‌
‌🎞 قرآن به مثابه کهن‌ترین زندگی‌نامهٔ محمد [ص]‌‌

🟣 ویدئوی بالا گزیده‌ای است از ارائۀ خوان کول در سومین مدرسه تابستانی انعکاس  (پنج‌شنبه ۱۶ شهریور ۱۴۰۲) با عنوان «محمد [ص] و قدرت نرم» که در آن خلاصه فصل ششم کتابش "محمد، پیامبر صلح" را ارائه کرده است:

⬇️ دریافت فصل ششم کتاب
👤 معرفی خوان کول

▶️ مشاهدۀ نسخۀ کامل ارائه (۴۷ دقیقه) در یوتوب انعکاس

خوان کول در این ارائه، به بررسی دورۀ پایانی زندگی پیامبر اسلام، از سال ۶ تا ۸ هجری می‌پردازد.

او بر این باور است که قرآن، به عنوان قدیمی‌ترین و معاصر با زندگی پیامبر اسلام، معتبرترین منبع برای درک زندگی و آموزه‌های ایشان است. برخلاف دیدگاه برخی محققان که قرآن را متنی متأخر می‌دانند، وی با استناد به شواهد فراوان، آن را منبعی معاصر و دست‌اول می‌داند.

تأکید اصلی کول بر تفاوت‌های بنیادین بین مفاهیم مطرح شده در قرآن و روایات متأخر دوره عباسی است.

برای نمونه، قرآن جنگ تهاجمی را مجاز نمی‌داند و تنها به جنگ دفاعی اجازه می‌دهد! در حالی که در متون عباسی و اندیشه‌های پس از آن، گسترش قلمرو امپراتوری اسلامی یک وظیفه تلقی می‌شود.

همچنین، برخلاف تصویر خصمانه‌ای که منابع عباسی از رابطهٔ پیامبر با جامعه مشرکان ارائه می‌دهند، قرآن امکان صلح و همزیستی مسالمت‌آمیز با غیرمسلمانان غیرمتخاصم را به‌وضوح مجاز می‌شمارد.

آیۀ ۹۴ سوره نساء نمونه‌ای گویا از این روحیه صلح‌طلبانه و presumption of innocence (اصل برائت) در قرآن است.

در ادامه کول با استناد به دیگر آیات قرآن، دیدگاهی متفاوت از رویدادهایی مانند صلح حدیبیه و فتح مکه ارائه می‌دهد و بر صلح‌آمیز بودن ورود مسلمانان به مکه و ممنوعیت جنگ تهاجمی در قرآن تأکید دارد. همچنین، خوان کول زمینه‌های ژئوپلیتیکی آن زمان، از جمله شکست ساسانیان از امپراتوری روم را در تحلیل خود دخیل می‌داند که مؤید برداشتی روادارانه‌تر و فراگیرتر از اسلام متقدم است.

▶️ مشاهدۀ نسخۀ کامل ارائه (۴۷ دقیقه)  در یوتوب انعکاس

#انعکاس_کتاب
#ارائه‌های_مدرسه_انعکاس
🔵@inekas

‌
💠 کارگاه حضوری:

درآمدی بر کهن خط‌شناسی و کتیبه‌شناسی عربی: از نبطی تا پالیوعربی

👤 وحید صفا (دانشگاه تهران| انعکاس)

🔽توضیحات دوره:

دانش کهن‌‌خط‌شناسی (Paleography) و کتیبه‌شناسی (Epigraphy) از علوم کمکی دانش تاریخ هستند. کهن‌خط‌شناسی به دانش شناخت خطوط کهن و کتیبه‌شناسی نیز به مطالعه‌ی کتیبه‌ها و سایر متون مکتوب بر روی مواد بادوام اشاره‌ دارد، اگرچه گاه این دو حوزه به مرزهای همدیگر تجاوز می‌کنند.
هدف این دوره، مطالعه تحولات خط عربی از ریشه‌های نبطی آن تا دوران اولیه اسلامی بر اساس کتیبه‌های باستانی است. در این راستا سنگ‌نوشته‌های نبطی، نبطی-عربی، پالیوعربی و عربی اسلامی متقدم مورد مطالعه قرار خواهند گرفت.
تأکید این کارگاه بر درک زمینه‌های تاریخی و فرهنگی است که شکل‌گیری این خطوط را تحت تأثیر قرار داده‌اند. از این رو در این دوره صرفاً متمرکز بر فیلولوژی نخواهیم بود و بحث را به حوزه‌ی تاریخ و فرهنگ عربستان باستان خواهیم کشاند.

🔺دانشجویان در این دوره با استفاده از نسخه‌های فاکسیمیله و منابع دیجیتال، مهارت‌های لازم برای خواندن، رونویسی و تحلیل سنگ‌نوشته‌های دوره‌های مختلف را فرا خواهند گرفت.

👤 درباره مدرس:

وحید صفا پژوهشگر فرهنگ و زبان‌های باستانی در دانشگاه تهران است. جدای از برگزاری دوره‌های متعدد زبان‌های سامی، در موضوعات مرتبط با این کارگاه، او دبیری علمی مدرسه سوم مدار، سخنرانی در پیش‌نشست سومین مدرسه انعکاس با عنوان «کاربست شواهد مادی در بازسازی بافتار تاریخی عصر نبوی»، و همچنین مجموعه ارائه‌ای درباره دین و آیین‌های عربستان پیشااسلامی بر اساس کتیبه‌های صفایی را در کارنامه دارد. در حال حاضر نیز، وی پژوهشی در خصوص تحولات مضمونی در کتیبه‌های عربی پیش از اسلام و پس از اسلام بر روی میز دارد که قرار است در آینده‌ای نزدیک در مجموعه Islamization and Arabization of the Arabian Peninsula in light of material evidence به سرویراستاری ایلکا لیندستت و هگیت نول منتشر شود.

‌
📺 ویدئوی «سنگ‌نوشته‌های عربی و پژوهش‌های جدید» از وحید صفا

🔺 زمان و مکان برگزاری:
این دوره به صورت حضوری در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران برگزار می‌شود.

📊 روزهای یکشنبه ۳۰ شهریور، پنج‌شنبه ۳ مهر، یکشنبه ۶ مهر و پنج‌شنبه ۱۰ مهر.
ساعت ۱۶ تا ۱۹:۳۰

🔺 ثبت‌نام و اطلاعات بیشتر:
evnd.co/pSn3u

⏲ مهلت ثبت‌نام: ۳۰ شهریور (ظرفیت محدود)

⭐️ این رویداد با همکاری کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران برگزار می‌شود.

#رویداد_انعکاس
@hanifcrs
@Inekas

‌
🔴 سنگ‌نوشته‌های عربی و پژوهش‌های جدید
👤 وحید صفا

سنگ‌نوشته‌های عربی امروزه به طور ویژه مورد توجه پژوهشگران مطالعات اسلامی قرار گرفته‌اند. دلیل این امر سرعت بالای کشف سنگ‌نوشته‌های جدید در سال‌های اخیر است، کشفیات که تقریباً هر هفته و هر ماه افزایش می‌یابد.

اینجا، اینجا و اینجا تنها برخی از کارهای جدیدی که با توجه به سنگ‌نوشته‌ها منتشر شده و در انعکاس معرفی شده را می‌بینید.

استفادهٔ مستقیم از این مواد اولیهٔ با ارزش، نیازمند مجهز شدن به دانش کهن‌خط‌شناسی و کتیبه‌شناسی است که جای آن در آموزش‌های رسمی مطالعات اسلامی در آکادمیا خالی است. آریانا دوتونه Arianna D’Ottone در این پژوهش از ضرورت توجه به این دانش‌ برای پژوهشگران آینده دفاع می‌کند.

🟣 کارگاه درآمدی بر کهن‌خط‌شناسی و کتیبه‌شناسی عربی آغازی برای ورود به دنیای جذاب سنگ‌نوشته‌های عربی است.

در ویدئوی بالا، وحید صفا، مدرس این کارگاه، در این مورد بیشتر توضیح می‌دهد.

🗣برای ثبت‌نام در این کارگاه تنها تا پایان این هفته فرصت دارید:
https://xn--r1a.website/inekas/604

#رویداد_انعکاس
🔵@inekas

‌
💎 معرفی مجموعه مقالات تازه انتشاریافتهٔ «معرفت‌شناسی تحلیلی اسلامی: مباحث نقادانه»، ویراستهٔ رامون هاروی و صفروک چودری

Safaruk Chowdhury and Ramon Harvey, eds. (2025) Analytic Islamic Epistemology: Critical Debates. 1st ed. Edinburgh University Press.

⬇️دریافت فایل کامل کتاب

معرفی به کوشش: امیر امامی

توجه به مقوله‌های «دانش» و «معرفت» از نخستین سده‌های اسلامی در میان اندیشمندان مسلمان رایج بوده و نمود آن را می‌توان در رویکردهای متنوع فرق و مکاتب کلامی و فلسفی اسلامی مشاهده کرد. هر یک از این جریان‌ها در باب منابع معرفت، به‌ویژه معرفت دینی، و میزان اعتبار آن‌ها دیدگاه خاص خود را توسعه داده‌اند و به پرسش‌های بنیادی معرفت‌شناسی، همچون ساختار توجیه در نظام باورهای انسانی، پاسخ‌های متفاوتی داده‌اند. به طور موازی، در سنت فلسفهٔ معاصر غرب نیز بحث از معرفت‌شناسی جایگاه ویژه‌ای دارد.

هدف اصلی کتاب «معرفت‌شناسی تحلیلی اسلامی: مباحث نقادانه» بررسی مبانی معرفت‌شناختی سنت‌های فکری اسلامی و سنجش نسبت آن‌ها با  معرفت‌شناسی در سنت فلسفهٔ تحلیلی معاصر غرب است. به عنوان نمونه، دیدگاه اندیشمندانی چون غزالی، فارابی و ابن‌تیمیه درباره مسائل شناخت و معرفت، در قیاس با مباحث فلسفی غرب مانند مسئلهٔ مبناگروی و مناقشهٔ درون‌گروی/برون‌گروی، تحلیل و بررسی شده است. این کتاب بر روش فلسفهٔ تحلیلی تمرکز دارد، سنتی که بر تعریف دقیق مفاهیم و بهره‌گیری از منطق در استدلال‌های فلسفی تأکید می‌ورزد، هرچند رویکردهای بدیل فلسفه قاره‌ای مانند پدیدارشناسی نیز به‌کلی نادیده گرفته نشده است.

مؤلفان مقالات این کتاب در پی آن بوده‌اند تا با بهره‌گیری از منابع و دیدگاه‌های اسلامی، تعادل تازه‌ای در حوزهٔ فلسفهٔ دین و الهیات ایجاد کنند؛ چرا که این رشته در سنت دانشگاهی عمدتاً تحت سیطرهٔ الهیات مسیحی قرار داشته است. از این رو، این اثر با افزودن صدایی تازه به مباحث معرفت‌شناسی فلسفی، گامی در جهت شکل‌گیری رویکردی جهانی و چندسویه در مطالعات فلسفهٔ دین و الهیات محسوب می‌شود؛ رویکردی که بسیاری از اندیشمندان معاصر نیز ضرورت آن را یادآور شده‌اند.

هدف نهایی این مجموعه، پایه‌گذاری «معرفت‌شناسی تحلیلی اسلامی» (Analytic Islamic Epistemology) به‌عنوان حوزه‌ای مستقل است که بتواند با بهره‌گیری از دستاوردهای فلسفهٔ تحلیلی، مباحث کلامی و الهیات اسلامی را بازخوانی کرده و بسط دهد. تحقق این هدف مستلزم همکاری پژوهشگران تاریخ اندیشهٔ اسلامی با فیلسوفان تحلیلی است تا میراث فکری سنت‌های اسلامی به‌درستی تفسیر و در گفت‌وگو با فلسفهٔ معاصر قرار گیرد.

این کتاب حاصل پروژه‌ای سه‌ساله با عنوان «فراتر از مبناگروی: افق‌های نوین در الهیات تحلیلی اسلامی» (Beyond Foundationalism: New Horizons in Muslim Analytic Theology) است. این پروژه از سال ۲۰۲۰ با حمایت مالی بنیاد جان تمپلتون (John Templeton Foundation) و به میزبانی دانشگاه اسلامی کمبریج (Cambridge Muslim College) آغاز شد و تا سال ۲۰۲۳ ادامه یافت. در طول این مدت، سه رویداد علمی ـ شامل کارگاه‌ها و کنفرانس‌ها ـ برگزار شد که حاصل مشارکت پژوهشگران در این نشست‌ها، در قالب مجموعهٔ مقالات حاضر برای نخستین بار به‌وسیله انتشارات دانشگاه ادینبرا (Edinburgh University Press) منتشر شده است.

ویراستاران کتاب رامون هاروی (Ramon Harvey)، مدیر پروژه و استاد دانشگاه اسلامی کمبریج، و صفرک چودری (Safaruk Chowdhury)، پژوهشگر ارشد پروژه و استاد مهمان همان دانشگاه است.

باید یادآور شد که این اثر نه نخستین نوشته در این عرصه است و نه جامع تمامی مباحث معرفت‌شناختی و مکاتب فکری اسلامی؛ بلکه صرفاً بازتاب‌دهنده تکثر و وسعت این حوزه از رهگذر ارائه نمونه‌هایی از تاریخ و جغرافیای گسترده جهان اسلام است. هدف آن، گشودن راه برای پژوهش‌های آینده در این زمینه است.

کتاب در پنج بخش، هر یک شامل سه فصل، و در مجموع پانزده مقاله از نویسندگان مختلف سامان یافته است. دو بخش نخست به نمونه‌هایی از نظریات و مباحث معرفت‌شناختی در سنت‌های کلامی، فلسفی، صوفیانه و حدیثی می‌پردازد. بخش دوم به طور خاص دیدگاه متکلمان درباره منابع معرفت ـ حس، عقل و گواهی ـ و میزان اعتبار آن‌ها را بررسی می‌کند. بخش سوم به مقایسه‌ای میان برخی نظریات اسلامی و مسیحی در معرفت‌شناسی دینی اختصاص یافته است. مقالات بخش چهارم بر مناقشه مهم مبناگروی در معرفت‌شناسی تحلیلی معاصر تمرکز دارند و آن را از دو منظر مسیحی و اسلامی تحلیل می‌کنند. سرانجام، بخش پنجم به معرفت‌شناسی اسلامی در عصر حاضر و ارتباط آن با مسائل روز پرداخته و چشم‌اندازهایی درباره آیندهٔ این حوزه علمی ارائه می‌دهد.

🗂 ترجمه فهرست عناوین مقالات کتاب

⬇️دریافت فایل کامل کتاب

#انعکاس_کتاب
@inekas

‌
🟥 انتشار مجموعه مقالات «اناجیل در بستر اسلامی: کاربرد و محتوا»

🔵اطلاعات کتاب‌شناختی:
Jardim, G.L., Glaser, I., & Shafaie, S. (eds.) (2025). The Gospels in Islamic Context: Function and Content (1st ed.). Routledge

⬇️ دریافت ۵۰ صفحۀ نخست کتاب


وقتی اناجیل را در بستر اسلامی می‌خوانیم، چه چیزی می‌توانیم از آن بیاموزیم؟ این پرسش از آنجا اهمیت دارد که مسلمانان و مسیحیان نگاه متفاوتی به ماهیت کتاب مقدس دارند. بسیاری از مسلمانان اناجیل فعلی را تحریف‌شده می‌دانند و برخی مسیحیان نیز خوانش آن در بستر اسلام را نامرتبط می‌شمارند.

مجموعه مقالات «اناجیل در بستر اسلامی» حاصل همفکری پژوهشگران مسلمان و مسیحی در کنفرانس «خوانش اناجیل در بستر اسلامی» است که در سپتامبر ۲۰۲۰ / شهریور ۱۳۹۹، در موسسۀ CMCS در شهر آکسفورد برگزار شد (فراخوان کنفرانس | برنامۀ کنفرانس | چکیدۀ ارائه‌ها) پژوهشگران حاضر در این کنفرانس، با حضور پر رنگ محققان ایرانی و با تجربیات و تخصص‌های گوناگون گرد هم آمده بودند تا هر یک از یک منظری تازه به این پرسش پاسخ دهند که «اناجیل در بسترهای مختلف اسلامی چه کارکردی داشته و دارند؟» اکنون، پس از پنج سال، ۱۷ مقاله از مقالات آن کنفرانس به همراه درآمد و گزارش پایانی، در کتاب حاضر به ویراستاری سه تن از اعضای موسسه CMCS، یعنی جورجینا جاردیم، آیدا گلسر و شیرین شفائی، منتشر شده است.

این کتاب در قالب مجموعه‌ای از «گفتگوها» پیرامون موضوعات و پرسش‌های کلیدی سازماندهی شده است. بخش اول به پرسش‌های بنیادی دربارهٔ معنا و جایگاه «انجیل» در نگاه مسیحیان و مسلمانان می‌پردازد. بخش‌های بعدی در قالب هفت گفتگو، به بررسی موضوعات مشترک میان اسلام و مسیحیت می‌پردازند. همچنین، تأثیر بستر اسلامی بر ترجمه و تفسیر اناجیل و چالش‌های خوانش مشترک متون مقدس را تحلیل می‌کند. در نهایت، این اثر نشان می‌دهد که انجیل چگونه می‌تواند به جای ایجاد مانع، به پلی برای گفتگو و درک متقابل میان این دو جامعهٔ ایمانی تبدیل شود.

🗂 فهرست مقالات کتاب

درآمد
آیدا گلسر (موسسهٔ CMCS)

بخش اول: مبانی گفتگو

۱. خبر خوش: واژۀ «اوانجلیونِ» یونانی، «انجیلِ» عربی و ترجمه‌های مدرن قرآن و کتاب مقدس در بسترهای اسلامی
اندی وارن-روتلین (کالج الهیات نیجریه شمالی)

۲. اناجیل چه هستند؟ یک تأمل مسیحی
آیدا گلسر (CMCS)

۳. [محمدجواد] بلاغی و اناجیل قانونی
یحیی صباغچی (دانشگاه شریف)

۴. اعتبارسنجی اناجیل عهد جدید از منظر اهل سنت
علی عطائی (کالج زیتونه)


بخش دوم: هفت گفتگو

🔵 گفتگوی اول: ادبیات اسلامی در مورد عیسی: اناجیل قانونی کجا هستند؟

۵. اشارات عهدینی در ادبیات فارسی: ردپای سنت مسیحی در میان شاعران فارسی‌زبان [فردوسی، ناصرخسرو، خاقانی و رومی]
محمدحسین نراقی (انعکاس)

۶. گفتگوی خدا با عیسی: متون موازی از عهد جدید در مجموعه‌ای کهن از سخنان عیسی در اسلام
فرهاد قدوسی (انعکاس)


🔵 گفتگوی دوم: ترجمه: قرار دادن واژگان در بستر

۷. اولین انجیل به عربی: بستر اسلامی
اندرو پرسون (دانشگاه آکسفورد)
ویدئوی ارائه این مقاله را در اینجا ببینید.

۸. کتاب مقدس انجیل: اهمیت آن برای خوانش داستان ولادت در انجیل متی در بستر اسلامی اندونزی
فری ماهیت (CMCS)


🔵 گفتگوی سوم: روایات ولادت عیسی: داستانی مشترک؟

۹. ولادت و اوایل زندگی مریم باکره در سه روایت: عهد جدید، قرآن و اپوکریفای کتاب مقدس
نسیم حسنی (پژوهشگر مستقل)

۱۰. رهایی زکریا: سکوت به‌مثابۀ رحمت در لوقا ۱ و سوره‌های ۳ و ۱۹ قرآن
ماریا ای. بارگا (دانشگاه سنت مری)


🔵 گفتگوی چهارم: آیات: مقوله‌ای مشترک؟

۱۱. معجزات به‌مثابۀ نشانه‌ها؟ بازنگری معجزات عیسی در انجیل در پرتو نقد مسلمانان قرون میانه
لورا حسن (دانشگاه آکسفورد)

۱۲. نشانه‌های خدا در قرآن و انجیل یوحنا: اقناع مخاطب برای ایمان آوردن
جورجینا جاردیم (CMCS)


🔵 گفتگوی پنجم: برزخ و بهشت: مفهومی مشترک؟

۱۳. قرآن و مَثَل "مرد ثروتمند" و العازار: عبور از موانع
عبدالله گلدری (دانشگاه خلیفه)

۱۴. «امروز با من در بهشت خواهی بود» – خوانش لوقا ۲۳: ۴۳ در بسترهای اسلامی
فیلیپ دانکن پیترز (کلیسای آزاد اسکاتلند)


🔵 گفتگوی ششم: خوانش در بستر

۱۵. احترام به مریم: زن، مادر یا بی‌اهمیت؟ بازنگری یوحنا ۲: ۴ در بستر اسلام
کارول واکر (کالج All Nations)

۱۶. به چالش کشیدن معنای [مَثَل] گوسفندان و بزها: خوانش‌های مسیحیان معاصر اندونزی از متی ۲۵: ۳۱-۴۶
هانس هارماکاپوترا (دانشگاه آگوستانا)


🔵 گفتگوی هفتم: خوانش موعظۀ سر کوه

۱۷. به اذن چه کسی؟ سیداحمد خان (متوفی ۱۸۹۸) و نویسندگان عهد جدید مسیحی
چارلز رمزی (دانشگاه بیلر)

۱۸. حلقۀ مطالعاتی "موعظۀ سر کوه" (The Sermon on the Mount Reading Group)
جورجینا جاردیم (CMCS)


🔹 به زودی معرفی برخی مقالات این کتاب را به قلم نویسندگان آن‌ها در کانال انعکاس بخوانید.

#انعکاس_کتاب
@inekas

‌
💠فراخوان دوازدهمین دورهٔ همایش بین‌المللی دانشجویی فلسفه (۱۴۰۴)

🔵گروه فلسفه و انجمن علمی-دانشجویی فلسفهٔ دانشگاه تربیت مدرس
با همکاری انعکاس و گروه فلسفه دانشگاه‌های اصفهان و شهید بهشتی و خانه حکمت اصفهان

🔺ویژۀ دانشجویان همۀ مقاطع و دانش‌آموختگان کارشناسی و کارشناسی‌ارشد در رشتهٔ فلسفه و تمامی رشته‌های مرتبط

🔺دوازدهمین دورهٔ همایش دانشجویی فلسفهٔ دانشگاه تربیت مدرس، که باسابقه‌ترین و معتبرترین همایش دانشجویی فلسفه در ایران است، با همکاری گروه‌های یاد شده در آبان ماه ۱۴۰۴ برگزار خواهد شد.

🔗شیوه‌نامۀ ارسال مقالات به فارسی
🔗شیوه‌نامۀ ارسال مقالات به انگلیسی
🔗 کتابچۀ دوره یازدهم


🎁جوایز مقالات منتخب:
• سه جایزۀ ۶ میلیون تومانی به مقالات برگزیده
• یک جایزۀ ۶ میلیون تومانی به مقالۀ برگزیدۀ فلسفه در شهر (با حمایت خانۀ حکمت اصفهان)
• یک جایزۀ ۱۸ میلیون تومانی به مقالۀ منتخب فلسفه و کلام به زبان انگلیسی (با حمایت مجموعۀ انعکاس)


👥 جایزهٔ انعکاس با حمایت شماری از سخنرانان پیشین «مدارس تابستانی انعکاس» و معطوف به دو هدف اصلی ایجاد شده است: ۱. تشویق و حمایت از پژوهشگران جوان؛ ۲. رشد مشارکت ایرانیان در عرصۀ بین‌المللیِ مطالعات اسلامی.

💳برنامۀ زمانی همایش:
مهلت ارسال مقالات: ۷ آبان ماه
زمان برگزاری همایش: ۲۱ و ۲۲ آبا‌ن‌ماه


🔗 برای شرکت در این همایش و کسب اطلاعات تفصیلی از شرایط دریافت جایزه و شیوه‌نامهٔ نگارش مقاله، به سایت «انجمن علمی دانشجویی فلسفهٔ دانشگاه تربیت‌مدرس» مراجعه کنید:
🌐 https://jphil.ir

#جایزه_انعکاس

@inekas

‌
💎 انتشارِ اولین ترجمهٔ انگلیسی از قدیمی‌ترین سیرهٔ موجود پیامبر: «مغازی سیدنا محمد» موسی بن‌عقبة

🔵اطلاعات کتاب‌شناختی:
Musa ibn 'Uqbah. (2024). The Maghazi of Sayyiduna Muhammad: The Earliest Known Biography of the Messenger of Allah. Imam Ghazali Publishing.

به کوشش: زنده‌یاد علی خُمامی

🔵معرفی:
نخستین ترجمهٔ انگلیسیِ مغازیِ موسی بن‌عقبه، قدیمی‌ترین سیره‌ای که امروز در دست داریم (و پیش‌تر در انعکاس معرفی‌اش کرده‌ایم)، منتشر شد. ترجمه را گروهِ وُرداِسمیتس ادیتینگ (.Wordsmiths Editing Ltd) انجام داده و پیشگفتاری از عبدالعزیز سُراقه دارد. یادداشت‌های توضیحی از طالوت داود است و ناشرِ این ترجمه نشرِ امام غزالی (Imam Ghazali Publishing) است.

متنِ پیشِ‌رو اولین ترجمهٔ انگلیسیِ «مغازیِ سیّدنا محمّد ﷺ»، قدیمی‌ترین سیرهٔ شناخته‌شدهٔ رسولِ خدا است. نویسندهٔ این کتاب عالمِ تابعیِ برجسته، موسی بن عُقبه، است.

تا همین چند وقت پیش، به‌مدتِ بیش‌از ۴۰۰ سال هیچ نسخه‌ای از «مغازیِ سیّدنا محمّد ﷺ» در دست نبود، و بیشترِ علما باور داشتند که این متن برای همیشه مفقود شده است. بنابراین پیدا شدنِ دوبارهٔ آن اهمیتِ فوق‌العاده‌ای دارد. کشفِ نسخِ این کتاب در بایگانی‌های کتابخانهٔ ملّیِ تونس توسطِ دکتر محمّد الطّبرانی رویدادِ مهمی است که شاید امّتِ اسلام نظیرش را تا سال‌ها، بلکه دیگر هیچ‌وقت نبیند. نَود و یک برگه [از این کتاب] پیدا شده که رویِ هم تقریباً سه‌چهارمِ متنِ اصلی را شامل می‌شود. امیدواریم بخش‌های باقی‌مانده نیز به‌زودی پیدا شوند.

موسی بن عقبه که در زمانِ خود محدّث و مورّخِ مشهوری بود، از اولین کسانی‌ست که به جمعِ روایاتِ منحصراً سیری پرداخته‌اند. مهم‌تر آنکه مغازی (یا نبردنامهٔ) موسی عقبه را معاصران و علمای پس‌از وی به‌عنوان صحیح‌ترین در ژانرِ خودش تحسین کرده‌اند.

«مغازیِ سیّدنا محمّد ﷺ» پس‌از تدوینش مهم‌ترین مرجع‌ و اساسِ بسیاری از آثارِ بعدی دربارهٔ زندگیِ پیامبر قرار گرفت.

نوشتِجاتِ مغازی از زیرژانرهای علومِ نبوی بوده، و غزوات و پیکارهای نظامیِ در عصرِ نبوی، و همچنین زندگی‌نامهٔ پیامبر را شامل می‌شود. بنابراین نوشتجاتِ مغازی هم تاریخی است و هم دینی. وجهِ ممیّزِ «مغازیِ سیّدنا محمّد ﷺ» این است که نویسنده‌اش پیش‌از هر چیز یک محدِّث است، بدین ترتیب در آثارِ خود التزامِ اکید به آوردنِ سندِ رُوات و روایات دارد. حاصلِ کار از مغازیِ وی اثری تاریخی ساخته که تقریباً اِستانداردی در حدِ یک اثرِ حدیثیِ مُسنَد دارد.

محتویاتِ نسخه‌ی الکترونیکِ مغازیِ سیّدنا محمّد از نشرِ امام غزالی:

• ترجمهٔ متنِ نسخهٔ خطی به انگلیسی
• معرفی و تاریخچهٔ اثر
• پیشگفتار و بحثِ مفصّل دربارهٔ علمِ سیره
• پانویس‌هایی برای تبیینِ بافتار (پیش‌زمینه، شرایط و ظرفِ زمانی‌مکانی)، توضیحات، و نیز [ارجاع به] مأخذِ بسیاری از آیاتِ قرآن که در متنِ اثر تنیده شده‌اند.
• زندگی‌نامهٔ مؤلف.

🔗معرفی رسول جعفریان از کتاب «مغازی موسی بن‌عقبة» و دریافت فایل عربی کتاب

⬇️ دریافت فایل ترجمه انگلیسی «مغازی موسی بن عقبة»


⚫️یادبود:
زنده‌یاد علی خُمامی، از دوستان و همراهان انعکاس، روز ۲۸ مهرماه ۱۴۰۴ در سانحه‌ی رانندگی درگذشت و از میان ما رفت.

متن فوق، آخرین مطلبی است که علی خمامی برای انتشار در انعکاس آماده کرده بود و به ما سپرده بود. اما متأسفانه پیش از انتشار آن، از میان ما رفت.

پیش از این مطالب زیر نیز به قلم او در انعکاس منتشر شده بود:
◀️معرفی کتاب «مغازی موسی بن‌عقبة»
◀️معرفی کتاب «مریم در قرآن: دوستِ خدا، باکره، مادر»
◀️معرفی کتاب «رمزگشایی از قرآنِ مدنی»
◀️ترجمه رشتوی «واژهٔ الله و کاربرد آن در سنگ‌نبشته‌های پیشا و پسااسلامی»

ما در انعکاس یاد این دوست درگذشته را گرامی می‌داریم و به بازماندگانش تسلیت می‌گوییم.

@Inekas

‌
📺 معرفی مقالۀ «اشارات عهدینی در ادبیات فارسی: ردپای سنت مسیحی در میان شاعران فارسی‌زبان»

👤 محمدحسین نراقی (انعکاس)

آیا شاعران بزرگ فارسی‌زبان تنها از روایت قرآنیِ عیسی الهام گرفته‌اند یا ردّ پای تأثیر مستقیم سنت مسیحی نیز در اشعارشان دیده می‌شود؟ 
پژوهش‌های بسیاری تاکنون به حضور درون‌مایه‌ها و شخصیت‌های سنت مسیحی در ادبیات فارسی پرداخته‌اند و با این‌حال، بیش‌تر آن‌ها بر حوزه‌هایی مانند تأثیر آموزه‌های مسیحی بر اندیشه‌های عرفانی یا اصطلاحات و نمادهای مسیحی در شعر فارسی تمرکز داشته‌اند. پاره‌ای از این پژوهش‌ها نیز به‌ بررسی درون‌مایه‌ها و شخصیت‌های سنت مسیحی در اسطوره‌ها و باورهای عامیانۀ فارسی‌زبانان پرداخته‌اند. با وجود این، توجه به آن دسته از مضامین در شعر فارسی که مستقیماً در پیوند با متن عهد جدید هستند اندک بوده است.

🔵مقالۀ محمدحسین نراقی با در نظر داشتن نمونه‌هایی از درون‌مایه‌های انجیلی که در قرآن همتای روشنی ندارند، می‌کوشد به‌بررسی این مسئله بپردازد که تا چه اندازه امکان دارد شاعران کلاسیک فارسی (مشخصاً فردوسی، مولوی، ناصرخسرو و خاقانی) از متن عهد جدید آگاه بوده باشند و نیز، این که درون‌مایه‌ها‌ی مورد بحث از چه مسیرهایی به شعر فارسی راه یافته‌اند. هدف این مقاله، روشنی‌افکندن بر جنبه‌هایی کم‌تر دیده‌شده از پیوند ادبیات فارسی با سنت مسیحی، و گشودن چشم‌اندازی تازه برای فهم گفت‌وگوی تاریخی فرهنگ اسلامی و فرهنگ مسیحی است.

🔵این پژوهش نخستین‌بار در سال ۲۰۲۰ در کنفرانس مرکز مطالعات مسلمانان و مسیحیان دانشگاه آکسفورد ارائه شد و سپس، در سال ۲۰۲۵ در مجموعۀ اناجیل در بستر اسلامی: کاربرد و محتوا توسط انتشارات راتلج منتشر گردید.

⬇️دریافت فایل کامل مقاله

🔵اصل مقالۀ حاضر از طریق نشانی زیر قابل دست‌یابی و ارجاع است:
Naraghi, Mohammad Hossein (2025), "Biblical Allusions in Persian Literature: Persian Poets in the Footsteps of the Christian Tradition", In: Georgina L. Jardim, Ida Glaser, Shirin Shafaie (eds.), The Gospels in Islamic Context: Function and Content (1st. ed.), London & New York: Routledge

▶️ نسخۀ کامل ویدیوی معرفی این مقاله را در صفحۀ یوتوب انعکاس پلاس ببینید.

#انعکاس_پلاس
@inekas

📄 دفترچهٔ رویداد IQSA 2025 | ترجمۀ فارسی عنوان‌ها و چکیدۀ ارائه‌ها

💠 نشست سالانه IQSA که توسط «انجمن بین‌المللی مطالعات قرآنی» برگزار می‌شود، مهم‌ترین رویداد سالانه مطالعات قرآنی در جهان است.

نشست سالانه انجمن بین‌المللی مطالعات قرآنی (IQSA) مهم‌ترین رویداد سالانه مطالعات قرآنی در سراسر جهان است و به رسم معمول آکادمیا، آخرین و جدیدترین دستاوردهای پژوهش‌های برون‌دینی در زمینه مطالعات قرآنی در این رویداد نمود می‌یابد (معرفی رویدادهای پیشین در کانال انعکاس: ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴). از همین‌رو، شرکت در این رویداد و مطالعۀ چکیده‌های ارائه‌ها آینه‌ای به‌روی مهم‌ترین و تازه‌ترین مساهمت‌های پژوهشگران برجسته در مطالعات قرآنی خواهد بود.

⭐️ کنفرانس امسال IQSA از ۱۳ تا ۱۷ نوامبر (پنجشنبه ۲۲ تا ۲۶ آبان) در دانشگاه لویولا مری‌مونت در لس‌آنجلس در قالب ۱۵ پنل و ۶۸ ارائه برگزار می‌شود و تعدادی از برجسته‌ترین پژوهشگران مطالعات قرآن و اسلام از سرتاسر جهان در آن شرکت دارند.

✅از جمله نکات قابل توجه در رویداد امسال، حضور پررنگ پژوهشگران ایرانی نسبت به سالیان گذشته است (به‌ترتیب حروف الفبا: حیدر داودی، مرضیه سرومیلی، مهدی صالح، وحید صفا، محمد عثمانی، محسن گودرزی، زهرا مبلغ، الهه مهدوی، فاطمه نجارزادگان، زینب وصال).

🔵 انعکاس نیز برای نخستین‌بار، علاوه بر معرفی و ترجمۀ عناوین ارائه‌ها، ترجمۀ چکیدۀ آن‌ها را نیز در فایل بالا ارائه کرده است؛ که مطالعۀ آن‌ها برای آشنایی با جدیدترین پژوهش‌ها در مطالعات قرآنی ضروری است.

زمان آغاز رویداد: پنج‌شنبه ۲۲ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۳۰ به‌وقت تهران

🔴 انعکاس در روزهای رویداد، گزارشی از این رویداد مهم و بعضی ارائه‌های آن در صفحۀ اینستاگرام خود منتشر می‌کند.


🗂 فهرست عناوین ارائه‌های رویداد IQSA با لینک به چکیدۀ هر ارائه: بخش اول | بخش دوم

#انعکاس_رویداد
#IQSA

@inekas

🗂 فهرست عناوین ارائه‌های رویداد ۲۰۲۵ #IQSA (دو روز اول)

⭐️ارائه‌های روز اول (پنج‌شنبه ۲۲ آبان)

📄 دریافت دفترچهٔ رویداد IQSA 2025 برای مطالعۀ ترجمۀ فارسی چکیدۀ ارائه‌ها

💠قرآن و سنت ربانی: جدل‌ها، مثل‌ها، و بینا-متنیت

شری لوین: آیا یهودیان به‌راستی مدعی بودند که قلب‌هایشان نامختون است؟ تأملی بر نساء: ۱۵۵، غزل غزل‌های سلیمان، و مُهرِ عشق

بنجامین کامین: الاغی که کتاب حمل می‌کند و سگی که لَه‌لَه می‌زند: قرآن چگونه میدراش را در جدال علیه ادعای برگزیدگی یهودیان بازخوانی می‌کند

هیثم صدقی، هولگر زلنتین: دوباره دربارۀ عزیر، ابن‌الله

مهدی صالح: رستگاری در بکه: معارضه بر سر الاهیات عهد میان سورۀ آل‌عمران و یهودیان مدینه

طغرل کورت: تُلدوت یشو در تفسیر قرآن: بسط تحلیل زلنتین از معجزات عیسی

💠جنسیت، بدن، و اخلاق اجتماعی

مه‌جبین ضهلا: بازصورت‌بندی «حجت» در قرآن: از نبوت جنسیت‌مند تا شهادتِ فراتر-از-انسان

جواد هاشمی: همبستری با کنیزان در قرآن مدنی متاخر: از معشوقه‌های پنهانی تا همسران کنیز

سارا عمر: وسوسۀ جنسی و عصمت نبوی: روایت‌هایی از میل، و مداخلۀ الاهی

💠بافتارهای عهد باستان متاخر: فرشتگان، وحی، و آخرالزمان‌‌گرایی

عمران البدوی: پژواک‌های گنوسی در هشت موجود آسمانی (سوره‌های الحاقه و الرحمن)

اریک دویلیرز: صرفاً یک فرستاده؟ بازیابی فرشته‌شناسی عهد باستان متاخر در صحنۀ بشارت سورۀ مریم

حیدر داودی: «طالوت» و «بقیه»: ساختار آخرالزمانی روایت طالوت در سورۀ بقره

دنیل واتلینگ: رسولی از جانب پروردگارت: فرشته‌شناسی عهد باستان متاخر و پیامبران قرآنی

سلیمان دوست: چارچوب وحیانی قرآن و پیشینیه‌های ممکن فرا-بایبلی آن

⭐️ ارائه‌های روز دوم (جمعه ۲۳ آبان)

💠قرآنِ جهانی: ترجمه و بومی‌سازی

جک انگلمان: مترجم خائن است؟ واکاوی دیباچه‌های ترجمه‌های انگلیسی قرآن

حمزه ضافر: قرآنِ دریای سرخ: ترجمه‌های اتیوپیایی کلاسیک از انباکوم

عاکف تاهیِف: ترجمۀ امر مقدس: تفسیرهای شیعی روسی از قرآن و پی‌آمدهای آن‌ها

عبید وی‌.پی‌.سی: ترجمۀ قرآن به زبان‌های بومی: پژوهشی در گفتمان‌های مسلمانان مپّیلا در کرالا

💠اندیشه و نظریۀ قرآنی

محمد عثمانی: اسلام و سیاست: تحلیلی بر طرح‌وارۀ پیامبری محمد با تکیه بر متن قرآن

اشر مسعود: فراموش‌کردن در قرآن

لیما قُرشی: آینه‌های معنا: ابهام، «حکمت» و قرآن در بوطیقای امیرخسرو [دهلوی]

یوهان لویس کریستینسن: قرآن‌طبیعت (Quranatura): دربارۀ رابطه/ رابطه‌های انسان و طبیعت در قرآن

مرضیه سرومیلی: پژوهشی تطبیقی دربارۀ مفهوم «شفاعة» در قرآن: نظرگاه‌های تفسیر معتزلی و امامی

آندره‌آ پینتیمالّی: جریان‌های نو در راهبردهای تفسیری قرآن نزد صلح‌گرایان مسلمان: نمونه‌های جودت سعید، [سید محمد] شیرازی و [آمنه] ودود

💠قرآنِ مادی: نسخه‌ها، نوشتارشناسی، و فرهنگِ چاپی

ریموند فارین: نظام‌های شماره‌گذاری آیات قرآن: رویکرد تبارشناختی نسخه‌ها

زینب وصال: آیۀ تطهیر به‌سان ویژگی نوشتاری: نوشته‌های قرآنی و الاهیات مادی در حرم‌های امامان شیعه

عبدالرحمن حسین: میان نسخه‌ها، منابع کلاسیک و مصحف‌های معاصر: همزۀ پایانی مضموم بر واو

اِگی تانادی توفیق: پیرایش‌ اخلاقی نسخه‌ها و بازتصویر ترجمان المستفید در فرهنگ چاپی عثمانی

عبدالوهاب کُسِسوی: پژوهشی دربارۀ مواد فیزیکی به‌کار رفته در کتابت قرآن: دربارۀ امکان تدوین آن در دوران حیات محمد

💠مواجهۀ بینا-دینی: قرآن و سنت‌های پیشین

عبدالله گلدری: درون‌مایه‌های عهدی و قربانگرانه در سورۀ مائده

محسن گودرزی: گوشت شتر، یکتاپرستی و محکمات: قرائتی تاریخی از سورۀ آل‌عمران

ریچل درایدن: دمون‌ها و شیاطین در قرآن: مروری بر پژوهش‌های این حوزه و معرفی پروژه

آنا داویتاشویلی: صبغة‌الله در بقره: 138؛ قرائتی نو از قرآن در پرتو ادبیات مسیحیِ پیشا-اسلامی

📄 دریافت دفترچهٔ رویداد IQSA 2025 برای مطالعۀ ترجمۀ فارسی چکیدۀ ارائه‌ها

#انعکاس_رویداد
#IQSA

@inekas

🗂 فهرست عناوین ارائه‌های رویداد ۲۰۲۵ #IQSA (دو روز دوم)
(فهرست ارائه‌های دو روز اول)

⭐️ ارائه‌های روز سوم (شنبه ۲۴ آبان)

📄 دریافت دفترچهٔ رویداد IQSA 2025 برای مطالعۀ ترجمۀ فارسی چکیدۀ ارائه‌ها

💠روایت، ساختار، و صدا در قرآن

خوان کل: معمای آیۀ 29 سورۀ توبه: بدنام‌کردن یهودیان و مسیحیان یا مجازات‌کردن کافران در حنین؟

محمد حسن خلیل: چند «عاد» در کار بوده است؟ بازبینی النجم: 50

ایاز افسر: «إنما أنت نذیر والله علی کل شيء وکیل»: وحدت ساختاری و انسجام روایی در سورۀ هود

زهرا مبلغ: راوی جمع در قرآن: التفات، گروه‌ هم‌خوانان در نمایش‌های یونان باستان یا توسع هستی‌شناختی؟

سارا یونا تسوایگ: پیوندهای زنجیره‌ای درون‌مایه در سورۀ کهف

💠جهانِ تفسیر: سنت‌های محلی و دریافت دانشورانه

میخایلوف یاکوبوویچ: نوشتن تفسیر برای سلطانِ عثمانی: ابراهیم القیرمیِ صوفی (درگذشت ۱۵۹۳ م.)، معلمِ [سلطان] مراد سوم، و تفسیر سیاسی او

مصطفی طلحه اکیراز: فرقه‌گرایی و تعامل فرا-فرقه‌ای در تفسیر: ارزیابیِ دریافت مدرن از خلال خلاصه‌های الکشاف

اسفتن برگ: آبریزگاه‌ها و زباله‌ها: فخرالدین رازی دربارۀ نماز

نور احمد: قرائت الفاتحه از منظر اکبریه: تفسیر صوفیانۀ جاوه‌ای در سدۀ نوزدهم

الهه مهدوی: کتیبه‌های قرآنی در نگاره‌های منسوب به کمال‌الدین بهزاد

💠زبان قرآن: معناشناسی، فیلولوژی، و بوطیقا

اشتفانی رودولف: واژه‌های اتیوپیایی در قرآن: چند پیشنهاد تازه

ایوان دیولگروف: مفهوم قرآنیِ وسط: کاوشی معناشناختی

نوین رضا: بوطیقای «یس» در سورۀ یاسین: تحلیلی واژگانی و ساختاری

وحید صفا: «نصوح» در قرآن: پیشنهادی نو

💠محیطِ تاریخی قرآن و جماعتِ در حال تکوین

گابریل رینولدز: قرآن و جماعت‌سازی (Gemeindebildung)

سلمى البرزه: جز تو چه کسی می‌تواند ما را نجات دهد؟ جایگاه الاهیاتی الله در دیانت آباواجدادی عربی و اهمیت آن در فهم مخالفان قرآن

جکیم سنکیرک: امت واحده در قرآن

روبرتا سبث: زنان مقدس قرآن: ستون‌های رفتار اخلاقیِ این‌جهانی

💠بازنگری سورۀ یوسف: هرمنوتیک، تاریخ، و محاسبه در داستان یوسف

امینه القندی: سورۀ یوسف در آینۀ ترجمه‌های ایتالیایی (1861-2000): بررسی تطبیقی و اجمالی

جاکومو فاوارتّو: ترجمه‌های قرآن در ایتالیای پیش از وحدت ملی: سورۀ دوازدهم در آثار آرّیوابِنه، کالزا، مارّاچی

امینه القندی: تفسیرِ وهم‌آور؟ ارزیابی تضمین کیفیت مدل‌های زبانی بزرگ در متن‌های الطبری

جوزپّه بروکاتو: کشمکش در ترجمه: سورۀ یوسف و واژۀ مورد بحث «أحادیث»

ریکّاردو آمِریگو ویگیلیرمو: هوش مصنوعی و ترجمه‌های ایتالیایی قرآن: از یک پایگاه دادۀ هم‌نوا تا یک تحلیل کمّی جزئی‌نگر در سطح واژگانی

روزانا بودلّی: رؤیت و نبوت در سورۀ یوسف: اصطلاح «رؤیا» در الجامع لأحکام القرآن قرطبی (درگذشت ۶۷۱ ه.ق)

💠بحث دربارۀ قرائت‌ها: کانُن‌ها و گوناگونی‌ها در سنت قرائات

ماراین فان‌پوتن: قرائت‌های شاذ چه هنگام غیررسمی شدند؟

جرمی فرل: تکوین کانُن‌های آموزشی مشرقی و مغربی سنت قرائت قرآنی (سده‌های ۴-۹ق./ ۱۰-۱۵م.)

روشان اقبال: قرائت‌ روبه‌زوال قرآن: نساء: ۲۴ و فقدان اطمینان تفسیری پیشا-مدرن

⭐️ ارائه‌های روز چهارم (یک‌شنبه ۲۵ آبان)

💠فقه، تفسیر و اندیشۀ مدرن

عایشه قره‌العین: استعارۀ آدم در قرآن: قرائت انتقادی تفسیر قرآنِ غلام احمد پرویز

مگنوس براندت نیلسن: میان قلب و طبیعت: پژوهشی دربارۀ ریشۀ ط-ب-ع در متن مقدس و فلسفۀ اسلامی

فاطمه نجارزادگان: بازنگری در مفهوم «نشوز»: واکاوی دیدگاه‌ها و ارائۀ تفسیر بدیل


💠درک‌ودریافت‌های کل‌گرایانه از قرآن و روش‌شناسی‌های مدرن

ملکی الشرمانی، امیره ابوطالب، کارن باور، رضوان کریم: تأملاتی دربارۀ قرائت‌های کل‌گرایانه از قرآن: آموختن الاهیات و اخلاق از دریچۀ جنسیت

امیره ابوطالب: پروراندن درک‌ودریافتی کل‌گرایانه از مفاهیم اخلاقی/ ارزشی قرآنی: دیالکتیک میان قرآن و تفسیر

رضوان کریم: قرآن و تعامل میان نا-محرمان: تأملاتی روش‌شناختی دربارۀ بینامتنیت درون‌‌مایه‌ها و انجسام اخلاقی

💠ارائه‌های بیرون برنامه

ملکی الشرمانی، کارن باور: به‌سوی نگرشی کل‌گرایانه از معرفت‌شناسی قرآنی

نور احمد: اشعری‌گری در آثار تفسیری جاوه‌ای بر قرآن

ماجد ماجد: هنر به‌سان تفسیر سورۀ نور: هرمنوتیک الاهیاتی-شاعرانه و بصری

رضوان کریم: قرآن و تعامل با نامحرم: تأملاتی روشی در باب بینامتنیتِ مضمونی و انسجام اخلاقی

📄دریافت دفترچهٔ رویداد IQSA 2025 برای مطالعۀ ترجمۀ فارسی چکیدۀ ارائه‌ها

#انعکاس_رویداد
#IQSA

@inekas

‌
💠 کنفرانس بدر ـ نگارش و یادآوری نبرد بدر (قرن ۷ تا ۲۱)»

نبرد بدر، نخستین پیروزی بزرگ مسلمانان به رهبری پیامبر و یکی از معدود نبردهایی که صریحاً در قرآن نام برده شده، یک رویداد کلیدی در تاریخ اسلام نخستین است. این نبرد در سورۀ آل‌عمران، آیۀ ۱۲۳ ذکر شده و با تفسیر سورۀ «انفال» مرتبط است. نبرد بدر طی قرن‌ها موضوع برساخت‌های یادمانی متعددی بوده است. این نبرد در منازعات تاریخی مختلف به کار رفته و به‌عنوان مجموعه‌ای از کنش‌ها و گفتمان‌ها در زمینه‌های متفاوت رویارویی مورد استفاده قرار گرفته است.

🔺پروژۀ «BADR» ابتدا در سمیناری پژوهشی با عنوان «اسلام‌شناسی و علوم انسانی دیجیتال» در دانشگاه استراسبورگ در سال تحصیلی ۲۰۲۴-۲۰۲۵ توسط آدریان دو جارمی و کلارک جونیور ممبور مویمِشِمِه ارائه شد. در پی همان پروژه، همایشی با عنوان «نگارش و یادآوری نبرد بدر» در دو روز گذشته (۲۲ و ۲۳ آبان ماه/ ۱۰ و ۱۱ نوامبر) در دانشگاه استراسبورگ فرانسه برگزار شد.

در این کنفرانس، ابتدا پایگاه داده‌ای شامل متون مرتبط با نبرد بدر ارائه و در ادامه مباحثی مرتبط با موضوع نبرد بدر توسط پژوهشگران بین‌المللی ارائه شد.

🔡برنامۀ کنفرانس

💠پنل ۱: تاریخ‌نگاری اولیه اسلامی بدر

ـ«نتایج پروژۀ بدر: مطالعۀ دیجیتال تاریخ‌نگاری بدر از متون اولیه تا قرن ۱۳»
ـ «روایت‌های اولیۀ بدر: تحلیل دیجیتال متن»
ـ «نگارش و حافظۀ نبرد بدر در تاریخ‌نگاری آغازین اسلام: نمونه انساب‌الاشراف البلاذری»
ـ «همان‌طور که برای مردم بدر اتفاق افتاد: یادآوری نبردهای پیامبر در غرب اسلامی قرون وسطی»

💠پنل ۲: حقوق، جنگ و شکل‌گیری هنجارهای اسلامی

ـ «هنجارها و رویه‌های برخورد با اسیران جنگی در نبرد بدر»
ـ «ساخت فقه اسلامی از منظر نبرد بدر: نمونۀ جهاد»

💠پنل ۳: بازنمایی‌های نمادین و خلاقیت ادبی

ـ «عمامۀ زعفرانی»
ـ «شعر در نبرد بدر؛ میان خلاقیت و تاریخ»

💠پنل ۴: بدر و قرآن: تفسیر و خوانش‌های صوفیانه

ـ «بدر، ناقوس و زمان‌بندی قرآن»
ـ «درس‌های صوفیانه آیات قرآن مرتبط با نبرد بدر»

💠پنل ۵: بدر در ادبیات فارسی و ترکی

ـ «شفاعت جنگجویان بدر: پیدایش و تاریخ یک رویۀ اجتماعی در دوران عثمانی»
ـ «جستجوی «شیران بدر»: انتقال روایت‌های فارسی، چغتایی و عثمانی و بنیادهای عربی آن‌ها»
ـ «روایت‌های بدر در امپراتوری عثمانی: دیدگاه‌هایی از تاریخ‌های جهانی عثمانی»
ـ «ادبیات و هنر ترکی-اسلامی در روایت و بازنمایی تصویری نبرد بدر»
ـ «ترجمۀ نبرد بدر در زمینۀ عثمانی: مقایسه دو ترجمۀ عثمانی سیرالکازارونی»

💠پنل ۶: حافظۀ جهانی بدر در هند، چین و آفریقا

ـ «جهاد مقدس، حافظۀ مقاومتی: پارسایی، شهادت و سیاست قدیسان در جنوب هند دوران استعماری»
ـ «حافظۀ بدر در چین معاصر»
ـ «لاریا، حافظۀ شاعرانۀ بدر در فوتا جالون (گینه): مطالعۀ شعری از تیرنو سادو دالن»

✅پنل ۷: بازتفسیرهای معاصر و سیاسی بدر

ـ «نام، نبرد و روایت: عملیات بدر (۱۹۸۵) و بازساخت‌های روایتی آن»
ـ «سپاه بدر: منشأ، بنیاد و اهداف (۱۹۸۲–۱۹۸۸)»
ـ «نبرد بدر در خطبه‌های جمعه: بازخوانی حافظه، اخلاق و سیاست در مراکش معاصر»

⬇️دریافت فهرست ارائه‌ها

#انعکاس_رویداد

🔵@inekas

‌
💠عُزَیرِ قرآنی: خطای قرآن یا ارجاعی به یک سنت ربانی فراموش‌شده؟

بخشی از ارائۀ هولگر زلنتین در کنفرانس سبع طوال | با زیرنویس فارسی از انعکاس

"و قالت الیهود عزیرٌ ابن الله و قالت النصاری المسیح ابن الله ذلك قولهم بأفواههم یضاهئون قول الذین کفروا من قبل قاتلهم الله أنّی یؤفکون."

"و يهود گفتند: «عُزَير، پسر خداست.» و نصارا گفتند: «مسيح، پسر خداست.» اين سخنى است [باطل‌] كه به زبان مى‌آورند، و به گفتار كسانى كه پيش از اين كافر شده‌اند شباهت دارد. خدا آنان را بكشد؛ چگونه [از حق‌] بازگردانده مى‌شوند؟"

(توبه: ۳۰ — ترجمۀ فارسی از محمدمهدی فولادوند)

💠آیۀ سی‌ام سورۀ توبه و مقصود قرآن از «عزیر» در این آیه در سنت تفسیر اسلامی محل گفت‌وگو بوده است. در واقع، به‌جز چند استثنای معدود، عموم مفسران مسلمان «عزیر» را دال بر عِزرا (עזרָא، سده‌ی پنجم و چهارم پیش از میلاد) دانسته‌اند — کاهنی پراهمیت در یهودیتِ پس از تبعید، که نماد یک «کاتب شریعت» است و نقشی محوری در تثبیت یا بازیابی تورات در دورۀ پس از تبعید داشته است. با این‌حال، یهودیان همواره اتهام قرآن به آن‌ها را، مبنی بر اینکه آنان عزرا را «پسر خداوند» می‌دانند رد کرده‌اند، نکته‌ای که از چشم مفسران مسلمان نیز پنهان نمانده است؛ چنان‌که فخرالدین رازی در التفسیر الکبیر در مواجهه با این انکار اشاره می‌کند:

«... القول الثالث: لعل هذا المذهب كان فاشيا فيهم ثم انقطع، فحكى اللّه ذلك عنهم، و لا عبرة بإنكار اليهود لذلك، فإن حكاية اللّه عنهم أصدق».

🔺ناظر به همین انکار و ناآشنایی است که پژوهشگران مدرن نیز دیدگاه‌های گوناگونی دربارۀ کیستیِ «عزیر» قرآنی ارائه کرده‌اند. هرچند رویکردی رایج در پژوهش‌های مدرن، هم‌راستا با دیدگاه غالب در سنت تفسیر اسلامی، «عزیر» قرآنی را همان عزرای کاتب برمی‌شمارد و اتهام قرآن به یهودیان را یا ناشی از نوعی رویکرد جدلی برشمرده، یا آن را خطاب به گروهی حاشیه‌ای و فراموش‌شده از یهودیان می‌داند و یا به‌سادگی آن را در زمره‌ی «خطاهای قرآن» قرار می‌دهد، دیدگاه‌های پژوهشگران مدرن دربارۀ کیستی عزیر متنوع بوده است: 

- «عُزیل/ عَزازیل (עֲזָאזֵל)» (فرشتۀ سقوط‌کرده)
- «عَزیز» (گاه در ارتباط با داود و سنت مسیحایی یهودی)
ـ اخنوخ و/یا ادریس
ـ عَزریا (עֲזַרְיָה ) و حتی اوزیریس (از ایزدان مصر باستان)
با این‌حال، هر یک از پاسخ‌های یادشده دچار دشواری‌هایی هستند که رسیدن به گونه‌ای اجماع نسبی در این مسئله را ناممکن ساخته است.

👤 هولگر زلنتین اخیراً دیدگاه متفاوتی را پیش‌رو نهاده است که نشان می‌دهد اتهام قرآن به یهودیان مبنی بر اینکه آنان «عزیر» را فرزند خداوند می‌دانند در واقع اشاره‌ای جدلی به سنت‌های ربّنی است که مخاطبان قرآن نسبت بدان‌ها آگاهی داشته‌اند.
«عزیر» قرآنی نه ناظر بر هیچ‌یک از کسانی که گفته شد، که ناظر بر الیعازر بن هورکانوس (אליעזר בן הורקנוס، سدۀ اول و دوم میلادی) است؛ چهره‌ای کانونی در میشنا و ادبیات ربّنی فلسطینی.

🔺او در دو ارائۀ خویش [یکی در کنفرانس سبع طوال و دیگری در کنفرانس IQSA ۲۰۲۵] به‌فقره‌ای از تلمود اورشلیمی (مربوط به سده‌ی چهارم و پنجم میلادی) اشاره می‌کند که در آن، الیعازر «پسر خداوند» دانسته می‌شود. در این فقره آمده است:

אִם חֲבֵרִים מִתְלַחֲמִים אַתֶּם מָה אִיכְפַּת לָכֶם. וְיָצָאָה בַת קוֹל וְאָמְרָה. הֲלָכָה כֶאֱלִיעֶזֶר בְּנִי
ربی یوشع به آنان گفت: وقتی همکاران با یکدیگر در نزاع‌اند، این موضوع به شما چه ارتباطی دارد؟ آوایی آسمانی برآمد و گفت: عمل بر طبق رأی پسر من، الیعزر، است.
Jerusalem Talmud Moed Katan ۳:۱

او بدین نکته اشاره می‌کند که یهودیان از الیعازر با لقب «بزرگ/ ה-גדול» یاد می‌کرده‌اند و احتمالاً، استفادۀ قرآن از صیغۀ مصغر برای اشاره به او، یعنی «عُزَیر»، نوعی جدال آگاهانه با این لقب است؛ نام «یاری‌رسانندۀ بزرگ» نزد یهودیان، در قرآن به‌صورت «یاری‌رسانندۀ کوچک» آورده می‌شود. بدین‌سان، در دیدگاه زلنتین، مطالعۀ نزدیک‌تر آیۀ ۳۰ سورۀ «توبه» در سیاق آن نشان می‌دهد که قرآن در این‌جا در حال مجادله‌ای آگاهانه با ادعای سنت یهودیت ربّنی فلسطینی است: قرآن هم با این ادعا که الیعازر «پسر خداوند» است درمی‌پیچد و هم با کاربرد لقب «بزرگ» برای او.

🗂فهرست محتوای ویدئو

00:00 آیا ربی‌العازر پسر خداست؟
00:28 «ربی‌العازر» "پسر من" در تنخوما
01:19 تأیید خدا در تلمود اورشلیمی: داستان طرد شدن و تأیید مجدد ربی‌العازار توسط صدای آسمانی به دلیل نسخ تورات
02:06 سوره توبه و نفی الوهیت عُزَیر
03:26 پیوند لغوی عُزَیر و الیعزر
06:21 توضیح اثربخشی نقد قرآنی علیه سنت ربانی معاصر پیامبر

🟣برای مطالعۀ کامل و دریافت ارجاعات به وبلاگ انعکاس مراجعه بفرمایید.

#انعکاس_یافته‌ها
@inekas

🟣 بازارائهٔ پژوهش‌های قرآنی ایرانی در کنفرانس IQSA

کنفرانس امسال IQSA از ۱۳ تا ۱۷ نوامبر (پنجشنبه ۲۲ تا ۲۶ آبان) در دانشگاه لویولا مری‌مونت در لس‌آنجلس در قالب ۱۵ پنل و ۶۸ ارائه برگزار شد که از جمله نکات قابل توجه در رویداد امسال، حضور پررنگ پژوهشگران ایرانی نسبت به سالیان گذشته بود که توانستند با ارائه‌های علمی و مشارکت فعال خود، جایگاه مطالعات قرآنی ایران را به‌خوبی نمایان سازند.

در ادامه این همراهی ارزشمند، از این عزیزان دعوت کرده‌ایم تا در نشست ویژه حلقه مطالعاتی «انعکاس» حضور یابند و دستاوردهای پژوهشی و تجربه‌های خود از این مشارکت را با عموم علاقه‌مندان در میان بگذارند.

🔺به همین مناسبت، این نشست به‌صورت «عمومی» و به زبان «فارسی» برگزار می‌شود و عموم پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان مطالعات اسلامی در ایران می‌توانند در آن شرکت کنند و سوالات خود را از ارائه‌کنندگان بپرسند.

📊زمان برگزاری: شنبه ۱۵ و ۲۲ آذر ۱۴۰۴ - از ساعت ۱۹:۳۰ (وقت تهران)

🌐به صورت برخط و در بستر زوم:
https://northwestern.zoom.us/j/96513862183

🍔لیست اسامی سخنرانان و ساعت ارائه‌ها:

◀️شنبه ۱۵ آذر:

۱۹:۳۰ حیدر داوودی (دانشگاه نورث‌وسترن)
«طالوت» و «بقیه»: ساختار آخرالزمانی روایت طالوت در سورۀ بقره

۲۰:۲۰ فاطمه نجارزادگان (دانشگاه تهران، فارابی)
بازنگری در مفهوم «نشوز»: واکاوی دیدگاه‌ها و ارائۀ تفسیر بدیل

۲۱:۱۰ زینب وصال (دانشگاه GTU، برکلی)
آیۀ تطهیر به‌سان ویژگی نوشتاری: نوشته‌های قرآنی و الاهیات مادی در حرم‌های امامان شیعه

۲۲:۰۰ محمد عثمانی (پژوهشگر مستقل)
اسلام و سیاست: تحلیلی بر طرح‌وارۀ پیامبری محمد با تکیه بر متن قرآن


◀️شنبه ۲۲ آذر:

۱۹:۳۰ محسن گودرزی (دانشگاه هاروارد)
گوشت شتر، یکتاپرستی و محکمات: قرائتی تاریخی از سورۀ آل‌عمران

۲۰:۲۰ وحید صفا (انعکاس)
«نصوح» در قرآن: پیشنهادی نو

۲۱:۱۰ الهه مهدوی (انعکاس)
کتیبه‌های قرآنی در نگاره‌های منسوب به کمال‌الدین بهزاد

۲۲:۰۰ مهدی صالح (دانشگاه هاروارد)
رستگاری در بکّه: معارضه بر سر الاهیات عهد میان سورۀ آل‌عمران و یهودیان مدینه

حضور برای همه علاقه‌مندان آزاد و رایگان است.

⭐️ مطالعهٔ ترجمهٔ فارسی چکیدهٔ ارائه‌ها

#رویداد_انعکاس
🔵@inekas