مدل کمبود شکل گرفت و بر این نکته تأکید می‌کند که افراد دریافت‌کنندگان منفعلِ اطلاعات علمی نیستند.

👥 بر اساس این مدل، مردم اطلاعات علمی را در چارچوب «زمینه»‌های اجتماعی، فرهنگی، روان‌شناختی و تجربیِ پیشین خود تفسیر و پردازش می‌کنند.

🫆 تجربه‌های شخصی، مرحلهٔ زندگی، نوع شخصیت، ارزش‌های فرهنگی، و شرایط اجتماعی‌ای که اطلاعات در آن دریافت می‌شود، همگی بر معنایی که فرد از پیام علمی برداشت می‌کند، اثر می‌گذارند.

🩺 این رویکرد به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند ارتباطات سلامت به‌خوبی توسعه یافته است؛ جایی که مشخص شده اطلاعات یکسان می‌تواند بسته به زمینهٔ دریافت، برداشت‌ها و واکنش‌های بسیار متفاوتی ایجاد کند.

✒️در سطح عملی، مدل زمینه‌ای پیشنهاد می‌کند که پیام‌های علمی باید متناسب با موقعیت‌ها و مخاطبان خاص طراحی شوند؛ یعنی به‌جای انتقال صرفِ اطلاعات، به این توجه شود که علم چگونه می‌تواند برای زندگی واقعی افراد معنادار باشد.

🖇️با‌این‌حال، لوونشتاین نشان می‌دهد که این مدل نیز با انتقادهایی مواجه است. منتقدان استدلال می‌کنند که مدل زمینه‌ای در نهایت همچنان نسخه‌ای پیچیده‌تر از مدل کمبود است، زیرا فرض می‌کند واکنش مردم به علم زمانی «مسئله‌دار» است که با انتظارات متخصصان علمی هم‌خوانی نداشته باشد.

📑 افزون بر این، استفاده از ابزارهای بازاریابی و بخش‌بندی جمعیتی در این مدل، این نگرانی را به‌وجود آورده که هدف ارتباطات علمی، نه «درک»، بلکه «اقناع» یا «واداشتن به پذیرشِ» پیام‌های علمی از پیش‌تعیین‌شده باشد.


📌منبع

🌐 تلگرام | لینکدین

❌⭕۱ ساعت مانده به وبینار .....

🧠📢 «چرا ترویج علم؟» | دومین نشست از یک مجموعه گفت‌وگومحور

گروه ارتباطات علمِ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات
با همکاری سایکامیت برگزار می‌کند:

🎙  علی هادیان
نویسنده و مترجم حوزه علم برای عموم

🧬 موضوع نشست:
«چالش اعتماد در ارتباطات علم»
کدام دسته از دانسته‌هایمان قابل اعتمادند؟
چه می‌دانیم؟ چرا؟

📅 پنج‌شنبه ۱۱ دی‌ماه ۱۴۰۴
⏰ ساعت ۱۷ تا ۱۹

💻 به‌صورت مجازی | در بستر Google Meet

🔺برای ورود به نشست کلیک کنید.

✨ این نشست مجازی، برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.


🖇️ تلگرام | لینکدین

🔴هم‌اکنون وبینار «چالش اعتماد در ارتباطات علم؛ کدام دسته از دانسته‌هایمان قابل اعتمادند؟» در حال برگزاری‌ است.

🔺برای ورود به نشست کلیک کنید.

✨ این نشست مجازی، برای عموم علاقه‌مندان آزاد است.


🖇️ تلگرام | لینکدین

🔻مدل تخصص مبتنی بر تجربه (Lay Expertise Model)

مدل تخصصِ مبتنی بر تجربه، از این فرض آغاز می‌شود که دانش مرتبط با مسائل علمی و فناورانه صرفاً در اختیار دانشمندان و متخصصان رسمی نیست، بلکه در دل تجربه‌های زیستهٔ جوامع محلی نیز شکل می‌گیرد.

🔎 این «دانش عامه» یا دانش محلی، ریشه در تاریخ، فرهنگ، و شرایط واقعی زندگی مردم دارد؛ برای مثال: دانش کشاورزان دربارهٔ زمین و کشت، یا حافظهٔ تاریخی جوامعی که تجربه‌های آسیب‌زایی از علم یا پزشکی داشته‌اند، مانند تأثیر آزمایش‌های سیفلیس تاسکیگی بر اعتماد آمریکایی‌های آفریقایی‌تبار به پزشکی علمی.

📏 این مدل استدلال می‌کند که دانشمندان اغلب نسبت به میزان قطعیت و کفایت دانش خود بیش‌ازحد مطمئن‌اند و در تصمیم‌گیری‌های واقعی، وابستگی‌ها، عدم‌قطعیت‌ها و اطلاعات تکمیلی لازم را دست‌کم می‌گیرند.

🏷️برخلاف مدل زمینه‌ای که ارزش دانش علمی را مفروض می‌گیرد و صرفاً بر نحوهٔ انتقال آن تمرکز دارد، مدل تخصصِ مبتنی بر تجربه، دانش محلی را به‌عنوان شکلی معتبر از تخصص در نظر می‌گیرد که می‌تواند به اندازهٔ دانش فنی برای حل مسائل واقعی اهمیت داشته باشد.

💡از این منظر، ارتباطات عمومی علم باید به گونه‌ای طراحی شوند که دانش و تجربهٔ پیشین جوامع را به رسمیت بشناسند و آن‌ها را وارد فرایند تصمیم‌گیری کنند.

✍🏻با این حال، لوونشتاین اشاره می‌کند که این مدل نیز محل مناقشه است:
◀️منتقدان آن را به «ضدعلم» بودن متهم می‌کنند، زیرا به نظر می‌رسد دانش محلی را بر دانش تولیدشده در نظام علمی مدرن اولویت می‌دهد.

⭕ افزون بر این، روشن نیست که این مدل چگونه می‌تواند به‌طور مستقیم راهنمای فعالیت‌های عملی برای افزایش درک عمومی از مسائل علمی مشخص باشد، هرچند بر اهمیت اعتماد و توانمندسازی جوامع محلی تأکید می‌کند.

📌منبع

👥سایکامیت
🖇️ تلگرام | لینکدین