هفتم مهر، روز شمس تبریزی.
هشتم مهر، روز مولانا بلخی.
🔸کتیبۀ آرامگاه سیدصوف فیضبخش سهروردی (وفات ۷۸۶ق) حصار تاریخی لاهور، ایالت پنجاب (پنجآب)، کشور پاکستان.
🔸این آرامگاه که در کنار مسجد تاریخی وزیرخان و در عهد سلسله تغلق شاهیان (۷۲۰ - ۸۱۵ق) ساخته شده است، دارای چند کتیبهٔ مرمرین و به خط نستعلیق از اشعار منسوب به مولوی است.
متن کتیبۀ بالا:
مولوی هرگز نشد مولای روم،
تا غلام شمس تبریزی نشد(تضاد معنایی میان مولا و غلام).
مرتضی رضوانفر
عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
هشتم مهر، روز مولانا بلخی.
🔸کتیبۀ آرامگاه سیدصوف فیضبخش سهروردی (وفات ۷۸۶ق) حصار تاریخی لاهور، ایالت پنجاب (پنجآب)، کشور پاکستان.
🔸این آرامگاه که در کنار مسجد تاریخی وزیرخان و در عهد سلسله تغلق شاهیان (۷۲۰ - ۸۱۵ق) ساخته شده است، دارای چند کتیبهٔ مرمرین و به خط نستعلیق از اشعار منسوب به مولوی است.
متن کتیبۀ بالا:
مولوی هرگز نشد مولای روم،
تا غلام شمس تبریزی نشد(تضاد معنایی میان مولا و غلام).
مرتضی رضوانفر
عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
هشتم مهر، روز بزرگداشت مقام مولانا
«مثنــــوی معنــــوی مولــــوی، هست قرآن در زبان پهلـوی»
🔸شعری در وصف مثنوی مولانا، آرامگاه مهرعلیشاه گیلانی، اسلام آباد پاکستان.
🔸متن اشعار منسوب به شیخ بهایی در وصف تاثیر پذیری مثنوی از قرآن کریم:
من نميگويم كه آن عاليجنـاب، هست پيغمبر ولـي دارد كتـاب/
«مثنــــوی معنــــوی مولــــوی، هست قرآنـی بـه لفـظ پهلـوی»/
مثنــوي او چــو قــرآن مــدل، هادی بعضی و بعضی را مضـلّ).
اشعار پایین سنگ مزار:
جز وجود مطلق و هستی پاک، هرچه آید در خیالت هست خاک/
صورت ظاهر فنا گردد بدان، عالم معنی بماند جاودان/
گفت المعنی هواللهُ شیخ دین، بحر معنی هاست ربُ العالمین/
چون برآرم دم بالله الصّمد، چرخ نعرۀ لیتنی کُنتُ زند/
اسم اعظم هست الله العظیم، جانِ جان و مُحیّ عِظمِ رَمیم (=احیا کنندۀ استخوانهای پوسیده)/
تصاویر بیشتر از آرامگاه و مسجد مهرعلیشاه گیلانی در کانال کتیبه.
https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
«مثنــــوی معنــــوی مولــــوی، هست قرآن در زبان پهلـوی»
🔸شعری در وصف مثنوی مولانا، آرامگاه مهرعلیشاه گیلانی، اسلام آباد پاکستان.
🔸متن اشعار منسوب به شیخ بهایی در وصف تاثیر پذیری مثنوی از قرآن کریم:
من نميگويم كه آن عاليجنـاب، هست پيغمبر ولـي دارد كتـاب/
«مثنــــوی معنــــوی مولــــوی، هست قرآنـی بـه لفـظ پهلـوی»/
مثنــوي او چــو قــرآن مــدل، هادی بعضی و بعضی را مضـلّ).
اشعار پایین سنگ مزار:
جز وجود مطلق و هستی پاک، هرچه آید در خیالت هست خاک/
صورت ظاهر فنا گردد بدان، عالم معنی بماند جاودان/
گفت المعنی هواللهُ شیخ دین، بحر معنی هاست ربُ العالمین/
چون برآرم دم بالله الصّمد، چرخ نعرۀ لیتنی کُنتُ زند/
اسم اعظم هست الله العظیم، جانِ جان و مُحیّ عِظمِ رَمیم (=احیا کنندۀ استخوانهای پوسیده)/
تصاویر بیشتر از آرامگاه و مسجد مهرعلیشاه گیلانی در کانال کتیبه.
https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
هشتم مهر، روز بزرگداشت مقام مولانا
🔸متن کتیبۀ سردر آرامگاه مولانا، قونیه:
کعبة العشاق باشد این مقام، هرکه ناقص آمد اینجا شد تمام.(شعر منسوب به جامی)
🔸تصاویر بیشتر از کتیبهها و آرامگاه مولانا، در کانال کتیبه.
https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
🔸متن کتیبۀ سردر آرامگاه مولانا، قونیه:
کعبة العشاق باشد این مقام، هرکه ناقص آمد اینجا شد تمام.(شعر منسوب به جامی)
🔸تصاویر بیشتر از کتیبهها و آرامگاه مولانا، در کانال کتیبه.
https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
کتیبه فرمان شیخعلیخان
(قهرمان جنگهای ایران و روس و حاکم شهر قبه در جمهوری آذربایجان و دربند در روسیه).
این کتیبه در قالب اشعار فارسی و به خط نستعلیق، به آزادسازی شهر و فرمان مرمت مدرسه دینی دربند در سال ۱۲۲۰ق میپردازد.
مرحوم محمدامین ریاحی خویی، ایرانشناس و مورخ، در توضیح نامهٔ عباس میرزا به شیخعلیخان میگوید:
"شیخعلیخان حکمران قبه و دربند، از بزرگان و نامداران آن سوی ارس بود که در طول دوره اول جنگهای ایران و روس، همراه مردان خویش و در کنار سایر ایرانیان دلاورانه پیکار کرد و لحظهای در وفاداری به ایران تردید به خود راه نداد و به صورت مظهر مقاومت ملی درآمد، و حتی وقتی هم طبق عهدنامه گلستان، دربند و باکو و شروان و شکی و گنجه و قراداغ و طالش به روسها داده شد، آن آزادمرد تسلیم نگشت".
متن کتیبه و تصاویر مدرسه، در کانال کتیبه:
https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
پژوهشگاه میراث فرهنگی
(قهرمان جنگهای ایران و روس و حاکم شهر قبه در جمهوری آذربایجان و دربند در روسیه).
این کتیبه در قالب اشعار فارسی و به خط نستعلیق، به آزادسازی شهر و فرمان مرمت مدرسه دینی دربند در سال ۱۲۲۰ق میپردازد.
مرحوم محمدامین ریاحی خویی، ایرانشناس و مورخ، در توضیح نامهٔ عباس میرزا به شیخعلیخان میگوید:
"شیخعلیخان حکمران قبه و دربند، از بزرگان و نامداران آن سوی ارس بود که در طول دوره اول جنگهای ایران و روس، همراه مردان خویش و در کنار سایر ایرانیان دلاورانه پیکار کرد و لحظهای در وفاداری به ایران تردید به خود راه نداد و به صورت مظهر مقاومت ملی درآمد، و حتی وقتی هم طبق عهدنامه گلستان، دربند و باکو و شروان و شکی و گنجه و قراداغ و طالش به روسها داده شد، آن آزادمرد تسلیم نگشت".
متن کتیبه و تصاویر مدرسه، در کانال کتیبه:
https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
پژوهشگاه میراث فرهنگی
غوغای کلام حافظ در یک آرامگاه
(۲۰مهر، روز حافظ)
🔸سخی سلطان علی اکبر شاه شمسی، از نوادگان شاه شمس سبزواری عارف ایرانی (۵۶۰ق سبزوار، ۶۷۵ق مولتان پاکستان) است.
🔸بنای بسیار زیبای مقبره به سبک مقابر دورۀ تُغلقشاهیان، در سه طبقه با زیربنایی هشت ضلعی، برجکهای مخروطی و گنبدی بزرگ در سال ۹۹۳ق در مولتان بنا شده است.
🔸داخل آرامگاه با گچبری و نقوش اسلیمی که برخی بسیار موقّر و نادر است پوشیده شده است.
🔸نمای بیرونی این بنای آجری با کاشیهای زیبا حاوی اشعار ابوسعید ابوالخیر، همام تبریزی، مولوی و چند شاعر محلی تزئین شده است.
🔸اما آنچه کاملا نمایان است ابیات بسیاری از حافظ شیرازی است که بصورت دو نوار و چند کتیبۀ مجزا دیوارهای بیرونی آرامگاه را در بر دارد. ابیاتی از غزلیات شماره ۴۹/ ۱۶۲/ ۲۹۸/ ۳۹۰/ ۴۰۸/ ۴۱۰/ ۴۱۳/ ۴۸۹.
🔸متن یکی از کتیبه ها:
مقام امن و می بیغش و رفیق شفیق، گرت مدام میسر شود زهی توفیق/
جهان و کار جهان جمله هیچ بر هیچ است، هزار بار من این نکته کردهام تحقیق.
تصاویر بیشتر در کانال کتیبه: https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
(۲۰مهر، روز حافظ)
🔸سخی سلطان علی اکبر شاه شمسی، از نوادگان شاه شمس سبزواری عارف ایرانی (۵۶۰ق سبزوار، ۶۷۵ق مولتان پاکستان) است.
🔸بنای بسیار زیبای مقبره به سبک مقابر دورۀ تُغلقشاهیان، در سه طبقه با زیربنایی هشت ضلعی، برجکهای مخروطی و گنبدی بزرگ در سال ۹۹۳ق در مولتان بنا شده است.
🔸داخل آرامگاه با گچبری و نقوش اسلیمی که برخی بسیار موقّر و نادر است پوشیده شده است.
🔸نمای بیرونی این بنای آجری با کاشیهای زیبا حاوی اشعار ابوسعید ابوالخیر، همام تبریزی، مولوی و چند شاعر محلی تزئین شده است.
🔸اما آنچه کاملا نمایان است ابیات بسیاری از حافظ شیرازی است که بصورت دو نوار و چند کتیبۀ مجزا دیوارهای بیرونی آرامگاه را در بر دارد. ابیاتی از غزلیات شماره ۴۹/ ۱۶۲/ ۲۹۸/ ۳۹۰/ ۴۰۸/ ۴۱۰/ ۴۱۳/ ۴۸۹.
🔸متن یکی از کتیبه ها:
مقام امن و می بیغش و رفیق شفیق، گرت مدام میسر شود زهی توفیق/
جهان و کار جهان جمله هیچ بر هیچ است، هزار بار من این نکته کردهام تحقیق.
تصاویر بیشتر در کانال کتیبه: https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
عضو هیات علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی
Forwarded from کتیبه
اشعار فارسی در ثنای پیامبر اکرم، مسجد ولی محمد، شهر مُلتان پاکستان/
اشعار تعدادی از شعرای پارسی گو، از عبدالرحمن جامی تا اقبال لاهوری بر دیوارهای این مسجدِ زیبا نقش بسته است.
این شاهکار هنری در سال 1757م توسط نواب علی محمدخان خاوانی، والی مُلتان ساخته شده است و مملو از نقاشی، خوشنویسی، کاشیکاری، تزئینات سنگ، گچ، چوب و شیشه است.
مسجد ولی محمد، چندین بار از دست مسلمانان خارج اما نهایتا در سال 1852م مجددا به مسلمانان سپرده شد. برخی وقایعِ شهر و این بنای تاریخی، در قالب اشعار فارسی بر دیوارهای مسجد نقش بسته است.
مرتضی رضوانفر
پژوهشگاه میراث فرهنگی
اشعار تعدادی از شعرای پارسی گو، از عبدالرحمن جامی تا اقبال لاهوری بر دیوارهای این مسجدِ زیبا نقش بسته است.
این شاهکار هنری در سال 1757م توسط نواب علی محمدخان خاوانی، والی مُلتان ساخته شده است و مملو از نقاشی، خوشنویسی، کاشیکاری، تزئینات سنگ، گچ، چوب و شیشه است.
مسجد ولی محمد، چندین بار از دست مسلمانان خارج اما نهایتا در سال 1852م مجددا به مسلمانان سپرده شد. برخی وقایعِ شهر و این بنای تاریخی، در قالب اشعار فارسی بر دیوارهای مسجد نقش بسته است.
مرتضی رضوانفر
پژوهشگاه میراث فرهنگی
میراث مشترک ایران و ارمنستان
ارمنستان در کتیبهٔ سهزبانهٔ داریوش هخامنشی در بیستون با نام ارمینه (به زبان پارسی و عیلامی) و اورارتو (به زبان اکدی) بعنوان یک ساتراپی یا استان ایران معرفی شده است.
ارمنستان اولین کشور جهان است که مسیحیت را بعنوان دین رسمی و توسط تیرداد سوم اشکانی در سال 301م پذیرفت. ۱۳سال بعد روم باستان مسیحیت را به رسمیت شناخت.
بر اساس اسناد ارمنی، پذیرفتن مسیحیت، مربوط به بیماری سخت تیرداد و شفا یافتن وی توسط گریگور روشنگر (اولین رهبر دینی ارامنه و از نسل سورنا، سردار ایرانی) است. لذا شمایل این دو ایرانی بر ورودی کلیسای اچمیادزین که مهمترین کلیسای ارامنهٔ جهان است نقش بسته است.
شهر مذهبی اچمیادزین، تا سال 1945م به نام ولاشآباد نامیده میشد و به دست ولاششاه (117-140م) از دودمان پارتیان ایران بنا گردید.
کلیسای جامع اچمیادزین که در اسناد ایرانی به نام سه کلیسا نامیده شده است، محل استقرار جاثلیق (پیشوای جامع) ارامنه است.
( با سپاس بسیار از جناب آقای طباطبایی رایزن محترم ایران برای مساعدتهای فراوان ایشان).
مرتضی رضوانفر
پژوهشگاه میراث فرهنگی
ارمنستان در کتیبهٔ سهزبانهٔ داریوش هخامنشی در بیستون با نام ارمینه (به زبان پارسی و عیلامی) و اورارتو (به زبان اکدی) بعنوان یک ساتراپی یا استان ایران معرفی شده است.
ارمنستان اولین کشور جهان است که مسیحیت را بعنوان دین رسمی و توسط تیرداد سوم اشکانی در سال 301م پذیرفت. ۱۳سال بعد روم باستان مسیحیت را به رسمیت شناخت.
بر اساس اسناد ارمنی، پذیرفتن مسیحیت، مربوط به بیماری سخت تیرداد و شفا یافتن وی توسط گریگور روشنگر (اولین رهبر دینی ارامنه و از نسل سورنا، سردار ایرانی) است. لذا شمایل این دو ایرانی بر ورودی کلیسای اچمیادزین که مهمترین کلیسای ارامنهٔ جهان است نقش بسته است.
شهر مذهبی اچمیادزین، تا سال 1945م به نام ولاشآباد نامیده میشد و به دست ولاششاه (117-140م) از دودمان پارتیان ایران بنا گردید.
کلیسای جامع اچمیادزین که در اسناد ایرانی به نام سه کلیسا نامیده شده است، محل استقرار جاثلیق (پیشوای جامع) ارامنه است.
( با سپاس بسیار از جناب آقای طباطبایی رایزن محترم ایران برای مساعدتهای فراوان ایشان).
مرتضی رضوانفر
پژوهشگاه میراث فرهنگی
سالگشت جامی
۲۴آبان سالروز تولد و ۲۷ آبان سالروز وفات عبدالرحمن جامی، ملقب به خاتم الشعرای شعر فارسی است.
وی زادۀ روستای خرگِرد از توابع تربت جام در خراسان رضوی است.
وی همراه پدر به هرات رفت و در آنجا بالید و درگذشت.
کتابها و اشعار جامی در کشورهای شبه قاره، بسیار پُربّسامد است، شاید پس از اشعار سعدی، بیشترین کتیبۀ ابنیه و مزارات در این کشورها به اشعار جامی اختصاص دارد.
دیوارهای مسجد ساوی (سبز-آبی) در مولتان پاکستان حاوی تعداد زیادی از ابیات ساقینامه از کتاب هفتاورنگ جامی است:
بیا ساقیا تا جگر، خون کنیم،
وز این می قدح را جگرگون کنیم.
که غمدیده را آه و زاری به است،
جگرخواری از میگساری به است.
بیا مطربا کز طرب بگذریم،
ز چنگ طرب تارها بردریم.
ز چنگ اجل چون نشاید گریخت،
ز چنگ طرب تار باید گسیخت ...
متن کتیبۀ جامی در شهر اسلام آباد:
نه بشر خوانمت ای دوست نه حور و نه پری،
این همه بر تو حجاب است تو چیز دگری.
نور پاکی و فسانه ست حدیث گل و آب،
لطف محضی و بهانه ست لباس بشری ....
تصاویر بیشتر از کتیبههای جامی در کانال کتیبه:
https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
پژوهشگاه میراث فرهنگی
۲۴آبان سالروز تولد و ۲۷ آبان سالروز وفات عبدالرحمن جامی، ملقب به خاتم الشعرای شعر فارسی است.
وی زادۀ روستای خرگِرد از توابع تربت جام در خراسان رضوی است.
وی همراه پدر به هرات رفت و در آنجا بالید و درگذشت.
کتابها و اشعار جامی در کشورهای شبه قاره، بسیار پُربّسامد است، شاید پس از اشعار سعدی، بیشترین کتیبۀ ابنیه و مزارات در این کشورها به اشعار جامی اختصاص دارد.
دیوارهای مسجد ساوی (سبز-آبی) در مولتان پاکستان حاوی تعداد زیادی از ابیات ساقینامه از کتاب هفتاورنگ جامی است:
بیا ساقیا تا جگر، خون کنیم،
وز این می قدح را جگرگون کنیم.
که غمدیده را آه و زاری به است،
جگرخواری از میگساری به است.
بیا مطربا کز طرب بگذریم،
ز چنگ طرب تارها بردریم.
ز چنگ اجل چون نشاید گریخت،
ز چنگ طرب تار باید گسیخت ...
متن کتیبۀ جامی در شهر اسلام آباد:
نه بشر خوانمت ای دوست نه حور و نه پری،
این همه بر تو حجاب است تو چیز دگری.
نور پاکی و فسانه ست حدیث گل و آب،
لطف محضی و بهانه ست لباس بشری ....
تصاویر بیشتر از کتیبههای جامی در کانال کتیبه:
https://xn--r1a.website/katibefarsi
مرتضی رضوانفر
پژوهشگاه میراث فرهنگی