راز شکل‌گیری ماه؛ توده‌های عظیم در اعماق زمین بقایای برخورد بزرگ ۴.۵ میلیارد سال پیش هستند

دانشمندان روز چهارشنبه فرضیه جدیدی را مطرح کردند که می‌تواند دو معمای دیرینه جهان ما را به طور همزمان حل کند؛ یکی ماهیت آنچه هر شب از بالای سر ما می‌گذرد و دیگری چیستی آنچه زیر پای ما قرار دارد.

هزاران سال است که سوالی کوتاه ذهن بشر را به خود مشغول کرده است: ماه از کجا آمده؟

فرضیه اصلی این است که ماه ۴.۵ میلیارد سال پیش زمانی ایجاد شد که سیاره‌ای فرضی به اندازه مریخ با کره زمین (که تازه در حال شکل‌گیری بود) برخورد کرد. این برخورد عظیم بین زمین اولیه و پیش‌سیاره‌ای به نام «تیا» (Theia) حجم عظیمی از تکه‌سنگ زمینی را به مدار پرتاب کرد که بعدا به ماه تبدیل شد.

هرچند اکثر دانشمندان این تئوری را پذیرفته‌اند، با این حال آنان علیرغم چندین دهه تلاش نتوانسته‌اند هیچ مدرکی دال بر وجود پیش‌سیاره تیا بیابند. تحقیقات جدید که توسط تیمی از محققان در آمریکا انجام شده است اما نشان می‌دهد که آنها احتمالا در جهتی اشتباه نگاه می‌کردند و آثار تیا ممکن است نه در بالای سر، بلکه درست زیر پای ما قرار داشته باشد.

پژوهشگران می‌گویند برخورد این پیش‌سیاره علاوه بر ایجاد ماه، بقایایی از خود به جا گذاشته که ممکن است به زمین کمک کرده باشد تا سیاره‌ای منحصر به فرد و میزبان حیات شود.

کیان یوان، محقق ژئودینامیک در مؤسسه فناوری کالیفرنیا و نویسنده اصلی این مطالعه، به خبرگزاری فرانسه گفت، «بسیار بسیار عجیب» است که هیچ شاهدی از اثر برخورد تیا پیدا نشده است: «محل این ضربه کجاست؟ پاسخ من این است: در داخل زمین.»

وی اضافه کرد، وقتی این پیش‌سیاره به زمین اولیه برخورد کرد، سرعتی بیش از ۱۰ کیلومتر در ثانیه داشت و همین سرعت به آن اجازه داد «بسیار عمیق در گوشته زیرین زمین» نفوذ کنند.

ویدئویی که توسط تیم شبیه‌سازی این فرآیند تهیه شده نشان می‌دهد که چگونه توده‌هایی از سطح تیا به قطر ده‌ها کیلومتر در داخل زمین می‌چرخند و به اعماق آن نفوذ می‌کنند.

دکتر یوان می‌گوید برخورد تیا، که تصور می‌شود آخرین رویداد تاثیرگذار بر افزایش حجم زمین است، به طور قابل توجهی ترکیب سیاره ما را تنها در عرض ۲۴ ساعت تغییر داده است؛ امری که می‌تواند دلیل تفاوت زمین با سایر سیاران سنگی دیگر باشد.

دکتر یوان در این باره می‌گوید: « تیا چیزی را در زمین باقی گذاشت و این نقش داشت.» تحقیقات قبلی در سال ۲۰۱۹ نشان داده بود که تیا می‌توانسته آب، یعنی عنصر اصلی حیات، را به زمین بیاورد.

کریستین شرودر، متخصص علوم زمین و اکتشافات سیاره‌ای در دانشگاه استرلینگ اسکاتلند، به خبرگزاری فرانسه گفت که این نظریه «با چندین رشته شواهد مطابقت دارد» و یک کشف «بسیار مهم و هیجان‌انگیز» محسوب می‌شود.

با این حال او اضافه کرد که معمای شکل‌گیری ماه هنوز به طور کامل حل نشده است، هر چند یافته‌های جدید توضیح معتبری برای بروز ناهنجاری‌ها در مرز هسته و گوشته زمین در همان زمان ارائه می‌دهد.

منبع: یورونیوز

@AstroTech

دینکینش و طلوع ماه
چهارشنبه گذشته فضاپیمای لوسی با اولین سیارک به نام ۱۵۲۸۳۰ دینکینش مواجه شد و کشف کرد که این سیارک درونی کمربند اصلی، ماه دارد. از فاصله کمی بیش از ۴۰۰ کیلومتر، تصویربردار شناسایی دوربرد لوسی این نمای نزدیک از سیستم دوتایی را در حین پرواز با سرعت ۴/۵ کیلومتر در ثانیه یا حدود ۱۶ هزار کیلومتر در ساعت ثبت کرد. دینکینش خود دنیایی شگفت‌انگیز و کوچک است و عرض آن در پهن‌ترین قسمت، کمتر از ۸۰۰ متر می‌باشد. ماهواره آن از منظر فضاپیما در حالی دیده می‌شود که از پشت سیارک اولیه بیرون می‌آید. تخمین زده می‌شود که ماه سیارکی تنها حدود ۲۲۰ متر عرض داشته باشد. #عکس_روز

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2023 November 4
Dinkinesh Moonrise
Image Credit: NASA/Goddard, SwRI, Johns Hopkins APL, NOIRLab
https://apod.nasa.gov/apod/ap231104.html

@AstroTech

۱۱۲ امین همايش سالیانه انجمن آمریکایی رصدگران ستاره متغیر

از ۳ - ۵ نوامبر ۲۰۲۳، سامرویل، ماساچوست

اطلاعات کامل:
https://www.aavso.org/112

برپایی همایش و کارگاه‌های علمی آموزشی طی صبح و بعدازظهر. ارائه مقاله و پوستر در زمینه‌های:
- پژوهش ستاره متغیر
- تاریخ
- آموزش ستاره‌شناسی
- تنوع در ستاره‌شناسی (بین‌رشته‌ایی)

هر گونه سوالی را می‌توانید در بخش کامنت زیر همين پست ارسال کنید.

با احترام
مهدی اسماعیلی
سفیر AAVSO

آموزش رصد ستارگان متغیر

AAVSO.org
American Association of Variable Star Observers

The mission of the AAVSO is to enable anyone, anywhere to participate in scientific discovery through variable star astronomy.

#AAVSO #AAVSO_Alert

@AstroTech

تصویر تلسکوپ وب از شرایط حاکم بر تولد یک ستاره

جاناتان آموس، خبرنگار علمی بی‌بی‌سی

تصور کنید می‌توانستید ۴.۶ میلیارد سال در زمان به عقب بروید و از خورشید ما در همان لحظه تولد عکس بگیرید. چه ظاهری می‌داشت؟

خوب، به لطف تصویر باشکوه جدیدی که تلسکوپ فضایی جیمز وب تهیه کرده، می‌توانید تصوری از آن رویداد داشته باشید.

در جایی تقریبا مرکز این جرم به نام «اچ اچ ۲۱۲» ستاره‌ای در حال ظهور است که سن آن احتمالا کمتر از ۵۰ هزار سال است.

خورشید ما هم وقتی در این مرحله از عمرش بود چیزی شبیه به این به نظر می‌رسید. البته نمی‌توانید درخشش نطفه ستاره تازه تشکیل شده را ببینید، چون در دیسکی متراکم و درحال چرخش از گاز و غبار پنهان شده است. تنها چیزی که می‌توانید ببینید جت‌های صورتی متمایل به قرمز است که در دو جهت مخالف پرتاب می‌شوند.

«اچ اچ ۲۱۲» در صورت فلکی شکارچی (اورایون) قرار دارد، جایی نزدیک به سه ستاره درخشان که «کمربند» این شکارچی افسانه‌ای را تشکیل می‌دهد. فاصله آن از زمین حدود ۱۳۰۰ سال نوری است.

@AstroTech

شفق قطبی قرمز برفراز ایتالیا
آن درخشش قرمز دیشب در افق چه بود؟ شفق قطبی. خورشید بسیار فعال ما چند روز پیش یک انفجار سطحی ایجاد کرد که انفجاری از الکترون‌ها، پروتون‌ها و هسته‌های باردار عظیم‌تر را به بیرون فرستاد. این پرتاب جرم تاجی (CME) شفق های قطبی را در اینجا بر روی زمین ایجاد کرد که به طور غیرعادی در جنوب در نیمکره شمالی زمین گزارش شده است. به عنوان مثال، این اولین باری بود که عکاس ستاره‌ای شفق قطبی را از کشور خود ایتالیا ثبت کرد. علاوه بر این، بسیاری از تصاویر از این شفق‌های قطبی کاملاً قرمز به نظر می‌رسند. در تصویر، شهر Comelico Superiore در کوه های آلپ ایتالیا در پیش زمینه قابل مشاهده است و نوار مرکزی کهکشان راه شیری از سمت پایین چپ در حال بالا آمدن می‌باشد. با این حال، آنچه بیش از همه جلب توجه می‌کند، شفق قرمز روشن در سمت راست است. این تصویر ترکیبی است از تصاویر پیش زمینه و پس زمینه که به طور متوالی با یک دوربین و از یک مکان گرفته شده‌اند. #عکس_روز #شفق_قطبی

ترجمه: مهدی اسماعیلی

2023 November 6
Red Aurora over Italy
© Giorgia Hofer
https://apod.nasa.gov/apod/ap231106.html

@AstroTech

بیش از ۱۰۰ هزار کهکشان در خوشه برساوش توسط تصویربرداری فروسرخ اقلیدس شناسایی شدند. ESA

آژانس فضایی اروپا اولین تصاویر خیره‌کننده از جهان تاریک را منتشر کرد

آژانس فضایی اروپا (ESA) روز سه‌شنبه اولین تصاویر تمام رنگی دریافتی از تلسکوپ فضایی اقلیدس را منتشر کرد.

اقلیدس در ماه ژوئیه ۲۰۲۳ با راکت SpaceX از فلوریدا پرتاب شد تا ماموریت ۶ ساله خود برای افشای اسرار بیشتری از نقاط کور فضا یا همان «جهان تاریک» در فاصله ۱/۵ میلیون کیلومتری از زمین را آغاز کند.

پروفسور کارول ماندل، مدیر علوم ESA گفت «ماده تاریک، کهکشان‌ها را به سمت یکدیگر می‌کشاند و باعث می‌شود که آن‌ها سریع‌تر از آنچه از توان ماده مرئی برمی‌آید، به چرخش در آورده شوند. برعکس، انرژی تاریک باعث گسترش و اتساع سریع کیهان می‌شود. کاری که تلسکوپ اقلیدس انجام می‌دهد این است که برای اولین بار به کیهان‌شناسان اجازه می‌دهد تا اسرار این دو رقیب تاریک را همزمان مطالعه کنند.»

دانشمندان بر این باورند که خوشه‌های کهکشانی همچون خوشه برساوش تنها درصورتی می‌توانند شکل گرفته باشند که ماده تاریک در کیهان وجود داشته باشد.

منبع و مطالعه بیشتر: یورونیوز

@AstroTech

دومین جلسه بررسی «فرازمینی‌ها» در کنگره مکزیک؛ پژوهشگران پرویی: مومیایی‌‌های سه‌انگشتی واقعی هستند

پژوهشگران پرویی روز سه‌شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۲، در مقابل نمایندگان کنگره مکزیک، واقعی بودن مجموعه‌ای از اجساد مومیایی‌شده سه‌انگشتی را که اخیراً به عنوان شواهد بالقوه از حیات غیر انسانی ارائه شده بودند، تایید کردند. با این همه، آنها از تأیید این موضوع که این بقایا فرازمینی هستند، خودداری کردند.

به گزارش خبرگزاری رویترز، قانون‌گذاران مکزیکی اولین بار در ۲۲ شهریور ۱۴۰۲ از زبان هایمه ماوسان، روزنامه‌نگار و یوفوشناس مکزیکی، در مورد «اجساد بیگانگان غیر انسان» یا «فرازمینی‌ها»، شنیدند که از دو نمونه کوچک مومیایی شده که دارای سه انگشت در هر دست بودند، رونمایی کرد.

آقای ماوسان گفته بود این اجساد، که گمان می‌رود در نزدیکی خطوط باستانی «نازکا» در پرو پیدا شده‌اند، به هیچ نوع حیات بر روی زمین مربوط نمی‌شوند. VOA

جلسه‌ اول

@AstroTech

شارل مسیه (۱۷۳۰-۱۸۱۷)
ستاره‌شناس فرانسوی

ترجمه: رئوف مصطفی‌زاده
منبع: ناسا

اگرچه بیش از صد میلیارد دنباله دار در نواحی بیرونی منظومه خورشیدی وجود دارد، تا قبل از سال ۱۹۹۵، تنها حدود ۹۰۰ دنباله‌دار کشف شده بود. این به این دلیل است که اکثر دنباله‌دارها آنقدر کم نور هستند که بدون تجهیزات ستاره‌شناسی مناسب قابل شناسایی نیستند. با این حال، گاهی اوقات، یک دنباله دار از کنار خورشید عبور می‌کند که آن قدر درخشان است که حتی با چشم غیر مسلح در روزهنگام هم قابل مشاهده خواهد بود.

یکی از این دنباله‌دارها که در سال ۱۷۴۴ وارد آسمان شد، دنباله‌دار کلینکنبرگ-شزو بود که توسط سه ستاره‌شناس آماتور در اواخر سال ۱۷۴۳ کشف گردید و همانطور که به خورشید نزدیک‌تر می‌شد درخشش بیشتری پیدا می‌کرد. به طوری که در فوریه ۱۷۴۴، این دنباله‌دار بعد از خورشید و ماه، درخشان ترین جسم قابل رصد در آسمان بود. زیبایی و درخشش این دنباله دار توجه ستاره‌شناسان حرفه‌ای و آماتور را به خود جلب کرد، از جمله شارل مسیه جوان.

پست ۱ از ۲ | بعدی

@AstroTech

شارل مسیه (۱۷۳۰-۱۸۱۷)
ستاره‌شناس فرانسوی

پست ۲ از ۲ | قبلی

شارل مسیه که در سال ۱۷۳۰ در بادونویلیه، فرانسه به دنیا آمد، مجبور شد در سن ۱۱ سالگی تحصیلات خود را پس از مرگ پدرش رها کند. بلافاصله پس از آن، او شاهد حضور دنباله‌دار زیبای کلینکنبرگ-شزو در آسمان شد که شور و شوق او را برای ستاره‌شناسی برانگیخت. مسیه در سن ۲۱ سالگی به عنوان یک طراح برای نیروی دریایی فرانسه استخدام شد. او نحوه استفاده از ابزارهای ستاره‌شناسی را یاد گرفت و خود را به یک رصدگر ماهر تبدیل کرد. به دلیل زحمات و تلاش های بسیارش، مسیه در نهایت به عنوان ستاره‌شناس ارشد رصدخانه دریایی پاریس ارتقا درجه یافت و در آنجا علاقه شدیدش به دنباله‌دار‌ها را دنبال کرد. او موفق شد بیش از ۲۴ دنباله‌دار را کشف کند، و لوئی پانزدهم، شاه فرانسه به او لقب "Comet Ferret" را داد.

در سال ۱۷۵۸، مسیه در حال مشاهده یکی از این دنباله‌دارها بود که یک جرم ابر مانند در صورت فلکی ثور، توجه او را به خود جلب کرد. با رصد و تحقیق بیشتر، او متوجه شد که این جرم نمی تواند دنباله‌دار باشد زیرا در آسمان حرکت نمی کند. مسیه در تلاش برای جلوگیری از اشتباه گرفتن این جرم با یک دنباله‌دار در میان بقیه ستاره‌شناسان، آن را یادداشت کرد، و بدین گونه مشغول دسته بندی جرم‌های دنباله‌دار مانندی شد که در واقع دنباله‌دار نبودند.

آن جرم دنباله‌دار مانندی که مسیه مشاهده کرد NGC 1952 بود. این جرم که امروزه معمولاً با نام M1 (مسیه ۱) یا سحابی خرچنگ شناخته می‌شود، اولین جرمی بود که در فهرست سحابی‌ها و خوشه‌های ستاره‌ای مسیه قرار گرفت. مسیه تا زمان مرگش در سال ۱۸۱۷، فهرستی از ۱۰۳ جرم در آسمان شب را با استفاده از رصدهای خود با تلسکوپ های مختلف و اکتشافات سایر ستاره‌شناسان تهیه کرده بود.

این کاتالوگ در قرن بیستم بازنگری شد و اکنون شامل ۱۱۰ جرم است. ستاره‌شناسان آماتور امروزه از کاتالوگ مسیه به عنوان یک راهنما برای رصد برخی از جالب ترین و زیباترین جرم های آسمانی مانند کهکشان ها، سحابی ها و خوشه های ستاره‌ای قابل مشاهده در نیمکره شمالی استفاده می‌کنند.

@AstroTech

دانشمندان اکسیژن را در جو سمی سیاره زهره شناسایی کردند

اکسیژن حدود ۲۱ درصد از جو زمین را تشکیل می‌دهد و بقیه هوایی که در آن نفس می‌کشیم عمدتاً از نیتروژن است. بیشتر موجودات زنده، از جمله ما انسان‌ها، برای زنده ماندن به اکسیژن نیاز دارند.

سیاره زهره اما در منظومه شمسی داستانی کاملا متفاوت دارد. جو غلیظ و سمی آن از دی اکسید کربن (۹۶.۵ درصد) به همراه مقادیر کمتری نیتروژن و سایر گازهای نادر تشکیل شده است و در آن اکسیژن تقریباً وجود ندارد. در واقع به این دلیل که زهره نسبت به سیارات دیگر نظیر مریخ کمتر مورد توجه علمی قرار گرفته است، تشخیص مستقیم اکسیژن در آن تا کنون انجام نشده بود.

حالا اما دانشمندان در پروژه‌ای مشترک میان سازمان فضایی ناسا و مرکز هوافضای آلمان توانسته‌اند با استفاده از یک تلسکوپ فروسرخ، اکسیژن اتمی را در لایه نازکی که بین دو لایه جو زهره قرار گرفته است، شناسایی کنند. این اکسیژن اتمی، که از یک اتم اکسیژن تشکیل شده است، با اکسیژن مولکولی که از دو اتم اکسیژن تشکیل شده و قابل تنفس است، متفاوت است.

ونوس، با نام فارسی آن زهره یا ناهید، نزدیک‌ترین همسایه زمین است. این کره از نظر ساختار مشابه کره زمین، اما کمی کوچک‌تر از آن است. این سیاره جوی به شدت غلیظ و سمی دارد که گرما را حبس می‌کند و به همین خاطر دمای این سیاره به ۴۷۱ درجه سانتی‌گراد می‌رسد. این حرارت به اندازه‌ای است که می‌تواند سُرب را ذوب کند.

هاینز-ویلهلم هوبرز، فیزیکدان در مرکز هوافضای آلمان و نویسنده اصلی این مطالعه، در این باره گفت: «جو زهره بسیار متراکم و ترکیب آن نیز بسیار متفاوت از زمین است. جو غلیظ باعث می‌شود گرما در نتیجه اثر گلخانه‌ای به دام بیافتد و از این جهت زهره، دستکم برای حیات موجوداتی که در زمین می‌شناسیم، سیاره مهمان‌نوازی محسوب نمی‌شود.» یورونیوز

@AstroTech