СТЕПАН САРГЫДАЕВ
1.19K subscribers
7.3K photos
1.13K videos
1 file
823 links
Глава Чурапчинского улуса
Download Telegram
С Рождеством Христовым!

Этот светлый праздник приносит в каждый дом особое тепло, укрепляет веру в добро и напоминает о самом важном – о любви и милосердии, о семейном согласии и ответственности друг за друга, уважении к старшим и заботе о детях. О той внутренней силе, которая помогает сохранять человечность и объединяет людей.

Пусть праздник Рождества наполняет жизнь заботой и вниманием друг к другу. Пусть рядом будут те, с кем можно разделить радость и поддержать в трудный момент, а в душе останется свет, который согревает и озаряет жизнь. Желаю всем крепкого здоровья, мира в сердцах и Божьей помощи во всех добрых делах!

t.me/aisen_nikolaev
Чурапчы улууһун олохтоохторун улуус салалтатын уонна тус бэйэм ааппыттан Ороһооспо сырдык бырааһынньыгынан эҕэрдэлиибин!

Ааспыт сыл төһө да үгүс түбүктээх буоллар, барыбытыгар этэҥҥэ дьоһун ситиһиилэрдээх түмүктэннэ. Ол курдук, Улуу Кыайыы 80 сылын, улууспут тэриллибитэ 95 сылын уонна биллэр-көстөр уһулуччулаах дьоммут үбүлүөйдээх сылларынан сибээстээн элбэх үтүө дьыалалары, бырайыактары биир сомоҕо түмсүүбүтүнэн, үтүөҕэ дьулуурбутунан олоххо киллэрдибит.

Бу үүммүт саҥа 2026 сылбытын улууспутугар Олохтоох оҥорон таһаарыы сылынан биллэрэммит эти-үүтү, үүнүүнү, уйгуну-быйаҥы дэлэтиини сүрүн сорук оҥостоммут, бары күүһү түмэммит, дьоһуннук ситиһиэхпитигэр бигэ эрэллээхпин.

Ороһооспонон эһигини өссө төгүл итиитик-истиҥник эҕэрдэлиибин уонна бука барыгытыгар чэгиэн доруобуйаны, бигэ туругу, дьолу-соргуну, үгүс үөрүүнү уонна үтүө дьыалаҕытыгар, саҕалааһыннаргытыгар ситиһиилэри баҕарабын!
6
Бүгүн саханы саха дэппит чулуу спортсмеммыт, ССРС хас да төгүллээх чөмпүйүөнэ, призера, Европа үрүҥ көмүс, Аан дойду кубогын боруонса призера, тустууга 1976 сыллаахха Монреаллааҕы Олимпиада үрүҥ көмүс призера, биһиги, чурапчылар ытыктабыллаах күтүөппүт Александр Николаевич Иванов төрөөбүт күнүнэн Чурапчы улууһун салалтатын, бары олохтоохторун уонна тус бэйэм ааппыттан ытык киһибитин истиҥник эҕэрдэлиибин!

Бу дьоро күҥҥэ Александр Николаевич Олимп чыпчаалыгар дабайыытыгар, тус олоҕун түстээһиҥҥэ сотуллубат-суураллыбат оруоллаах уһулуччулаах тренербит Дмитрий Петрович Коркин аатын махталлаахтык ахтан туран, Улуу Пехлеван көҥүл тустуу сайдыытыгар килбиэннээх кылаатын уонна үлэтин, айылҕаттан айдарыылаах талаанын, кытаанах дьулуурун, идэтигэр бэриниитин иһин махтал, таптал бастыҥ тылларын этэбит, чэгиэн доруобуйаны, туйгун туругу, тус олоххо дьолу, ситиһиилэри баҕарабыт!
5
Бүгүн - Болтоҥо нэһилиэгэр Күндэли алааска үөскээбит-төрөөбүт сүдү талааннаах биир дойдулаахпыт, РСФСР норуодунай худуоһунньуга, П.А. Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреата, Арассыыйа Худуоһунньуктарын академиятын чилиэн-кэрэспэдьиэнэ, Арассыыйа Худуоһунньуктарын сойууһун чилиэнэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин Духуобунаһын академиятын академига, ССРС Үрдүкү Сэбиэтин VIII ыҥырыыга, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтин IX ыҥырыыга дьокутаата, Искусство уонна культура Арктикатааҕы институтун ойуулуур-дьүһүннүүр факультетын декана, профессора, Саха Өрөспүүбүлүкэтин уонна Чурапчы улууһун ытык киһитэ Афанасий Петрович Мунхалов (10.01.1935 с.-09.09.2014 с.) төрөөбүтэ күнэ.

Кини сэрии, сут-кураан сылларыгар дьонун Мунхаалаптары уонна биир дойдулаахтарын кытта күүс өттүнэн хоту көһөрүүгэ түбэспитэ. Ыар олохтон суорума суолламмыт дьонноох уолу оҕо дьиэтигэр ылбыттара. Айар дьоҕурдаах уол Дьокуускайдааҕы уус-уран училищены 1957 с., онтон 1963 с. Суриков аатынан Москубатааҕы судаарыстыбаннай уус-уран институт графикаҕа салаатын бүтэрбитэ.

Биһиги, биир дойдулаахтара, Афанасий Петрович саха графикатын 1960-с сылларга аан дойду таһымыгар таһаарбыт худуоһунньуктартан биирдэстэрэ буоларынан киэн туттабыт, кини аатын үрдүктүк тутан үйэтитэргэ, өлбөт-сүппэт айымньыларын сыа-сым курдук тутан, харыстыырга кыһанабыт. Улууспут Култуураҕа уонна духуобунаска киинин биир кэрэ-бэлиэ сирэ, тэбэр сүрэҕэ биллиилээх худуоһунньук Афанасий Мунхалов аатынан Хартыына галереята буолар. Манна Афанасий Петрович үгүс үлэтэ бар дьонун көрүүтүгэр бэрт кичэллээхтик хараллан, кэрэҕэ-сырдыкка угуйа турара үөрдэр уонна кэрэхсэтэр. Чурапчы сирэ аны да кэлэр кэмнэргэ талааннаах дьонунан үүнэ-үксүү турдун!
4
Бу күннэргэ Сэмэн Новгородов аатынан Чурапчы орто оскуолатын 4 «а» кылааһын үөрэнээччилэрэ Норуоттар икки ардыларынааҕы "Московские созвездия" бэстибээл-куонкуруска «Саха чаҕылхай чабырхаҕа" нүөмэринэн ситиһиилээхтик кыттаннар, I истиэпэннээх лауреат аатын ылбыттарынан улуус салалтатын уонна тус бэйэм ааппыттан эҕэрдэлээн туран, Айталина Коркина, Варвара Орлова салайааччылаах кэлэктиипкэ уонна үөрэнээччилэргэ өссө үрдүк ситиһиилэри баҕарабын!
8
А.П. Гоголев аатынан Чурапчытааҕы оҕо ускуустубатын оскуолатын "Алаас сибэккилэрэ" оҕо үҥкүүгэ ансаамбыла Арассыыйа уонна Кытай Култуураларын сылын чэрчитинэн Циньхуандао куоракка ыытыллыбыт "Жемчужина моря" норуоттар икки ардыларынааҕы куонкурус-бэстибээлгэ I истиэпэннээх лауреат буолбуттарынан эҕэрдэлиибин!

Ансаамбыл кэлэктиибэ 10-11 саастаах оҕолорго "Хореография" номинацияҕа "Тугутчааннар" нүөмэринэн кыттан кыайыыны ситиспиттэринэн оҕолорго уонна кинилэр салайааччыларыгар Клара Кириллинаҕа улуус салалтатын уонна тус бэйэм ааппыттан махталбын тиэрдэбин. Инникитин эһиэхэ өссө умсулҕаннаах айымньылаах үлэни, үгүс ситиһиилэри баҕарабын!
4
Прокуратура күнүнэн улуус салалтатын, бары олохтоохторун уонна тус бэйэм ааппыттан быраабы көмүскээһиҥҥэ үлэлии сылдьар прокуратура бары үлэһиттэрин эҕэрдэлиибин!

Бүгүн Арассыыйа үрдүнэн Прокуратура үлэһиттэрин күнэ бэлиэтэнэр. Петр I саҕаттан тэриллибит судаарыстыба быраабы харыстыыр уорганын баай устуоруйата уонна үтүө үгэстэрэ саҥа үйэҕэ салҕана, байытылла, сайда тураллара үөрдэр.

Бырааһынньык күн улууспутугар прокуратура үлэһиттэрин чиэстиир, идэлэригэр бэриниилээх бастыҥнары бэлиэтиир дьоһун дьоро күммүт тосхойдо. Чурапчы улууһун прокуратуратын үлэһиттэрэ дьон-сэргэ быраабын туруулаһыыга, буруйу оҥоруу аҕыйааһыныгар киллэрэр кылааттара сүҥкэн. Күн бүгүн эһиги хас биирдии киһи быраабын, көҥүлүн күөмчүлээһин итиэннэ сокуоннары кэһии тахсыбатын туһугар тахсыылаахтык үлэлии-хамсыы сылдьаҕыт. Биһиги улууспут дьонун-сэргэтин олоҕо быраап, сокуон өттүнэн бигэ харысхаллаах, нус-хас буоларыгар уурар сыраҕытын үрдүктүк сыаналыыбыт, махтанабыт!

Дьоро күҥҥүтүнэн Чурапчы улууһун прокуратын бары үлэһиттэригэр кытаанах доруобуйаны, туйгун туругу, ситиһиилээх үлэни, тус олоххутугар дьолу баҕарабын!
Улуус баһылыга Степан Саргыдаев планеркатыгар ыытыллыбыт үлэлэр түмүктэрин бэлиэтиир, чугастааҕы кэм соруктарын туруорар иһитиннэриини оҥордо, Саҥа дьыл бырааһынньыктарын уһун өрөбүллэригэр дьуһуурустубалааһын түмүктэрэ таһаарылынна итиэннэ быраабы харыстыыр үлэ туһунан полиция отделын сводката истилиннэ.

Улуус баһылыга саҥа үүммүт 2026 сыл дойдуга Норуоттар сомоҕолоһууларын сылынан, өрөспүүбүлүкэҕэ – Култуура сылынан, оттон Чурапчы улууһугар – Олохтоох оҥорон таһаарыы сылынан биллэриллибиттэринэн, сүрдээх киэҥ былааннаах сылга үгүс үлэ-хамнас ити хайысхаларынан тигинэччи ыытыллыахтааҕын бэлиэтээтэ. Кини анал байыаннай дьайыыттан буойуттарбыт кыайан-хотон кэлиилэригэр күүстээх көмөнү оҥорон, бары биир сомоҕо үчүгэй бэлэмнээх көрсөр наадатын ыйда. Бу сылга үп-харчы кырыымчыгын уопсай сүбэнэн, субуотунньуктарынан, өй-санаа түмсүүтүнэн быһааран, былааннаммыт үлэлэри ыытар сыал-сорук турар. Маны сэргэ Үлэ Геройа Р.И. Константинов, улуу тренер Д.П. Коркин кэрэ-бэлиэ дааталарын бэлиэтииргэ өрөспүүбүлүкэтээҕи анал хамыыһыйа көһө сылдьар мунньаҕа олунньуга ыытыллара сабаҕаланар. Эһиил Ньурбаҕа ыытыллаары турар спартакиадаҕа бэлэмнэниигэ улахан болҕомто ууруллар.

Степан Саргыдаев Чурапчы улууһун делегациятын салайан анал байыаннай дьайыы сиригэр буойуттарга көмөнү илдьэригэр, кыайыы туһугар күүстээх өйөбүлү оҥорорго үбү-харчыны хомуйуу салҕанара планеркаҕа этилиннэ.
Кини кулун тутарга нэһилиэктэр, улуустар баһылыктарын уочараттаах съеһигэр СӨ Бэйэни салайыныыга Сэбиэтин бэрэссэдээтэлин талыы, олохтоох бэйэни салайыныы уорганнарын боломуочуйаларын, үбү тыырыы боппуруостарыгар, устаабы бэлэмнээн ылыныыга быһаарыы ылыллыахтааҕын туһунан иһитиннэрэн, этиилэри киллэриигэ күүскэ кыттарга ыҥырда.

Степан Саргыдаев бу бээтинсэттэн улуус баһылыгын отчуота Арыылаах, Кытаанах, Сылаҥ нэһилиэктэриттэн саҕаланаары турарын, оттон Правительство Чурапчы улууһугар отчуота барыллаан олунньу 24 күнүттэн буолуохтааҕын, отчуоттуур бөлөҕү былырыыҥҥы курдук Дьулустаан Борисов салайан кэлиэхтээҕин туһунан иһитиннэрдэ.

Быйылгы сыл былааныгар Мырыла оскуолатын үбүлүөйэ, Р.И.Константинов үбүлүөйдээх сылын тэрээһинэ, Мугудайга Олоҥхо ыһыаҕа тураллара этилиннэ. Быйыл оҕо аһылыгар уонна хомунаалынай хаһаайыстыбаҕа үбүлээһинин толорор гына үлэ бараары турарынан, араас тэрээһини лаппа аҕыйатар, бэйэ кыаҕынан көрүнэр сорук турда.

Улуус баһылыга уһун өрөбүллэргэ суолга араас түгэннэр, киһи өлүүлээх саахаллар Чурапчы суоппардара кыттыылаах буолбуттарынан бу хайысхаҕа анал мунньаҕы ыытан, улахан миэрэлэри ылынар, прокуратура, полиция кыттыылаах өйдөтүү үлэтин дьоҥҥо тиэрдиигэ үлэни күүһүрдэр наадатын ыйда.
Улуус баһылыгын бастакы солбуйааччы Рустам Данилов дьуһуурустуба улахан эппиэтинэстээхтик, сөптөөхтүк ыытыллан, уһун өрөбүллэри улуус этэҥҥэ туораабытын иһитиннэрдэ. Бу күннэргэ аны кыһын сэтинньигэ диэри тиийэр оттугу кулун тутар ыйга диэри таһар сорук турарынан үлэ барарын кэпсээтэ. Кини “Якутские Экосети” тэрилтэҕэ улуус нэһилиэнньэтэ сүүрбэччэ мөлүйүөн солкуобайы төлөөбөтөх иэстээҕинэн сылтаан, тэрилтэ техниката, массыыната ситэ-хото өрөмүөннэммэккэ алдьанан, бу уһун өрөбүллэргэ бөҕү таһыыга ыарахаттар үөскүү сылдьыбыттарын бэлиэтээтэ. Планеркаҕа хас биирдии иэстээх ыаллар иэстэрин төлүүллэригэр администрация өттүттэн дьону кытта үлэни күүһүрдэр наадатын ыйдылар. Киин куоракка дьону таһар автобус сыаната 650 солк. быһыллан, тохсунньу 5 күнүттэн үлэтин салгыыр.

Полиция отделын сводкатынан 39 (былырыын баччаҕа – 43) сайабылыаньа киирэн үлэ ыытылла турар. Суолга 491 массыына бэрэбиэркэлэммититтэн, биир суоппар итирик туруктааҕар, 14 массыына араас кэһиинэн штрафстоянкаҕа илдьиллэн, 11 суоппар бырааба суох уруулга олорон, лицензията суох таксилаабыт 14 суоппарга боротокуоллар толоруллубуттар. Таксистарга штраф кээмэйэ кыра, 500-2000 солк. буолан, төлүү-төлүү син биир сылдьаллара бэлиэтэнэр. Улууска суд/мед. экспертиза анал үөрэхтээх специалиһа кэлэн, олохсуйан үлэлииригэр дьиэлиир боппуруоһу быһаарыы эрэйиллэр.
1
Саҥа нэдиэлэ былааныгар боломуочуйалары тыырыы боппуруоһугар бэйэни салайыныы Сэбиэтин сүбэ мунньаҕа, нэһилиэктэргэ улуус баһылыгын отчуота, саастарын ситэ илик оҕолор боппуруостарыгар кэмитиэт мунньаҕа, Наука күнүн көрсө научнай практическай конференция, улуус баһылыга сенатор Е.А.Борисов тэрийиитинэн Чурапчыга олунньуга ыытыллаары бэлэмнэнэр улахан научнай конференциянан сибээстээн Дьокуускайга Тыа хаһаайыстыбатын министиэристибэтигэр, ону таһынан оскуола үлэһиттэрин ахсаанын бэрээдэктээһин боппуруостарынан Үөрэх министиэристибэтигэр оробуочай сырыыта, субуота күн Баһылык Елката уо.д.а. үлэлэр киирдилэр.
Бүгүн Дьокуускай куоракка «Триумф» успуорт уораҕайыгар
В. П. Ларионов аатынан «Инникигэ хардыы” кэмпириэнсийэ  саҕаланна.  Манна
өрөспүүбүлүкэ араас улуустарыттан 1500 -чэ оҕо  мустан, 13 секциянан, 44 подсекциянан бырайыактарын көмүскүөхтэрэ. 
Сахалартан бастакы академик, биллиилээх учуонай Владимир Петрович Ларионов аатынан “Инникигэ хардыы” кэмпириэнсийэ быйыл  XXX-c төгүлүн ыытыллар. 
Бу сыллар тухары  өрөспүүбүлүкэ үөрэнээччилэрэ Бүтүн Арассыыйатааҕы кэмпириэнсийэлэргэ уонна куонкурустарга ситиһиилээхтик кытталларыгар  олук уурар,  наукаҕа сирдиир улахан былаһаакканан буолла. 
Кэмпириэнсийэ эспиэртэринэн Максим Аммосов аатынан ХИФУ-тан, Арктикатааҕы судаарыстыбаннай агротехнологическай университеттан, РНА СС Саха сиринээҕи билим кииниттэн, СӨ Билимҥэ академиятыттан  учуонайдар,  аспираннар, магистраннар үлэлиэхтэрэ.
Быйыл Чурапчы улууһун бары  оскуолаларыттан  80 оҕо кыттыыны ылар.  Оҕолорбутугар  чинчийбит үлэлэрин, бырайыактарын ситиһиилээхтик көмүскүүллэригэр баҕарабыт .
3