۲۴ اکتبر ۲۰۲۵

زحل در شب

اعتبار تصویر: ناسا، JPL-Caltech، موسسه علوم فضایی، میندوگاس ماسیاسکاس

زحل در آسمان شب زمین درخشان است. نماهای تلسکوپی از این سیاره غول گازی بیرونی و حلقه‌های زیبایش اغلب آن را به ستاره‌ای در مهمانی‌های ستاره‌ای تبدیل می‌کند. اما این نمای خیره‌کننده از حلقه‌های زحل و سمت شب آن از تلسکوپ‌های مجاور سیاره زمین امکان‌پذیر نیست. با نگاه به بیرون از منظومه شمسی داخلی، آنها فقط می‌توانند سمت روز زحل را در معرض دید قرار دهند. در واقع، این تصویر از هلال باریک و روشن زحل با سایه شب که بر روی سیستم حلقه‌ای وسیع و پیچیده آن افتاده است، توسط فضاپیمای کاسینی ثبت شده است. کاسینی، یک فضاپیمای رباتیک از سیاره زمین، به مدت ۱۳ سال در مدار زحل به سر برد تا اینکه در ۱۵ سپتامبر ۲۰۱۷ برای شیرجه به جو این غول گازی هدایت شد. این موزاییک باشکوه از فریم‌هایی تشکیل شده است که توسط دوربین زاویه باز کاسینی تنها دو روز قبل از شیرجه نهایی بزرگ آن ثبت شده است. شب زحل تا زمانی که یک سفینه فضایی دیگر از زمین تماس نگیرد، دوباره دیده نخواهد شد.

🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۲۹ اکتبر ۲۰۲۵

اشکال غبارآلود سحابی شبح
اعتبار و حق نشر تصویر: کنت وود

آیا به نظر می‌رسد اشکالی از این میدان میان‌ستاره‌ای ستارگان و غبار به سمت شما می‌پرند؟ این پهنه جواهرنشان، پر از ابرهای کم‌نور و منعکس‌کننده نور ستارگان، در طول شب در صورت فلکی سلطنتی قیفاووس شناور است. این شبح‌های شبح‌وار، دور از همسایگی شما در سیاره زمین، در امتداد صفحه کهکشان راه شیری در لبه مجموعه ابر مولکولی شراره قیفاووس در فاصله حدود ۱۲۰۰ سال نوری کمین کرده‌اند. VdB 141 یا Sh2-136 با بیش از دو سال نوری عرض و درخشان‌تر از سایر کایمراهای شبح‌وار، به عنوان سحابی شبح نیز شناخته می‌شود که در وسط تصویر برجسته دیده می‌شود. در داخل سحابی بازتابی، نشانه‌هایی از فروپاشی هسته‌های متراکم در مراحل اولیه تشکیل ستاره وجود دارد.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۳۱ اکتبر ۲۰۲۵

ارواح در ذات‌الکرسی
اعتبار و حق نشر تصویر: الکس رودریگز

هالووین یک تعطیلات نجومی است و به نظر می‌رسد که اشکال شبح‌وار همیشه در آسمان شب سیاره زمین کمین می‌کنند. در واقع، در نزدیکی مرکز این نمای تلسکوپی به سمت صورت فلکی ذات‌الکرسی، این ابرهای میان‌ستاره‌ای جاروب‌شده IC 59 (چپ) و IC 63 در مقیاس کیهانی شبح‌وار به نظر می‌رسند. این ابرها که حدود ۶۰۰ سال نوری از ما فاصله دارند، در واقع شبح نیستند. با این حال، آنها به آرامی در حال ناپدید شدن هستند، تحت تأثیر تابش پرانرژی از ستاره داغ و درخشان گاما ذات‌الکرسی. گاما ذات‌الکرسی، درخشان‌ترین ستاره مایل به آبی در قاب تصویر، از نظر فیزیکی تنها ۳ تا ۴ سال نوری از سحابی‌ها فاصله دارد. IC 63 که کمی به گاما ذات‌الکرسی نزدیک‌تر است، تحت سلطه نور قرمز H-alpha است که از طریق اتم‌های هیدروژن یونیزه شده توسط تابش فرابنفش ستاره داغ و ترکیب مجدد آنها با الکترون‌ها ساطع می‌شود.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۱ نوامبر ۲۰۲۵

خوشه پروین از سیاره زمین
اعتبار تصویر و حق نشر: مکس اینوود

خوشه ستاره‌ای زیبای پروین در آسمان شب زمین می‌درخشد، گروهی فشرده از ستارگان که حدود ۴۰۰ سال نوری از صورت فلکی ثور و بازوی شکارچی کهکشان راه شیری ما فاصله دارند. این تجمع آسمانی قابل توجه که از دوران باستان شناخته شده است، با چشم غیرمسلح نیز قابل مشاهده است. خوشه پروین همچنین در موقعیت مناسبی برای مشاهده از هر دو نیمکره شمالی و جنوبی قرار دارد و در طول قرن‌ها با بسیاری از سنت‌ها و جشن‌های فرهنگی، از جمله جشن هالووین در ربع متقاطع، مرتبط شده است. در اسطوره یونانی، پروین‌ها هفت دختر غول نجومی، اطلس، و پری دریایی، پلیون، بودند. گالیله ابتدا خوشه ستاره‌ای را که از طریق تلسکوپ خود با ستارگانی بسیار کم‌نور که با چشم دیده می‌شدند، ترسیم کرد و چارلز مسیه موقعیت این خوشه را به عنوان چهل و پنجمین ورودی در فهرست معروف خود از اجرام غیر دنباله‌دار ثبت کرد. در این منظره‌ی دل‌انگیز آسمان شب از سیاره‌ی زمین، ستارگان خوشه‌ی پروین در سحابی‌های بازتابی آبی‌رنگ و غبارآلود، بر فراز کوه سفتون، یکی از بلندترین قله‌های نیوزیلند، جای گرفته‌اند.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۲ نوامبر ۲۰۲۵

حلقه نعل اسبی انیشتین از هابل
اعتبار تصویر: ESA/Hubble & NASA

چه چیزی بزرگ و آبی است و می‌تواند خود را به دور یک کهکشان کامل بپیچد؟ سراب لنز گرانشی. در اینجا، گرانش یک کهکشان بیضوی عظیم (کهکشان قرمز درخشان: LRG) نور یک کهکشان آبی بسیار دورتر را به صورت گرانشی منحرف کرده است. به طور معمول، چنین خمیدگی نوری منجر به دو تصویر قابل تشخیص از کهکشان دور می‌شود، اما در اینجا هم‌ترازی لنز آنقدر دقیق است که کهکشان پس‌زمینه به شکل یک نعل اسب -- یک حلقه تقریباً کامل: یک حلقه انیشتین -- تحریف شده است. اگرچه LRG 3-757 در سال ۲۰۰۷ در داده‌های نقشه‌برداری آسمانی دیجیتال اسلون (SDSS) کشف شد، تصویر نشان داده شده در بالا، رصد بعدی است که با دوربین میدان گسترده ۳ تلسکوپ فضایی هابل گرفته شده است. تجزیه و تحلیل اخیر لنز از کهکشان مرکزی نشان می‌دهد که احتمالاً میزبان بزرگترین سیاه‌چاله‌ای است که تاکنون کشف شده است: ۳۶ میلیارد برابر جرم خورشید ما.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

کشف سه سیاره زمین‌سان با دو غروب خورشید دانشمندان را شگفت‌زده کرد

اخترشناسان با استفاده از ماهواره نقشه‌بردار فراخورشیدی گذران (TESS) سه سیاره هم‌اندازه زمین را کشف کرده‌اند که به دور ستارگانی دوقلو در منظومه TOI-2267 می‌چرخند.

سیارات کشف‌شده احتمالاً دو غروب خورشید را به‌طور همزمان تجربه می‌کنند؛ زیرا هر کدام از ستارگان آن‌ها به‌طور مستقل از دیگری غروب می‌کند. این ویژگی، منظره‌ای مشابه با صحنه‌های معروف فیلم «جنگ ستارگان» را به یاد می‌آورد؛ جایی که لوک اسکای واکر، قهرمان داستان به دو ستاره در آسمان سیاره‌اش نگاه می‌کرد.

منظومه TOI-2267 که حدود ۱۹۰ سال نوری از زمین فاصله دارد، به عنوان یک منظومه «دوگانه فشرده» شناخته می‌شود. در این منظومه، دو ستاره در فاصله‌ای بسیار نزدیک از یکدیگر می‌چرخند و این نزدیکی باید طبق مدل‌های قبلی باعث ایجاد بی‌ثباتی گرانشی می‌شد؛ به‌طوری که هیچ سیاره‌ای نمی‌توانست در آن شکل بگیرد. بااین‌حال، وجود سیارات در این منظومه نشان می‌دهد که برخلاف انتظار، این نوع محیط می‌تواند شرایطی مناسب برای تشکیل سیارات فراهم کند.

🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

جذاب ترین ماه سال در راه است

🔻چهارشنبه ۱۴ آبان ۱۴۰۴، دومین ابرماه پیاپی سال در فاصله‌ی ۳۵۶٬۹۸۰ کیلومتری زمین می‌درخشد_نزدیک‌ترین ماه کامل از ۲۰۱۹ تاکنون.
🔻این ماه کامل در صورت فلکی گاو و کنار خوشه‌ی پروین دیده می‌شود و نامش از سنت بومیان آمریکای شمالی گرفته شده، زمانی که سگ‌های آبی زیر نور ماه سد می‌سازند.
🔻طلوع: ساعت ۱۶:۴۳، اوج درخشش: ۱۶:۴۹ به وقت تهران. از عصر تا نیمه‌شب، آسمان مال شماست.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

📸🌕 مسابقه عکاسی از ابرماه ۱۴ آبان

قراره ماه توی نزدیک‌ترین نقطه به زمین بدرخشه و یه صحنه‌ی جادویی بسازه. چرا فقط نگاه کنیم؟ بگیرش تو قاب!
اگه چشم‌هات همیشه دنبال آسمونه، این فرصت درست مال توئه.

✅عکس ابرت ماه ۱۴ آبان رو بگیر
✅ برامون ارسال کن
@iust_ssc_admin
✅ما منتظر هنرت هستیم ✨

🎁 جایزه برای نفر اول
(سورپرایز می‌مونه… ولی قراره حسابی خوشحالت کنه 😉)

📅 مهلت ارسال آثار: تا ۲۴ آبان

منتظریم ببینیم ماه رو چطور به تصویر می‌کشید 🌙💫
با ما آسمونو یه کم نزدیک‌تر کنین.

#ابرماه #نجوم #مسابقه_عکاسی #ابرماه_۱۴_آبان
#انجمن_علمی_نجوم #دانشگاه_علم_و_صنعت

۱۱ نوامبر ۲۰۲۵

مشتری در نور فرابنفش از هابل
اعتبار تصویر: ناسا، ESA، هابل
پردازش و مجوز: جودی اشمیت

مشتری در نور فرابنفش کمی متفاوت به نظر می‌رسد. برای تفسیر بهتر حرکات ابرهای مشتری و کمک به فضاپیمای رباتیک جونو ناسا در درک زمینه سیاره‌ای میدان‌های کوچکی که می‌بیند، تلسکوپ فضایی هابل به طور منظم برای تصویربرداری از کل غول مشتری هدایت می‌شد. رنگ‌های مشتری که تحت نظارت هستند فراتر از محدوده دید طبیعی انسان هستند و شامل نور فرابنفش و مادون قرمز (تصویر نشده) می‌شوند. در فرابنفش نزدیک، قطب‌های مشتری نسبتاً تاریک به نظر می‌رسند، همانطور که لکه قرمز بزرگ آن و یک بیضی سفید کوچکتر (از نظر نوری) در سمت راست نیز تاریک هستند. با این حال، طوفان‌های رشته مروارید که در سمت راست قرار دارند، در فرابنفش نزدیک درخشان‌ترین هستند و بنابراین در اینجا (با رنگ کاذب) صورتی به نظر می‌رسند. گانیمد، بزرگترین قمر مشتری، در بالا سمت چپ تصویر دیده می‌شود. جونو به چرخش ۳۳ روزه خود به دور مشتری ادامه می‌دهد، در حالی که هابل که به دور زمین می‌چرخد، در حال پیر شدن است و اکنون به یک ژیروسکوپ تثبیت‌کننده متکی است.

🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۱۳ نوامبر ۲۰۲۵

شکارچی و مرد دونده
اعتبار و حق نشر تصویر: آر. جی گابانی

تعداد کمی از مناظر کیهانی می‌توانند مانند سحابی بزرگ در صورت فلکی شکارچی، تخیل را برانگیزند. نزدیکترین منطقه بزرگ تشکیل ستاره که با چشم غیرمسلح به صورت لکه آسمانی کم‌رنگ و محوی دیده می‌شود، در این تصویر تلسکوپی رنگارنگ و واضح گسترده شده است. گاز و غبار درخشان سحابی شکارچی که در فهرست مسیه M42 نامگذاری شده است، ستارگان جوان و داغ را احاطه کرده است. M42 با قطر حدود ۴۰ سال نوری، در لبه یک ابر مولکولی عظیم بین ستاره‌ای قرار دارد که تنها ۱۵۰۰ سال نوری با ما فاصله دارد و در همان بازوی مارپیچی کهکشان راه شیری ما قرار دارد که خورشید نیز در آن قرار دارد. سحابی‌های زایشی، از جمله سحابی بازتابی آبی‌فام NGC 1977، که به عنوان سحابی مرد دونده در سمت چپ قاب نیز شناخته می‌شود، تنها بخش کوچکی از ثروت مواد تشکیل دهنده ستاره در همسایگی کهکشانی ما را نشان می‌دهند. در این مهدکودک ستاره‌ای که به خوبی مورد مطالعه قرار گرفته است، ستاره‌شناسان همچنین مواردی را شناسایی کرده‌اند که به نظر می‌رسد منظومه‌های خورشیدی نوزاد متعددی باشند.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۱۷ نوامبر ۲۰۲۵

دم سرگردان دنباله‌دار لمون
اعتبار تصویر: ایگناسیو فرناندز

چه اتفاقی برای دم دنباله‌دار لمون افتاده است؟ پاسخ، وزش باد است - در این مورد، باد خورشید. این خروج مداوم ذرات باردار از خورشید اخیراً بسیار متغیر بوده است، زیرا خورشید انفجارهای انرژی، CMEها، را منتشر می‌کند که ذرات باردار ساطع شده توسط خود دنباله‌دار را به بیرون هل داده و منحرف می‌کنند. نتیجه، یک دم یونی آبی رنگ برای دنباله‌دار C/2025 A6 (لمون) است که نه تنها به طرز چشمگیری پیچیده است، بلکه چرخش‌های غیرمعمولی نیز دارد. این تصویر ترکیبی طولانی مدت که ماه گذشته از آلفاکار، اسپانیا گرفته شده است، این آشفتگی یونی داخلی منظومه شمسی را به تصویر کشیده است. دنباله‌دار لمون اکنون در حال محو شدن است زیرا از زمین و خورشید دور می‌شود و به منظومه شمسی بیرونی بازمی‌گردد.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۱۸ نوامبر ۲۰۲۵

صفحه کهکشانی: رادیویی در مقابل مرئی
اعتبار تصویر: رادیویی: S. Mantovanini و تیم GLEAM؛ مرئی: Axel Mellinger (milkywaysky.com)

کهکشان راه شیری در امواج رادیویی چگونه به نظر می‌رسد؟ برای درک بهتر، GLEAM نوار مرکزی کهکشان ما را در نور رادیویی با وضوح بالا که توسط آرایه میدان وسیع Murchison در استرالیا تصویربرداری شده است، بررسی کرد. با حرکت آهسته ویدیوی برجسته، نور رادیویی (۷۱ تا ۲۳۱ مگاهرتز) در سمت چپ و نور مرئی - از همان میدان - در سمت راست دیده می‌شود. تفاوت‌ها بسیار زیاد هستند زیرا اکثر اجرام در نور رادیویی و مرئی به طور متفاوتی می‌درخشند و به این دلیل که نور مرئی توسط غبار بین ستاره‌ای مجاور متوقف می‌شود. این تفاوت‌ها به ویژه در جهت مرکز کهکشان ما که حدود یک سوم مسیر دیده می‌شود، آشکار است. در میان بسیاری از ویژگی‌هایی که در امواج رادیویی ظاهر می‌شوند، تکه‌های قرمز روشن معمولاً بقایای ابرنواخترهای ستاره‌های منفجر شده هستند، در حالی که نواحی آبی رنگ، پرورشگاه‌های ستاره‌ای پر از ستاره‌های جوان درخشان هستند.

🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۲۰ نوامبر ۲۰۲۵

آلنیتاک، آلنیلام، مینتاکا
اعتبار و حق نشر تصویر: آیگن ارکاسلان

آلنیتاک، آلنیلام و مینتاکا، ستارگان آبی‌فام درخشانی هستند که از شرق به غرب (بالا سمت راست تا پایین سمت چپ) در امتداد قطر این چشم‌انداز کیهانی قرار دارند. این سه ستاره ابرغول آبی که با نام کمربند شکارچی نیز شناخته می‌شوند، داغ‌تر و بسیار پرجرم‌تر از خورشید هستند. آن‌ها در فاصله ۷۰۰ تا ۲۰۰۰ سال نوری از ما قرار دارند و از ابرهای میان‌ستاره‌ایِ به‌خوبی مطالعه‌شده‌ی شکارچی زاده شده‌اند. در واقع، ابرهای گاز و غبار شناور در این منطقه، شکل‌های شگفت‌انگیز آشنایی دارند، از جمله سحابی تاریک سر اسب و سحابی شعله در نزدیکی آلنیتام در بالا سمت راست. خود سحابی معروف شکارچی در لبه سمت راست این میدان ستاره‌ای رنگارنگ قرار دارد. این قاب تلسکوپی تقریباً ۴ درجه در آسمان را پوشش می‌دهد.
🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc

۶ دسامبر ۲۰۲۵

آپولو ۱۷ در دهانه شورتی
خدمه آپولو ۱۷، ناسا

پنجاه و سه سال پیش، در دسامبر ۱۹۷۲، فضانوردان آپولو ۱۷، یوجین سرنان و هریسون اشمیت، حدود ۷۵ ساعت را روی ماه به کاوش در دره ثور-لیترو گذراندند، در حالی که همکارشان رونالد ایوانز در مدار بالای سرشان می‌چرخید. این عکس از دنیایی دیگر توسط سرنان گرفته شده است، در حالی که او و اشمیت در کف دره ماه پرسه می‌زدند. تصویر، اشمیت را در کنار ماه‌نورد پارک شده در لبه جنوب شرقی دهانه شورتی نشان می‌دهد. این مکان نزدیک به نقطه‌ای است که زمین‌شناس اشمیت خاک نارنجی ماه را کشف کرد. خدمه آپولو ۱۷ با ۱۱۰ کیلوگرم نمونه سنگ و خاک بازگشتند، که بیشتر از نمونه‌هایی بود که از هر یک از مکان‌های فرود دیگر ماه بازگردانده شده بود. و در حال حاضر، سرنان و اشمیت آخرین کسانی هستند که روی ماه قدم گذاشته‌اند.



🔭انجمن علمی نجوم دانشگاه علم و صنعت
📱@iust_ssc
📱@ iust_ssc