کمربند ون آلن

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای سال بین‌المللی ژئوفیزیک (۱۹۵۷ و ۱۹۵۸) برنامهٔ ماهوارهٔ اکتشافی (explorer) آمریکا بود. در ارتباط با تفسیر داده‌های این ماهواره، جیمز ون آلن کمربند وان آلن یا کمربند تشعشعی وان آلن (به انگلیسی: Van Allen Radiation Belt)، را در اطراف کره زمین کشف کرد. تابش مورد بحث از تراکم غلیظ الکترونها و پروتون‌های با انرژی زیاد ناشی می‌شود که در دو منطقهٔ هلالی شکل در فاصله‌های ۳۲۰۰ و ۱۶۰۰۰ کیلومتری سطح زمین واقع شده‌اند. که توسط میدان مغناطیسی زمین، کره زمین را احاطه کرده‌است.

این کمربند ذرات کیهانی مضری را که به سوی زمین می‌تابند، جذب می‌کند. پرتوهای جذب شده توسط این حلقه بعضاً برای موجودات زنده مرگبار است و به عبارت دیگر درصورت عدم وجود این دو کمربند هرگز در زمین حیات پدیدار نمی‌شد. هر ماهواره‌ای که در کمربند وان آلن قرار گیرد توسط ذرات باردار از بین می‌رود؛ بنابراین سه ناحیه امن برای قرار گرفتن ماهواره‌ها ایجاد می‌شود:

بین زمین و کمربند تحتانی وان آلن مدار پایین (LEO)
بین کمربند تحتانی و فوقانی مدار متوسط (MEO)
بین کمربند فوقانی تا فاصلهٔ ۳۵ هزار کیلومتری زمین، زمین ثابت (GEO)
از آنجا که دنیای امروزی ما وابستگی شدیدی به فناوری ماهواره دارد؛ درک نحوه کار کردن این کمربندها امری بسیار ضروری و حیاتی است. به همین دلیل است که ناسا در ماه اوت ۲۰۱۲ دو کاوشگر «وان آلن» را به مدار زمین فرستاد تا اطلاعات کافی در مورد این کمربندها به دست آورد. ویکیپدیا

عکس و اطلاعات بیشتر

@AstroTech

دنباله دار هیل-باپ بر فراز گذرگاه وال پرولا

این دنباله دار بزرگ در سال ۱۹۹۷، در آسمان بسیار درخشان تر از ستارگان اطرافش ظاهر شد و حتی در نور شهر نیز دیده می شد. با این وجود، این دنباله دار به دور از نور شهر نمایشی کاملا دیدنی و جذاب را به تماشا گذاشت.
در اینجا تصویری از دنباله دار هیل-باپ برفراز گذرگاه وال پرولا در کوهستان دولومیت در اطراف کورتینا دی آمپزو واقع در ایتالیا گرفته شده است.
در این عکس دم یونی آبی رنگ شامل یونهای هسته دنباله دار توسط بادهای خورشیدی به بیرون رانده شده است و دم سفید غباری که از ذرات بزرگتر غبار هسته تشکیل شده است به پشت دنباله دار چرخیده است.
دنباله دار هیل-باپ (C/1995 O1) به مدت ۱۸ ماه -طولانی تر از هر دنباله دار دیگر- با چشم غیرمسلح قابل مشاهده باقی ماند.‌ انتظار می رود این دنباله دار بزرگ حدود سال ۴۳۸۵ بازگردد.
در این ماه دنباله دار لئونارد درحال درخشان شدن است و ممکن است به زودی با چشم غیرمسلح قابل مشاهده شود‌.

ترجمه: مژده رضایی

2021 December 8
Comet Hale-Bopp Over Val Parola Pass
Image by A. Dimai, (Col Druscie Obs.), AAC
https://apod.nasa.gov/apod/ap211208.html

@AstroTech

دنباله‌دار هیل-باپ

این عکس پرخاطره و زیبا از هیل باپ، توسط مژده رضایی با یک دوربین آنالوگ Canon و لنز تله ۳۰۰ میلیمتری، در فروردین ماه سال ۱۳۷۶ خورشیدی از روی تپه رصد خانه ابوریحان بیرونی واقع در شهر شیراز گرفته شده است.

@AstroTech

یک خورشیدگرفتگی کامل

عده کمی توانستند در سایه ماه بایستند و خورشیدگرفتگی کامل ۴ دسامبر را تماشا کنند. مسیر گرفت با استفاده از مکانیک سماوی تعیین می شود و نه مرزهای جغرافیایی. مسیر باریک گرفت کامل این بار عرض قاره نسبتا دور از دسترس سیاره زمین را دنبال می کرد. با این حال بعضی از رصدکنندگان مشتاق با تماشای منظره خیره کننده در آسمان سرد اما صاف قطب جنوب پاداش خود را گرفتند. این تصویر درست قبل از شروع گرفت کامل، با استفاده از یک تلسکوپ زمینی در لبه مسیر سایه در یونیون گلاسیر ثبت شد که تابش ضعیفی از خورشید را در لبه بالایی قرص سیاه رنگ ماه نشان می دهد. به برجستگی های صورتی رنگ لبه های خورشید با دقت نگاه کنید.
در طی گرفت کامل، تاج خورشید (اتمسفر خارجی خورشید) ظاهر مورد انتظار خود را به نمایش گذاشت که در نمای ترکیبی، دور از لبه خورشید دیده می شود. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2021 December 9
A Total Eclipse of the Sun
Image by Theo Boris, Christian A. Lockwood, David Zimmerman (JM Pasachoff Antarctic Expedition)
Compositing: Zev Hoover and Ronald Dantowitz
https://apod.nasa.gov/apod/ap211209.html

@AstroTech

ستاره‌شناسان سیاره‌ غول‌پیکری را در اطراف یک جفت ستاره داغ و پر جرم کشف کردند

محققان دانشگاه استکهلم روز چهارشنبه هشت دسامبر، گفتند سیاره عظیمی را کشف کرده‌اند که نگرش ثابت درباره چگونگی و مکان تشکیل سیارات را تغییر می‌دهد.

این سیاره که بی‌قنطورس‌بی (b Centauri b) نام دارد، در فاصله ۳۲۵ سال نوری از زمین قرار گرفته است. این غول گازی ظاهرا از نظر ترکیبی شبیه مشتری است اما حدود ۱۱ برابر جرم دارد و متعلق به طبقه سیاره‌ای با نام «ابر مشتری» است که از جرم بزرگترین سیاره منظومه شمسی بیشتر است.

این سیاره به دور یک جفت ستاره می‌چرخد که از نظر گرانشی به یکدیگر متصل شده‌اند و سیستم دوتایی [منظومه دوتایی] نامیده می‌شود.
این سیاره ممکن است وسیع‌ترین مدار را در بین سیاره‌های شناخته شده، داشته باشد به طوری که حدود ۱۰۰ برابر بزرگتر از مدار مشتری به دور خورشید و حدود ۵۶۰ برابر گسترده‌تر از مدار زمین است.
دو ستاره تشکیل دهنده منظومه بی قنطورس، روی همدیگر جرمی بین شش تا ده برابر خورشید دارند. یورونیوز

@AstroTech

پیشنهاد #رصد برای پنجشنبه ۱۸ آذر ۱۴۰۰

سمت شرق و جنوب شرقی، ستاره پرنور شباهنگ (Sirius) به تازگی طلوع کرده و جرم های زیبای صورت های فلکی شکارچی (جبار) و گاو (ثور) در ارتفاع مناسب برای رصد هستند. رصد سحابی شکارچی و ستارگان زیبای این منطقه از فضا و همچنین خوشه های ستاره ایی پروین و Hyades در صورت فلکی گاو را از دست ندهید. در صورت دسترسی به تلسکوپ بزرگتر، رصد ذوزنقه شکارچی و ستارگان نوزاد و تازه متولد شده در این منطقه به همراه دو ستاره Castor و Pollux از صورت فلکی دوقلو نیز می تواند بسیار جذاب باشد.
عکس از SkyPortal

@AstroTech

آغاز سفرهای تجاری به مرز فضا از ابتدای ۲۰۲۲

ویرجین گالاکتیک از اوایل سال ۲۰۲۲ تعداد محدودی پرواز به مرز فضا انجام خواهد داد. علاقمندان با پیش پرداخت ۱۰ هزار دلار می توانند ثبت‌نام کنند. کل هزینه سفر ۴۵۰ هزار دلار اعلام شده است.

@AstroTech

دنباله دار لئونارد قبل از خوشه ستاره‌ای M3

دنباله دار لئونارد اکنون با چشم غیرمسلح اما به سختی قابل مشاهده است. امروز این دنباله دار از نزدیکترین فاصله از زمین عبور می کند و بهترین زمان رصد، این هفته درست پس از غروب خورشید در جهت غرب کمی پایین در افق است. در حال حاضر دنباله دار در شمال خط استوا بهتر دیده می شود در اواخر دسامبر، جنوب خط استوا بهترین دید را دارد.
این تصویر برجسته یک هفته قبل در کالیفرنیا، آمریکا گرفته شد. نوردهی عمیق با جزئیات خوبی گیسوی گازی سبز رنگ و دم غباری کشیده شده را نشان می دهد.
این دنباله دار- در میان منظومه خورشیدی ما و تنها در فاصله چند دقیقه نوری از ما- درحال عبور از مقابل خوشه ستاره ای کروی M3 تصویر برداری شد. در مقابل، M3 حدود ۳۵۰۰۰ سال نوری از ما فاصله دارد.
طی یک هفته دنباله دار لئونارد به طور غیرمعمولی از نزدیک سیاره زهره عبور خواهد کرد اما به راه خودش ادامه داده و اوایل ژانویه در نزدیکترین فاصله به خورشید خواهد بود. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2021 December 12
Comet Leonard Before Star Cluster M3
Image by Dan Bartlett
https://apod.nasa.gov/apod/ap211212.html

@AstroTech

شهاب ها و شفق های قطبی بر فراز ایسلند

پشت این کوه چه می گذرد؟ خیلی قابل توجه است. اول از همه کوه خودش قدیمی است و Krikjufell نام دارد و در ایسلند غربی نزدیک شهر Grundarfjörður واقع شده. در جلوی شیب تند کوه، آبدره ای قرار دارد که در مدتی که عکس گرفته می شد شروع به یخ زدن کرد- در اواسط دسامبر۲۰۱۲. اگرچه رنگهای زیبای پس زمینه شفق قطبی با چشم غیر مسلح کاملا ضعیف بود اما با نوردهی ۲۵ ثانیه ای کاملا در عکس ظاهر شد.
نکته قابل توجه در عکس این است که رگه هایی از بارش شهابی جوزایی پدیدار شده اند- شهاب هایی که ممکن بود مشهود نباشند، در عکس بسیار درخشانتر از شفق قطبی هستند.
در فاصله دورتر سمت چپ، نوار کهکشان راه شیری دیده می شود درحالیکه ستاره هایی از بخش محلی راه شیری در پس زمینه عکس پخش شده اند.
امشب نمایش بارش شهابی جوزایی اوج می گیرد و ممکن است برای علاقمندان به آسمان، تجربیات بصری به یادماندنی فراهم کند. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2021 December 13
Meteors and Auroras over Iceland
Image by James Boardman-Woodend; Annotation: Judy Schmidt
https://apod.nasa.gov/apod/ap211213.html

@AstroTech

ستون گردوغبار کارینا همراه جت: H666

این تصویر برای برخی ممکن است کندوی زنبور عسل بنظر برسد اما در واقعیت، تصویر ثبت شده از تلسکوپ فضایی هابل یک ستون غبار کیهانی به طول بیش از دو سال نوری را نشان می دهد که داخل آن یک ستاره جوان به نام Herbig-Hero 666 در حال انتشار جت های قدرتمند است.
این ساختار، درون بزرگترین ناحیه تشکیل ستاره در کهکشان ما، سحابی کارینا قرار دارد که در آسمان های جنوبی در فاصله حدود ۷۵۰۰ سال نوری می درخشد.
طرح لایه ای ستون بوسیله بادها و تابش های ستارگان جوان، داغ و پرجرمی شکل گرفته است که هنوز درحال تشکیل شدن درون سحابی هستند.
نمای واضح غبار در نور مادون قرمز، دو جت پرانرژی باریک از یک ستاره نوزاد پنهان شده را که به سمت بیرون منفجر می شوند، بهتر نشان می دهد. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2021 December 14
HH 666: Carina Dust Pillar with Jet
Image Credit: NASA, ESA, Hubble; Processing & Copyright: Mehmet Hakan Özsaraç
https://apod.nasa.gov/apod/ap211214.html

عکس مشابه

@AstroTech

Comet C/2021 A1 (Leonard)

راهنمای رصد دنباله‌دار لئونارد
ساعت ۱۶:۳۰ جمعه ۲۶ آذر ۱۴۰۰ در تهران

چنانچه از آسمانی صاف و کم غبار برخوردار هستید. فرصت #رصد #دنباله‌دار #لئونارد را از دست ندهید. در حالت کلی حدود ۳۰ دقیقه قبل از غروب خورشید، از نیمکره شمالی قابل مشاهده است. عکس از SkyPortal

@AstroTech

بروزرسانی زمان پرتاب جیمز وب

طبق اعلام ناسا، تیم فنی تلسکوپ فضایی جیمز وب در حال کار روی یک مشکل ارتباطی بین رصدخانه و سیستم حمل و پرتاب هستند. به این ترتیب زمان پرتاب زودتر از جمعه ۲۴ دسامبر ۲۰۲۱ (۳ دی ۱۴۰۰) نخواهد بود.

در حال حاضر این تلسکوپ روی موشک آریان ۵ نصب شده و تیم فنی در حال انجام آخرین چک ها و رفع مشکلات احتمالی هستند.

ترجمه: مهدی اسماعیلی

خبر قبلی

@AstroTech

طیف نگاری و شمارش نود موج گرانشی

هر زمان دو سیاهچاله بسیار بزرگ و پرجرم با هم برخورد می کنند، صدای جیر جیر بلندی به شکل موج گرانشی در جهان منتشر می شود. بشر تنها از ۷ سال گذشته فناوری شنیدن این صدای جیرجیر غیرمعمول را در اختیار داشته اما طی همین مدت و در ۳ دوره اول رصد امواج گرانشی موفق به شنیدن ۹۰ صدا شده است. شکل بالا طیف نگاره ۹۰ موج گرانشی را نشان می دهد که بوسیله آشکارسازهای لایگو (LIGO) در آمریکا، ویرگو (VIRGO) در اروپا و کاگرا (KAGRA) در ژاپن ثبت شده اند. در تصویر، بیشترین انرژی دریافت شده روی زمین ناشی از یک برخورد روشن تر بنظر می رسد. میان اولین های علم، این جیرجیر ناشی از تابش های گرانشی فهرست بی سابقه ای از سیاهچاله ها و ستاره های نوترونی و همچنین روشی جدید برای اندازه گیری نرخ انبساط جهان است. چهارمین دوره رصدی موج گرانشی که دسامبر ۲۰۲۲ شروع می‌شود با حساسیت بیشتری همراه است. طیف نگاره نموداری است که فرکانس امواج گرانشی را بر حسب زمان نشان می دهد. #عکس_روز

ترجمه: مژده رضایی

2021 December 7
Ninety Gravitational Wave Spectrograms and Counting
https://apod.nasa.gov/apod/ap211207.html

@AstroTech

به خط شدن سیاره‌ها برفراز ایتالیا
#عکس_روز

2021 December 19
Planetary Alignment over Italy
Image by Antonio Finazzi
https://apod.nasa.gov/apod/ap211219.html

@AstroTech