Тағы бір резонанс тудырған ұсыныс — Республика Вице-президенті институтын құру және оны Конституцияда бекіту туралы бастама болды. Оның міндеттеріне Қазақстанды халықаралық келіссөздерде таныстырумен қатар, Президенттің Парламенттегі мүддесін білдіру де кірмек.
Алайда бірпалаталы Парламент өкілеттіктерінің күшеюін ескерсек, Вице-президенттің функционалы бұдан да кең болуы мүмкін деп ойлаймын. Мұны Мемлекет басшысының өзі де меңзеді: «Бұл лауазымды енгізу мемлекетті басқару үдерісін тұрақтандырады». Бәлкім, бұл шешім тұрақтандыру құралы ретінде 2022 жылы қабылданған Президентті бір реттік жеті жылдық мерзімге сайлау нормасынан туындаған болар, өйткені ол ұзақ мерзімді кезеңде белгілі бір белгісіздікті меңзейтін еді. Қалай болғанда да, 2022 жылғы конституциялық реформа мен қазіргі бастамалардың өзара байланысы бар екенін Президенттің өзі де атап өтті. Қалай десек те, Вице-президент лауазымын енгізу мемлекеттік саясаттың сабақтастығын қамтамасыз етуге ықпал етуі мүмкін.
Сондай-ақ Қасым-Жомарт Кемелұлының Конституцияның преамбуласында мызғымас ұғымдар ретінде ұлттық құндылықтарымызды, өркениетіміздің терең тамырларын және қазақ жеріндегі мемлекеттіліктің Ұлы Даладағы ұлы мемлекеттермен сабақтастығын нақты айқындап жазу бастамасын да; сондай-ақ Әділетті Қазақстан мен құқықтық мемлекет құру қағидаттарын, қоршаған ортаны қорғау және еліміздің зайырлы сипаты туралы ережелерді бекітуді де принципті деп санаймын.
Осы бастамалардың барлығы қоғам мен сайлаушылар тарапынан қолдау табады деп ойлаймын. Өз тарапынан «Ақ жол» демократиялық партиясы оларды түсіндіру мен кеңінен насихаттауға ең белсенді түрде қатысатын болады.
Әрине, мұндай терең реформа бір ғана Конституциямен шектелмейді, ол өзге де заңдар мен заңнамалық актілерге тиісті өзгерістер енгізуді талап етеді. Ең алдымен — Парламент пен Үкімет арасындағы тепе-теңдікті қайта баптауды, депутаттардың бақылау функцияларын күшейтуді және басқа да мәселелерді көздейді. Бұл мәселелер «Парламент және депутаттардың мәртебесі туралы», «Үкімет туралы», «Сайлау туралы» конституциялық заңдармен, «Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» заңмен және басқа да нормативтік актілермен реттеледі әрі заңнаманы Конституцияның жаңа редакциясына сәйкестендіру барысында қаралуы мүмкін.
«Ақ жол» фракциясының бұл бағыттар бойынша да әзірлемелері бар, оларды Қ. Тоқаевтың «Күшті Президент – ықпалды Парламент – есеп беретін Үкімет» қағидатын іске асыру аясындағы алдағы пікірталастар барысында ұсынуды жоспарлап отырмыз.
Алда атқарар жұмыс көп. Осы өзгерістер жолында баршамызға және елімізге табыс тілеймін.

Құрылтайда Президент Қ.Тоқаевтың қолынан «Барыс» орденімен марапатталуыма байланысты «Ақ жол» демократиялық партиясындағы үзеңгілестерден, кәсіпкерлер мен өндірісшілерден, Парламенттегі әріптестерімнен, таныс әрі бейтаныс жандардан көптеген құттықтаулар келіп жатыр.
Осы қуанышты сезімді менімен бөліскен баршаңызға шынайы алғысымды білдіремін.

Бұл жоғары өте жоғары марапатты «Ақ жол» Демпартиясындағы мүдделес азаматтарымыздың қазіргі қазақ мемлекетін және Қазақстанның ұлттық экономикасын дамыту жолындағы ортақ еңбегінің, ортақ үлесінің нәтижесі деп есептеймін.
Бұл марапатта мыңдаған ақжолдықтардың көпжылдық табанды еңбегі мен оған Мемлекет басшысының берген лайықты бағасы көрініс тапты.

Сондықтан аталмыш орденді жеке артықшылық ретінде емес, "Ақ жол" Демократиялық партиясындағы барша жақтастар мен үзеңгілестерге берілген марапат ретінде қарастырамын.Ортақ іске адалдықтарыңыз, өзгеруге әрі әлемді өзгертуге деген ұмтылыстарыңыз, сабырлылық пен батылдықтарыңыз үшін әрқайсыңызға, достарым мен үзеңгілестерге, Алаш мұрагерлеріне алғыс айтамын.

Баршаңызға зор денсаулық пен ұзақ ғұмыр, биік белестер мен жарқын жеңістер тілеймін.

***
Получаю поздравления от соратников по Демократической партии «Ак жол», предпринимателей и производственников, коллег по Парламенту, знакомых и незнакомых людей, в связи с награждением на Курултае орденом «Барыс» из рук Президента К.Токаева.
Искренне благодарен всем, кто разделяет со мной эти эмоции.

Считаю эту высокую (очень высокую!) награду общим трудом, общим вкладом наших единомышленников в развитие современного казахского государства и национальной экономики Казахстана.
В этой награде отразился упорный и многолетний труд тысяч акжоловцев и его достойная оценка со стороны Главы государства.
Поэтому воспринимаю данный орден не как личную привелегию, а как награду всем сторонникам и сподвижникам Демократической партии «Ак жол».

Благодарю вас, друзья и соратники, преемники Алаш, за вашу верность общему делу, ваше стремление меняться и менять мир, ваши терпение и вашу смелость.

Желаю каждому здоровья и долголетия, высоких вершин и ярких побед.

Искусственный интеллект и цифровизация требуют персональной ответственности и системных решений

Депутатский запрос фракции «Ак жол»
Премьер-Министру РК
Бектенову О.А.

Озвучил - Депутат Мажилиса Олжас Нуралдинов

Выступая на заседании Национального курултая, Глава государства дал чёткую и принципиальную оценку текущим подходам к цифровизации государственного управления. Президент подчеркнул, что цифровизация и искусственный интеллект объявлены не ради модных лозунгов, форумов и пиар-кампаний, а как стратегическая задача для всего государственного аппарата.
Особо было отмечено ключевое: сами по себе технологии не способны устранить управленческий хаос, если процессы изначально выстроены неправильно, перегружены дублирующими функциями и бюрократической волокитой. Следовательно, цифровой трансформации должно предшествовать наведение порядка в системе управления, внедрение лучших управленческих практик и повышение организационной культуры государственного сектора.
Фракция «Ақ жол» полностьюподдерживает данную позицию Президента.
Вместе с тем вынуждены констатировать: несмотря на значительные бюджетные расходы, цифровизация в Казахстане до сих пор нередко реализуется разрозненно, фрагментарно и формально. Вместо единой управляемой политики на практике формируется «зоопарк» ведомственных и региональных информационных систем,создаваемых по разным стандартам, без полноценной интеграции и ответственности за конечный результат. Это означает, что проблемы сохраняются: цифровые инструменты нередко внедряются поверх старой бюрократии, не сокращая управленческий хаос, а в отдельных случаях — лишь закрепляя его в новой форме.
Фракция «Ақ жол» ранее неоднократно поднимала вопросы необходимости унификации IT-проектов, внедрения единой платформенной архитектуры цифровизации и устранения практики разработки ведомственных и региональных решений вне общей цифровой политики государства. В 2025 году нами направлялось пять депутатских запросов по вопросам цифровизации. Однако, к сожалению, ответы уполномоченных органов не дали исчерпывающего решения поднятых проблем.
Наиболее уязвимыми и социально чувствительными сферами сегодня являются здравоохранение и образование, где концентрируются крупнейшие бюджетные потоки и наиболее болезненные вопросы общества. В этих сферах наблюдается значительный общественный резонанс и многочисленные сигналы о проблемах управления, слабой прозрачности процессов и недостаточном контроле. Фракция «Ақ жол» считает, что именно здравоохранение и образование должны стать приоритетными направлениями реальной цифровой трансформации в 2026 году, поскольку это напрямую связано с качеством жизни граждан, защитой бюджета и доверием общества.
Отдельного решения требует кадровый вопрос. Действующая практика, требующая стажа государственной службы для назначения на руководящие должности, фактически блокирует привлечение сильных IT-специалистов из конкурентного рынка и снижает качество управления цифровыми проектами. Для реализации задач Президента целесообразно предусмотреть специальный порядок для цифровых должностей (руководители цифровой трансформации, архитекторы, кибербезопасность, аналитика данных), допускающий назначение профильных специалистов без обязательного стажа госслужбы при подтверждённой квалификации и опыте, с профессиональным отбором по компетенциям.
Также считаем необходимым закрепить, чтобы в каждом центральном государственном органе был заместитель руководителя уровня вице-министра, персонально курирующий цифровизацию и внедрение искусственного интеллекта, с KPI и персональной ответственностью.
В связи с вышеизложенным фракция «Ақжол» просит:
1) представить календарный план промышленного запуска единой государственной цифровой платформы(QazTech/аналог), а также дорожную карту интеграции действующих информационных систем госорганов и МИО в единую архитектуру, с указанием сроков и ответственных должностных лиц;

2) Представить отдельный комплексный план цифровой трансформации здравоохранения и образования на 2026 год с конкретными KPI, включая сокращение бюрократии и дублирующих процедур, повышенияпрозрачности процессов и управляемости отраслей, внедрение цифровых механизмов мониторинга эффективности и качества услуг, расширение применения искусственного интеллекта.
3) Представить информацию, в каких министерствах и центральных государственных органах отсутствуют должностные лица уровня вице-министра/заместителя руководителя, персонально ответственные за цифровизацию и внедрение искусственного интеллекта, и сообщить о мерах по устранению данной проблемы, включая обеспечение назначения таких кураторов исключительно из числа специалистов IT-сферы, с подтверждёнными профессиональными компетенциями и KPI;
4) внести предложения о снятии барьеров для привлечения профессиональных IT-кадров в систему государственного управления, включая возможность назначения на руководящие цифровые должности без обязательного стажа государственной службы при условии подтверждения профессиональных компетенций.
Просим предоставить официальный ответ в установленный законом срок.

С уважением,
депутаты фракции «Ақ жол»

О. Нуралдинов
А. Перуашев
Д. Еспаева
С. Ерубаев
Е. Барлыбаев
К. Иса

Жасанды интеллект пен цифрландыру жеке жауапкершілік пен жүйелі шешімдерді қажет етеді

«Ақ жол» фракциясының депутаттық сауалы
ҚР Премьер-Министрі О.А. Бектеновке

Автор - Мәжіліс депутаты Олжас Нұралдинов

Ұлттық құрылтайдың отырысында сөз сөйлеген Мемлекет басшысы мемлекеттік басқаруды цифрландырудың қазіргі тәсілдеріне нақты әрі принципті баға берді. Президент цифрландыру мен жасанды интеллект сәнді ұрандар, форумдар немесе пиар-науқандар үшін емес, бүкіл мемлекеттік аппарат үшін стратегиялық міндет ретінде жарияланғанын атап өтті.
Әсіресе, негізгі басымдықтар атап өтілді: егер басқару үдерістері бастапқыдан дұрыс құрылмаса, қайталанатын функциялармен және бюрократиялық әуре-сарсаңмен шамадан тыс жүктелсе, технологиялар өздігінен басқарудағы бейберекеттілікті жоя алмайды. Сондықтан цифрлық трансформацияға басқару жүйесінде тәртіп орнату, үздік басқарушылық тәжірибелерді енгізу және мемлекеттік сектордың ұйымдастырушылық мәдениетін арттыру алғышарт болуы тиіс.
«Ақ жол» фракциясы Президенттің бұл ұстанымын толық қолдайды.
Сонымен қатар, мынаны атап өтуге мәжбүрміз: қомақты бюджет шығындарына қарамастан, Қазақстанда цифрландыру әлі де болса көп жағдайда бытыраңқы, фрагментті және формалды түрде жүзеге асырылып келеді. Біртұтас басқарылатын саясаттың орнына іс жүзінде әртүрлі стандарттар бойынша, толыққанды интеграциясыз және түпкі нәтижеге жауапкершіліксіз жасалатын ведомстволық және өңірлік ақпараттық жүйелердің «зообағы» қалыптасуда. Бұл проблемалардың сақталып отырғанын білдіреді: цифрлық құралдар көбіне ескі бюрократияның сыртынан енгізіліп, басқарудағы бейберекеттілікті қысқартпай, керісінше, жекелеген жағдайларда оны жаңа формада бекітіп отыр.
«Ақ жол» фракциясы бұған дейін IT-жобаларды біріздендірудің, цифрландырудың бірыңғай платформалық архитектурасын енгізудің және мемлекеттің цифрлық саясатынан тыс ведомстволық әрі өңірлік шешімдерді әзірлеу тәжірибесін жоюдың қажеттілігі мәселелерін бірнеше рет көтерген болатын. 2025 жылы біз цифрландыру мәселелері бойынша бес депутаттық сауал жолдадық. Алайда, өкінішке орай, өкілетті органдардың берген жауаптары көтерілген проблемаларға толыққанды шешім ұсына алмады.
Бүгінде ең осал әрі әлеуметтік тұрғыдан ең сезімтал салалар – денсаулық сақтау мен білім беру болып отыр, өйткені дәл осы салаларда ең ірі бюджет ағындары шоғырланып, қоғам үшін өткір мәселелер жинақталған. Бұл салаларға қатысты қоғамдық резонанс айтарлықтай жоғары, басқарудағы проблемалар, үдерістердің ашықтығының әлсіздігі және бақылаудың жеткіліксіздігі туралы көптеген дабылдар байқалып отыр. «Ақ жол» фракциясы 2026 жылы нақты цифрлық трансформацияның басым бағыттары ретінде дәл осы денсаулық сақтау мен білім беру салалары айқындалуы тиіс деп санайды, себебі бұл азаматтардың өмір сүру сапасына, бюджет қаражатын қорғауға және қоғамның сеніміне тікелей байланысты.
Кадр мәселесі де жеке шешімді талап етеді. Басшылық лауазымдарға тағайындау үшін мемлекеттік қызмет өтілін міндеттейтін қолданыстағы тәжірибе бәсекелі нарықтан мықты IT-мамандарды тартуды іс жүзінде тежеп, цифрлық жобаларды басқару сапасын төмендетіп отыр. Президент қойған міндеттерді іске асыру үшін цифрлық лауазымдар бойынша (цифрлық трансформация басшылары, архитекторлар, киберқауіпсіздік мамандары, деректер талдаушылары) арнайы тәртіп қарастыру орынды деп санаймыз. Бұл ретте расталған біліктілігі мен тәжірибесі бар бейінді мамандарды мемлекеттік қызмет өтілі міндетті емес негізде, құзыреттері бойынша кәсіби іріктеу арқылы тағайындауға мүмкіндік берілуі тиіс.
Сондай-ақ, әрбір орталық мемлекеттік органда цифрландыру мен жасанды интеллектті енгізуге жеке жауап беретін, KPI көрсеткіштері мен дербес жауапкершілігі бекітілген вице-министр деңгейіндегі басшының орынбасары болуы қажет деп санаймыз.
Осыған байланысты «Ақ жол» фракциясы келесіні сұрайды:
1.

Бірыңғай мемлекеттік цифрлық платформаны (QazTech/аналог) өнеркәсіптік пайдалануға енгізудің күнтізбелік жоспарын, сондай-ақ мемлекеттік органдар мен ЖАО-ның қолданыстағы ақпараттық жүйелерін бірыңғай архитектураға интеграциялау жөніндегі жол картасын ұсыну, онда нақты мерзімдер мен жауапты лауазымды тұлғалар көрсетілуі тиіс;
2. 2026 жылға арналған денсаулық сақтау және білім беру салаларын цифрлық трансформациялаудың жеке кешенді жоспарын нақты KPI көрсеткіштерімен бірге ұсыну. Бұл жоспар бюрократия мен қайталанатын рәсімдерді қысқартуды, үдерістердің ашықтығын және салалардың басқарылуын арттыруды, қызметтердің тиімділігі мен сапасын мониторингтеудің цифрлық тетіктерін енгізуді, сондай-ақ жасанды интеллектті қолдану аясын кеңейтуді қамтуы қажет.
3. Цифрландыру мен жасанды интеллектті енгізуге жеке жауап беретін вице-министр/басшының орынбасары деңгейіндегі лауазымды тұлғалар қай министрліктер мен орталық мемлекеттік органдарда жоқ екені туралы ақпаратты ұсыну және бұл мәселені шешу жөніндегі шаралар туралы хабарлау. Соның ішінде, мұндай кураторларды тек расталған кәсіби құзыреттері мен KPI көрсеткіштері бар IT саласының мамандары қатарынан тағайындауды қамтамасыз ету жөніндегі шаралар көрсетілуі тиіс;
4. Мемлекеттік басқару жүйесіне кәсіби IT кадрларын тартуға кедергі келтіретін тосқауылдарды жою жөнінде ұсыныстар енгізіп, кәсіби құзыреттері расталған жағдайда, мемлекеттік қызмет өтілін міндетті талап етпей-ақ, басшылық цифрлық лауазымдарға тағайындау мүмкіндігін қарастыру.
Заңда белгіленген мерзімде ресми жауап жолдауды сұраймыз.

Құрметпен,
«Ақ жол» фракциясының депутаттары

О.Нұралдинов
А.Перуашев
Д.Еспаева
С.Ерубаев
Е.Барлыбаев
Қ.Иса

✍️ Мемлекет басшысы Конституциялық реформа жөніндегі комиссияны (Конституциялық комиссия) құру туралы Жарлыққа қол қойды

****

✍️ Глава государства подписал Указ О создании Комиссии по Конституционной реформе (Конституционной комиссии)

t.me/aqorda_resmi

Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның (Конституциялық комиссияның) құрамында «Ақ жол» Демократиялық партиясы атынан жұмыс істеу – үлкен мәртебе.

Көрсетілген сенім үшін Мемлекет басшысына алғысымды білдіремін.

«Ақ жол» Демпартиясының саяси бағдарламасына және ҚР Парламенті Мәжілісіндегі жұмыс тәжірибемізге сүйене отырып, Комиссия жұмысына пайдалы үлес қосуға тырысамын.

***
Большая честь работать в составе Комиссии по Конституционной реформе (Конституционной комиссии), от имени Демократической партии «Ак жол».

Выражаю признательность Главе государства за оказанное доверие.

Постараюсь внести полезный вклад в работу Комиссии, опираясь на Политическую программу Демпартии «Ак жол» и наш опыт работы в Мажилисе Парламента РК

Глава государства Касым-Жомарт Токаев подписал Устав Совета мира, созданного по инициативе Президента США Дональда Трампа

Наряду с Президентом Казахстана в церемонии подписания приняли участие лидеры и представители 18 стран.

t.me/aqorda_resmi