مرتضی کریمی‌نیا
3.2K subscribers
428 photos
17 videos
56 files
185 links
یادداشت‌های مرتضی کریمی‌نیا
Download Telegram
نمونه‌هایی از نقاشی‌خط‌های حسین زنده‌رودی با تم قرآنی:
پنجاه سال پیش، وقتی قرار بود ترجمۀ فرانسوی قرآن به قلم شاعر فرانسوی، ژان گروژان (1912-2000م) در پاریس منتشر شود، ناشر از حسین زنده‌رودی (متولد 1316ش) خواست تصاویری متناسب با این اثر خلق کند، و این نابغۀ نقاشی‌خط نزدیک به چهل تصویر بر روی سیلک آفرید. تصاویر این آثار، جز در چاپ اول این قرآن (پاریس: کلوپ کتاب، 1972) در جایی دیگر منتشر نشد، هرچند این ترجمۀ فرانسوی از قرآن بارها در اشکال مختلف و در جاهای دیگر منتشر شد. ممنونم از مجید فدائیان که اثر را در اختیارم گذاشت.
1
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
سخنرانی کوتاه در مراسم بزرگداشت چهلمین روز درگذشت استاد آذرتاش آذرنوش (مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، سالن رایزن، 25 آبان 1400)
🔹نشست نخست از بسته دوم برنامه های انجمن علمی دین‌پژوهی ایران:

مرتضی کریمی نیا
عضو هیئت علمی بنیاد دائره المعارف اسلامی

⭕️ تفسیر نویافته خواجه عبدالله انصاری: متنی بنیادگرایانه یا اثری صوفیانه؟

یکشنبه ۱۴ آذر ۱۴۰۰
ساعت ۱۸ تا ۲۰

🔗 لینک ورود به جلسه:
https://www.skyroom.online/ch/mmfallah/iars

لطفا از قسمت میهمان وارد شوید
💢 @IranianARS
گزارشی مختصر از چهارمین دیدارم با آیت الله سیستانی در نجف

دیروز پنجشنبه 18 آذر 1400 مجددا دیدار آیت الله سیستانی ــ حفظه الله ــ نصیبم شد. فکر نمی‌کردم ایشان دیدار عمومی یا خصوصی داشته باشند. قصدم سلام و تحیت و دعا بود، اما ایشان با لطف فراوان و به رغم کهولت سن، حدود 20 دقیقه‌ای دربارۀ موضوعات مختلف تاریخی برایم صحبت کردند. چون قلم و کاغذ همراه خود برنداشته بودم، بعد از جلسه، اکنون با کمی تاخیر خلاصه‌ای از مطالب ایشان را برای ثبت و استفادۀ دیگر محققان می‌نویسم.

ابتدا ایشان، از سر لطف، کارهای اندکم در خصوص تفاسیر کهن شیعه را مورد تقدیر قرار دادند و تأکید کردند که اهتمام به کشف و احیای آثار قدمای شیعه در شاخه‌های مختلف علوم، از جمله در زمینۀ تفسیر قرآن از مهم‌ترین وظایف ماست. هرچه این آثار کهن‌تر باشد، ارزش علمی آنها از جهت تاریخی بیشتر است. در گذشته البته بسیاری از مولفان آثار علمی وقتی کتابی را در یک زمینۀ علمی مفید و مناسب می‌دیدند، چه بسا آن را تلخیص می‌کردند، و گاه با افزودن مطالبی جدید یا ایجاد تغییراتی در محتوای آن، نسخه‌ای جدید از آن کتاب را تدوین می‌کردند. لذا مشابهت آراء مختلف تفسیری و غیر آن در میان قدما امر بسیار طبیعی بوده است و این مسئله مختص حوزۀ تفسیر نیست، بلکه در سایر شاخه‌های علوم از جمله فقه و اصول هم متداول بوده است. از همین رو، مفسران کمی را می‌توان یافت که در کار خود، صاحب ابتکار و افکار جدید بوده باشند. برخی از مصنفان در میان شیعه و اهل سنت نیز از ابتدا، بنای خود را بر گردآوری مأثور از پیشینیان گذاشته بودند که در این حالت مسئله خیلی روشن‌تر است.

طبیعتا بسیاری از آثار علمی بر اثر مرور زمان از میان رفته است. مثلاً اینکه کتابخانۀ سید مرتضی هشتاد هزار جلد کتاب داشته، موضوع کم اهمیتی نیست. بسیاری از رساله های کوتاهی که او به مناسبت حضور و طرح پرسشی در مجالس امرا و عالمان و سلاطین نوشته، اکنون در اختیار ما نیست. از سوی دیگر، بعضی از آثار مهم شیعه هم، به دلایل مختلف، مرغوبٌ عنه شده‌اند و توجه به استنساخ آنها بسیار اندک بوده است. مثلاً شايد تفسیر سید رضی به سبب كم توجهى او به منابع اهل بيت عليهم السلام كمتر نسخه برداری ‌شده است. به همین دلیل ما الان تنها بخشی از «حقائق التاویل» را در اختیار داریم که آن هم بر مبنای یک نسخه یافت شده است. بعد فرمودند: لازم است به اقدم آثار و یافتن اقدم نسخه‌ها اهتمام داشته باشیم. وقتی به کهن‌ترین آثار دست بیابیم و این متون را تصحیح شده در اختیار داشته باشیم، این امکان را داریم که تحول و تطور و تکامل نظریات علمی در تفسیر قرآن را در بستر تاریخی‌اش کشف کنیم و سهم هر یک از عالمان را بهتر بشناسیم.

سخن از اینجا به تحولات تاریخی در حوزه های دیگر کشیده شد. ایشان فرمودند یک علت رونق فقه و کلام در میان عالمان شیعه در حله این بوده است كه بعد از حملات مغول، بغداد آبادانی زراعی و کشاورزی خود را از دست داد و بسیاری از افراد نسخه‌های کتب خود را برای کسب معاش و غذا، می‌فروختند. در مقابل، حله از سرسبزی و رونق کشاورزی بسیار بیشتری برخوردار بود و این امر یکی از اسباب فراوانی کتب علمی شیعه و اهل سنت در حله بود و تا چندین قرن، عالمان بسیاری در این منطقه حیات علمی پررونقی داشتند.

جالب اینکه قرن ها شهر نجف بیشتر به رونق ادبی مشهور بود و کسانی چون رضی الدین استرآبادی کتابهای شرح الشافیة و شرح الکافیة خود را در این شهر تالیف کرده‌اند. با این حال، این آثار بسیار مهم در نوشته‌های مصری‌های بعدی انعکاسی نیافته است، چون با تشکیل دولت‌های پس از مغول، گونه‌ای انقطاع علمی میان مصر و مشرق اسلامی (عراق و شامات و ایران) پدید آمد و به دلیل رقابت‌های سیاسی میان حاکمان این دو منطقه، رفت و آمد علمی در میان دانشمندان میسور نبوده است. لذا مغنی ابن‌هشام با اینکه کتاب خوب و جامعی است، اما اگر مولف آن به آثار رضی استرآبادی در عراق دسترسی می‌داشت، کتاب مُغنی، بسیار کامل‌تر و غنی‌تر از شکل کنونی‌اش می‌شد.

در آخر ایشان مجدداً بار دیگر بر اهمیت توجه به کشف و احیای صحیح آثار عالمان قدیم تاکید فرمودند. افسوس می‌خورم که بخشی از سخنان و نکات تاریخی ایشان را اکنون در حافظه ندارم. آرزو می‌برم و دعا می‌کنم خداوند بر عمر پربرکت ایشان بیفزایاد
 

https://xn--r1a.website/kariminiaa
2
#إعـــــلان

🔷 برعاية الأمانة العامة للعتبة العلوية المقدسة يقيم مركز القرآن الكريم
المؤتمر العلمي الدولي الافتراضي الثاني: «سلامة النص القرآني من خلال المصاحف المخطوطة»

🗓تأريخ انعقاد المؤتمر:
الثلاثاء والأربعاء 21 - 22 ديسمبر 2021م
السـاعة الثامنة مســــــاءً بتوقيت بغداد (الثامنة والنصف بتوقيت طهران)

📌يقام المؤتمر على منصة Zoom
ويبث على الفيسبوك واليوتيوب

🔖 يمنح الحضور شهادة مشاركة 🌟

🔗 رابط المؤتمر:
us02web.zoom.us/j/7607830573

أو عبر المعرّف (Meeting ID):
7607830573



#Advertising

🔷 Under the auspices of the Holy Shrine of Imam Ali (PBUH): The Holy Quran Center holds
The second virtual international scientific conference: « Proving the integrity of the Quranic text through Quranic manuscripts »

🗓Date:
Tuesday and Wednesday (21-22/12/2021)
8:00 p.m. Baghdad time (8:30 p.m Tehran time)

📌Zoom platform
And live broadcast on Facebook and YouTube

🔖 Attendees will be awarded a certificate of participation 🌟

🔗 Link:
us02web.zoom.us/j/7607830573

Meeting ID: 7607830573
———
👍1
وقف قرآن 150 پارۀ محمد بن محمد بن ابی الحسن کبریتی به دست یرنقش قاری فخری بر خانقاه مجاور مسجد مَنیعی در نیشابور در سال 530 هجری

یکی از نسخه‌های کهن موجود در کتابخانۀ آستان قدس رضوی، قرآنی 150 پاره است که تمامی آن را محمد بن محمد بن ابی الحسن کبریتی در سال 528 هجری احتمالاً در نیشابور کتابت کرده است. حدود نیمی از این 150 پاره اکنون در کتابخانۀ آستان قدس رضوی باقی مانده است. کاتب در پایان تمام اجزای این قرآن نوشته است: کاتبه الکبریتی یا کتبه الکبریتی. تنها در انتهای یکی از جزوات باقی مانده از این قرآن، انجامۀ کاملی از کبریتی چنین آمده است: «وقع الفراغ عن کتابته علی یدی | العبد الفقیر الراجی رحمة الله تعالی | محمد بن محمد بن أبی الحسن الکبریتی فی | الرابع والعشرین من شهر الله الأصم رجب | سنة ثمان وعشرین وخمسمائة» (کتابخانۀ آستان قدس رضوی، جزوۀ 3533).

ادامه را در اینجا ببینید
https://kariminia.kateban.com/post/4921

انتشار یافته در: مجلۀ آینۀ پژوهش، سال ۳۲، ش ۴، پیاپی ۱۹۰، مهر و آبان ۱۴۰۰، ص ۳۶۰-۳۶۳
یک دو بیتی و چند یادداشت فارسی از سال 419 هجری: قرآن وقفی محمد بن محمد ابوالقاسم حداد ابغازی بر مسجد جامع ابغاز

جزءهای قرآنی به شماره‌های 3041 تا 3044 در کتابخانۀ آستان قدس رضوی، حاوی یادداشت‌هایی کهن به فارسی و عربی از کاتب و واقف‌اند. کاتب که همان واقف نسخه‌ها است، آن را در محرّم سال 419 به پایان رسانیده و در آغاز جزوۀ 3041 تصریح کرده که این سی‌پاره را وقف «مسجد جامع ابغاز» کرده است. و سرانجام یادداشت پایانی کاتب در انتهای نسخۀ ش 3041 حاوی دو بیت فارسی است که از حُسن وزن و قافیه بی‌بهره است، اما می‌توان آن را یکی از کهن‌ترین نمونه‌های دوبیتی دانست که از میان آثار مکتوب فارسی در آغاز قرن پنجم هجری عیناً به دست ما رسیده است.

روزی که نی شادی نی شون ماند [روزی که نه شادی و نه شیون مانَد]
نی دست خط نی جان بر تن ماند [نی دست خط و نه جان بر تن ماند]
در خاطر دوستا دهم یاد [در خاطر دوستان دهدم یاد]
خطی که ز من بیادگار ماند [خطی که ز من بیادگار ماند]

متن کامل تر را اینجا ببینید:
https://kariminia.kateban.com/post/4920

انتشار یافته در مجلۀ آینۀ پژوهش، سال ۳۲، ش ۵، پیاپی ۱۹۱، آذر و دی ۱۴۰۰، ص ۳۱۹
وقف قرآنی از سوی فرهاد میرزا معتمد الدولة پسر عباس میرزا و نوۀ فتحعلی شاه بر مسجد النبی (مدینه) در سال 1296 قمری

بر خلاف صریح وقف نامۀ فرهاد میرزا، این قرآن را در اواخر دولت عثمانی از مدینۀ منوره به موزۀ توپقاپی در استانبول به شمارۀ M93 منتقل کرده‌اند.

متن وقف نامۀ فرهاد میرزا نوۀ فتحعلی شاه چنین است:

بسم الله خیرالاسماء
انه لقول فصل و ما هو بالهزل
این کلام الله مجید را | وقف نمود بر آستان ملایک پاسبان حضرت عرشی مرتبت سید المرسلین | خاتم النبیین صلی الله علیه و آله و سلم بشرطیکه از روضۀ منورۀ مبارکه | بیرون نبرند و ثواب تلاوت او را بروح مطهر حضرت رسالت صلی الله | علیه و آله و سلم و حضرت صدیقۀ طاهره فاطمة الزهراء علیها السلام برسانند | و بین المنبر و المحراب بتلاوت آن مشغول باشند و تولیت آن | با جناب شیخ الحرم است که از جانب دولت علّیۀ عثمانی برقرار است | و انا الواقف المذنب الذلیل سگ آستان همایون، فرهاد بن | ولیعهد عباس میرزا بن السلطان فتحعلی شاه قاجار | و کان ذلک فی 29 شهر رمضان | المبارک من شهور سنة | 1296 الهجری