Книга Н. Емыковой «Историческая топонимия западной Черкесии» вышла в свет в 2021 году тиражом 500 экземпляров. Однако, в силу своей востребованности, это издание практически сразу исчезло с книжных полок. И немудрено, ведь книга, написанная по материалам архивных документов, являет собой бесценный источник информации об адыгских названиях рек, гор, долин и озер, аулов и селений Абадзехии.
Именно поэтому руководство АРИГИ приняло решение издать второй раз эту книгу. Впрочем и это лишь часть проекта Нуржан Емыковой по изучению исторической черкесской (адыгской) топонимии Западной Черкесии.
Именно поэтому руководство АРИГИ приняло решение издать второй раз эту книгу. Впрочем и это лишь часть проекта Нуржан Емыковой по изучению исторической черкесской (адыгской) топонимии Западной Черкесии.
❤16
На прошлой неделе в селе Кабардинка соседнего Краснодарского края прошел ХI Международный форум «Культурное наследие Кавказа как ресурс межнационального согласия». В четырехдневном мероприятии, организованном министерством культуры РФ, южным филиалом РНИИКИПН им. Д. Лихачева, Российским культурологическим обществом, приняли участие сотрудники АРИГИ им. Т.М. Керашева Асфар Куек, Марина Куек, Зухра Гучетль.
❤9
ИкIыгъэ тхьамафэм проектэу «АДЫГЭ ОРЭДЫМ ИТАРИХЪ» изы Iахьэу «ОРЭДЫМ ИХЬАКIЭЩ» зыфиIорэр ГУАРИм щыкIуагъ. КIэщакIо ащ фэхъугъэхэр филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, Гуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым иIорIотэ отдел иIофышIэ шъхьаIэу Нэхэе Саидэрэ педагогикэ шIэныгъэхэмкIэ кандидатэу, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ изаслуженнэ IофышIэу, цIэ лъапIэу «Лъэпкъ къэгъэшIыныгъэмкIэ Урысые Федерацием изаслуженнэ коллектив» зыфиIорэр къызфагъэшъошэгъэ фольклорнэ-этнографическэ ансамблэу «Ащэмэз» ихудожественнэ пащэу Бастэ Асиетрэ.
Iофтхьабзэр къызэIуихызэ институтым ипащэу ЛIыIужъу Адам къыкIигъэтхъыгъ бзэм, тарихъым, хабзэм икъызэтегъэнэнкIэ орэдыжъхэм мэхьанэшхо зэряIэм фэдэу, ахэр къэзыIорэ цIыфхэми лъэпкъыр къэухъумэгъэнымкIэ яшIогъэшхо къызэракIорэр. Къеблэгъэгъэ пстэуми шIуфэс арихи, орэдым ихьакIэщ лъэтегъэуцо фишIыгъ.
Адыгэ орэдыжъхэм ятарихъ, гъогоу къакIугъэм шIэныгъэлэжьхэр къатегущыIагъэх. Мэзгуащэ иорэд къэбарэу пылъыр къыIотагъ Нэгэрэкъо Казбек, Адыиф иорэд къэхъукIэу иIэм щигъэгъозагъэх Нэхэе Саидэ, Ежь орэдыжъхэр къэзыгъэжъынчыгъэр «Ащэмэзыр» ары. Мы куп шIагъор ары мызэгъэгурэ хьакIэщыр зэфэзышIыжьыгъэри.
Iофтхьабзэр къызэIуихызэ институтым ипащэу ЛIыIужъу Адам къыкIигъэтхъыгъ бзэм, тарихъым, хабзэм икъызэтегъэнэнкIэ орэдыжъхэм мэхьанэшхо зэряIэм фэдэу, ахэр къэзыIорэ цIыфхэми лъэпкъыр къэухъумэгъэнымкIэ яшIогъэшхо къызэракIорэр. Къеблэгъэгъэ пстэуми шIуфэс арихи, орэдым ихьакIэщ лъэтегъэуцо фишIыгъ.
Адыгэ орэдыжъхэм ятарихъ, гъогоу къакIугъэм шIэныгъэлэжьхэр къатегущыIагъэх. Мэзгуащэ иорэд къэбарэу пылъыр къыIотагъ Нэгэрэкъо Казбек, Адыиф иорэд къэхъукIэу иIэм щигъэгъозагъэх Нэхэе Саидэ, Ежь орэдыжъхэр къэзыгъэжъынчыгъэр «Ащэмэзыр» ары. Мы куп шIагъор ары мызэгъэгурэ хьакIэщыр зэфэзышIыжьыгъэри.
❤7👍2
«Адыгэ хьакIэщыр лъэпкъ хабзэм ылъапс»
«ХьакIэщыр ыкIи ащ имэхьан», «адыгэ хьакIэщымрэ адыгэ хабзэмрэ», «пэсэрэ хьакIэщым иIофыгъохэмрэ непэрэ хьакIэщым изэхэщэнрэ» – мыхэм ыкIи нэмыкI упчIэхэм зыщатегущыIэгъэхэ лъэпкъ-практическэ семинар ГУАРИм бэмышIэу щыкIуагъ. Iофтхьабзэр зыфэгъэхьыгъагъэр адыгэ лъэпкъым ищыIэныгъэ изыIахьышхоу, лъэпкъ хабзэ, шэн-зэхэтыкIэ гъэнэфагъэхэр зыщаушэтыщтыгъэ хьакIэщым фэгъэхьыгъэ егъэджэнхэр культурэм иунэхэу Адыгеим щылажьэхэрэм яIофышIэхэм афызэхэщэгъэныр ары. Мыщ фэдэ егъэджэнхэр ищыкIэгъэ дэдэу зэрэщытым инэпэеплъ культурэмкIэ республикэ министерствэм ипащэу Аулъэ Юрэ къызэреблэгъагъэр. Ар къыщыхигъэщыгъ ежьыми ипэублэ гущыIэ.
Лъэпкъ культурэм икъызэтегъэнэн агурэ апсэрэкIэ псэемыблэжьэу зэрадэлажьэхэрэм фэшI къеблэгъагъэхэм тхьауегъэпсэу ариIуагъ институтым ипащэу ЛIыIужъу Адам.
Культурэм иунэхэм яIофышIэхэр Адыгеим ирайон зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэх ыкIи ягуапэу семинарым едэIугъэх. Шъхьэихыгъэуи упчIэу непэрэ мафэм къэтэджхэрэми атегущыIагъэх, ыпэкIи мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр лъыгъэкIотэгъэн зэрэфаеми ыгугъу къашIыгъ.
«ХьакIэщыр ыкIи ащ имэхьан», «адыгэ хьакIэщымрэ адыгэ хабзэмрэ», «пэсэрэ хьакIэщым иIофыгъохэмрэ непэрэ хьакIэщым изэхэщэнрэ» – мыхэм ыкIи нэмыкI упчIэхэм зыщатегущыIэгъэхэ лъэпкъ-практическэ семинар ГУАРИм бэмышIэу щыкIуагъ. Iофтхьабзэр зыфэгъэхьыгъагъэр адыгэ лъэпкъым ищыIэныгъэ изыIахьышхоу, лъэпкъ хабзэ, шэн-зэхэтыкIэ гъэнэфагъэхэр зыщаушэтыщтыгъэ хьакIэщым фэгъэхьыгъэ егъэджэнхэр культурэм иунэхэу Адыгеим щылажьэхэрэм яIофышIэхэм афызэхэщэгъэныр ары. Мыщ фэдэ егъэджэнхэр ищыкIэгъэ дэдэу зэрэщытым инэпэеплъ культурэмкIэ республикэ министерствэм ипащэу Аулъэ Юрэ къызэреблэгъагъэр. Ар къыщыхигъэщыгъ ежьыми ипэублэ гущыIэ.
Лъэпкъ культурэм икъызэтегъэнэн агурэ апсэрэкIэ псэемыблэжьэу зэрадэлажьэхэрэм фэшI къеблэгъагъэхэм тхьауегъэпсэу ариIуагъ институтым ипащэу ЛIыIужъу Адам.
Культурэм иунэхэм яIофышIэхэр Адыгеим ирайон зэфэшъхьафхэм къарыкIыгъэх ыкIи ягуапэу семинарым едэIугъэх. Шъхьэихыгъэуи упчIэу непэрэ мафэм къэтэджхэрэми атегущыIагъэх, ыпэкIи мыщ фэдэ Iофтхьабзэхэр лъыгъэкIотэгъэн зэрэфаеми ыгугъу къашIыгъ.
❤4
Джыри зы IофшIэгъу ныбжьыкIэ тиIэ хъугъэ. Адыгэ филологиемрэ культурэмрэ яфакультет ияплIэнэрэ курс щеджэрэ Уджыхъу Айтэч бзэм икъутамэу ГУАРИм щылажьэрэм IофшIэныр щыригъэжьагъ. НыбжьыкIэ нахь мышIэми Айтэч лъэпкъ культурэм икъэухъумэнрэ илъыгъэкIотэнырэкIэ лъэбэкъушIухэр ыдзыгъахэх. Адыгэ хэку хасэм иныбжьыкIэ къутамэ ар хэт, студентхэм якупзэхэтэу АКъУм иIагъэм ипэщагъ. Адыгэ джэгухэр дахэу езыгъэкIокIырэ непэрэ джэгуакIохэм ар ащыщ. Джы ишъыпкъэу адыгабзэм илъыгъэкIотэн ыуж ихьанэу рихъухьагъ. Игухэлъхэр къыдэхъунхэу, ишIэныгъэхэм ахигъэхъонэу тыфэлъаIо, илъэпкъ гуетныгъэ хэлъэу фэлэжьэнэу тыщэгугъы.
👍8❤3👏1
БэмышIэу Адыгэ къэралыгъо универститетым ищагу щыжъотыгъ – ныбжьыкIэхэр зыхэлэжьэгъэхэ чэщ дэс Адыгэ филологиемрэ культурэмрэ яфакультет афызэхищагъ. Iофтхьабзэр ижъырэ ныбжьыкIэ зэхахьэр непэрэ мафэми къекIоу зэрэхэуцошъущтым инэпэеплъыгъ.
Нэбгыришъэм кIахьэу зэхэхьагъэ ныбжьыкIэхэм лъэпкъ хабзэхэм ямэхьанэ, адыгэ шъуашэм идэхагъэ къафаIотагъ, лъэпкъ орэдыжъхэмрэ мэкъамэхэмрэ арагъэдэIугъэх, адыгэ шхыныгъохэмкIэ ахьакIагъэх. Шъхьафэу непэрэ мафэм диштэрэр адыгэ саехэр къекIолIагъэхэм къарагъэлъэгъугъ. Джэгу дахэкIэ чэщдэсыр ухыгъэ хъугъэ.
А пстэуми яжъотыпIэ итыгъэр, Iофтхьабзэр зезыщагъэр ыкIи ныбжьыкIэхэм шIэныгъэ зэмылIэужыгъохэмкIэ адэгощагъэр тиIофшIэгъоу Нэгэрэкъо Казбек.
Джэгур зыгъэджэгугъэр Уджыхъу Айтэч.
Нэбгыришъэм кIахьэу зэхэхьагъэ ныбжьыкIэхэм лъэпкъ хабзэхэм ямэхьанэ, адыгэ шъуашэм идэхагъэ къафаIотагъ, лъэпкъ орэдыжъхэмрэ мэкъамэхэмрэ арагъэдэIугъэх, адыгэ шхыныгъохэмкIэ ахьакIагъэх. Шъхьафэу непэрэ мафэм диштэрэр адыгэ саехэр къекIолIагъэхэм къарагъэлъэгъугъ. Джэгу дахэкIэ чэщдэсыр ухыгъэ хъугъэ.
А пстэуми яжъотыпIэ итыгъэр, Iофтхьабзэр зезыщагъэр ыкIи ныбжьыкIэхэм шIэныгъэ зэмылIэужыгъохэмкIэ адэгощагъэр тиIофшIэгъоу Нэгэрэкъо Казбек.
Джэгур зыгъэджэгугъэр Уджыхъу Айтэч.
👍6