🖼#تصویر_روز_ناسا

طوفان گسترده‌ای در زحل
منبع تصویر: NASA, JPL, ESA, Cassini Imaging Team, SSI

این طوفان، یکی از بزرگ‌ترین و بادوام‌ترین طوفان‌هایی بود که تاکنون در منظومه‌ی شمسی ثبت شده است. نخستین بار در اواخر سال ۲۰۱۰ مشاهده شد؛ سامانه‌ی ابریِ نمایش‌داده‌شده در نیم‌کره‌ی شمالی زحل، در آغاز از سیاره‌ی زمین نیز بزرگ‌تر بود و به‌زودی سراسر این سیاره را دربر گرفت.

این پدیده نه تنها از زمین، بلکه از فاصله‌ی نزدیک نیز توسط فضاپیمای رباتیک کاسینی که در آن زمان در مدار زحل قرار داشت، رصد شد. تصویر حاضر که در طیف فروسرخ و با رنگ‌های مصنوعی گرفته شده است (در فوریه)، نشان می‌دهد که رنگ‌های نارنجی بیانگر ابرهای عمیق‌تر در جو هستند، در حالی که رنگ‌های روشن‌تر، ابرهای مرتفع‌تر را برجسته می‌سازند.

حلقه‌های زحل به صورت خط باریک آبی در نزدیکی افق دیده می‌شوند، و نوارهای تیره‌ی موج‌دار در تصویر، در واقع سایه‌ی همان حلقه‌ها هستند که بر اثر تابش خورشید از سمت بالا-چپ بر سطح ابرها افتاده‌اند.

این طوفانِ سهمگین، که منشأ انتشار امواج رادیویی ناشی از صاعقه بود، گمان می‌رود با تغییرات فصلی در هنگام آغاز بهار در نیم‌کره‌ی شمالی زحل مرتبط بوده باشد.
پس از بیش از شش ماه فعالیت، این طوفان سیاره را به‌طور کامل درنوردید و سرانجام تلاش کرد دم خود را دربر گیرد — رخدادی شگفت‌انگیز که باعث شد ناگهان فروکش کند و از میان برود.


🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

به مناسبت هفته جهانی فضا هم اکنون پخش زنده ماه و زحل از رصدخانه ماهانی
یکشنبه 13 مهر از 18 تا 19
لینک پخش زنده:
https://b.mahdavi.academy/
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

🖼#تصویر_روز_ناسا


6 اکتبر 2025

دم یونی در حال تغییر دنباله‌دار لمون

اعتبار و حق نشر تصاویر: ویکتور ثابت و جولین دی وینتر

دم یک دنباله‌دار چگونه تغییر می‌کند؟
به دنباله‌دار بستگی دارد. دم یونی دنباله‌دار C/2025 A6 (لمون) به طور قابل توجهی در حال تغییر بوده است، همانطور که در تصویر برجسته که طی شش روز بین 25 سپتامبر و 4 اکتبر (از چپ به راست) از تگزاس، ایالات متحده آمریکا توالی‌یابی شده است، به تفصیل شرح داده شده است. در برخی روزها، دم یونی دنباله‌دار نسبتاً پیچیده‌تر از روزهای دیگر بود. دلایل تغییرات دم شامل سرعت خروج مواد از هسته دنباله‌دار، قدرت و پیچیدگی باد خورشیدی در حال عبور و سرعت چرخش دنباله‌دار است. گاهی اوقات، در طول یک هفته، تفاوت‌های ظاهری حتی ناشی از تغییر زاویه دید از زمین است. به طور کلی، دم یونی یک دنباله‌دار از خورشید دور می‌شود، زیرا گاز خارج شده توسط باد خورشید به بیرون رانده می‌شود. دنباله‌دار لمون هنوز در حال نزدیک شدن و درخشان‌تر شدن است و در ۲۱ اکتبر از نزدیکترین فاصله خود به زمین و در ۸ نوامبر از نزدیکترین فاصله خود به خورشید عبور خواهد کرد.

🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

دوستان ابر ماه امروز رو از دست ندید🔔

عکس ماه امشب :
Supermoon
تاریخ ۱۵ مهر ماه ۱۴۰۴


#supermoon #moon

🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

اولین عکس از رقص کیهانی ۲ سیاه‌چاله منتشر شد🔥

عکس تازه منتشرشده از دو سیاه‌چاله‌ کلان‌جرم نشان می‌دهد که آنها در یک رقص کیهانی درون یک اختروش درخشان به نام «OJ287» واقع در فاصله حدود پنج میلیارد سال نوری از زمین در صورت فلکی «خرچنگ» قفل شده‌اند. اختروش‌ها مناطقی در قلب کهکشان‌ها هستند؛ جایی که شرایط شدید و خشونت‌آمیز اطراف سیاه‌چاله‌های کلان‌جرم به گرم شدن و درخشش گاز و غبار منجر می‌شود.

اگرچه آشکارسازی امواج گرانشی، شواهد غیرمستقیمی را درباره این دو سیاه‌چاله‌ و ادغام نهایی آنها ارائه داده است اما دو سیاه‌چاله OJ287 هرگز به صورت بصری تفکیک نشده بودند زیرا تلسکوپ‌ها وضوح لازم را برای تشخیص دادن آنها از یک نقطه نورانی نداشتند.

ممکن است دو سیاه‌چاله درون اختروش در حال چرخش باشند و هر کدام از مواد اطراف تغذیه کنند. از آن زمان تا به امروز، صدها ستاره‌شناس OJ287 را زیر نظر داشته‌اند تا این نظریه را آزمایش کنند و به دنبال اثبات قطعی این موضوع باشند که دو سیاه‌چاله واقعاً یک قلب کهکشانی مشترک دارند.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

#تصویر_روز_ناسا 🖼
۲۰ اکتبر ۲۰۲۵

یافتن دنباله‌دار لمون

اعتبار و حق نشر تصویر: پتر هورالک / موسسه فیزیک در اوپاوا

امشب، اگر می‌توانید ستاره‌های دب اکبر را ببینید، می‌توانید دنباله‌دار لمون را در آسمان عصرگاهی خود پیدا کنید. پس از غروب آفتاب، به دنبال دنباله‌دار کم‌نور اما گسترده در بالای افق شمال غربی خود باشید -- اما زیر دسته ظرف آشپزخانه آسمانی معروف شمال. دیدن این مهمان منظومه شمسی داخلی از طریق دوربین تلفن همراهتان که در ثبت اشیاء کم‌نور بهتر عمل می‌کند، ممکن است آسان‌تر باشد. در هر صورت، به دنبال یک "ستاره" سبز کدر با یک دم باشید، اگرچه احتمالاً به اندازه این عکس چشمگیر که دو شب پیش بر فراز دریاچه سِک در جمهوری چک گرفته شده، دم بلندی ندارد. عکس‌های اخیر از C/2025 A6 (لمون) اغلب یک دم یونی دقیق و در حال تغییر را نشان می‌دهند که دورتر از آنچه چشم می‌تواند دنبال کند، امتداد یافته است. این دنباله‌دار که به دور خورشید می‌چرخد، اکنون در نزدیکی نزدیکترین فاصله خود به زمین قرار دارد و در اوایل نوامبر از نزدیکترین فاصله خود به خورشید عبور خواهد کرد.

🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

🤔 آیا می‌دانستید در ساختار بزرگ‌مقیاس جهان، ناحیه‌ای تقریباً خالی از کهکشان‌ها و مادهٔ مرئی وجود دارد؟

🕳️ ناحیه‌ای که تقریباً می‌توان گفت هیچ ساختار کهکشانی در آن وجود ندارد — یک خلأ عظیم! به همین دلیل به آن لقب "The Great Nothing" داده‌اند.

🌌 البته اسم رسمی این ناحیه Boötes Void (خلأ بوتیس) است.

📍 این ناحیه در صورت فلکی بوتیس قرار دارد و مرکز آن حدود ۷۰۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد (در حالی که قطر دیسک کهکشان ما تنها ۱۰۰ هزار سال نوری است). قطر این خلأ حدود ۳۳۰ میلیون سال نوری برآورد می‌شود.

🌟 و اما جالب اینجاست که در چنین حجمی، تنها حدود ۶۰ کهکشان پیدا شده است! در حالی که بر اساس چگالی متوسط کهکشانی انتظار می‌رفت حداقل ۲۰۰۰ کهکشان در ناحیه‌ای به این وسعت وجود داشته باشند.

🧩 وجود چنین فضای تقریباً خالی، با ساختار «توری کیهانی» (Cosmic Web) کهکشان‌ها و خوشه‌ها همخوانی دارد. در این چارچوب، کهکشان‌ها در دیواره‌ها و رشته‌ها متمرکز می‌شوند و فضای میانی خلأها را تشکیل می‌دهند.

🧪 بررسی و تحلیل خلأ بوتیس می‌تواند به ما در فهم بهتر ماهیت انرژی تاریک و ماده تاریک کمک کند؛ زیرا در این منطقه چگالی ماده بسیار کم است و بستری مناسب برای تحلیل اثرهای گرانشی فراهم شده است.

💡 نکته جالب اینجاست که اگر ما داخل این ناحیه زندگی می‌کردیم، احتمالاً قرن‌ها طول می‌کشید تا حتی بفهمیم که کهکشان‌های دیگری هم علاوه بر کهکشان ما وجود دارند!

🔭 البته این خلأ بزرگ‌ترین خلأ شناخته‌شده نیست، اما به‌دلیل کروی‌بودن، کشف زودهنگام و چگالی بسیار پایین کهکشان‌ها، از معروف‌ترین خلأهای کیهانی به‌شمار می‌آید.

📊 نام خلأهای کیهانی به‌ترتیب قطر (میلیون سال نوری):

🟢 Sculptor Void ~150
🟢 Local Void ~200
🟢 Draco Void ~250
🟡 Microscopium Void ~300
🟠 Boötes Void ~330
🔵 Northern Local Supervoid ~500
🔴 Eridanus Supervoid ~1,800
🟣 KBC Void ~2,000

💫 شاید روزی همین خلأها کلید درک ما از انرژی تاریک، ماده تاریک و تکامل کیهان باشند.

🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

#تصویر_روز_ناسا🖼

۲۲ اکتبر ۲۰۲۵

دنباله‌دار لمون بر فراز تاتراهای مرتفع

حق نشر تصویر: Tomáš Slovinský و Constantine Themelis

دنباله‌دار لمون در حال نمایش برای دوربین‌های سراسر جهان است. دنباله‌دار خوش‌عکس C/2025 A6 که این هفته از نزدیک‌ترین فاصله به زمین عبور می‌کند، اکنون دو دم بلند را گسترش می‌دهد: یک دم یونی آبی و یک دم غباری سفید. دم یونی توسط باد خورشیدی که همیشه در حال تغییر است، از خورشید دور می‌شود و ساختاری را نشان می‌دهد که توسط میزان گاز خارج شده در هر لحظه نیز ایجاد می‌شود. این دم به دلیل یونیزه شدن توسط نور خورشید پرانرژی، می‌درخشد. دم غباری توسط نور خورشید از دنباله‌دار دور می‌شود و با بازتاب نور خورشید می‌درخشد. تصویر برجسته، ترکیبی بهبود یافته از ۵۰ نوردهی است که همگی دو روز پیش از ملینیتسا، اسلواکی گرفته شده‌اند. کوه‌های پیش‌زمینه، تاتراهای مرتفع هستند که تا حدودی اسلواکی را از لهستان جدا می‌کنند. اگرچه دنباله‌دار لمون در نوردهی‌های طولانی دوربین به بهترین شکل قابل مشاهده است، اما این گوی یخی در حال ریزش، حتی با چشم غیرمسلح در آسمان تاریک غرب پس از غروب آفتاب، در آسمان شمالی به طور کم‌رنگی قابل مشاهده است.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۲۴ اکتبر ۲۰۲۵

زحل در شب

اعتبار تصویر: ناسا، JPL-Caltech، موسسه علوم فضایی، میندوگاس ماسیاسکاس

زحل در آسمان شب زمین درخشان است. نماهای تلسکوپی از این سیاره غول گازی بیرونی و حلقه‌های زیبایش اغلب آن را به ستاره‌ای در مهمانی‌های ستاره‌ای تبدیل می‌کند. اما این نمای خیره‌کننده از حلقه‌های زحل و سمت شب آن از تلسکوپ‌های مجاور سیاره زمین امکان‌پذیر نیست. با نگاه به بیرون از منظومه شمسی داخلی، آنها فقط می‌توانند سمت روز زحل را در معرض دید قرار دهند. در واقع، این تصویر از هلال باریک و روشن زحل با سایه شب که بر روی سیستم حلقه‌ای وسیع و پیچیده آن افتاده است، توسط فضاپیمای کاسینی ثبت شده است. کاسینی، یک فضاپیمای رباتیک از سیاره زمین، به مدت ۱۳ سال در مدار زحل به سر برد تا اینکه در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ برای شیرجه به جو این غول گازی هدایت شد. این موزاییک باشکوه از فریم‌هایی تشکیل شده است که توسط دوربین زاویه باز کاسینی تنها دو روز قبل از شیرجه نهایی بزرگ آن ثبت شده است. شب زحل تا زمانی که یک سفینه فضایی دیگر از زمین تماس نگیرد، دوباره دیده نخواهد شد.

🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۲۹ اکتبر ۲۰۲۵

اشکال غبارآلود سحابی شبح
اعتبار و حق نشر تصویر: کنت وود

آیا به نظر می‌رسد اشکالی از این میدان میان‌ستاره‌ای ستارگان و غبار به سمت شما می‌پرند؟ این پهنه جواهرنشان، پر از ابرهای کم‌نور و منعکس‌کننده نور ستارگان، در طول شب در صورت فلکی سلطنتی قیفاووس شناور است. این شبح‌های شبح‌وار، دور از همسایگی شما در سیاره زمین، در امتداد صفحه کهکشان راه شیری در لبه مجموعه ابر مولکولی شراره قیفاووس در فاصله حدود ۱۲۰۰ سال نوری کمین کرده‌اند. VdB 141 یا Sh2-136 با بیش از دو سال نوری عرض و درخشان‌تر از سایر کایمراهای شبح‌وار، به عنوان سحابی شبح نیز شناخته می‌شود که در وسط تصویر برجسته دیده می‌شود. در داخل سحابی بازتابی، نشانه‌هایی از فروپاشی هسته‌های متراکم در مراحل اولیه تشکیل ستاره وجود دارد.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۳۱ اکتبر ۲۰۲۵

ارواح در ذات‌الکرسی
اعتبار و حق نشر تصویر: الکس رودریگز

هالووین یک تعطیلات نجومی است و به نظر می‌رسد که اشکال شبح‌وار همیشه در آسمان شب سیاره زمین کمین می‌کنند. در واقع، در نزدیکی مرکز این نمای تلسکوپی به سمت صورت فلکی ذات‌الکرسی، این ابرهای میان‌ستاره‌ای جاروب‌شده IC 59 (چپ) و IC 63 در مقیاس کیهانی شبح‌وار به نظر می‌رسند. این ابرها که حدود ۶۰۰ سال نوری از ما فاصله دارند، در واقع شبح نیستند. با این حال، آنها به آرامی در حال ناپدید شدن هستند، تحت تأثیر تابش پرانرژی از ستاره داغ و درخشان گاما ذات‌الکرسی. گاما ذات‌الکرسی، درخشان‌ترین ستاره مایل به آبی در قاب تصویر، از نظر فیزیکی تنها ۳ تا ۴ سال نوری از سحابی‌ها فاصله دارد. IC 63 که کمی به گاما ذات‌الکرسی نزدیک‌تر است، تحت سلطه نور قرمز H-alpha است که از طریق اتم‌های هیدروژن یونیزه شده توسط تابش فرابنفش ستاره داغ و ترکیب مجدد آنها با الکترون‌ها ساطع می‌شود.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc