شماره ۱۹۱ از خبرنامه خورشید

آینده تلسکوپ فضایی جیمز وب ناسا پس از سفر نزدیک به یک میلیون مایلی آن به مقصد چیست؟

#سیاهچاله‌ های قدرتمند و نزدیک می‌توانند به توضیح #منشأ_جهان کمک کنند

سیگنال مرموز دریاچه‌های پنهان در #مریخ ممکن است آن چیزی نباشد که ما فکر می‌کردیم

فیزیکدانان برای اولین بار ذرات ایکس مرموز را در «سوپ اولیه» شناسایی کردند

@AstroTech

دانشمندان حبابی ساختند که بیش از ۱ سال نترکید

حباب‌های صابون معمولا به دلیل عمر کوتاهشان معروف هستند. اما اکنون دانشمندان فرانسوی راهی کشف کرده‌اند که به کمک آن پایداری این حباب‌ها را تا بیش از یک سال افزایش داده‌اند.

فیزیکدانان در دانشگاه لیل فرانسه در پژوهش خود موفق شدند حبابی بسازند که ۴۶۵ روز بدون اینکه بترکد دوام بیاورد.

به گفته این محققان، اضافه کردن غلظت بالایی از ماده «گلیسرول» (ترکیبی که معمولا در بسیاری از غذاها و داروها استفاده می‌شود) نقش موثری در جلوگیری از فروپاشی اجتناب‌ناپذیر حباب بازی می‌کند.

تبخیر و گریز آب از پوسته حباب دلایل شناخته‌شده‌ای هستند که باعث ترکیدن حباب می‌شوند. اما پژوهشگران می‌گویند استفاده از گلیسرول (که به شدت جاذب رطوبت است)، تبخیر را جبران کرده و همزمان مانع از تخلیه آب از پوسته حباب می‌شود.

هرچند ممکن است این دستاورد برای شماری از افراد بی‌فایده به نظر برسد، با این حال لیف ریستروف استاد علم ریاضی در دانشگاه نیویورک می‌گوید این دستاورد کاربردهای عملی بسیاری دارد.

یک نمونه از اهمیت این امر که به معنای واقعی کلمه جلوی چشمان ما قرار دارد؛ لایه اشکی که سطح چشم‌ها را پوشانده و هیچ‌وقت تبخیر نمی‌شود. این پدیده حاصل عملکرد مولکول‌های بزرگی به نام لیپیدها است که در صورت عدم وجود آن‌ها، غشای مرطوب به سرعت ناپدید شده و چشم‌ها خشک می‌شدند. یورونیوز

@AstroTech

کشف یک شیء عجیب در کهکشان راه شیری؛ سیگنال‌هایی از سوی بیگانگان؟

پژوهشگران استرالیایی یک شیء عجیب و چرخان را در کهکشان راه شیری کشف کرده‌اند که با هرچیزی که ستاره شناسان تا به حال دیده‌اند، متفاوت است.

بر اساس گزارشی که در در آخرین نسخه مجله نیچر منتشر شده است، این شیء در هر ساعت سه‌بار حجم بزرگی از انرژی رادیویی را در فضا منتشر می‌کند.

دکتر هارلی‌والکر در پاسخ به این پرسش که آیا ممکن است این سیگنال‌های رادیویی قدرتمند و پیاپی در فضا از سوی چیزی مانند شکل دیگری از حیات منتشر شوند، می‌گوید: «من نگران این موضوع نیز بودم که شاید آنها بیگانگان باشند. اما ما موفق شدیم که این سیگنال‌ها را به کمک طیف گسترده‌ای از فرکانس‌ها مطالعه کنیم و به این نتیجه رسیدیم که این پالس‌ها یک فرایند طبیعی هستند و نه سیگنال‌هایی مصنوعی.». یورونیوز

@AstroTech

جنوب سحابی شکارچی

در جنوب منطقه بزرگ تشکیل ستاره‌ای به نام سحابی شکارچی، سحابی انعکاسی NGC1999 به رنگ آبی روشن قرار دارد. در لبه مجموعه ابر مولکولی شکارچی در فاصله ۱۵۰۰ سال نوری، درخشش NGC1999 توسط ستاره متغیر نهفته V380 شکارچی فراهم می شود. این سحابی با یک علامت T شکل تاریک در سمت راست مرکز آن در این نمای تلسکوپی به پهنای یک درجه از آسمان، مشخص شده. سابقا تصور می شد این شکل تاریک، شبحی از یک ابر غباری تیره باشد اما طبق داده های مادون قرمز احتمالا یک حفره دمیده شده در خود سحابی توسط ستارگان جوان پر انرژی است. این منطقه سرشار از ستارگان جوان پر انرژی است که جت های تولید شده توسط آنها به صورت امواج شوک درخشان به بیرون جریان می یابند. این موج شوک ها تحت عنوان اجرام Herbig-Haro(HH) طبقه بندی شده اند که از نام ستاره شناسان جورج هربیگ وگیلرمو هارو گرفته شده. HH1 و HH2 در پایین و سمت راست NGC1999 قرار دارند. H222 یا سحابی آبشار به شکل بریدگی قرمز رنگ بالا سمت راست دیده می شود. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2022 January 27
South of Orion
Image by: Vikas Chander
https://apod.nasa.gov/apod/ap220127.html

@AstroTech

BUILT FOR MARS: THE PERSEVERANCE ROVER

#فیلم #مستند دیدنی در مورد نحوه ساخت مریخ‌نورد #استقامت که در سال ۲۰۲۱ عرضه شده است. IMDB

سپاس از محسن سلحشور جهت معرفی

@AstroTech

#کتاب ۵۰ سال اکتشاف سامانه خورشیدی

50 Years of solar system exploration

۵۰۰ صفحه. اطلاعات بیشتر
دانلود مستقیم کتاب از سایت ناسا

@AstroTech

تویوتا با خودرو «کروزر» به ماه می‌رود

شرکت خودروسازی «تویوتا» اعلام کرد برای تولید یک ماه‌نورد اکتشافی با آژانس فضایی ژاپن همکاری خواهد کرد. این شرکت ژاپنی برای کمک به زندگی مردم در کره ماه تا سال ۲۰۴۰، و پس از آن در کره مریخ برنامه‌های بلندپروازانه‌ای دارد.

به گزارش آسوشیتدپرس، این خودرور که با همکاری آژانس اکتشافات فضایی ژاپن در حال تکمیل است، «کروزر ماه‌نورد» نام دارد که ادای احترام به «لندکروزر»، خودروی کاربردی اسپورت تویوتا است.

انتظار می‌رود که از این #خودرو #ماه‌نورد تا اواخر دهه کنونی میلادی رونمایی شود. voa

@AstroTech

خوشه کهکشانی کوره یا Fornax
این #خوشه_کهکشانی با تنها ۶۲ میلیون سال نوری فاصله از زمین در صورت فلکی جنوبی کوره، یکی از نزدیک ترین خوشه های کهکشانی به زمین است. هر چند این فاصله حدود ۲۰ برابر دورتر از فاصله زمین با کهکشان آندرومدا بوده که نزدیک ترین کهکشان در همسایگی زمین است و تنها حدود ۱۰ درصد دورتر از خوشه کهکشانی معروف سنبله می‌باشد. کهکشان مارپیچ NGC 1365 پایین راست به عنوان یک عضو برجسته در این خوشه دیده می شود. #عکس_روز

اقتباس و ترجمه: مهدی اسماعیلی

2022 January 29
The Fornax Cluster of Galaxies
Image by Marco Lorenzi, Angus Lau, Tommy Tse
https://apod.nasa.gov/apod/ap220129.html

@AstroTech

زبانه خورشیدی از نگاه رصدخانه فضایی سوهو

گاز چگونه بر فراز خورشید شناور می ماند؟ میدان های مغناطیسی پیچیده قوسی شکل در سطح خورشید می توانند گازهای یونیزه شده را به دام انداخته و در ساختارهای حلقه ای غول پیکر بر فراز خورشید معلق کنند. این قوس های پلاسمایی باشکوه به شکل زبانه در لبه خورشید دیده می شوند. در سال ۱۹۹۹ این تصویر با جزییات کامل در نور منتشر شده از هلیم یونیزه شده توسط تلسکوپ ماورابنفش (EIT) رصدخانه فضایی خورشیدی سوهو (SOHO) ثبت شد. تصویر، فرار پلاسمای داغ در فضا را به شکل یک زبانه آتشین نشان می دهد که با شکستن حصار میدان مغناطیسی تا ارتفاع صدهزار کیلومتر بالاتر ازخورشید رها شده است. این رویدادهای مهیب بدلیل اثراتی که در بیش از ۱۰۰ میلیون کیلومتری سیاره زمین بر سامانه‌های قدرت و ارتباطات دارند قابل توجه اند. اواخر سال ۲۰۲۰ خورشید ما از کمینه فعالیت دوره ۱۱ ساله خود عبور کرد و اکنون افزایش فعالیت های سطحی خود را به نمایش می گذارد. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2022 January 30
A Solar Prominence from SOHO
Image Credit: NASA, ESA, SOHO-EIT Consortium
https://apod.nasa.gov/apod/ap220130.html

@AstroTech

Not Yet Imagined: A Study of Hubble Space Telescope Operations

#کتاب | دانلود

@AstroTech

مرکز کهکشانی از دید آرایه رادیویی MeerKAT

در مرکز کهکشان ما چه می گذرد؟ پاسخ این سوال با استفاده از تلسکوپ های اپتیکی ممکن نیست زیرا غبار میان ستاره ای، نور مرئی را سد می کند. در سایر فرکانس های نور مانند فرکانس رادیویی، مرکز کهکشان می تواند به تصویر کشیده شود وخودش را یک مکان جالب و فعال نشان دهد. عکس امروز آخرین تصویر از مرکز کهکشان راه شیری توسط آرایه MeerKAT شامل ۶۴ گیرنده رادیویی واقع در آفریقای جنوبی است و با گستره ۲ درجه، تصویری وسیع، عمیق و پرجزئیات می باشد. خیلی از منابع شناخته شده با جزئیات واضح نمایش داده شده اند که اکثرا دارای پیشوند Sgr هستند زیرا مرکز کهکشانی در جهت صورت فلکی کمان (Sagittarius) است. در مرکز کهکشان ما Sgr A قرار دارد که جایگاه سیاهچاله پرجرم مرکزی کهکشان راه شیری است و در وسط تصویر دیده می شود. سایر منابع در تصویر به خوبی درک نشده اند از جمله Arc در سمت چپ Sgr A و رشته های درخشان متعدد. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2022 February 2
The Galactic Center in Radio from MeerKAT
Image Credit: Ian Heywood (Oxford U.), SARAO; Color Processing: Juan Carlos Munoz-Mateos (ESO)

@AstroTech

تایید وجود یک «سیارک تروجان» که تا ۴ هزار سال دیگر همراه با زمین به دور خورشید می‌چرخد

محققان در مطالعه‌ای جدید دریافته‌اند یک سیارک به نام «ایکس‌ال۵ ۲۰۲۰» (2020XL5) که پیشتر در سال ۲۰۲۰ کشف شده بود در واقع یک #سیارک_تروجان متعلق به زمین است و همراه با آن به دور خورشید می‌چرخد.

سیارک‌های تروجان، سنگ‌های فضایی کوچکی هستند که مدار مشترک با یک سیاره دارند ولی با آن برخورد نمی‌کنند و در مسیری همسان به دور ستاره میزبان آن می‌چرخند.

هرچند پیش از این سیارک‌های تروجان مربوط به سیارات دیگر منظومه شمسی کشف شده‌ند، با این حال تا کنون وجود تنها یکی از این اجرام به نام «تی‌کا‌۷ ۲۰۱۰» (2010TK7) تایید شده بود که در امتداد مسیری مشابه زمین می‌چرخید. در نتیجه سیارک تروجان جدید، دومین همراه شناخته‌شده زمین به شمار می‌رود.

تونی سانتانا-روس، محقق در دانشگاه آلیکانته، می‌گوید: «کشف سیارک جدید به عنوان یک تروجان زمین تأیید می‌کند که سیارک قبلی یک استثنای نادر نیست و احتمالاً موارد بیشتری نیز وجود دارد. در نتیجه این کشف ما را تشویق می‌کند تا به تقویت استراتژی‌های خود ادامه دهیم، تا در صورت وجود، نخستین تروجان زمین اولیه را پیدا کنیم.»
سیارک‌های تروجان عموما به عنوان «فسیل»‌های منظومه‌ ما شناخته می‌شوند و دارای اطلاعات ارزشمندی از زمان شکل‌گیری منظومه شمسی هستند. یورونیوز

@AstroTech

ایستگاه بین المللی فضایی در سال ۲۰۳۱ سقوط خواهد کرد

ناسا می گوید که ایستگاه بین المللی فضایی (iss) تا سال ۲۰۳۰ به کار ادامه خواهد داد و بعد از آن در اوایل سال ۲۰۳۱ در اقیانوس آرام سقوط خواهد کرد.

سازمان فضایی آمریکا این هفته در گزارشی گفت که iss در منطقه ای به نام "پوینت نیمو" سقوط خواهد کرد. این دورترین نقطه از خشکی ها در سیاره زمین است و همچنین به گورستان فضاپیماها شهرت دارد. بی‌بی‌سی

@AstroTech

ستاره متغیر R دلو،
یک سامانه ستاره دوتایی جالب توجه است، دو ستاره که ظاهرا همزیستی نزدیک دارند. این سامانه در مرکز تصویر ترکیبی نورمرئی/ پرتو X فضا پایه در فاصله حدود ۷۱۰ سال نوری از ما است که شامل یک ستاره غول سرخ سرد و ستاره کوتوله سفید چگال داغ است که دور مرکز جرم شان می چرخند. با دوربین دوچشمی می توان دید روشنایی R دلو پیوسته در طول یکسال یا بیشتر تغییر می کند. نور مرئی سامانه دوتایی تحت تاثیر غول سرخ قرار دارد که خودش یک ستاره متغیر بلند دوره نوع میرا است. مواد موجود در پوسته منبسط شده غول سرخ توسط گرانش به طرف سطح کوتوله سفید کوچکتر و چگالتر کشیده شده که در نهایت با وقوع انفجار گرماهسته‌ای، مواد داخل فضا پخش می شود. چنین طغیان هایی طی دهه‌های اخیر رصد شده‌اند. تصویر، فوران هایی بسیار قدیمی با گستره حدود یکسال نوری است که توسط تلسکوپ هابل (به رنگ قرمز و آبی) مشاهده شده همچنین داده‌های رصدخانه پرتو X چاندرا (به رنگ بنفش)، درخشش پرتو X ناشی از امواج شوک را نشان می دهد که از برخورد جت ناشی از کوتوله سفید با مواد اطراف ایجاد می شود. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2022 February 5
Symbiotic R Aquarii

@AstroTech

خبرنامه خورشید شماره ۲۰۰

اولین کشف #سیاه‌چاله شناور آزاد در حال پرسه زدن فضای بین ستاره‌ای

تکامل سیاره فراخورشیدی

سایه ابر آبی کیهانی دمای کیهان اولیه را آشکار کرده است.

حضور ستاره‌ای بسیار دور از اقامتگاه های معمول ستاره‌زایی

سناریوی چند جهانی جدید می‌تواند ویژگی عجیب بوزون هیگز را توضیح دهد.

@AstroTech

هلیکوپترهایی که روی مریخ پرواز می کنند ممکن است هنگام غروب بدرخشند

طبق مطالعه ناسا، پره های چرخان پهپادهایی که بر فراز #مریخ پرواز می کنند ممکن است باعث ایجاد جریان های الکتریکی کوچک در جو مریخ شود. این جریان ها، اگر به اندازه کافی بزرگ باشند، ممکن است باعث درخشش هوای اطراف آن شوند. این فرآیند به طور طبیعی در مقیاس‌های بسیار بزرگ‌تر روی زمین به‌عنوان یک تاج یا درخشش الکتریکی که گاهی در هواپیماها و کشتی‌ها در طوفان‌های الکتریکی معروف به "آتش سنت المو" دیده می‌شود، رخ می‌دهد. SciTechDaily

ترجمه: مهدی اسماعیلی

@AstroTech

کهکشان چتر: NGC 4651

باران ستاره‌ها می بارد آنچه که به نظر می رسد یک #چتر کیهانی غول پیکر است، اکنون به عنوان جریان جزر و مدی از ستارگان شناخته شده است که از یک کهکشان ماهواره ای کوچک جدا شده‌اند. کهکشان اصلی، کهکشان مارپیچی NGC 4651، تقریباً به اندازه راه شیری ما است، در حالی که به نظر می رسد چتر ستاره ای آن حدود ۱۰۰ هزار سال نوری بالای صفحه درخشان این کهکشان امتداد دارد. یک کهکشان کوچک احتمالاً در اثر برخوردهای مکرر به صورت حرکت جلو و عقب در مدارهای خارج از مرکز از میان NGC 4651، پاره شده است. ستارگان باقیمانده مطمئناً در چند میلیون سال آینده به عقب برگشته و بخشی از یک کهکشان بزرگتر ترکیبی خواهند شد. عکس توسط تلسکوپ کانادا-فرانسه-هاوایی (CFHT) در هاوایی، ایالات متحده آمریکا گرفته شده است. کهکشان چتر در فاصله ۵۰ میلیون سال نوری از ما و در صورت فلکی شمالی گیسو قرار دارد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2022 February 7
NGC 4651: The Umbrella Galaxy
Image by CFHT, Coelum, MegaCam, J.-C. Cuillandre (CFHT) & G. A. Anselmi (Coelum)
https://apod.nasa.gov/apod/ap220207.html

@AstroTech

خبرنامه خورشید شماره ۲۰۲

"ابرکوه‌های" باستانی زمین ممکن است برای زندگی آنطور که ما می‌دانیم حیاتی باشد

بچه‌های کنجکاو: ستاره‌شناسان نسل جدیدی از ستاره نوترونی را پیدا کردند

کشف جوان‌ترین جفت سیارک‌ها در منظومه شمسی

@AstroTech

هشدار دانشمندان: در سیاره ما زمین کافی برای حل همه مشکلات وجود ندارد

دانشمندان می گویند از آنجا که بخش بزرگی از سیاره ما قبلا 'مصرف شده'، انسان برای استفاده از #زمین به شکلی قابل دوام و موثر با انتخاب های سختی روبروست.

هلن بریگز خبرنگار علمی، بی‌بی‌سی نیوز

@AstroTech

شفق قطبی و ستونهای نور بر فراز نروژ

کدام نیمه آسمان مورد علاقه شماست؟ سمت چپ، آسمان شب توسط ذرات خارج شده از خورشید که با جو فوقانی زمین برخورد کرده و شفق های قطبی درخشان را ایجاد کرده‌اند روشن شده است. در سمت راست، شب با نورهای زمینی می درخشد که توسط میلیونها کریستال یخی ریز درحال سقوط ازآسمان بازتاب می شوند وستونهای نور را بوجود می آورند. و در وسط، عکاس اسمان شب را می بینید که انتخاب های شما را ارائه می دهد. ستونهای نور، ستونهای عمودی هستند زیرا کریستالهای یخ درحال ریزش کاملا هم سطح با زمین هستند و رنگ هایشان ناشی از نورهای زمینی است. #شفق های قطبی، آسمان و زمین را در رنگ سبز اکسیژن درخشان می پوشانند در حالیکه بوضوح شفاف هستند و شما می توانید درست از میان آنها ستاره ها را ببینید. ستارگان دور دست پس زمینه، ستاره های پرنور صورت فلکی شکارچی هستند. این عکس دو ماه پیش طی یک نوردهی منفرد در نزدیکی Kautokeino نروژ گرفته شده است. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2022 February 8
Aurora and Light Pillars over Norway
Image by Alexandre Correia
https://apod.nasa.gov/apod/ap220208.html

@AstroTech