Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости | Общественный Трибунал
Проект «Общественный Трибунал» начинает масштабную серию публикаций — исследование, которое поднимает пласт событий, решений и ошибок, из которых незаметно, шаг за шагом, была построена трагическая реальность сегодняшней Армении.
Ինչպես սկսվեց Հայաստանի աղետը. անկախության ռոմանտիկայից մինչև համակարգային խոցելիություն
Հարգելի՛ ընթերցողներ,
«Հանրային տրիբունալ» նախագիծը սկսում է հրապարակումների լայնածավալ շարք՝ ուսումնասիրություն, որը բացահայտում է իրադարձությունների, որոշումների և սխալների այն շերտերը, որոնք քայլ առ քայլ աննկատելիորեն ձևավորեցին այսօրվա Հայաստանի ողբերգական իրականությունը։
Մենք բացում ենք արխիվը ոչ թե անցյալի, այլ՝ մեր ժամանակի գլխավոր հարցին պատասխանելու համար. ո՞ր պահից պատմությունն այսքան կտրուկ շրջադարձ ապրեց, որ երկիրը հայտնվեց անդունդի եզրին.
Առաջիկա նյութերի շարքում մենք միասին կանցնենք 1980-ական թթ. վերջի առաջին քաղաքական աղետներից մինչև 1990-ականների ռազմավարական սխալ հաշվարկները, փակ բանակցություններից և ճակատագրական զիջումներից մինչև էլիտաների կերպափոխում, զինված հակամարտություններ և որոշումների շղթա, որոնք Հայաստանը հանգեցրեցին 2016, 2020 և 2023 թվականների դրամատիկ տարիներին։
📘Ի՞ՆՉԻ ՄԱՍԻՆ Է ԱՅՍ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
Սա պարզապես քաղաքական ժամանակագրություն չէ: Սա պետականության կործանման մեխանիզմի բացահայտում է՝ Սովետաշենի առաջին փողոցային բախումներից մինչև «Գոբլի պլանի» շուրջ քաղաքական սխեմաները, Տեր-Պետրոսյանի հեռացումից մինչև նոր էլիտայի ձևավորումը և դրա համակարգային սխալները։
Մենք քննության ենք առնում.
📌 ինչպես ՀՀՇ-ի արմատականացումը 1988-1991 թվականներին ստեղծեց քաղաքական վարքագծի մոդել՝ հիմնված ամբոխի ուժի և փողոցային ճնշման վրա,
📌 ինչպես առաջին զոհերն ու առաջին սադրանքները դարձան քաղաքական գործիք,
📌 ինչպես «Գոբլի պլանը» դարձավ աշխարհաքաղաքական ծուղակ, որը պառակտեց էլիտան,
📌 ինչպես առաջացավ զիջումների տրամաբանությունը և ինչու դա հանգեցրեց Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականին,
📌 ինչպես Սերժ Սարգսյանը որդեգրեց ուղեգիծ, որը փոխեց երկիրը,
📌 ինչպես Մոսկվան, Վաշինգտոնը, Ստեփանակերտը և տեղական կլանները միահյուսեցին իրենց շահերը 1997-1998 թվականների ճգնաժամային կետում,
📌 ինչպես այդ ժամանակ կայացված որոշումները 2016, 2020 և 2023 թվականների աղետների նախադրյալ դարձան:
📑Ի՞ՆՉ Է ԱՌԱՋԻՆ ԱՆԳԱՄ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՒՄ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻՆ
📌 1988 թ. մարտի 23-ի Սովետաշենի իրադարձությունների վերականգնում՝ արխիվային աղբյուրների և ապացույցների հիման վրա,
📌 1997-1998 թթ. ներքին նամակագրության վերլուծություն, բանակցությունների նախկին մասնակիցների հարցազրույցներ,
այդ ժամանակվա պարբերականներից հազվագյուտ մեջբերումներ և հիշատակումներ,
📌 ղարաբաղյան էլիտայի վերափոխման և կառավարության որոշումների վրա դրա ազդեցության վերլուծություն,
📌 լրագրողական հետաքննություններ ուժային կառույցների և քաղաքական խմբեր կապերի վերաբերյալ:
📣ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՎՈՒՄ Է.
📌 Որովհետև Հայաստանն ապրեց ոչ թե մեկ, այլ՝ աղետների շղթա, և յուրաքանչյուր հաջորդը նախորդի հետևանքն էր։
📌 Որպեսզի հասկանանք, թե ով և երբ թույլ տվեց այն սխալները, որոնք երկիրը հասցրեցին ներկայիս վիճակին, մենք վերադառնում ենք այն պահերին, երբ տեղադրվեցին այդ դանդաղ գործողության ականները։
Մենք կգրենք ոչ թե անցյալի, այլ՝ այն մասին, թե ինչու այսօրվա օրը դարձավ անխուսափելի։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Հարգելի՛ ընթերցողներ,
«Հանրային տրիբունալ» նախագիծը սկսում է հրապարակումների լայնածավալ շարք՝ ուսումնասիրություն, որը բացահայտում է իրադարձությունների, որոշումների և սխալների այն շերտերը, որոնք քայլ առ քայլ աննկատելիորեն ձևավորեցին այսօրվա Հայաստանի ողբերգական իրականությունը։
Մենք բացում ենք արխիվը ոչ թե անցյալի, այլ՝ մեր ժամանակի գլխավոր հարցին պատասխանելու համար. ո՞ր պահից պատմությունն այսքան կտրուկ շրջադարձ ապրեց, որ երկիրը հայտնվեց անդունդի եզրին.
Առաջիկա նյութերի շարքում մենք միասին կանցնենք 1980-ական թթ. վերջի առաջին քաղաքական աղետներից մինչև 1990-ականների ռազմավարական սխալ հաշվարկները, փակ բանակցություններից և ճակատագրական զիջումներից մինչև էլիտաների կերպափոխում, զինված հակամարտություններ և որոշումների շղթա, որոնք Հայաստանը հանգեցրեցին 2016, 2020 և 2023 թվականների դրամատիկ տարիներին։
📘Ի՞ՆՉԻ ՄԱՍԻՆ Է ԱՅՍ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆԸ
Սա պարզապես քաղաքական ժամանակագրություն չէ: Սա պետականության կործանման մեխանիզմի բացահայտում է՝ Սովետաշենի առաջին փողոցային բախումներից մինչև «Գոբլի պլանի» շուրջ քաղաքական սխեմաները, Տեր-Պետրոսյանի հեռացումից մինչև նոր էլիտայի ձևավորումը և դրա համակարգային սխալները։
Մենք քննության ենք առնում.
📌 ինչպես ՀՀՇ-ի արմատականացումը 1988-1991 թվականներին ստեղծեց քաղաքական վարքագծի մոդել՝ հիմնված ամբոխի ուժի և փողոցային ճնշման վրա,
📌 ինչպես առաջին զոհերն ու առաջին սադրանքները դարձան քաղաքական գործիք,
📌 ինչպես «Գոբլի պլանը» դարձավ աշխարհաքաղաքական ծուղակ, որը պառակտեց էլիտան,
📌 ինչպես առաջացավ զիջումների տրամաբանությունը և ինչու դա հանգեցրեց Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականին,
📌 ինչպես Սերժ Սարգսյանը որդեգրեց ուղեգիծ, որը փոխեց երկիրը,
📌 ինչպես Մոսկվան, Վաշինգտոնը, Ստեփանակերտը և տեղական կլանները միահյուսեցին իրենց շահերը 1997-1998 թվականների ճգնաժամային կետում,
📌 ինչպես այդ ժամանակ կայացված որոշումները 2016, 2020 և 2023 թվականների աղետների նախադրյալ դարձան:
📑Ի՞ՆՉ Է ԱՌԱՋԻՆ ԱՆԳԱՄ ՆԵՐԿԱՅԱՑՎՈՒՄ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻՆ
📌 1988 թ. մարտի 23-ի Սովետաշենի իրադարձությունների վերականգնում՝ արխիվային աղբյուրների և ապացույցների հիման վրա,
📌 1997-1998 թթ. ներքին նամակագրության վերլուծություն, բանակցությունների նախկին մասնակիցների հարցազրույցներ,
այդ ժամանակվա պարբերականներից հազվագյուտ մեջբերումներ և հիշատակումներ,
📌 ղարաբաղյան էլիտայի վերափոխման և կառավարության որոշումների վրա դրա ազդեցության վերլուծություն,
📌 լրագրողական հետաքննություններ ուժային կառույցների և քաղաքական խմբեր կապերի վերաբերյալ:
📣ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆՆ ԻՐԱԿԱՆԱՑՎՈՒՄ Է.
📌 Որովհետև Հայաստանն ապրեց ոչ թե մեկ, այլ՝ աղետների շղթա, և յուրաքանչյուր հաջորդը նախորդի հետևանքն էր։
📌 Որպեսզի հասկանանք, թե ով և երբ թույլ տվեց այն սխալները, որոնք երկիրը հասցրեցին ներկայիս վիճակին, մենք վերադառնում ենք այն պահերին, երբ տեղադրվեցին այդ դանդաղ գործողության ականները։
Մենք կգրենք ոչ թե անցյալի, այլ՝ այն մասին, թե ինչու այսօրվա օրը դարձավ անխուսափելի։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
👏3
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости | Общественный Трибунал
Проект «Общественный Трибунал» начинает масштабную серию публикаций — исследование, которое поднимает пласт событий, решений и ошибок, из которых незаметно, шаг за шагом, была построена трагическая реальность сегодняшней Армении.
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости
Дорогие читатели,
Проект «Общественный Трибунал» начинает масштабную серию публикаций — исследование, которое поднимает пласт событий, решений и ошибок, из которых незаметно, шаг за шагом, была построена трагическая реальность сегодняшней Армении.
Мы открываем архив не ради прошлого — а ради ответа на главный вопрос нашего времени: в какой точке история свернула так резко, что страна оказалась на краю пропасти?
В предстоящей серии материалов мы вместе пройдём путь от первых политических катастроф конца 1980-х до стратегических просчётов 1990-х, от закрытых переговоров и фатальных уступок до трансформации элит, вооружённых конфликтов и цепочки решений, которые привели Армению к драматическим годам 2016, 2020 и 2023.
📘 О ЧЁМ ЭТО ИССЛЕДОВАНИЕ
Это не просто политическая хроника. Это — распаковка механизма разрушения государственности, от первых уличных столкновений Советашена до политических схем вокруг «Плана Гобла», от падения Тер-Петросяна до становления новой элиты и её системных ошибок.
Мы прослеживаем:
📌как радикализация АОД в 1988-1991 гг. создала модель политического поведения, основанную на силе толпы и уличном давлении;
📌как первые жертвы и первые провокации стали политическим инструментом;
📌как «План Гобла» стал геополитическим капканом, расколовшим элиту;
📌как возникла логика уступок и почему она привела к отставке Тер-Петросяна;
📌как Серж Саргсян, взял курс, который изменил страну;
📌как Москва, Вашингтон, Степанакерт и местные кланы переплели свои интересы в кризисной точке 1997–1998 гг.;
📌как решения, принятые тогда, стали предпосылкой катастрофы 2016, 2020 и 2023 годов.
📑 ЧТО ВПЕРВЫЕ БУДЕТ ПРЕДСТАВЛЕНО ЧИТАТЕЛЯМ
📌реконструкция событий Советашена 23 марта 1988 года по архивным источникам и свидетельствам;
📌 анализ внутренних переписок 1997–1998 гг., интервью бывших участников переговоров;
📌 редкие цитаты и упоминания из периодики того времени;
📌 анализ трансформации карабахской элиты и её влияния на государственные решения;
📌 журналистские расследования о связях силовых структур и политических групп.
📣 ЗАЧЕМ ЭТО ИССЛЕДОВАНИЕ
📌Потому что Армения пережила не одну, а цепочку катастроф, и каждая следующая была следствием предыдущей.
📌Чтобы разобраться, кто и когда совершил ошибки, которые привели страну к сегодняшнему состоянию, мы возвращаемся к моментам, где были заложены эти мины замедленного действия.
Мы напишем не о прошлом , а о том, почему сегодняшний день стал неизбежностью.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
Дорогие читатели,
Проект «Общественный Трибунал» начинает масштабную серию публикаций — исследование, которое поднимает пласт событий, решений и ошибок, из которых незаметно, шаг за шагом, была построена трагическая реальность сегодняшней Армении.
Мы открываем архив не ради прошлого — а ради ответа на главный вопрос нашего времени: в какой точке история свернула так резко, что страна оказалась на краю пропасти?
В предстоящей серии материалов мы вместе пройдём путь от первых политических катастроф конца 1980-х до стратегических просчётов 1990-х, от закрытых переговоров и фатальных уступок до трансформации элит, вооружённых конфликтов и цепочки решений, которые привели Армению к драматическим годам 2016, 2020 и 2023.
📘 О ЧЁМ ЭТО ИССЛЕДОВАНИЕ
Это не просто политическая хроника. Это — распаковка механизма разрушения государственности, от первых уличных столкновений Советашена до политических схем вокруг «Плана Гобла», от падения Тер-Петросяна до становления новой элиты и её системных ошибок.
Мы прослеживаем:
📌как радикализация АОД в 1988-1991 гг. создала модель политического поведения, основанную на силе толпы и уличном давлении;
📌как первые жертвы и первые провокации стали политическим инструментом;
📌как «План Гобла» стал геополитическим капканом, расколовшим элиту;
📌как возникла логика уступок и почему она привела к отставке Тер-Петросяна;
📌как Серж Саргсян, взял курс, который изменил страну;
📌как Москва, Вашингтон, Степанакерт и местные кланы переплели свои интересы в кризисной точке 1997–1998 гг.;
📌как решения, принятые тогда, стали предпосылкой катастрофы 2016, 2020 и 2023 годов.
📑 ЧТО ВПЕРВЫЕ БУДЕТ ПРЕДСТАВЛЕНО ЧИТАТЕЛЯМ
📌реконструкция событий Советашена 23 марта 1988 года по архивным источникам и свидетельствам;
📌 анализ внутренних переписок 1997–1998 гг., интервью бывших участников переговоров;
📌 редкие цитаты и упоминания из периодики того времени;
📌 анализ трансформации карабахской элиты и её влияния на государственные решения;
📌 журналистские расследования о связях силовых структур и политических групп.
📣 ЗАЧЕМ ЭТО ИССЛЕДОВАНИЕ
📌Потому что Армения пережила не одну, а цепочку катастроф, и каждая следующая была следствием предыдущей.
📌Чтобы разобраться, кто и когда совершил ошибки, которые привели страну к сегодняшнему состоянию, мы возвращаемся к моментам, где были заложены эти мины замедленного действия.
Мы напишем не о прошлом , а о том, почему сегодняшний день стал неизбежностью.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
👍5❤3
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Глава 1 | Общественный Трибунал
Катастрофы не возникают внезапно — они созревают годами, иногда десятилетиями, накапливаясь в незамеченных сначала решениях, компромиссах и ошибках, которые позже становятся судьбоносными. Сегодня, когда Армения переживает, пожалуй, самый драматичный период…
Ինչպես սկսվեց Հայաստանի աղետը. անկախության ռոմանտիկայից մինչև համակարգային խոցելիություն․ Մաս 1
Աղետները տեղի չեն ունենում ակնթարթորեն. դրանք հասունանում են տարիներով: Այսօր, երբ մենք ապրում ենք նորագույն պատմության ամենադժվարին ժամանակաշրջաններից մեկը, մենք վերադառնում ենք սկզբնակետին՝ հասկանալու, թե որտեղ ենք հատել անդառնալիության կետը:
Երևան: Գիշեր: Անդորր փոթորկից առաջ
Կառավարության շենքի վերին հարկերում միայնակ լույս է վառվում. հսկայական սեղանի շուրջ Տեր-Պետրոսյանն աչքի է անցկացնում փաստաթղթերը՝ ծանր ու թեթև անելով ոչ թե թղթերը, այլ՝ երկրի ապագան:
Առանց պաթոսի կամ հույզերի՝ միայն սառը տրամաբանություն, խիստ միտք և հասկացողություն. Ցանկացած որոշում իր արձագանքը կգտի տասնամյակներ անց:
Այսպես սկսվեց մի դարաշրջան, որտեղ հույսերն ու քաոսը քայլում էին կողք կողքի:
1990-ականների սկիզբ՝ հանրահավաքների, պառակտումների և «պերեստրոյկայի» հորձանուտում սկիզբ առած ՀՀՇ սրընթաց վերելքի ժամանակաշրջան:
Սովետաշեն, 1988 թ. մարտ
Ակտիվիստների և խորհրդային զինվորների միջև առաջին խոշոր բախումը: Սադրանք, հրմշտոց, կրակոցներ, առաջին զոհեր:
Պահ, երբ քաոսն առաջին անգամ դարձավ քաղաքական գործիք: Եվ ազդանշան, որ նման տրամաբանությունը կվերադառնա՝ 1996, 1999, 2008 թվականներին։
Սովետաշենը դարձավ արյամբ գծված սահմանագիծը: Ճանապարհի սկիզբ, որը երկիրը հասցրեց այնտեղ, որտեղ այսօր գտնվում է:
Շարունակելի…
Ամբողջական նյութին կարող եք ծանոթանալ՝ հետևելով հղմանը.
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1
Катастрофы не случаются мгновенно — они зреют годами. Сегодня, переживая один из самых тяжёлых периодов новейшей истории, мы возвращаемся к началу, чтобы понять, где была пройдена точка невозврата. В рамках нашего проекта мы начинаем последовательную публикацию материалов, которые шаг за шагом восстанавливают логику событий — от митингов конца 1980-х до решений, приведших страну к нынешнему состоянию.
Ереван. Ночь. Тишина перед бурей.
На верхних этажах правительства горит одинокий свет — там, за массивным столом, Левон Тер-Петросян перебирает документы, взвешивая не бумагу, а будущее страны.
Без пафоса и эмоций — только холодная логика, строгий ум и понимание: каждое решение отзовётся эхом на десятилетия вперёд.
Так начиналась эпоха, где надежды соседствовали с хаосом.
Начало 1990-х — время митингов, раскола и стремительного взлёта АОД, движения, рождённого в вихре перестройки. Его лидеры считали себя архитекторами новой Армении — и именно в этой уверенности зарождались первые трещины будущего.
Советашен, март 1988-го.
Первое крупное столкновение активистов и советских военных.Провокация, давка, выстрелы, первые убитые.
Момент, когда хаос впервые стал политическим инструментом. И сигнал того, что подобная логика вернётся — в 1996-м, 1999-м, 2008-м.
Советашен стал чертой, проведённой кровью. Началом пути, который привёл страну туда, где она оказалась сегодня.
Продолжение следует…
Ознакомиться с полным материалом вы можете, перейдя по ссылке.
Подпишись на Tribunal
Աղետները տեղի չեն ունենում ակնթարթորեն. դրանք հասունանում են տարիներով: Այսօր, երբ մենք ապրում ենք նորագույն պատմության ամենադժվարին ժամանակաշրջաններից մեկը, մենք վերադառնում ենք սկզբնակետին՝ հասկանալու, թե որտեղ ենք հատել անդառնալիության կետը:
Երևան: Գիշեր: Անդորր փոթորկից առաջ
Կառավարության շենքի վերին հարկերում միայնակ լույս է վառվում. հսկայական սեղանի շուրջ Տեր-Պետրոսյանն աչքի է անցկացնում փաստաթղթերը՝ ծանր ու թեթև անելով ոչ թե թղթերը, այլ՝ երկրի ապագան:
Առանց պաթոսի կամ հույզերի՝ միայն սառը տրամաբանություն, խիստ միտք և հասկացողություն. Ցանկացած որոշում իր արձագանքը կգտի տասնամյակներ անց:
Այսպես սկսվեց մի դարաշրջան, որտեղ հույսերն ու քաոսը քայլում էին կողք կողքի:
1990-ականների սկիզբ՝ հանրահավաքների, պառակտումների և «պերեստրոյկայի» հորձանուտում սկիզբ առած ՀՀՇ սրընթաց վերելքի ժամանակաշրջան:
Սովետաշեն, 1988 թ. մարտ
Ակտիվիստների և խորհրդային զինվորների միջև առաջին խոշոր բախումը: Սադրանք, հրմշտոց, կրակոցներ, առաջին զոհեր:
Պահ, երբ քաոսն առաջին անգամ դարձավ քաղաքական գործիք: Եվ ազդանշան, որ նման տրամաբանությունը կվերադառնա՝ 1996, 1999, 2008 թվականներին։
Սովետաշենը դարձավ արյամբ գծված սահմանագիծը: Ճանապարհի սկիզբ, որը երկիրը հասցրեց այնտեղ, որտեղ այսօր գտնվում է:
Շարունակելի…
Ամբողջական նյութին կարող եք ծանոթանալ՝ հետևելով հղմանը.
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1
Катастрофы не случаются мгновенно — они зреют годами. Сегодня, переживая один из самых тяжёлых периодов новейшей истории, мы возвращаемся к началу, чтобы понять, где была пройдена точка невозврата. В рамках нашего проекта мы начинаем последовательную публикацию материалов, которые шаг за шагом восстанавливают логику событий — от митингов конца 1980-х до решений, приведших страну к нынешнему состоянию.
Ереван. Ночь. Тишина перед бурей.
На верхних этажах правительства горит одинокий свет — там, за массивным столом, Левон Тер-Петросян перебирает документы, взвешивая не бумагу, а будущее страны.
Без пафоса и эмоций — только холодная логика, строгий ум и понимание: каждое решение отзовётся эхом на десятилетия вперёд.
Так начиналась эпоха, где надежды соседствовали с хаосом.
Начало 1990-х — время митингов, раскола и стремительного взлёта АОД, движения, рождённого в вихре перестройки. Его лидеры считали себя архитекторами новой Армении — и именно в этой уверенности зарождались первые трещины будущего.
Советашен, март 1988-го.
Первое крупное столкновение активистов и советских военных.Провокация, давка, выстрелы, первые убитые.
Момент, когда хаос впервые стал политическим инструментом. И сигнал того, что подобная логика вернётся — в 1996-м, 1999-м, 2008-м.
Советашен стал чертой, проведённой кровью. Началом пути, который привёл страну туда, где она оказалась сегодня.
Продолжение следует…
Ознакомиться с полным материалом вы можете, перейдя по ссылке.
Подпишись на Tribunal
💯6❤3🥰1
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР…
С укреплением власти Армянского общенационального движения (АОД) страна вошла в десятилетие, которое, по выражению поэта Паруйра Севака, «умело рождать героев и бесчувственно губить их». На поверхности происходили реформы, борьба за государственность, дипломатические…
Ինչպես սկսվեց Հայաստանի աղետը . անկախության ռոմանտիկայից մինչև համակարգային խոցելիություն․ Մաս 1
ԼևՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՝ ՀԵՏԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ԽՈՑԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ
1990-ական թթ. սկիզբ Հայաստանում՝ ժամանակներ, երբ անկախության ռոմանտիկան արագորեն փլվեց՝ մերկացնելով դաժան իրականությունը. իշխանության համար պայքար, անհետացող մարդասիրական օգնություն և ստվերներ, որոնք դեռ կախված են մնում պետության գլխին:
Վանո Սիրադեղյանը և Վազգեն Սարգսյանն այդ ժամանակաշրջանի խորհրդանիշները դարձան՝ վառ, վտանգավոր, հակասական:
Սիրադեղյան՝ գրող, որը դարձավ քաղաքական տիկնիկավար: Ավելի ուշ նրա անունը կապվեց սպանությունների, անհետացումների և նոր կառավարության «մութ կողմի» հետ:
Սարգսյան՝ պաշտոնապես «պատերազմի հերոս», սակայն դեռևս չկա որևէ համոզիչ ապացույց մարտական գործողություններում նրա դերի վերաբերյալ: 1996 թվականին նրա արտահայտությունը հայկական ժողովրդավարության դատավճիռը դարձավ.
Բայց ամենամութ հետքը Սպիտակի երկրաշարժից հետո մարդասիրական օգնությունն է:
1990-ականների սկզբին թերթերն ուղղակիորեն գրում էին. բեռներն անհետանում էին, հայտնվում մասնավոր պահեստներում և «ստվերային բաշխման» մեջ դրվում: Մարդիկ տեսնում էին ինքնաթիռները, բայց չէին տեսնում արկղերի պարունակությունը:
Եվ հենց մարդասիրական օգնության բաշխման շուրջ հարցեր առաջացան՝ Անդրանիկ Քոչարյանին ուղղված, ում անունն այդ ժամանակ կապվում էր չհաշվառված բեռների և պահեստների նկատմամբ «վերահսկողության» հետ։
Ինչպես գրել է Րաֆֆին.
Եվ Սպիտակը դարձավ ոչ միայն երկրի ողբերգությունը, այլև՝ պետության բարոյական ճեղքվածքը, որի միջով դուրս էր հոսում ժողովրդի վստահությունը:
Այս ամենը հաստատվում են նաև դատախազության նախկին աշխատակից Սոկրատ Հովսեփյանի վկայությունները, որը խոսում է ոչ թե որպես պատմաբան, այլ՝ որպես համակարգի ներսում կանգնած անձ.
Նա պնդում է. այսօրվա բազմաթիվ խնդիրների արմատները հենց այնտեղ են՝ 90-ականներում, երբ Սպիտակի մոխիրների վրա կառուցվեց պետություն, բայց չկառուցվեց արդարություն:
Շարունակելի…
Ամբողջական նյութին կարող եք ծանոթանալ՝ հետևելով հղմանը.
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Առաջին մասը հասանելի է հղումով.
ԼևՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՝ ՀԵՏԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ԽՈՑԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ
1990-ական թթ. սկիզբ Հայաստանում՝ ժամանակներ, երբ անկախության ռոմանտիկան արագորեն փլվեց՝ մերկացնելով դաժան իրականությունը. իշխանության համար պայքար, անհետացող մարդասիրական օգնություն և ստվերներ, որոնք դեռ կախված են մնում պետության գլխին:
Վանո Սիրադեղյանը և Վազգեն Սարգսյանն այդ ժամանակաշրջանի խորհրդանիշները դարձան՝ վառ, վտանգավոր, հակասական:
Սիրադեղյան՝ գրող, որը դարձավ քաղաքական տիկնիկավար: Ավելի ուշ նրա անունը կապվեց սպանությունների, անհետացումների և նոր կառավարության «մութ կողմի» հետ:
Սարգսյան՝ պաշտոնապես «պատերազմի հերոս», սակայն դեռևս չկա որևէ համոզիչ ապացույց մարտական գործողություններում նրա դերի վերաբերյալ: 1996 թվականին նրա արտահայտությունը հայկական ժողովրդավարության դատավճիռը դարձավ.
«Եթե ընդդիմությունը 100 տոկոս ձայն էլ ստանար, նրան իշխանություն տվող չկար»։
Բայց ամենամութ հետքը Սպիտակի երկրաշարժից հետո մարդասիրական օգնությունն է:
1990-ականների սկզբին թերթերն ուղղակիորեն գրում էին. բեռներն անհետանում էին, հայտնվում մասնավոր պահեստներում և «ստվերային բաշխման» մեջ դրվում: Մարդիկ տեսնում էին ինքնաթիռները, բայց չէին տեսնում արկղերի պարունակությունը:
Եվ հենց մարդասիրական օգնության բաշխման շուրջ հարցեր առաջացան՝ Անդրանիկ Քոչարյանին ուղղված, ում անունն այդ ժամանակ կապվում էր չհաշվառված բեռների և պահեստների նկատմամբ «վերահսկողության» հետ։
Ինչպես գրել է Րաֆֆին.
«Այնտեղ, որտեղ արդարությունը վերանում է, հայտնվում է գայլը՝ մարդկային կերպարանքով»:
Եվ Սպիտակը դարձավ ոչ միայն երկրի ողբերգությունը, այլև՝ պետության բարոյական ճեղքվածքը, որի միջով դուրս էր հոսում ժողովրդի վստահությունը:
Այս ամենը հաստատվում են նաև դատախազության նախկին աշխատակից Սոկրատ Հովսեփյանի վկայությունները, որը խոսում է ոչ թե որպես պատմաբան, այլ՝ որպես համակարգի ներսում կանգնած անձ.
«Ամեն մի մահ՝ փակված գործ չէ։ Դա տուն է, որը որբացավ»:
«Մարդիկ այդ ժամանակ ապրում էին ոչ թե պետության մեջ, այլ՝ գոյատևման փնտրտուքի»:
«Կան հարցեր, որոնք վաղուց կախված են օդում։ Դրանք չեն անհետացել, պարզապես ոչ ոք չի համարձակվել բարձրաձայնել այդ մասին»:
Նա պնդում է. այսօրվա բազմաթիվ խնդիրների արմատները հենց այնտեղ են՝ 90-ականներում, երբ Սպիտակի մոխիրների վրա կառուցվեց պետություն, բայց չկառուցվեց արդարություն:
Շարունակելի…
Ամբողջական նյութին կարող եք ծանոթանալ՝ հետևելով հղմանը.
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Առաջին մասը հասանելի է հղումով.
❤3👍1
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР…
С укреплением власти Армянского общенационального движения (АОД) страна вошла в десятилетие, которое, по выражению поэта Паруйра Севака, «умело рождать героев и бесчувственно губить их». На поверхности происходили реформы, борьба за государственность, дипломатические…
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1
ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР ПОСТСОВЕТСКОЙ УЯЗВИМОСТИ
Начало 1990-х в Армении — время, когда романтика независимости быстро облупилась, обнажив голую реальность: борьбу за власть, исчезающие гуманитарные грузы и тени, которые до сих пор лежат на государстве.
Вано Сирадегян и Вазген Саргсян стали символами этой эпохи — яркими, опасными, противоречивыми.
Сирадегян — писатель, превратившийся в политического кукловода. Позже его имя связывали с убийствами, исчезновениями и “ночной стороной” новой власти.
Саргсян — официально «герой войны», но вокруг его роли в боевых действиях до сих пор нет ни одного убедительного свидетельства. Его фраза 1996 года стала приговором армянской демократии:
Но самый тёмный след — это гуманитарная помощь после Спитакского землетрясения.
Газеты начала 90-х писали прямо: грузы исчезали, появлялись на частных складах, уходили в «теневые распределения». Народ видел самолёты, но не видел содержимого коробок.
И именно вокруг распределения гуманитарных потоков возникли вопросы к Андранику Кочаряну, чьё имя тогда связывали с “контролем” над складами и неучтёнными грузами.
Как писал Раффи:
И Спитак стал не только трагедией земли, но и моральной трещиной государства — трещиной, через которую вытекло доверие народа.
Всё это подтверждают и свидетельства бывшего работника прокуратуры Сократа Овсепяна, который говорит не как историк, а как человек, стоявший внутри системы:
Он утверждает: корни многих сегодняшних проблем лежат именно там — в 90-х, когда на пепле Спитака строилось государство, но не строилась справедливость.
Продолжение следует ...
Ознакомиться с полным материалом вы можете, перейдя по ссылке.
Подпишись на Tribunal
Первая часть доступна по ссылке
ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР ПОСТСОВЕТСКОЙ УЯЗВИМОСТИ
Начало 1990-х в Армении — время, когда романтика независимости быстро облупилась, обнажив голую реальность: борьбу за власть, исчезающие гуманитарные грузы и тени, которые до сих пор лежат на государстве.
Вано Сирадегян и Вазген Саргсян стали символами этой эпохи — яркими, опасными, противоречивыми.
Сирадегян — писатель, превратившийся в политического кукловода. Позже его имя связывали с убийствами, исчезновениями и “ночной стороной” новой власти.
Саргсян — официально «герой войны», но вокруг его роли в боевых действиях до сих пор нет ни одного убедительного свидетельства. Его фраза 1996 года стала приговором армянской демократии:
«Даже если оппозиция наберёт 100%, мы всё равно её не пустим к власти».
Но самый тёмный след — это гуманитарная помощь после Спитакского землетрясения.
Газеты начала 90-х писали прямо: грузы исчезали, появлялись на частных складах, уходили в «теневые распределения». Народ видел самолёты, но не видел содержимого коробок.
И именно вокруг распределения гуманитарных потоков возникли вопросы к Андранику Кочаряну, чьё имя тогда связывали с “контролем” над складами и неучтёнными грузами.
Как писал Раффи:
«Там, где исчезает справедливость, появляется волк в человеческом обличье».
И Спитак стал не только трагедией земли, но и моральной трещиной государства — трещиной, через которую вытекло доверие народа.
Всё это подтверждают и свидетельства бывшего работника прокуратуры Сократа Овсепяна, который говорит не как историк, а как человек, стоявший внутри системы:
«Каждая смерть — это не закрытое дело. Это дом, который осиротел».
«Люди тогда жили не в государстве — они жили в выживании».
«Есть вопросы, которые так и остались висеть в воздухе — просто боялись произнести их вслух».
Он утверждает: корни многих сегодняшних проблем лежат именно там — в 90-х, когда на пепле Спитака строилось государство, но не строилась справедливость.
Продолжение следует ...
Ознакомиться с полным материалом вы можете, перейдя по ссылке.
Подпишись на Tribunal
Первая часть доступна по ссылке
👍6❤2
Общественный Трибунал
Ара Арутюнян: кризис государственных шаблонов Армении и системные проблемы мышления | Общественный Трибунал
Гостем одного из выпусков авторской передачи Бориса Мурази стал публицист и интеллектуал, учёный Ара Арутюнян, который поднял ряд острых вопросов, касающихся общественного сознания Армении, восприятия власти, духовной роли и исторической ответственности.
🇦🇲 Արա Հարությունյան․ Հայաստանի պետական կաղապարների ճգնաժամը և մտածողության համակարգային պրոբլեմնները
Բորիս Մուրազիի հեղինակային հաղորդման հյուրը Արա Արա Հարությունյանն էր, ով խոսեց Հայաստանի հասարակական մտածողության, իշխանության ընկալման, պատմական պատասխանատվության ու հոգևոր ճգնաժամի մասին։
🏛 Հարությունյանն ընդգծեց, որ Հայաստանը տասնամյակներով գոյատևել է առանց պետական մտածողության մոդելի․ դրա հետևանքներն արտահայտվել են կառավարման որակի, անվտանգության քաղաքականության և հասարակական կայունության անկման մեջ։
⚠️ Նա խոսեց նաև պատերազմի նախանշանները չտեսնելու, պատմական հիշողության մանիպուլյացիայի, հոգևոր ինքնության խաթարման և Հայաստանի գլոբալ մրցակցությունից դուրս մնալու վտանգների մասին։
🔎 Ամբողջ զրույցի առանցքն այն միտքն էր, որ պետությունը չի կարող գոյություն ունենալ առանց պատասխանատվության և ինստիտուցիոնալ մտածողության։
«Հնրային Տրիբունալ» նախագծի փորցագետների կարծիքով՝ Մուրազի–Հարությունյան զրույցը, իր խորքային շերտերով, ոչ միայն արձանագրում է խնդիրները, այլ ներկայացնում է համակարգային վերլուծություն այն մասին, թե ինչու է Հայաստանը հայտնվել ներկայիս ճգնաժամում։
Հարությունյանի վերջին միտքն արտացոլում է ամբողջ զրույցի էությունը․
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺 Ара Арутюнян: кризис государственных шаблонов Армении и системные проблемы мышления
Ара Арутюнян был гостем авторской передачи Бориса Мурази , во время которой поднял темы общественного сознания, восприятия власти, духовной роли и исторической ответственности.
🏛 Он подчеркнул, что Армения десятилетиями существовала без модели государственного мышления, и последствия этого проявлялись в управлении, безопасности и устойчивости общества.
⚠️ Арутюнян говорил о нераспознанных признаках войны, манипуляции исторической памятью, кризисе религиозной идентичности и опасной идее о том, что Армения может находиться вне глобальной конкуренции.
🔎 Суть беседы сводится к мысли, что государственность невозможна без ответственности и институционального подхода.
По оценке экспертов проекта «Общественный Трибунал», беседа Мурази и Арутюняна не только зафиксировала проблемы, но и представила системный анализ того, почему Армения оказалась в нынешнем кризисе.
Финальная мысль Арутюняна отражает суть всей беседы:
Подробнее
Подпишись на Tribunal
Բորիս Մուրազիի հեղինակային հաղորդման հյուրը Արա Արա Հարությունյանն էր, ով խոսեց Հայաստանի հասարակական մտածողության, իշխանության ընկալման, պատմական պատասխանատվության ու հոգևոր ճգնաժամի մասին։
🏛 Հարությունյանն ընդգծեց, որ Հայաստանը տասնամյակներով գոյատևել է առանց պետական մտածողության մոդելի․ դրա հետևանքներն արտահայտվել են կառավարման որակի, անվտանգության քաղաքականության և հասարակական կայունության անկման մեջ։
⚠️ Նա խոսեց նաև պատերազմի նախանշանները չտեսնելու, պատմական հիշողության մանիպուլյացիայի, հոգևոր ինքնության խաթարման և Հայաստանի գլոբալ մրցակցությունից դուրս մնալու վտանգների մասին։
🔎 Ամբողջ զրույցի առանցքն այն միտքն էր, որ պետությունը չի կարող գոյություն ունենալ առանց պատասխանատվության և ինստիտուցիոնալ մտածողության։
«Հնրային Տրիբունալ» նախագծի փորցագետների կարծիքով՝ Մուրազի–Հարությունյան զրույցը, իր խորքային շերտերով, ոչ միայն արձանագրում է խնդիրները, այլ ներկայացնում է համակարգային վերլուծություն այն մասին, թե ինչու է Հայաստանը հայտնվել ներկայիս ճգնաժամում։
Հարությունյանի վերջին միտքն արտացոլում է ամբողջ զրույցի էությունը․
«Մինչ մենք չհասկանանք, թե ինչ է պետությունը և ինչ պատասխանատվություն է պահանջում անկախությունը, մենք կշարունակենք պարտվել։ Պարտությունը ոչ թե ճակատագրական է, այլ մտածողության հետևանք»։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺 Ара Арутюнян: кризис государственных шаблонов Армении и системные проблемы мышления
Ара Арутюнян был гостем авторской передачи Бориса Мурази , во время которой поднял темы общественного сознания, восприятия власти, духовной роли и исторической ответственности.
🏛 Он подчеркнул, что Армения десятилетиями существовала без модели государственного мышления, и последствия этого проявлялись в управлении, безопасности и устойчивости общества.
⚠️ Арутюнян говорил о нераспознанных признаках войны, манипуляции исторической памятью, кризисе религиозной идентичности и опасной идее о том, что Армения может находиться вне глобальной конкуренции.
🔎 Суть беседы сводится к мысли, что государственность невозможна без ответственности и институционального подхода.
По оценке экспертов проекта «Общественный Трибунал», беседа Мурази и Арутюняна не только зафиксировала проблемы, но и представила системный анализ того, почему Армения оказалась в нынешнем кризисе.
Финальная мысль Арутюняна отражает суть всей беседы:
«Пока мы не поймём, что такое государство и какую ответственность требует независимость, мы будем продолжать проигрывать. Поражение — не результат предначертанной судьбы, оно является следствием мышления».
Подробнее
Подпишись на Tribunal
❤7💋1
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР…
Когда рухнул СССР, Армения получила в наследство не только флаг и герб, но и то, что сегодня сложно даже вообразить: гигантские заводы-крепости, научно-исследовательские институты, мощнейшие проектные конструкторские бюро — целую индустриальную цивилизацию…
🇦🇲Ինչպես սկսվեց Հայաստանի աղետը . անկախության ռոմանտիկայից մինչև համակարգային խոցելիություն․ Մաս 1 - ԼևՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՝ ՀԵՏԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ԽՈՑԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ (Շարունակություն)
Սեփականաշնորհում, թե՞ փլուզում: Ի՞նչ պատահեց Հայաստանի արդյունաբերության հետ 1990-ականներին։
🏭ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանը ձեռք բերեց հզոր արդյունաբերական համալիր՝ հաստոցաշինություն, էլեկտրոնիկա, սարքաշինություն, գիտահետազոտական ինստիտուտներ, կոնստրուկտորական բյուրոներ:
🔨 Սակայն ՀՀՇ-ի բարեփոխումները վերածվեցին ապամոնտաժման:
💥1992–1993 թվականների սեփականաշնորհման հետևանքով գործարանները քանդվեցին՝ մետաղի ջարդոնի վերածվելով:
Երևանի հաստոցաշինական գործարանը, «Մարսը», ավտոագրեգատների, ալյումինի գործարանները, տասնյակ այլ ձեռնարկություններ մի քանի տարվա ընթացքում անհետացան:
💸Մետաղը վաճառվում էր արտասահմանում, արտադրամասերը լքված էին մնում, ինժեներները գնում էին շուկաներում առևտուր անելու:
Արդյունաբերացման փոխարեն՝ դատարկ արտադրամասեր և կորսված տեխնոլոգիաներ:
❌ԱԷԿ փակում. գաղափարախոսությունն ընդդեմ իրականության
⛔️ՀՀՇ-ի և «բնապահպանական» շարժման ճնշման ներքո ռեակտորը փակվեց, այն պահին, երբ երկիրն արդեն ապրում էր առանց էլեկտրաէներգիայի և վառելիքի:
🕯Սկսվեցին մութ ու ցուրտ տարիները. բնակարաններում՝ վառարաններ, այգիներում՝ անհետացող ծառեր, հիվանդանոցներում՝ նավթի լամպեր:
🛑🏭Արդյունաբերությունը կանգ առավ. Առանց հոսանքի մնացին «Մարսի» արտադրամասերը, սարքաշինական և մեքենաշինական գործարանները:
💰Մարդիկ վաուչերները վաճառում էին չնչին գումարներով ՝ պարզապես գոյատևելու համար. սա արագացրեց պետական գույքի թալանը:
📢Մամուլը դեռ այդ ժամանակ արդեն ահազանգում էր:
— «Երկիրը գնում է դեպի աղետ» (Գոլոս Արմենիի, 1991),
— «Եթե ռեակտորը չվերագործարկվի, արդյունաբերությունը կմահանա» (Կոմսոմոլեց, 1992) .
🛑ՀՀՇ-ական բարեփոխումների հետևանքը:
💥արդյունաբերությունը ոչնչացավ,
🔌 ԱԷԿ-ը փակվեց գաղափարախոսական շարժառիթներով,
💥արդյունաբերական բազան կորսվեց,
🌍✈️հարյուր հազարավոր մարդիկ լքեցին երկիր,
📉երկիրը մտավ աղքատության և գոյատևման ժամանակաշրջան:
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Սեփականաշնորհում, թե՞ փլուզում: Ի՞նչ պատահեց Հայաստանի արդյունաբերության հետ 1990-ականներին։
🏭ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Հայաստանը ձեռք բերեց հզոր արդյունաբերական համալիր՝ հաստոցաշինություն, էլեկտրոնիկա, սարքաշինություն, գիտահետազոտական ինստիտուտներ, կոնստրուկտորական բյուրոներ:
🔨 Սակայն ՀՀՇ-ի բարեփոխումները վերածվեցին ապամոնտաժման:
💥1992–1993 թվականների սեփականաշնորհման հետևանքով գործարանները քանդվեցին՝ մետաղի ջարդոնի վերածվելով:
Երևանի հաստոցաշինական գործարանը, «Մարսը», ավտոագրեգատների, ալյումինի գործարանները, տասնյակ այլ ձեռնարկություններ մի քանի տարվա ընթացքում անհետացան:
💸Մետաղը վաճառվում էր արտասահմանում, արտադրամասերը լքված էին մնում, ինժեներները գնում էին շուկաներում առևտուր անելու:
«Մենք 40 տարի կառուցել էինք. նրանք քանդեցին 40 օրում», - հիշում են աշխատողները:
Արդյունաբերացման փոխարեն՝ դատարկ արտադրամասեր և կորսված տեխնոլոգիաներ:
❌ԱԷԿ փակում. գաղափարախոսությունն ընդդեմ իրականության
⛔️ՀՀՇ-ի և «բնապահպանական» շարժման ճնշման ներքո ռեակտորը փակվեց, այն պահին, երբ երկիրն արդեն ապրում էր առանց էլեկտրաէներգիայի և վառելիքի:
🕯Սկսվեցին մութ ու ցուրտ տարիները. բնակարաններում՝ վառարաններ, այգիներում՝ անհետացող ծառեր, հիվանդանոցներում՝ նավթի լամպեր:
🛑🏭Արդյունաբերությունը կանգ առավ. Առանց հոսանքի մնացին «Մարսի» արտադրամասերը, սարքաշինական և մեքենաշինական գործարանները:
💰Մարդիկ վաուչերները վաճառում էին չնչին գումարներով ՝ պարզապես գոյատևելու համար. սա արագացրեց պետական գույքի թալանը:
📢Մամուլը դեռ այդ ժամանակ արդեն ահազանգում էր:
— «Երկիրը գնում է դեպի աղետ» (Գոլոս Արմենիի, 1991),
— «Եթե ռեակտորը չվերագործարկվի, արդյունաբերությունը կմահանա» (Կոմսոմոլեց, 1992) .
🛑ՀՀՇ-ական բարեփոխումների հետևանքը:
💥արդյունաբերությունը ոչնչացավ,
🔌 ԱԷԿ-ը փակվեց գաղափարախոսական շարժառիթներով,
💥արդյունաբերական բազան կորսվեց,
🌍✈️հարյուր հազարավոր մարդիկ լքեցին երկիր,
📉երկիրը մտավ աղքատության և գոյատևման ժամանակաշրջան:
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
❤4💋1
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР…
Когда рухнул СССР, Армения получила в наследство не только флаг и герб, но и то, что сегодня сложно даже вообразить: гигантские заводы-крепости, научно-исследовательские институты, мощнейшие проектные конструкторские бюро — целую индустриальную цивилизацию…
🇷🇺Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1
ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР ПОСТСОВЕТСКОЙ УЯЗВИМОСТИ
Приватизация или распад? Что произошло с промышленностью Армении в 1990-х
🏭После распада СССР Армения получила мощнейший промышленный комплекс — станкостроение, электронику, приборостроение, НИИ, КБ.
🔨Но реформы АОД превратились в демонтаж.
💥Приватизация 1992–1993 гг. обернулась распилом заводов на металл. Ереванский станкостроительный, «Марс», автоагрегатный, алюминиевый, десятки предприятий — исчезли в считанные годы.
💸Металл продавали за границу, корпуса забрасывали, инженеры уходили торговать на рынки.
Вместо индустриализации — пустые цеха и потерянные технологии.
❌Остановка Армянской АЭС: идеология против реальности
⛔️Под давлением АОД и «экологического» движения реактор АЭС был закрыт — в момент, когда страна уже жила без света и топлива.
🕯Начались тёмные и холодные годы: буржуйки в квартирах, исчезнувшие деревья в парках, больницы при керосиновых лампах.
🛑🏭Промышленность встала: без энергии остановились цеха «Марса», приборостроительные и машиностроительные заводы.
💰Ваучеры люди продавали за копейки — просто чтобы выжить. Это ускорило разграбление госсобственности.
📢Пресса била тревогу ещё тогда:
— «Страна движется к катастрофе» (Голос Армении, 1991);
— «Если реактор не перезапустить — промышленность погибнет» (Комсомолец, 1992).
🛑Итог АОД-овских реформ:
💥 промышленность уничтожена;
🔌 АЭС закрыта по идеологическим мотивам;
💥 индустриальная база потеряна;
🌍✈️сотни тысяч людей уехали;
📉 страна вошла в эпоху бедности и выживания.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР ПОСТСОВЕТСКОЙ УЯЗВИМОСТИ
Приватизация или распад? Что произошло с промышленностью Армении в 1990-х
🏭После распада СССР Армения получила мощнейший промышленный комплекс — станкостроение, электронику, приборостроение, НИИ, КБ.
🔨Но реформы АОД превратились в демонтаж.
💥Приватизация 1992–1993 гг. обернулась распилом заводов на металл. Ереванский станкостроительный, «Марс», автоагрегатный, алюминиевый, десятки предприятий — исчезли в считанные годы.
💸Металл продавали за границу, корпуса забрасывали, инженеры уходили торговать на рынки.
«Мы строили 40 лет — они разрушили за 40 дней», — вспоминали рабочие.
Вместо индустриализации — пустые цеха и потерянные технологии.
❌Остановка Армянской АЭС: идеология против реальности
⛔️Под давлением АОД и «экологического» движения реактор АЭС был закрыт — в момент, когда страна уже жила без света и топлива.
🕯Начались тёмные и холодные годы: буржуйки в квартирах, исчезнувшие деревья в парках, больницы при керосиновых лампах.
🛑🏭Промышленность встала: без энергии остановились цеха «Марса», приборостроительные и машиностроительные заводы.
💰Ваучеры люди продавали за копейки — просто чтобы выжить. Это ускорило разграбление госсобственности.
📢Пресса била тревогу ещё тогда:
— «Страна движется к катастрофе» (Голос Армении, 1991);
— «Если реактор не перезапустить — промышленность погибнет» (Комсомолец, 1992).
🛑Итог АОД-овских реформ:
💥 промышленность уничтожена;
🔌 АЭС закрыта по идеологическим мотивам;
💥 индустриальная база потеряна;
🌍✈️сотни тысяч людей уехали;
📉 страна вошла в эпоху бедности и выживания.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
💯6❤3
Общественный Трибунал
Артур Хачикян: «Армения стремительно превращается во второй Карабах» | Общественный Трибунал
В интервью каналу New.am доктор политологии Стэнфордского университета Артур Хачикян выступил с предупреждениями о состоянии армянской государственности. Поводом для разговора стало заявление о том, что Армения начала закупать нефть в Азербайджане — шаг,…
🇦🇲 Արթուր Խաչիկյան․ «Հայաստանը արագ տեմպերով վերածվում է երկրորդ Ղարաբաղի»
New.am–ին տված հարցազրույցում քաղաքական գիտությունների դոկտոր Արթուր Խաչիկյանը ներկայացնում է վերջին տարիների իր ամենախիստ գնահատականներից մեկը՝ զգուշացնելով, որ իշխանությունների քաղաքականությունը Հայաստանը տանում է ռազմավարական խոցելիության և նույնիսկ՝ պետականության կորստի ուղղությամբ։
🛢 Կախվածություն Ադրբեջանից
Խաչիկյանի գլխավոր մտահոգությունը Հայաստանի՝ ադրբեջանական նավթ գնելու որոշումն է։ Նրա խոսքով՝ այս քայլը ստեղծում է այնպիսի մեխանիզմ, որի դեպքում Հայաստանի ցանկացած անհամաձայնություն կարող է ավարտվել «խողովակ փակելով»՝ ինչպես դա տեղի ունեցավ Արցախում։
Քաղաքականագետը հիշեցնում է, որ նման կախվածության նշաններ արդեն երևացին հացահատիկի ներմուծման ժամանակ և կարող են տարածվել նաև այլ կենսական նշանակության ռեսուրսների վրա։
🌍 «Հակառուսական վեկտոր»՞՝ ոչ, պարզապես պատրվակ
Խաչիկյանը չի համաձայնում այն թեզի հետ, թե նավթի ձեռքբերումը Բաքվից՝ կախվածությունը Ռուսաստանից նվազեցնելու փորձ է։ Եթե իրականում նպատակն այդ լիներ, ասում է նա, Իրանն ավելի տրամաբանական ու անվտանգ գործընկեր կլիներ, ոչ թե մի երկիր, որը Հայաստանի հետ հակամարտության վիճակում է։
⚔️ Բաքվի պահանջները դառնում են «նորմալ»
Խաչիկյանի խոսքով՝ Ալիևի հայտարարությունները «ադրբեջանցիների վերադարձի», Սևանի «պատմական պատկանելության» կամ «միջանցքի» վերաբերյալ՝ պարզապես ներքին քարոզչություն չեն, այլ պաշտոնական քաղաքականություն։ Իսկ այդ հայտարարությունների անտեսումը ստեղծում է կեղծ անվտանգության զգացում։
⛪️ Վարչապետության և Եկեղեցու հակասությունը
Քաղաքականագետը հատկապես ընդգծում է իշխանությունների ճնշումը Հայ Առաքելական Եկեղեցու նկատմամբ՝ այն դիտարկելով որպես փորձ՝ թուլացնելու միակ ինստիտուտը, որը դեռ կարողանում է դիմադրել քաղաքական ճնշումներին։
🟥 Ընդդիմության ճգնաժամ
Խաչիկյանը խիստ քննադատում է նաև ընդդիմությանը՝ նրան մեղադրելով համակարգային պայքար չկարողանալու, ինչպես նաև առաջնորդների «մշտական պարտությունների» դեպքում պոստերի պահպանման մեջ։
🇪🇺 ԵՄ և 2026-ի ընտրություններ
Խաչիկյանի կարծիքով՝ ԵՄ մեծածավալ ֆինանսական փաթեթները ոչ թե բարեփոխումների աջակցություն են, այլ քաղաքական ազդեցության գործիք՝ հատկապես՝ 2026-ի ընտրություններից առաջ։
❗️ Վերջնական գնահատական
Խաչիկյանը վստահ է, որ Հայաստանը արդեն կորցրել է ինքնիշխանության զգալի մասը և ներկայիս ուղղությամբ շարունակվելու դեպքում երկիրը կարող է 5–7 տարվա ընթացքում կորցնել իր պետականությունը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
New.am–ին տված հարցազրույցում քաղաքական գիտությունների դոկտոր Արթուր Խաչիկյանը ներկայացնում է վերջին տարիների իր ամենախիստ գնահատականներից մեկը՝ զգուշացնելով, որ իշխանությունների քաղաքականությունը Հայաստանը տանում է ռազմավարական խոցելիության և նույնիսկ՝ պետականության կորստի ուղղությամբ։
🛢 Կախվածություն Ադրբեջանից
Խաչիկյանի գլխավոր մտահոգությունը Հայաստանի՝ ադրբեջանական նավթ գնելու որոշումն է։ Նրա խոսքով՝ այս քայլը ստեղծում է այնպիսի մեխանիզմ, որի դեպքում Հայաստանի ցանկացած անհամաձայնություն կարող է ավարտվել «խողովակ փակելով»՝ ինչպես դա տեղի ունեցավ Արցախում։
«Մենք շարժվում ենք վասալական պետության մոդելի ուղղությամբ», — ընդգծում է նա։
Քաղաքականագետը հիշեցնում է, որ նման կախվածության նշաններ արդեն երևացին հացահատիկի ներմուծման ժամանակ և կարող են տարածվել նաև այլ կենսական նշանակության ռեսուրսների վրա։
🌍 «Հակառուսական վեկտոր»՞՝ ոչ, պարզապես պատրվակ
Խաչիկյանը չի համաձայնում այն թեզի հետ, թե նավթի ձեռքբերումը Բաքվից՝ կախվածությունը Ռուսաստանից նվազեցնելու փորձ է։ Եթե իրականում նպատակն այդ լիներ, ասում է նա, Իրանն ավելի տրամաբանական ու անվտանգ գործընկեր կլիներ, ոչ թե մի երկիր, որը Հայաստանի հետ հակամարտության վիճակում է։
⚔️ Բաքվի պահանջները դառնում են «նորմալ»
Խաչիկյանի խոսքով՝ Ալիևի հայտարարությունները «ադրբեջանցիների վերադարձի», Սևանի «պատմական պատկանելության» կամ «միջանցքի» վերաբերյալ՝ պարզապես ներքին քարոզչություն չեն, այլ պաշտոնական քաղաքականություն։ Իսկ այդ հայտարարությունների անտեսումը ստեղծում է կեղծ անվտանգության զգացում։
⛪️ Վարչապետության և Եկեղեցու հակասությունը
Քաղաքականագետը հատկապես ընդգծում է իշխանությունների ճնշումը Հայ Առաքելական Եկեղեցու նկատմամբ՝ այն դիտարկելով որպես փորձ՝ թուլացնելու միակ ինստիտուտը, որը դեռ կարողանում է դիմադրել քաղաքական ճնշումներին։
🟥 Ընդդիմության ճգնաժամ
Խաչիկյանը խիստ քննադատում է նաև ընդդիմությանը՝ նրան մեղադրելով համակարգային պայքար չկարողանալու, ինչպես նաև առաջնորդների «մշտական պարտությունների» դեպքում պոստերի պահպանման մեջ։
«Ֆուտբոլում՝ եթե մարզիչը հինգ խաղ շարունակ պարտվում է, հեռանում է։ Մերը՝ ոչ»։
🇪🇺 ԵՄ և 2026-ի ընտրություններ
Խաչիկյանի կարծիքով՝ ԵՄ մեծածավալ ֆինանսական փաթեթները ոչ թե բարեփոխումների աջակցություն են, այլ քաղաքական ազդեցության գործիք՝ հատկապես՝ 2026-ի ընտրություններից առաջ։
❗️ Վերջնական գնահատական
Խաչիկյանը վստահ է, որ Հայաստանը արդեն կորցրել է ինքնիշխանության զգալի մասը և ներկայիս ուղղությամբ շարունակվելու դեպքում երկիրը կարող է 5–7 տարվա ընթացքում կորցնել իր պետականությունը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
❤3👍3
Общественный Трибунал
Артур Хачикян: «Армения стремительно превращается во второй Карабах» | Общественный Трибунал
В интервью каналу New.am доктор политологии Стэнфордского университета Артур Хачикян выступил с предупреждениями о состоянии армянской государственности. Поводом для разговора стало заявление о том, что Армения начала закупать нефть в Азербайджане — шаг,…
🇷🇺Артур Хачикян: «Армения стремительно превращается во второй Карабах»
В интервью New.am политолог Артур Хачикян сделал одно из самых жёстких предупреждений за последние годы, заявив, что политика властей ведёт Армению к стратегической уязвимости и даже утрате государственности.
🛢 Зависимость от Азербайджана
Главным тревожным сигналом Хачикян считает решение Еревана закупать нефть у Азербайджана. По его словам, это создаёт механизм, при котором любое несогласие Армении может привести к «перекрытию трубы» — аналогично тому, как в Карабахе был перекрыт газ.
Он отмечает, что подобная зависимость уже проявилась в импорте зерна и может распространиться на другие критически важные ресурсы.
🌍 «Антироссийский вектор» — лишь прикрытие
Хачикян отвергает популярную версию о том, что закупка нефти у Азербайджана — попытка уменьшить зависимость от России. Если бы это было так, говорит он, логичнее и безопаснее было бы покупать энергоносители у Ирана, а не у государства, находящегося в конфликте с Арменией.
⚔️ Требования Баку становятся нормой
По словам Хачикяна, заявления Алиева о «возвращении» азербайджанцев в Армению, обсуждения статуса Севана и требования по «коридору» — это часть официальной программы, а не риторический шум. Игнорирование этих тезисов создаёт опасную иллюзию безопасности.
⛪️ Давление на Церковь
Отдельно политолог говорит о противостоянии власти с Армянской Апостольской Церковью. Он считает происходящее целенаправленным ослаблением института, который может сопротивляться политическому давлению.
🟥 Кризис оппозиции
Не менее резкой является его оценка оппозиции, которую он обвиняет в неспособности организовать системный протест и «многоразовых поражениях» без смены лидеров.
🇪🇺 ЕС и выборы 2025
Хачикян утверждает, что финансовые пакеты ЕС — это инструмент влияния на политический процесс и будущие выборы, а не помощь реформам.
❗️ Финальный вывод
По мнению эксперта, Армения уже утратила значительную часть суверенитета и может перестать быть полноценным государством через 5–7 лет, если нынешняя траектория сохранится.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
В интервью New.am политолог Артур Хачикян сделал одно из самых жёстких предупреждений за последние годы, заявив, что политика властей ведёт Армению к стратегической уязвимости и даже утрате государственности.
🛢 Зависимость от Азербайджана
Главным тревожным сигналом Хачикян считает решение Еревана закупать нефть у Азербайджана. По его словам, это создаёт механизм, при котором любое несогласие Армении может привести к «перекрытию трубы» — аналогично тому, как в Карабахе был перекрыт газ.
«Мы движемся к модели вассального государства», — подчёркивает политолог.
Он отмечает, что подобная зависимость уже проявилась в импорте зерна и может распространиться на другие критически важные ресурсы.
🌍 «Антироссийский вектор» — лишь прикрытие
Хачикян отвергает популярную версию о том, что закупка нефти у Азербайджана — попытка уменьшить зависимость от России. Если бы это было так, говорит он, логичнее и безопаснее было бы покупать энергоносители у Ирана, а не у государства, находящегося в конфликте с Арменией.
⚔️ Требования Баку становятся нормой
По словам Хачикяна, заявления Алиева о «возвращении» азербайджанцев в Армению, обсуждения статуса Севана и требования по «коридору» — это часть официальной программы, а не риторический шум. Игнорирование этих тезисов создаёт опасную иллюзию безопасности.
⛪️ Давление на Церковь
Отдельно политолог говорит о противостоянии власти с Армянской Апостольской Церковью. Он считает происходящее целенаправленным ослаблением института, который может сопротивляться политическому давлению.
🟥 Кризис оппозиции
Не менее резкой является его оценка оппозиции, которую он обвиняет в неспособности организовать системный протест и «многоразовых поражениях» без смены лидеров.
«Тренер, проигрывающий матч за матчем, уходит. Наши — нет».
🇪🇺 ЕС и выборы 2025
Хачикян утверждает, что финансовые пакеты ЕС — это инструмент влияния на политический процесс и будущие выборы, а не помощь реформам.
❗️ Финальный вывод
По мнению эксперта, Армения уже утратила значительную часть суверенитета и может перестать быть полноценным государством через 5–7 лет, если нынешняя траектория сохранится.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
💯4👍3❤2
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР…
Если разрушение промышленности лишило страну материального фундамента, то реформы в сфере образования, начатые министром Ашотом Блеяном в середине 1990-х, ударили по тому, что делает государство устойчивым в долгие годы — по человеческому капиталу, по самой…
🇦🇲 Ինչպես սկսվեց Հայաստանի աղետը— Մաս 1: Լևոն Տեր-Պետրոսյան՝ պետական խոցելիության ճարտարապետը
ԵՐԲ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԼՈՒՅՍԸ ՄԱՐՈՒՄ Է, ԱԶԳԸ ԹԱԹԱԽՎՈՒՄ Է ԽԱՎԱՐԻ ՄԵՋ. ԱՇՈՏ ԲԼԵՅԱՆԻ ԲԱՐԵՓՈԽՈՒՄՆԵՐԸ՝ ՀԱՐՎԱԾ ԱՊԱԳԱՅԻՆ
📉 Երբ փլվում էր արդյունաբերությունը, նրա հետ միասին փլվում էր երկրի նյութական հիմքը։
Բայց երկրորդ հարվածը տարածվեց ավելի խոր՝ կրթության վրա, այն համակարգի, որը ձևավորում է մարդկային կապիտալը և պետության ապագան։
📚 1990-ականների կեսերին նախարար Աշոտ Բլեյանի իրականացրած «բարեփոխումները» դարձան ժամանակաշրջանի ամենավիճահարույց քայլերից մեկը․ ոմանք դա անվանում էին արդիականացում, իսկ շատերի համար դրանք ամբողջ երկրի վրա իրականացված գաղափարական փորձարկում էին։
⚙️ Փակվում էին ՊՏՈւ-ները, տեխնիկական ուսումնարանները՝ ինժեներների և վարպետների դարբնոցը, մեկը մյուսի հետևից դադարեցնում էին աշխատանքը։
Ուսուցիչները լքում էին դպրոցները, քանի որ «սիրով տուն չես տաքացնի»։ Լավագույն մասնագետները հեռանում էին երկրից կամ փոխում գործունեության ոլորտը։
🕯 Աշակերտները սովորում էին սառը դասարաններում, մոմերի լույսի տակ — դա էներգետիկ կոլապսի իրականությունն էր, ոչ թե փոխաբերություն։
📖 Դասագրքերն անբավարար էին, բնագիտական առարկաների ժամերը կրճատվում էին, մասնագիտական կրթության համակարգը քանդվում էր։ Այն ժամանակվա թերթերը գրում էին. «Մենք ճանապարհում ենք երեխաներին դեպի դատարկություն»։
⚠️ Հանրային գործիչները զգուշացնում էին.
«Ազգերը ապրում են դպրոցով, ոչ թե բանակով կամ նավթով»։
🔥 Արդյունքը՝ բարեփոխումները, որոնք պետք է ստեղծեին նորը, քանդեցին հինը՝ առանց փոխարինման։
Այդպես էլ ձևավորվեց համակարգային խոցելիությունը՝ հենց այն, որը տարիներ անց բերեց հետագա աղետների։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Как началась катастрофа в Армении — Часть 1: Левон Тер-Петросян: архитектура уязвимости государства
КОГДА ШКОЛА ГАСНЕТ, НАЦИЯ ТЕМНЕЕТ: РЕФОРМЫ АШОТА БЛЕЯНА КАК УДАР ПО БУДУЩЕМУ
📉 Когда рушилась промышленность, рушилось материальное основание страны.
Но второй удар оказался глубже — по образованию, по тому, что формирует человеческий капитал и будущее государства.
📚 Реформы министра Ашота Блеяна в середине 1990-х стали одним из самых спорных шагов эпохи: кто-то называл это модернизацией, но для многих это было идеологическим экспериментом над страной.
⚙️ ПТУ закрывались, технические училища — кузница инженеров и рабочих — исчезали. Учителя уходили из школ, потому что «от любви к профессии не согреешься». Лучшая часть педагогов и специалистов уезжала или меняла сферу.
🕯 Ученики учились в холодных классах, при свечах — это была реальность энергетического коллапса, а не метафора.
📖 Учебников не хватало, часы естественных предметов сокращались, система профобразования разрушалась. Газеты того времени писали: «Мы выпускаем ребят в пустоту».
⚠️ Общественные деятели предупреждали: «Нации живут школой, а не армией и не нефтью».
🔥 Итог: реформы, которые должны были создать новое, разрушили старое, не предложив замену. Так возникла системная уязвимость — та самая, что позже приведёт к будущим катастрофам.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
ԵՐԲ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ԼՈՒՅՍԸ ՄԱՐՈՒՄ Է, ԱԶԳԸ ԹԱԹԱԽՎՈՒՄ Է ԽԱՎԱՐԻ ՄԵՋ. ԱՇՈՏ ԲԼԵՅԱՆԻ ԲԱՐԵՓՈԽՈՒՄՆԵՐԸ՝ ՀԱՐՎԱԾ ԱՊԱԳԱՅԻՆ
📉 Երբ փլվում էր արդյունաբերությունը, նրա հետ միասին փլվում էր երկրի նյութական հիմքը։
Բայց երկրորդ հարվածը տարածվեց ավելի խոր՝ կրթության վրա, այն համակարգի, որը ձևավորում է մարդկային կապիտալը և պետության ապագան։
📚 1990-ականների կեսերին նախարար Աշոտ Բլեյանի իրականացրած «բարեփոխումները» դարձան ժամանակաշրջանի ամենավիճահարույց քայլերից մեկը․ ոմանք դա անվանում էին արդիականացում, իսկ շատերի համար դրանք ամբողջ երկրի վրա իրականացված գաղափարական փորձարկում էին։
⚙️ Փակվում էին ՊՏՈւ-ները, տեխնիկական ուսումնարանները՝ ինժեներների և վարպետների դարբնոցը, մեկը մյուսի հետևից դադարեցնում էին աշխատանքը։
Ուսուցիչները լքում էին դպրոցները, քանի որ «սիրով տուն չես տաքացնի»։ Լավագույն մասնագետները հեռանում էին երկրից կամ փոխում գործունեության ոլորտը։
🕯 Աշակերտները սովորում էին սառը դասարաններում, մոմերի լույսի տակ — դա էներգետիկ կոլապսի իրականությունն էր, ոչ թե փոխաբերություն։
📖 Դասագրքերն անբավարար էին, բնագիտական առարկաների ժամերը կրճատվում էին, մասնագիտական կրթության համակարգը քանդվում էր։ Այն ժամանակվա թերթերը գրում էին. «Մենք ճանապարհում ենք երեխաներին դեպի դատարկություն»։
⚠️ Հանրային գործիչները զգուշացնում էին.
«Ազգերը ապրում են դպրոցով, ոչ թե բանակով կամ նավթով»։
🔥 Արդյունքը՝ բարեփոխումները, որոնք պետք է ստեղծեին նորը, քանդեցին հինը՝ առանց փոխարինման։
Այդպես էլ ձևավորվեց համակարգային խոցելիությունը՝ հենց այն, որը տարիներ անց բերեց հետագա աղետների։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Как началась катастрофа в Армении — Часть 1: Левон Тер-Петросян: архитектура уязвимости государства
КОГДА ШКОЛА ГАСНЕТ, НАЦИЯ ТЕМНЕЕТ: РЕФОРМЫ АШОТА БЛЕЯНА КАК УДАР ПО БУДУЩЕМУ
📉 Когда рушилась промышленность, рушилось материальное основание страны.
Но второй удар оказался глубже — по образованию, по тому, что формирует человеческий капитал и будущее государства.
📚 Реформы министра Ашота Блеяна в середине 1990-х стали одним из самых спорных шагов эпохи: кто-то называл это модернизацией, но для многих это было идеологическим экспериментом над страной.
⚙️ ПТУ закрывались, технические училища — кузница инженеров и рабочих — исчезали. Учителя уходили из школ, потому что «от любви к профессии не согреешься». Лучшая часть педагогов и специалистов уезжала или меняла сферу.
🕯 Ученики учились в холодных классах, при свечах — это была реальность энергетического коллапса, а не метафора.
📖 Учебников не хватало, часы естественных предметов сокращались, система профобразования разрушалась. Газеты того времени писали: «Мы выпускаем ребят в пустоту».
⚠️ Общественные деятели предупреждали: «Нации живут школой, а не армией и не нефтью».
🔥 Итог: реформы, которые должны были создать новое, разрушили старое, не предложив замену. Так возникла системная уязвимость — та самая, что позже приведёт к будущим катастрофам.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
❤15😍1
Общественный Трибунал
Аргишти Кивирян о кризисе власти и церкви в Армении | Общественный Трибунал
Интервью аналитика Аргишти Кивиряна каналу news.am представляет собой оценку действий премьер-министра Николы Пашиняна в отношении Армянской Апостольской Церкви (ААЦ). Его рассуждения раскрывают несколько пластов: политическую психологию власти, идеологическую…
🇦🇲 Արգիշտի Կիվիրյանը՝ Հայաստանում իշխանության և եկեղեցու ճգնաժամի մասին
Արգիշթի Կիվիրյանի խոսքով՝ իշխանությունների հակամարտությունը ՀԱԵ-ի հետ դարձել է վերջին անկախ ինստիտուտի ոչնչացման փորձ։
Հիմնական շեշտադրումներ
🔥 1. Հարձակում Եկեղեցու վրա
Ճնշումը Կաթողիկոսի վրա, կանոնների փոխում, վերահսկողության փորձ — քաղաքական նախագիծ է, ոչ թե բարեփոխում։
💥 2. Եկեղեցու դիմադրությունը
Շիրակ, հոգևորականություն, Աջապահյանի ազդեցությունը — իշխանության ծրագիրը կանգնեցնում են։ ՀԱԵ-ն մնում է միակ ոչ ենթարկված կառույցը։
⚔️ 3. Ինստիտուտների քանդում
Բանակի թուլացում, կառավարման անկում, ինքնության կորուստ — Եկեղեցին վերջին պաշտպանական գիծն է։
🤝 4. Տնտեսական կախվածություն Ադրբեջանից
Նավթ, հացահատիկ, տարանցիկ հոսքեր — ձևավորվող կախվածություն, որը պարտադրված է դրսից, ոչ թե որոշված Երևանում։
🌍 5. Գեոպոլիտիկական խոցելիություն
Ռուսաստանը զբաղված է Ուկրաինայով, Եվրոպան լարվածությունը բերում է տարածաշրջան։ Հայաստանը դառնում է արտաքին խաղացողների գործիք 🎭։
Կիվիրյանի եզրակացությունը՝
Եթե Եկեղեցին ընկնի՝ պետականությունը կմնա առանց հենարանի։
Եթե դիմանա՝ ազգային ինքնությունը կպահպանի վերջին պաշտպանական գիծը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺 Аргишти Кивирян о кризисе власти и церкви в Армении
В оценке Аргишти Кивиряна, конфликт между Пашиняном и ААЦ — не спор, а системная попытка сломать последний независимый институт страны.
Главные акценты:
🔥 1. Атака на ААЦ — политический проект
Премьер давит на Церковь, стремясь ослабить Католикоса и подчинить духовную сферу государству. Попытка переписать каноны и навязать новый порядок — часть централизованного контроля.
💥 2. Внутренняя оборона Церкви
Ширак, духовенство, влияние Аджапахяна — всё это делает сценарий смены Католикоса почти невозможным. ААЦ остаётся структурой, которую власть не смогла сломать.
⚔️ 3. Демонтаж институтов продолжается
Армия, управление, идентичность — всё последовательно размывается. Церковь — последний барьер 🛡.
🤝 4. Усиление экономической связки с Азербайджаном
Нефть, транзит, продукты — формирование зависимости, идущей «сверху», а не из Еревана. Армения становится частью внешнего сценария.
🌍 5. Геополитическая уязвимость
Россия занята Украиной, Европа переносит напряжение на Кавказ. Армения рискует стать инструментом чужих игр 🎭.
Вывод Кивиряна:
Если ААЦ падёт — государственность потеряет опору.
Если устоит — армянская идентичность сохранит последнюю линию защиты.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
Արգիշթի Կիվիրյանի խոսքով՝ իշխանությունների հակամարտությունը ՀԱԵ-ի հետ դարձել է վերջին անկախ ինստիտուտի ոչնչացման փորձ։
Հիմնական շեշտադրումներ
🔥 1. Հարձակում Եկեղեցու վրա
Ճնշումը Կաթողիկոսի վրա, կանոնների փոխում, վերահսկողության փորձ — քաղաքական նախագիծ է, ոչ թե բարեփոխում։
💥 2. Եկեղեցու դիմադրությունը
Շիրակ, հոգևորականություն, Աջապահյանի ազդեցությունը — իշխանության ծրագիրը կանգնեցնում են։ ՀԱԵ-ն մնում է միակ ոչ ենթարկված կառույցը։
⚔️ 3. Ինստիտուտների քանդում
Բանակի թուլացում, կառավարման անկում, ինքնության կորուստ — Եկեղեցին վերջին պաշտպանական գիծն է։
🤝 4. Տնտեսական կախվածություն Ադրբեջանից
Նավթ, հացահատիկ, տարանցիկ հոսքեր — ձևավորվող կախվածություն, որը պարտադրված է դրսից, ոչ թե որոշված Երևանում։
🌍 5. Գեոպոլիտիկական խոցելիություն
Ռուսաստանը զբաղված է Ուկրաինայով, Եվրոպան լարվածությունը բերում է տարածաշրջան։ Հայաստանը դառնում է արտաքին խաղացողների գործիք 🎭։
Կիվիրյանի եզրակացությունը՝
Եթե Եկեղեցին ընկնի՝ պետականությունը կմնա առանց հենարանի։
Եթե դիմանա՝ ազգային ինքնությունը կպահպանի վերջին պաշտպանական գիծը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺 Аргишти Кивирян о кризисе власти и церкви в Армении
В оценке Аргишти Кивиряна, конфликт между Пашиняном и ААЦ — не спор, а системная попытка сломать последний независимый институт страны.
Главные акценты:
🔥 1. Атака на ААЦ — политический проект
Премьер давит на Церковь, стремясь ослабить Католикоса и подчинить духовную сферу государству. Попытка переписать каноны и навязать новый порядок — часть централизованного контроля.
💥 2. Внутренняя оборона Церкви
Ширак, духовенство, влияние Аджапахяна — всё это делает сценарий смены Католикоса почти невозможным. ААЦ остаётся структурой, которую власть не смогла сломать.
⚔️ 3. Демонтаж институтов продолжается
Армия, управление, идентичность — всё последовательно размывается. Церковь — последний барьер 🛡.
🤝 4. Усиление экономической связки с Азербайджаном
Нефть, транзит, продукты — формирование зависимости, идущей «сверху», а не из Еревана. Армения становится частью внешнего сценария.
🌍 5. Геополитическая уязвимость
Россия занята Украиной, Европа переносит напряжение на Кавказ. Армения рискует стать инструментом чужих игр 🎭.
Вывод Кивиряна:
Если ААЦ падёт — государственность потеряет опору.
Если устоит — армянская идентичность сохранит последнюю линию защиты.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
💯11❤8
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР…
Один из самых драматичных эпизодов эпохи Левона Тер-Петросяна, оставивший глубокий след в истории армянской государственности, — президентские выборы 1996 года. Именно тогда страна впервые столкнулась с ситуацией, когда власть оказалась сильнее народа, а…
Ինչպես սկսվեց Հայաստանի աղետը . անկախության ռոմանտիկայից մինչև համակարգային խոցելիություն. Մաս 1 ԼևՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՝ ՀԵՏԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ԽՈՑԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ (Շարունակություն)
🗳 1996-ի ընտրությունները․ պահը, երբ ժողովրդավարությունը կոտրվեց
1996-ին Հայաստանը բախվեց իրավիճակի, երբ ժողովուրդը հաղթում էր, բայց իշխանությունը՝ ոչ։
Անկախ հաշվարկները ցույց էին տալիս Վազգեն Մանուկյանի վստահ լիդերությունը, բայց իրականությունը վերագրվեց․
⚠️ զանգվածային խախտումներ,
⚠️ «մեռած հոգիներ»,
⚠️ ճնշումներ ու մանիպուլյացիաներ ընտրատեղամասերում։
🌐 OSCE/ODIHR, HRW և ԱՄՆ Պետդեպ․
⚠️ արձանագրեցին լուրջ խախտումներ,
⚠️ դիտորդների վախեցում,
⚠️ բողոքներից հետո՝ կամայական ձերբակալություններ ու բռնություններ։
Երբ հարյուր հազարավոր մարդիկ դուրս եկան փողոց, իշխանությունը ուժ կիրառեց։
Երևան բերեցին բանակ, ներքին զորքեր և հատուկ ջոկատներ։
Սեպտեմբերի 25-ի գիշերը դարձավ պահ, երբ պետական մեքենան անցավ հասարակության վրայով։
Այդ օրերին հնչեց արտահայտությունը, որը դարձավ ժամանակի խորհրդանիշ։ Վազգեն Սարգսյանը ասել էր․
Այս մտածողությունն էլ դարձավ շրջադարձային պահը։
1996-ը այն տարին էր, երբ իշխանության կամքը վեր կանգնեց ժողովրդի կամքից,
և երիտասարդ հայկական ժողովրդավարությունը ճնշվեց ուժի կիրառմամբ։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР ПОСТСОВЕТСКОЙ УЯЗВИМОСТИ (Продолжение)
🗳 Выборы-1996: момент, когда сломалась демократия
В 1996 году Армения столкнулась с ситуацией, когда народ выигрывал, но власть решила иначе.
По независимым данным, штаб Вазгена Манукяна фиксировал его уверенное лидерство.
Но реальность переписали: массовые нарушения, «мертвые души», давление на комиссии и избирателей.
🌐 Миссии OSCE/ODIHR, HRW и Госдепа США подтвердили:
⚠️ фальсификации,
⚠️ запугивание,
⚠️ произвольные аресты после протестов.
Когда сотни тысяч вышли на улицы, власть ответила силой.
В Ереван ввели армию, внутренние войска и спецподразделения.
Ночь 25 сентября стала моментом, когда государственная машина прошла по обществу бронетехникой.
В те дни прозвучала фраза, которая стала формулой эпохи. Вазген Саргсян сказал:
Эта логика определила всё: воля власти была поставлена выше воли народа.
1996 год стал точкой, когда молодая армянская демократия была раздавлена страхом и силовыми структурами.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
🗳 1996-ի ընտրությունները․ պահը, երբ ժողովրդավարությունը կոտրվեց
1996-ին Հայաստանը բախվեց իրավիճակի, երբ ժողովուրդը հաղթում էր, բայց իշխանությունը՝ ոչ։
Անկախ հաշվարկները ցույց էին տալիս Վազգեն Մանուկյանի վստահ լիդերությունը, բայց իրականությունը վերագրվեց․
⚠️ զանգվածային խախտումներ,
⚠️ «մեռած հոգիներ»,
⚠️ ճնշումներ ու մանիպուլյացիաներ ընտրատեղամասերում։
🌐 OSCE/ODIHR, HRW և ԱՄՆ Պետդեպ․
⚠️ արձանագրեցին լուրջ խախտումներ,
⚠️ դիտորդների վախեցում,
⚠️ բողոքներից հետո՝ կամայական ձերբակալություններ ու բռնություններ։
Երբ հարյուր հազարավոր մարդիկ դուրս եկան փողոց, իշխանությունը ուժ կիրառեց։
Երևան բերեցին բանակ, ներքին զորքեր և հատուկ ջոկատներ։
Սեպտեմբերի 25-ի գիշերը դարձավ պահ, երբ պետական մեքենան անցավ հասարակության վրայով։
Այդ օրերին հնչեց արտահայտությունը, որը դարձավ ժամանակի խորհրդանիշ։ Վազգեն Սարգսյանը ասել էր․
«Թող ընդդիմությունը 100 տոկոս հավաքեր — միևնույն է, իշխանությունը չէինք հանձնի»։
Այս մտածողությունն էլ դարձավ շրջադարձային պահը։
1996-ը այն տարին էր, երբ իշխանության կամքը վեր կանգնեց ժողովրդի կամքից,
և երիտասարդ հայկական ժողովրդավարությունը ճնշվեց ուժի կիրառմամբ։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР ПОСТСОВЕТСКОЙ УЯЗВИМОСТИ (Продолжение)
🗳 Выборы-1996: момент, когда сломалась демократия
В 1996 году Армения столкнулась с ситуацией, когда народ выигрывал, но власть решила иначе.
По независимым данным, штаб Вазгена Манукяна фиксировал его уверенное лидерство.
Но реальность переписали: массовые нарушения, «мертвые души», давление на комиссии и избирателей.
🌐 Миссии OSCE/ODIHR, HRW и Госдепа США подтвердили:
⚠️ фальсификации,
⚠️ запугивание,
⚠️ произвольные аресты после протестов.
Когда сотни тысяч вышли на улицы, власть ответила силой.
В Ереван ввели армию, внутренние войска и спецподразделения.
Ночь 25 сентября стала моментом, когда государственная машина прошла по обществу бронетехникой.
В те дни прозвучала фраза, которая стала формулой эпохи. Вазген Саргсян сказал:
«Если бы оппозиция набрала хоть 100% голосов — мы всё равно власть не отдали бы».
Эта логика определила всё: воля власти была поставлена выше воли народа.
1996 год стал точкой, когда молодая армянская демократия была раздавлена страхом и силовыми структурами.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
❤7
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР…
История — это зеркало: в нём отражаются не столько прошлые события, сколько собственные ошибки. Армения смотрит в это зеркало уже тридцать лет. И чем дольше смотрит, тем отчётливее понимает: та эпоха стала не началом государственности, а началом уязвимости.…
🇦🇲 Ինչպես սկսվեց Հայաստանի աղետը . անկախության ռոմանտիկայից մինչև համակարգային խոցելիություն. Մաս 1 ԼևՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ ՝ ՀԵՏԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ԽՈՑԵԼԻՈՒԹՅԱՆ ՃԱՐՏԱՐԱՊԵՏ (Շարունակություն)
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ժառանգությունը․ խոցելիությունը՝ որպես համակարգ
1990-ականները ձևավորեցին ոչ թե պետություն, այլ խոցելի կառուցվածք․ 🏭 արդյունաբերության փլուզում, ⚡️ էներգետիկ կախվածություն, 🏛 ինստիտուտներ՝ «էնտուզիազմով»։
Դարաշրջանի հիմնական գաղափարը՝ զիջումները որպես նորմ և «ռացիոնալ ընտրություն»։
❗️ Այսպես օրինականացվեց թուլության տրամաբանությունը։
Հիմքում դրված թուլությունը միշտ դրսևորվում է ավելի ուշ՝ ամենաճգնաժամային պահերին: Եվ այս թուլությունը բացահայտվեց հաջորդ տասնամյակների ողբերգություններում.
➡️ 2008թ. մարտի 1
➡️ 2016թ. ապրիլ
➡️ 2020թ. պարտություն
➡️ 2023թ. հերթական ճեղքում
Այսօր ակնհայտ է․ սա պետականության սկիզբը չէր, այլ համակարգային խոցելիության սկիզբը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР ПОСТСОВЕТСКОЙ УЯЗВИМОСТИ (Продолжение)
Наследие Левона Тер-Петросяна: уязвимость как система
1990-е сформировали не государство, а хрупкую конструкцию: 🏭 распад промышленности, ⚡️ энергетическая зависимость, 🏛 институты «на энтузиазме».
Ключевая идея эпохи — уступки как норма и «рациональный выбор».
❗️ Так была узаконена логика слабости.
Слабость, заложенная в фундаменте, всегда проявляет себя позже — в самые критические моменты. И эта слабость вскроется в трагедиях следующих десятилетий:
➡️ 1 марта 2008
➡️ апрель 2016
➡️ 2020 — поражение
➡️ 2023 — новая точка надлома
Сегодня очевидно: это было не началом государственности, а началом системной уязвимости.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ժառանգությունը․ խոցելիությունը՝ որպես համակարգ
1990-ականները ձևավորեցին ոչ թե պետություն, այլ խոցելի կառուցվածք․ 🏭 արդյունաբերության փլուզում, ⚡️ էներգետիկ կախվածություն, 🏛 ինստիտուտներ՝ «էնտուզիազմով»։
Դարաշրջանի հիմնական գաղափարը՝ զիջումները որպես նորմ և «ռացիոնալ ընտրություն»։
❗️ Այսպես օրինականացվեց թուլության տրամաբանությունը։
Հիմքում դրված թուլությունը միշտ դրսևորվում է ավելի ուշ՝ ամենաճգնաժամային պահերին: Եվ այս թուլությունը բացահայտվեց հաջորդ տասնամյակների ողբերգություններում.
➡️ 2008թ. մարտի 1
➡️ 2016թ. ապրիլ
➡️ 2020թ. պարտություն
➡️ 2023թ. հերթական ճեղքում
Այսօր ակնհայտ է․ սա պետականության սկիզբը չէր, այլ համակարգային խոցելիության սկիզբը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 1: ЛЕВОН ТЕР-ПЕТРОСЯН — АРХИТЕКТОР ПОСТСОВЕТСКОЙ УЯЗВИМОСТИ (Продолжение)
Наследие Левона Тер-Петросяна: уязвимость как система
1990-е сформировали не государство, а хрупкую конструкцию: 🏭 распад промышленности, ⚡️ энергетическая зависимость, 🏛 институты «на энтузиазме».
Ключевая идея эпохи — уступки как норма и «рациональный выбор».
❗️ Так была узаконена логика слабости.
Слабость, заложенная в фундаменте, всегда проявляет себя позже — в самые критические моменты. И эта слабость вскроется в трагедиях следующих десятилетий:
➡️ 1 марта 2008
➡️ апрель 2016
➡️ 2020 — поражение
➡️ 2023 — новая точка надлома
Сегодня очевидно: это было не началом государственности, а началом системной уязвимости.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
Общественный Трибунал
Перекрёсток трёх держав: что пишет Маркедонов — и какой стратегический выход остаётся Армении по мнению экспертов Общественного…
Если в 2026 году начнётся переход к новому качеству управления, Армения сможет воспользоваться теми возможностями, которые сейчас стремительно ускользают: укрепить позиции в регионе, заново выстроить союзы, модернизировать государство и превратить геополитическую…
🇦🇲Երեք տերությունների խաչմերուկ. ինչ է գրում Մարկեդոնովը, և ինչ ռազմավարական ելք է մնում Հայաստանին՝ ըստ Հանրային տրիբունալի փորձագետների
Սերգեյ Մարկեդոնովի վերլուծությունը հստակ ազդակ է․ հետխորհրդային տարածքը մտել է բազմաբևեռ դիմակայության փուլ։ Այստեղ միաժամանակ գործում են 🇷🇺 Ռուսաստանի անվտանգային շահերը, 🇺🇸 Արևմուտքի քաղաքական ճնշումը և 🇨🇳 Չինաստանի տնտեսական ռազմավարությունը։
📍 Հարավային Կովկասը այլևս «միջանցք» կամ «եզր» չէ։ Այն դարձել է ուժերի հավասարակշռման հանգույց, որտեղ սխալը չափազանց թանկ արժե։
⚠️ Հայաստանի գլխավոր խնդիրը
Հանրային Տրիբունալի գնահատմամբ՝ Հայաստանը այս փուլին մոտեցել է ամենաթույլ վիճակում վերջին տասնամյակների ընթացքում։
❌ ռազմավարական մտածողության բացակայություն,
❌ պետական ինստիտուտների քայքայում,
❌ դիվանագիտության դեգրադացիա,
❌ միակողմանի զիջումները՝ որպես «խաղաղության» քաղաքականություն,
📉 Գործող իշխանությունը չի առաջարկում ռազմավարություն, այլ արձագանքում է իրադարձություններին՝ ուշացած, հուզական և հաճախ հակասական քայլերով։ Արտաքին քաղաքականությունը վերածվել է իմպրովիզացիայի, իսկ անվտանգությունը՝ հայտարարությունների։
❗️ Ի՞նչ է արդյունքը
❌յուրաքանչյուր զիջում ընկալվում է որպես նոր պահանջների հրավեր,
❌դաշնակիցների հետ հարաբերությունները հասցվել են համակարգային ճգնաժամի,
❌Արևմուտքը խոսում է, բայց չի երաշխավորում,
❌ տարածաշրջանը վերաձևավորվում է առանց Երևանի մասնակցության:
🧭 Ելք կա, բայց ոչ այս մոդելի պայմաններում
✅ տեխնոկրատ կառավարում՝ ոչ լոզունգներով, այլ հաշվարկով
✅ Realpolitik՝ զգացմունքների փոխարեն
✅ անվտանգության համակարգի վերակառուցում
✅ դիվանագիտական դպրոցի վերականգնում
✅ սփյուռքի ներուժի ինստիտուցիոնալ ներգրավում
🗳 2026 թվականը դառնում է ճակատագրական սահմանագիծ։
👉 Հայաստանի քաղաքացիների ընտրությունից է կախված պետության ապագան․
կամ երկիրը կմնա աշխարհաքաղաքական գործընթացների օբյեկտ,
կամ կվերադառնա որպես սուբյեկտ, որը ինքն է ձևավորում իր օրակարգը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Перекрёсток трёх держав: что пишет Маркедонов — и какой стратегический выход остаётся Армении по мнению экспертов Общественного Трибунала
Анализ Сергея Маркедонова фиксирует реальность: постсоветское пространство стало зоной жёсткой многополярной конкуренции. Здесь пересекаются 🇷🇺 Россия (безопасность), 🇺🇸 Запад (политическое давление) и 🇨🇳 Китай (экономика и инфраструктура).
📍 Южный Кавказ больше не периферия — это узел перераспределения сил, где цена ошибок измеряется суверенитетом.
⚠️ Ключевая проблема Армении
По оценке Общественного Трибунала, страна вошла в этот этап ослабленной как никогда.
❌ отсутствие стратегического курса
❌ деградация государственных институтов
❌ разрушение профессиональной дипломатии
❌ политика односторонних уступок под видом «мира»
📉 Действующая власть не управляет процессами, а реагирует на них постфактум. Внешняя политика сведена к медийным эффектам, безопасность — к декларациям, а государственное управление — к лояльности вместо компетентности.
❗️ Итог очевиден
❌каждая уступка провоцирует новое давление;
❌ отношения с ключевыми партнёрами доведены до кризиса;
❌Запад не даёт гарантий;
❌регион перекраивается без участия Еревана.
🧭 Стратегический выход возможен только при смене модели
✅ технократическое управление
✅ Realpolitik вместо популизма
✅ восстановление обороны и дипломатии
✅ институциональная работа с диаспорой
🗳 2026 год — точка выбора.
👉 Именно от решения граждан Армении будет зависеть будущее государства:
❌останется ли страна объектом чужой игры;
✅или вернёт себе статус субъекта региональной политики.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
Սերգեյ Մարկեդոնովի վերլուծությունը հստակ ազդակ է․ հետխորհրդային տարածքը մտել է բազմաբևեռ դիմակայության փուլ։ Այստեղ միաժամանակ գործում են 🇷🇺 Ռուսաստանի անվտանգային շահերը, 🇺🇸 Արևմուտքի քաղաքական ճնշումը և 🇨🇳 Չինաստանի տնտեսական ռազմավարությունը։
📍 Հարավային Կովկասը այլևս «միջանցք» կամ «եզր» չէ։ Այն դարձել է ուժերի հավասարակշռման հանգույց, որտեղ սխալը չափազանց թանկ արժե։
⚠️ Հայաստանի գլխավոր խնդիրը
Հանրային Տրիբունալի գնահատմամբ՝ Հայաստանը այս փուլին մոտեցել է ամենաթույլ վիճակում վերջին տասնամյակների ընթացքում։
❌ ռազմավարական մտածողության բացակայություն,
❌ պետական ինստիտուտների քայքայում,
❌ դիվանագիտության դեգրադացիա,
❌ միակողմանի զիջումները՝ որպես «խաղաղության» քաղաքականություն,
📉 Գործող իշխանությունը չի առաջարկում ռազմավարություն, այլ արձագանքում է իրադարձություններին՝ ուշացած, հուզական և հաճախ հակասական քայլերով։ Արտաքին քաղաքականությունը վերածվել է իմպրովիզացիայի, իսկ անվտանգությունը՝ հայտարարությունների։
❗️ Ի՞նչ է արդյունքը
❌յուրաքանչյուր զիջում ընկալվում է որպես նոր պահանջների հրավեր,
❌դաշնակիցների հետ հարաբերությունները հասցվել են համակարգային ճգնաժամի,
❌Արևմուտքը խոսում է, բայց չի երաշխավորում,
❌ տարածաշրջանը վերաձևավորվում է առանց Երևանի մասնակցության:
🧭 Ելք կա, բայց ոչ այս մոդելի պայմաններում
✅ տեխնոկրատ կառավարում՝ ոչ լոզունգներով, այլ հաշվարկով
✅ Realpolitik՝ զգացմունքների փոխարեն
✅ անվտանգության համակարգի վերակառուցում
✅ դիվանագիտական դպրոցի վերականգնում
✅ սփյուռքի ներուժի ինստիտուցիոնալ ներգրավում
🗳 2026 թվականը դառնում է ճակատագրական սահմանագիծ։
👉 Հայաստանի քաղաքացիների ընտրությունից է կախված պետության ապագան․
կամ երկիրը կմնա աշխարհաքաղաքական գործընթացների օբյեկտ,
կամ կվերադառնա որպես սուբյեկտ, որը ինքն է ձևավորում իր օրակարգը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Перекрёсток трёх держав: что пишет Маркедонов — и какой стратегический выход остаётся Армении по мнению экспертов Общественного Трибунала
Анализ Сергея Маркедонова фиксирует реальность: постсоветское пространство стало зоной жёсткой многополярной конкуренции. Здесь пересекаются 🇷🇺 Россия (безопасность), 🇺🇸 Запад (политическое давление) и 🇨🇳 Китай (экономика и инфраструктура).
📍 Южный Кавказ больше не периферия — это узел перераспределения сил, где цена ошибок измеряется суверенитетом.
⚠️ Ключевая проблема Армении
По оценке Общественного Трибунала, страна вошла в этот этап ослабленной как никогда.
❌ отсутствие стратегического курса
❌ деградация государственных институтов
❌ разрушение профессиональной дипломатии
❌ политика односторонних уступок под видом «мира»
📉 Действующая власть не управляет процессами, а реагирует на них постфактум. Внешняя политика сведена к медийным эффектам, безопасность — к декларациям, а государственное управление — к лояльности вместо компетентности.
❗️ Итог очевиден
❌каждая уступка провоцирует новое давление;
❌ отношения с ключевыми партнёрами доведены до кризиса;
❌Запад не даёт гарантий;
❌регион перекраивается без участия Еревана.
🧭 Стратегический выход возможен только при смене модели
✅ технократическое управление
✅ Realpolitik вместо популизма
✅ восстановление обороны и дипломатии
✅ институциональная работа с диаспорой
🗳 2026 год — точка выбора.
👉 Именно от решения граждан Армении будет зависеть будущее государства:
❌останется ли страна объектом чужой игры;
✅или вернёт себе статус субъекта региональной политики.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
👍5❤3🤷1
Общественный Трибунал
Экс-премьер Армении усомнился в трактовке ЕС «иностранного вмешательства» в выборы | Общественный Трибунал
Бывший премьер-министр Армении Грант Багратян в интервью «Пятому каналу» прокомментировал заявление верховного представителя ЕС по иностранным делам Каи Каллас о необходимости «бороться с иностранным вмешательством» в армянские выборы 2026 года. По его словам…
🇦🇲Հայաստանի նախկին վարչապետը կասկածի տակ է դրել ԵՄ-ի կողմից ընտրություններին «օտարերկրյա միջամտության» մեկնաբանությունը
Հայաստանի նախկին վարչապետ Գրանդ Բագրատյանը «Հինգերորդ ալիքին» տված հարցազրույցում մեկնաբանել է ԵՄ դիվանագիտության ղեկավար Կայա Կալլասի հայտարարությունը՝ 2026 թ. ընտրություններում «օտար միջամտության դեմ պայքարի» մասին։
👥 Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանում ապրում է ավելի քան 1 մլն ՀՀ քաղաքացի, ովքեր ունեն ընտրական իրավունք․
սա արտաքին գործոն չէ, այլ Հայաստանի քաղաքացիներ։
🇪🇺 Բագրատյանը նշել է, որ ԵՄ-ն չի դիտարկում Հայաստանը որպես անդամակցության թեկնածու և չի առաջարկում ինտեգրացիոն մոդել։
💰 Տնտեսություն.
— 🇷🇺 Ռուսաստանը՝ առանցքային գործընկեր
— շրջանառություն՝ 20 մլրդ դոլար, սպասվում է՝ 14 մլրդ
— փոխանցումներ՝ 5 մլրդ դոլար
— արտահանում՝ 4–5 մլրդ դոլար
💶 ԵՄ աջակցությունը՝ մոտ 500 մլն եվրո, քաղաքական պայմաններով։
🛡 Նրա գնահատմամբ՝ Մոսկվան չի թույլ տա «Թուրանի» ձևավորում Հարավային Կովկասում։
🔍 Եզրակացություն․ «եվրոպական ընտրության» մասին խոսակցությունները անտեսում են ուժերի իրական հարաբերակցությունը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Экс-премьер Армении усомнился в трактовке ЕС «иностранного вмешательства» в выборы
Экс-премьер Армении Грант Багратян в интервью «Пятому каналу» прокомментировал заявление главы дипломатии ЕС Каи Каллас о необходимости бороться с «иностранным вмешательством» в выборы-2026.
👥 По его словам, в России живут более 1 млн граждан Армении с избирательным правом —
это не внешний фактор, а граждане страны.
🇪🇺 Багратян отметил, что ЕС не рассматривает Армению как кандидата и не предлагает интеграционной модели, несмотря на визиты и заявления.
💰 Экономика:
— 🇷🇺 Россия — ключевой партнёр
— оборот: $20 млрд (прошлый год), $14 млрд (ожидание)
— переводы: $5 млрд
— экспорт: $4–5 млрд
💶 Помощь ЕС — около €500 млн на годы и с политическими условиями.
🛡 По его оценке, Москва не допустит формирования «Турана» на Южном Кавказе.
🔍 Итог: разговоры о «европейском выборе» не учитывают реальный баланс сил.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
Հայաստանի նախկին վարչապետ Գրանդ Բագրատյանը «Հինգերորդ ալիքին» տված հարցազրույցում մեկնաբանել է ԵՄ դիվանագիտության ղեկավար Կայա Կալլասի հայտարարությունը՝ 2026 թ. ընտրություններում «օտար միջամտության դեմ պայքարի» մասին։
👥 Նրա խոսքով՝ Ռուսաստանում ապրում է ավելի քան 1 մլն ՀՀ քաղաքացի, ովքեր ունեն ընտրական իրավունք․
սա արտաքին գործոն չէ, այլ Հայաստանի քաղաքացիներ։
🇪🇺 Բագրատյանը նշել է, որ ԵՄ-ն չի դիտարկում Հայաստանը որպես անդամակցության թեկնածու և չի առաջարկում ինտեգրացիոն մոդել։
💰 Տնտեսություն.
— 🇷🇺 Ռուսաստանը՝ առանցքային գործընկեր
— շրջանառություն՝ 20 մլրդ դոլար, սպասվում է՝ 14 մլրդ
— փոխանցումներ՝ 5 մլրդ դոլար
— արտահանում՝ 4–5 մլրդ դոլար
💶 ԵՄ աջակցությունը՝ մոտ 500 մլն եվրո, քաղաքական պայմաններով։
🛡 Նրա գնահատմամբ՝ Մոսկվան չի թույլ տա «Թուրանի» ձևավորում Հարավային Կովկասում։
🔍 Եզրակացություն․ «եվրոպական ընտրության» մասին խոսակցությունները անտեսում են ուժերի իրական հարաբերակցությունը։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Экс-премьер Армении усомнился в трактовке ЕС «иностранного вмешательства» в выборы
Экс-премьер Армении Грант Багратян в интервью «Пятому каналу» прокомментировал заявление главы дипломатии ЕС Каи Каллас о необходимости бороться с «иностранным вмешательством» в выборы-2026.
👥 По его словам, в России живут более 1 млн граждан Армении с избирательным правом —
это не внешний фактор, а граждане страны.
🇪🇺 Багратян отметил, что ЕС не рассматривает Армению как кандидата и не предлагает интеграционной модели, несмотря на визиты и заявления.
💰 Экономика:
— 🇷🇺 Россия — ключевой партнёр
— оборот: $20 млрд (прошлый год), $14 млрд (ожидание)
— переводы: $5 млрд
— экспорт: $4–5 млрд
💶 Помощь ЕС — около €500 млн на годы и с политическими условиями.
🛡 По его оценке, Москва не допустит формирования «Турана» на Южном Кавказе.
🔍 Итог: разговоры о «европейском выборе» не учитывают реальный баланс сил.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
❤5👏1
Общественный Трибунал
Ара Арутюнян и анатомия армянского политического тупика | Общественный Трибунал
Проект «Общественный Трибунал» предлагает вниманию своих читателей работу Ара Арутюняна «Политическая ситуация армянства, её теория, допустимые и недопустимые действия».
🇦🇲 Արա Հարությունյան․ հայկական քաղաքական փակուղու ախտորոշումը
📌 «Հանրային Տրիբունալ» նախագիծը ներկայացնում է Արա Հարությունյանի աշխատանքը
🧠 Խոսքը կոնկրետ անձանց մասին չէ, այլ քաղաքական մտածողության համակարգային ճգնաժամի
⚠️ Փաշինյանը ներկայացվում է որպես միջավայրի արդյունք, ոչ բացառություն
📉 Պատասխանատվության կորուստը բերում է պետականության թուլացման
📖 Պատմությունը կրկնվում է, քանի դեռ դասերը չեն սերտվում
❗️ Առանց հանրային վերահսկողության իշխանությունը դառնում է ինքնանպատակ
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Ара Арутюнян и анатомия армянского политического тупика
📌 Проект «Общественный Трибунал» представляет работу Ара Арутюняна
🧠 Речь не о фамилиях, а о глубоком кризисе политического мышления
⚠️ Пашинян представлен как результат разложения системы, а не её источник
📉 Когда исчезает ответственность — размывается сама государственность
📖 Исторические параллели: те же ошибки, что и столетия назад
❗️ Без общественного контроля власть превращается в угрозу государству
Подробнее
Подпишись на Tribunal
📌 «Հանրային Տրիբունալ» նախագիծը ներկայացնում է Արա Հարությունյանի աշխատանքը
🧠 Խոսքը կոնկրետ անձանց մասին չէ, այլ քաղաքական մտածողության համակարգային ճգնաժամի
⚠️ Փաշինյանը ներկայացվում է որպես միջավայրի արդյունք, ոչ բացառություն
📉 Պատասխանատվության կորուստը բերում է պետականության թուլացման
📖 Պատմությունը կրկնվում է, քանի դեռ դասերը չեն սերտվում
❗️ Առանց հանրային վերահսկողության իշխանությունը դառնում է ինքնանպատակ
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Ара Арутюнян и анатомия армянского политического тупика
📌 Проект «Общественный Трибунал» представляет работу Ара Арутюняна
🧠 Речь не о фамилиях, а о глубоком кризисе политического мышления
⚠️ Пашинян представлен как результат разложения системы, а не её источник
📉 Когда исчезает ответственность — размывается сама государственность
📖 Исторические параллели: те же ошибки, что и столетия назад
❗️ Без общественного контроля власть превращается в угрозу государству
Подробнее
Подпишись на Tribunal
❤4🔥1
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 2. ПЛАН ГОБЛА: ГЕОПОЛИТИЧЕСКИЙ КАПКАН…
Осень 1997 года стала не только моментом внешнего давления, но и моментом внутреннего идейного перелома, за который персональную ответственность нес Левон Тер-Петросян. Его статья «Война или мир: момент серьёзности» подавалась как акт трезвого реализма, однако…
🇦🇲 Ինչպես սկսվեց Հայաստանի աղետը. անկախության ռոմանտիկայից մինչև համակարգային խոցելիություն ․ Մաս 2 ԳՈԲԼԻ ՊԼԱՆ. ԱՇԽԱՐՀԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԹԱԿԱՐԴ՝ ԲԱՑՎԱԾ 1997 ԹՎԱԿԱՆԻՆ
🚨1997-ին Հայաստանը չփոխեց նախագահին։ Հայաստանը կորցրեց ռազմավարական կամքը։
🧠 «Իրատեսությունը» դարձավ հնազանդություն
Տեր-Պետրոսյանը պարտությունը ներկայացրեց որպես բանականություն, զիջումները՝ որպես հասունություն, կապիտուլյացիան՝ որպես անխուսափելիություն։
🗺 Գոբլի պլան = պետության անդամահատում
Մեղրիի հանձնումը նշանակում էր.
❌ Իրանից կտրվել
❌ շրջափակման խորացում
❌ Հայաստանի վերածում կախյալ միջանցքի
⛔️ Արցախը ասաց «ոչ» — և ճիշտ էր
Սա խաղաղություն չէր։ Սա պարտության քարտեզ էր։
⚔️ Երկու իրականություն
Արցախը կռվում էր գոյության համար։ Երևանը բանակցում էր զիջումների շուրջ։ Այս ճեղքը վճռական չփակվեց — այն պարզապես հետաձգվեց։
🔥 1997-ը նախերգանքն էր
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից ձևակերպվեց և պետական մակարդակով առաջ մղվեց ռազմավարական զիջումների քաղաքական գիծը, որի հետևանքները ծանր հարված հասցրին Հայաստանի անվտանգային և աշխարհաքաղաքական դիրքին։ Այն, ինչ այն ժամանակ անվանվեց «իրատեսություն», հետագայում վերածվեց աղետի։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺 Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 2 — ПЛАН ГОБЛА: ГЕОПОЛИТИЧЕСКИЙ КАПКАН, ОТКРЫТЫЙ В 1997 ГОДУ
🚨 Это была не отставка — это был надлом
В 1997 году Армения потеряла не президента. Она потеряла стратегическую волю.
🧠 «Реализм» как форма капитуляции
Поражение выдали за зрелость, уступки — за ответственность, капитуляцию — за неизбежность.
🗺 План Гобла = ампутация государства
Мегри означал:
❌ разрыв с Ираном
❌ удушение блокады
❌ превращение Армении в транзитный придаток
⛔️ Отказ Арцаха был актом защиты
Это был не компромисс. Это был приговор стране.
⚔️ Два мира
Арцах жил логикой безопасности. Ереван — логикой иллюзий. Разрыв не был устранён — его просто отложили.
🔥 1997 — это начало цепи
При Левоне Тер-Петросяне была сформулирована и проведена на государственном уровне линия стратегических уступок, последствия которой нанесли серьёзный ущерб безопасности и геополитическому положению Армении. То, что тогда назвали «реализмом», позже обернулось катастрофой.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
🚨1997-ին Հայաստանը չփոխեց նախագահին։ Հայաստանը կորցրեց ռազմավարական կամքը։
🧠 «Իրատեսությունը» դարձավ հնազանդություն
Տեր-Պետրոսյանը պարտությունը ներկայացրեց որպես բանականություն, զիջումները՝ որպես հասունություն, կապիտուլյացիան՝ որպես անխուսափելիություն։
🗺 Գոբլի պլան = պետության անդամահատում
Մեղրիի հանձնումը նշանակում էր.
❌ Իրանից կտրվել
❌ շրջափակման խորացում
❌ Հայաստանի վերածում կախյալ միջանցքի
⛔️ Արցախը ասաց «ոչ» — և ճիշտ էր
Սա խաղաղություն չէր։ Սա պարտության քարտեզ էր։
⚔️ Երկու իրականություն
Արցախը կռվում էր գոյության համար։ Երևանը բանակցում էր զիջումների շուրջ։ Այս ճեղքը վճռական չփակվեց — այն պարզապես հետաձգվեց։
🔥 1997-ը նախերգանքն էր
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից ձևակերպվեց և պետական մակարդակով առաջ մղվեց ռազմավարական զիջումների քաղաքական գիծը, որի հետևանքները ծանր հարված հասցրին Հայաստանի անվտանգային և աշխարհաքաղաքական դիրքին։ Այն, ինչ այն ժամանակ անվանվեց «իրատեսություն», հետագայում վերածվեց աղետի։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺 Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 2 — ПЛАН ГОБЛА: ГЕОПОЛИТИЧЕСКИЙ КАПКАН, ОТКРЫТЫЙ В 1997 ГОДУ
🚨 Это была не отставка — это был надлом
В 1997 году Армения потеряла не президента. Она потеряла стратегическую волю.
🧠 «Реализм» как форма капитуляции
Поражение выдали за зрелость, уступки — за ответственность, капитуляцию — за неизбежность.
🗺 План Гобла = ампутация государства
Мегри означал:
❌ разрыв с Ираном
❌ удушение блокады
❌ превращение Армении в транзитный придаток
⛔️ Отказ Арцаха был актом защиты
Это был не компромисс. Это был приговор стране.
⚔️ Два мира
Арцах жил логикой безопасности. Ереван — логикой иллюзий. Разрыв не был устранён — его просто отложили.
🔥 1997 — это начало цепи
При Левоне Тер-Петросяне была сформулирована и проведена на государственном уровне линия стратегических уступок, последствия которой нанесли серьёзный ущерб безопасности и геополитическому положению Армении. То, что тогда назвали «реализмом», позже обернулось катастрофой.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
❤10
Общественный Трибунал
Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 2. ПЛАН ГОБЛА: ГЕОПОЛИТИЧЕСКИЙ КАПКАН…
Готовность Левона Тер-Петросяна к глубоким уступкам в 1997–1998 годах была не импульсивной ошибкой и не следствием краткосрочного давления. Она укладывалась в устойчивую концептуальную модель, широко распространённую в западной дипломатической и аналитической…
🇦🇲Ինչպես սկսվեց Հայաստանի աղետը. անկախության ռոմանտիկայից մինչև համակարգային խոցելիություն. Մաս 2 (Շարունակություն)
ԳՈԲԼԻ ՊԼԱՆ. ԱՇԽԱՐՀԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԹԱԿԱՐԴ՝ ԲԱՑՎԱԾ 1997 ԹՎԱԿԱՆԻՆ
🔹 1990-ականների կեսերին ամերիկյան վերլուծական և դիվանագիտական շրջանակներում ձևավորվում է «Գոբլի պլանը»։ Դրա տրամաբանությունը վտանգավոր պարզ էր.
Հայաստան — Արցախ և Լաչին,
Ադրբեջան — միջանցք Մեղրիով դեպի Նախիջևան 🚧։
Անվտանգությունը ստորադասվում էր տարանցիկ ուղիներին։
🔹 🇺🇸 Վաշինգտոնի համար Հարավային Կովկասը պետությունների միություն չէր, այլ ենթակառուցվածքային նախագիծ։ Հայաստանը դիտվում էր ոչ թե որպես անվտանգության սուբյեկտ, այլ որպես լոգիստիկ հանգույց։ Արցախյան հակամարտությունը ընկալվում էր ոչ թե որպես գոյաբանական խնդիր, այլ որպես տեխնիկական խոչընդոտ։
🔹 🇷🇺 Մոսկվան դեռ այն ժամանակ զգուշացնում էր.
💥Մեղրիի կորուստը նշանակում է Իրանի հետ սահմանի կորուստ,
💥տարածաշրջանի հավասարակշռության խախտում
💥և Հայաստանի երկարաժամկետ խոցելիություն։
Լաչինի փոխանակումը Մեղրիի հետ համարվում էր անհամաչափ և վտանգավոր։
🔹 🇦🇲 Ներսում դա առաջացրեց խոր ճգնաժամ 1997–1998 թթ.
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականը պատահական դրվագ չէր, այլ փորձ՝ Հայաստանի համար ճակատագրական որոշումների պատասխանատվությունը փոխանցելու հաջորդ ղեկավարներին, խուսափելով դրանց իրականացման համար անմիջական քաղաքական և պատմական պատասխանատվությունից։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 2 (Продолжение)
ПЛАН ГОБЛА: ГЕОПОЛИТИЧЕСКИЙ КАПКАН, ОТКРЫТЫЙ В 1997 ГОДУ
🔹 В середине 1990-х в американских дипломатических и аналитических кругах формируется так называемый «план Гобла». Его логика проста и опасна:
Армения получает Карабах и Лачин,
Азербайджан — коридор через Мегри к Нахичевани 🚧.
География «упрощается» ради транзита и энергетики.
🔹 🇺🇸 Для Вашингтона Южный Кавказ рассматривался не как пространство государств, а как инфраструктурная схема. Армения в этой логике — не субъект безопасности, а транзитный узел. Карабахский конфликт воспринимался не как трагедия, а как техническое препятствие, подлежащее «настройке».
🔹 🇷🇺 Москва ещё тогда предупреждала:
💥потеря Мегри означает потерю выхода к Ирану,
💥разрыв южной связности региона
💥и долгосрочную уязвимость Армении.
Обмен Лачина на Мегри считался асимметричным и разрушительным.
🔹 🇦🇲 Внутри Армении это вызвало острый раскол в 1997–1998 годах.
Отставка Левона Тер-Петросяна стала не случайностью, а попыткой переложить ответственность за судьбоносные решения для Армении на последующих руководителей страны, избежав прямой политической и исторической ответственности за их реализацию.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
ԳՈԲԼԻ ՊԼԱՆ. ԱՇԽԱՐՀԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԹԱԿԱՐԴ՝ ԲԱՑՎԱԾ 1997 ԹՎԱԿԱՆԻՆ
🔹 1990-ականների կեսերին ամերիկյան վերլուծական և դիվանագիտական շրջանակներում ձևավորվում է «Գոբլի պլանը»։ Դրա տրամաբանությունը վտանգավոր պարզ էր.
Հայաստան — Արցախ և Լաչին,
Ադրբեջան — միջանցք Մեղրիով դեպի Նախիջևան 🚧։
Անվտանգությունը ստորադասվում էր տարանցիկ ուղիներին։
🔹 🇺🇸 Վաշինգտոնի համար Հարավային Կովկասը պետությունների միություն չէր, այլ ենթակառուցվածքային նախագիծ։ Հայաստանը դիտվում էր ոչ թե որպես անվտանգության սուբյեկտ, այլ որպես լոգիստիկ հանգույց։ Արցախյան հակամարտությունը ընկալվում էր ոչ թե որպես գոյաբանական խնդիր, այլ որպես տեխնիկական խոչընդոտ։
🔹 🇷🇺 Մոսկվան դեռ այն ժամանակ զգուշացնում էր.
💥Մեղրիի կորուստը նշանակում է Իրանի հետ սահմանի կորուստ,
💥տարածաշրջանի հավասարակշռության խախտում
💥և Հայաստանի երկարաժամկետ խոցելիություն։
Լաչինի փոխանակումը Մեղրիի հետ համարվում էր անհամաչափ և վտանգավոր։
🔹 🇦🇲 Ներսում դա առաջացրեց խոր ճգնաժամ 1997–1998 թթ.
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականը պատահական դրվագ չէր, այլ փորձ՝ Հայաստանի համար ճակատագրական որոշումների պատասխանատվությունը փոխանցելու հաջորդ ղեկավարներին, խուսափելով դրանց իրականացման համար անմիջական քաղաքական և պատմական պատասխանատվությունից։
Ավելին՝ այստեղ։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
🇷🇺Как началась катастрофа в Армении: от романтики независимости к системной уязвимости — Часть 2 (Продолжение)
ПЛАН ГОБЛА: ГЕОПОЛИТИЧЕСКИЙ КАПКАН, ОТКРЫТЫЙ В 1997 ГОДУ
🔹 В середине 1990-х в американских дипломатических и аналитических кругах формируется так называемый «план Гобла». Его логика проста и опасна:
Армения получает Карабах и Лачин,
Азербайджан — коридор через Мегри к Нахичевани 🚧.
География «упрощается» ради транзита и энергетики.
🔹 🇺🇸 Для Вашингтона Южный Кавказ рассматривался не как пространство государств, а как инфраструктурная схема. Армения в этой логике — не субъект безопасности, а транзитный узел. Карабахский конфликт воспринимался не как трагедия, а как техническое препятствие, подлежащее «настройке».
🔹 🇷🇺 Москва ещё тогда предупреждала:
💥потеря Мегри означает потерю выхода к Ирану,
💥разрыв южной связности региона
💥и долгосрочную уязвимость Армении.
Обмен Лачина на Мегри считался асимметричным и разрушительным.
🔹 🇦🇲 Внутри Армении это вызвало острый раскол в 1997–1998 годах.
Отставка Левона Тер-Петросяна стала не случайностью, а попыткой переложить ответственность за судьбоносные решения для Армении на последующих руководителей страны, избежав прямой политической и исторической ответственности за их реализацию.
Подробнее
Подпишись на Tribunal
❤4🤷1
Telegram
Рубен Варданян / Ռուբեն Վարդանյան
Сообщение от семьи Рубена Варданяна
Вчера состоялся телефонный разговор Рубена Варданяна с его старшим сыном Давидом.
По словам Рубена, в ближайшее время ему будет предоставлено последнее слово. В своём выступлении он намерен подчеркнуть следующее:
«Я…
Вчера состоялся телефонный разговор Рубена Варданяна с его старшим сыном Давидом.
По словам Рубена, в ближайшее время ему будет предоставлено последнее слово. В своём выступлении он намерен подчеркнуть следующее:
«Я…
🇦🇲 Ռուբեն Վարդանյանի ընտանիքի հաղորդագրությունը
📞 Երեկ տեղի է ունեցել Ռուբեն Վարդանյանի հեռախոսազրույցը նրա ավագ որդու՝ Դավթի հետ։
Ռուբենի խոսքով՝ մոտ ժամանակներս իրեն կտրվի վերջին խոսքի հնարավորություն։ Իր ելույթում նա մտադիր է ընդգծել հետևյալը․
⚖️ Բաքվում ընթացող «դատավարության» մասին
«Ես չեմ ճանաչում տեղի ունեցողը որպես դատական գործընթաց և չեմ մասնակցելու արդարադատության իմիտացիային։ Բաքվում ընթացող դատաքննությունը չի համապատասխանում արդար դատաքննության հիմնարար չափանիշներին և այդ պատճառով չի կարող համարվել դատ իրական իմաստով»։
🕊 Անձնական ընտրության և պատասխանատվության մասին
«Ես ոչնչի համար չեմ զղջում։ Իմ բոլոր գործողությունները կատարել եմ գիտակցված և կամավոր՝ լիովին հասկանալով հնարավոր հետևանքները։ Ես պատրաստ եմ պատասխան տալ իմ արարքների համար Աստծո առաջ։ Միակ բանը, որի համար ցավում եմ, այն է, որ չկարողացա անել ավելին»։
🏔 Արցախի մասին
«Կրկին հայտարարում եմ․ Արցախը եղել է, կա և կլինի՝ անկախ պատմությունը վերագրելու կամ իրադարձություններին այլ մեկնաբանություն պարտադրելու փորձերից»։
💬 Ռուբենը ցանկացել է նաև փոխանցել իր մտքերը և շնորհակալություն հայտնել իրեն աջակցող բոլոր մարդկանց.
☠️ Մահվան և անտարբերության մասին
«Պետք չէ վախենալ մահից կամ ձգտել «հաղթել» նրան։ Սարսափելին մահը չէ։ Սարսափելին անտարբերությունն է՝ այն աննկատ ներթափանցում է մեր մեջ, ինչպես ճառագայթումը, և քայքայում ներսից»։
🧭 Մարդու ճանապարհի մասին
«Պետք չէ վախենալ գնալ սեփական ճանապարհով, որոնել, սխալվել և ճանաչել աշխարհը կյանքի վերջը։ Կարևորն է՝ գնալ այդ ճանապարհով գիտակցված»։
🌍 Հավասարակշռության և պատասխանատվության մասին
«Ամենակարևորը՝ չվնասել։ Չխախտել այն ներդաշնակ հավասարակշռությունը, որը գոյություն ունի բնության և աշխարհի մեջ։ Մենք բոլորս մեկ մեծ տարածքի մասնիկներ ենք, որը կարող է գոյություն ունենալ միայն հավասարակշռության և ներդաշնակության պայմաններում»։
🗣 Խոսի ուժի մասին
«Զգուշացեք բառից։ Բառը կարող է խորապես վիրավորել, բայց կարող է նաև հզոր խթան տալ զարգացմանը, աջակցությանը և ստեղծագործությանը»։
❤️ Ժողովրդին ծառայելու մասին
«Ես երջանիկ եմ, որ կարող եմ լինել իմ ժողովրդի ծառան։ Շնորհակալ եմ բոլորին, ովքեր եղել և մնում են իմ կողքին այս դժվար ժամանակահատվածում»։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
📞 Երեկ տեղի է ունեցել Ռուբեն Վարդանյանի հեռախոսազրույցը նրա ավագ որդու՝ Դավթի հետ։
Ռուբենի խոսքով՝ մոտ ժամանակներս իրեն կտրվի վերջին խոսքի հնարավորություն։ Իր ելույթում նա մտադիր է ընդգծել հետևյալը․
⚖️ Բաքվում ընթացող «դատավարության» մասին
«Ես չեմ ճանաչում տեղի ունեցողը որպես դատական գործընթաց և չեմ մասնակցելու արդարադատության իմիտացիային։ Բաքվում ընթացող դատաքննությունը չի համապատասխանում արդար դատաքննության հիմնարար չափանիշներին և այդ պատճառով չի կարող համարվել դատ իրական իմաստով»։
🕊 Անձնական ընտրության և պատասխանատվության մասին
«Ես ոչնչի համար չեմ զղջում։ Իմ բոլոր գործողությունները կատարել եմ գիտակցված և կամավոր՝ լիովին հասկանալով հնարավոր հետևանքները։ Ես պատրաստ եմ պատասխան տալ իմ արարքների համար Աստծո առաջ։ Միակ բանը, որի համար ցավում եմ, այն է, որ չկարողացա անել ավելին»։
🏔 Արցախի մասին
«Կրկին հայտարարում եմ․ Արցախը եղել է, կա և կլինի՝ անկախ պատմությունը վերագրելու կամ իրադարձություններին այլ մեկնաբանություն պարտադրելու փորձերից»։
💬 Ռուբենը ցանկացել է նաև փոխանցել իր մտքերը և շնորհակալություն հայտնել իրեն աջակցող բոլոր մարդկանց.
☠️ Մահվան և անտարբերության մասին
«Պետք չէ վախենալ մահից կամ ձգտել «հաղթել» նրան։ Սարսափելին մահը չէ։ Սարսափելին անտարբերությունն է՝ այն աննկատ ներթափանցում է մեր մեջ, ինչպես ճառագայթումը, և քայքայում ներսից»։
🧭 Մարդու ճանապարհի մասին
«Պետք չէ վախենալ գնալ սեփական ճանապարհով, որոնել, սխալվել և ճանաչել աշխարհը կյանքի վերջը։ Կարևորն է՝ գնալ այդ ճանապարհով գիտակցված»։
🌍 Հավասարակշռության և պատասխանատվության մասին
«Ամենակարևորը՝ չվնասել։ Չխախտել այն ներդաշնակ հավասարակշռությունը, որը գոյություն ունի բնության և աշխարհի մեջ։ Մենք բոլորս մեկ մեծ տարածքի մասնիկներ ենք, որը կարող է գոյություն ունենալ միայն հավասարակշռության և ներդաշնակության պայմաններում»։
🗣 Խոսի ուժի մասին
«Զգուշացեք բառից։ Բառը կարող է խորապես վիրավորել, բայց կարող է նաև հզոր խթան տալ զարգացմանը, աջակցությանը և ստեղծագործությանը»։
❤️ Ժողովրդին ծառայելու մասին
«Ես երջանիկ եմ, որ կարող եմ լինել իմ ժողովրդի ծառան։ Շնորհակալ եմ բոլորին, ովքեր եղել և մնում են իմ կողքին այս դժվար ժամանակահատվածում»։
Բաժանորդագրվիր Tribunal-ին
❤3💔2
Telegram
Рубен Варданян / Ռուբեն Վարդանյան
Сообщение от семьи Рубена Варданяна
Вчера состоялся телефонный разговор Рубена Варданяна с его старшим сыном Давидом.
По словам Рубена, в ближайшее время ему будет предоставлено последнее слово. В своём выступлении он намерен подчеркнуть следующее:
«Я…
Вчера состоялся телефонный разговор Рубена Варданяна с его старшим сыном Давидом.
По словам Рубена, в ближайшее время ему будет предоставлено последнее слово. В своём выступлении он намерен подчеркнуть следующее:
«Я…
🇷🇺 Сообщение от семьи Рубена Варданяна
📞 Вчера состоялся телефонный разговор Рубена Варданяна с его старшим сыном Давидом.
По словам Рубена, в ближайшее время ему будет предоставлено последнее слово. В своём выступлении он намерен подчеркнуть следующее:
⚖️ О «суде» в Баку
«Я не признаю происходящее судебным процессом и не намерен участвовать в имитации правосудия. Разбирательство, которое проходит в Баку, не соответствует базовым стандартам справедливого суда и потому не может рассматриваться как суд в подлинном смысле этого слова».
🕊 О личном выборе и ответственности
«Я ни о чём не жалею. Все свои действия я совершал осознанно и добровольно, полностью понимая возможные последствия. Я готов отвечать за свои поступки перед Богом. Единственное, о чём я сожалею, — что не смог сделать больше».
🏔 Об Арцахе
«Я ещё раз заявляю: Арцах был, есть и будет — независимо от попыток переписать историю или навязать иное толкование событий».
💬 Рубен также просил передать свои размышления и слова благодарности всем, кто его поддерживает:
☠️ О страхе и безразличии
«Не нужно бояться смерти или стремиться „победить“ её. Страшна не смерть. Страшно безразличие — оно проникает в нас незаметно, постепенно, как радиация, и разрушает изнутри».
🧭 О пути человека
«Не нужно бояться идти своим путём, искать, ошибаться и познавать мир до конца жизни. Главное — идти своим путём осознанно».
🌍 О гармонии и ответственности
«Самое важное — не навредить. Не разрушить то гармоничное равновесие, которое существует в природе и в мире. Мы все — частицы одного большого пространства, которое может существовать только в равновесии и гармонии».
🗣 О силе слова
«Берегите слово. Слово может очень сильно ранить, но может и дать мощный толчок к развитию, поддержке и созиданию».
❤️ О служении народу
«Я счастлив, что могу быть слугой своего народа. Я благодарен всем, кто был и остаётся рядом со мной в этот непростой период».
Подпишись на Tribunal
📞 Вчера состоялся телефонный разговор Рубена Варданяна с его старшим сыном Давидом.
По словам Рубена, в ближайшее время ему будет предоставлено последнее слово. В своём выступлении он намерен подчеркнуть следующее:
⚖️ О «суде» в Баку
«Я не признаю происходящее судебным процессом и не намерен участвовать в имитации правосудия. Разбирательство, которое проходит в Баку, не соответствует базовым стандартам справедливого суда и потому не может рассматриваться как суд в подлинном смысле этого слова».
🕊 О личном выборе и ответственности
«Я ни о чём не жалею. Все свои действия я совершал осознанно и добровольно, полностью понимая возможные последствия. Я готов отвечать за свои поступки перед Богом. Единственное, о чём я сожалею, — что не смог сделать больше».
🏔 Об Арцахе
«Я ещё раз заявляю: Арцах был, есть и будет — независимо от попыток переписать историю или навязать иное толкование событий».
💬 Рубен также просил передать свои размышления и слова благодарности всем, кто его поддерживает:
☠️ О страхе и безразличии
«Не нужно бояться смерти или стремиться „победить“ её. Страшна не смерть. Страшно безразличие — оно проникает в нас незаметно, постепенно, как радиация, и разрушает изнутри».
🧭 О пути человека
«Не нужно бояться идти своим путём, искать, ошибаться и познавать мир до конца жизни. Главное — идти своим путём осознанно».
🌍 О гармонии и ответственности
«Самое важное — не навредить. Не разрушить то гармоничное равновесие, которое существует в природе и в мире. Мы все — частицы одного большого пространства, которое может существовать только в равновесии и гармонии».
🗣 О силе слова
«Берегите слово. Слово может очень сильно ранить, но может и дать мощный толчок к развитию, поддержке и созиданию».
❤️ О служении народу
«Я счастлив, что могу быть слугой своего народа. Я благодарен всем, кто был и остаётся рядом со мной в этот непростой период».
Подпишись на Tribunal
❤10🙏2👏1🤯1💔1