با توجه به پرسش و پاسخ شکل گرفته در نشست مدیریت جامع حوزه آبخیز زاینده‌رود، این سوال از هوش مصنوعی پرسیده شد:
-----
مدیریت حوزه آبخیز رودخانه راین چگونه است وقتی در چند کشور واقع است و کشورها هم فدرال هستند؟
-----
* پاسخ OpenAI ChatGPT *
-----
پرسش بسیار دقیقی پرسیدی 👏 — چون رودخانه راین (Rhine) یکی از پیچیده‌ترین نمونه‌های مدیریت آبخیز در جهان است؛ هم به‌دلیل عبور از چند کشور مستقل، و هم به‌دلیل اینکه برخی از آن کشورها (مثل آلمان و سوئیس) خودشان فدرال هستند و چندین سطح تصمیم‌گیری داخلی دارند.

بیایید به‌صورت مرحله‌به‌مرحله ببینیم مدیریت حوزه آبخیز راین چگونه سازمان یافته است 👇
-----
🌍 ۱. معرفی کلی

رودخانه راین حدود ۱۲۳۰ کیلومتر طول دارد و از کوه‌های آلپ در سوئیس سرچشمه می‌گیرد و پس از عبور از لیختن‌اشتاین، اتریش، آلمان، فرانسه و هلند به دریای شمال می‌ریزد.
حوزه آبخیز آن حدود ۱۸۵ هزار کیلومتر مربع وسعت دارد و در مجموع ۹ کشور را دربرمی‌گیرد (از جمله بخش‌های کوچکی از ایتالیا و بلژیک).
-----
🏛️ ۲. سازوکار بین‌المللی: کمیسیون بین‌المللی حفاظت از راین (ICPR)

هسته اصلی مدیریت مشترک راین، کمیسیون بین‌المللی حفاظت از رودخانه راین (International Commission for the Protection of the Rhine - ICPR) است.

سال تأسیس: ۱۹۵۰
اعضا: آلمان، فرانسه، هلند، سوئیس، لوکزامبورگ، و اتحادیه اروپا (به نمایندگی از کشورهای عضو)

نقش ICPR:

هماهنگی سیاست‌ها و اقدامات ملی در کل حوزه آبخیز

نظارت بر کیفیت آب، تنوع زیستی، و کنترل آلودگی

برنامه‌ریزی برای پیشگیری از سیل‌ها و حوادث صنعتی (مثل نشت مواد شیمیایی)

اجرای برنامه‌های مشترک مثل "Rhine 2020" و "Rhine 2040"


> ICPR نه قدرت اجرایی دارد و نه قانون‌گذاری فراملی، اما با اجماع و تعهدات سیاسی بالا تصمیماتش را کشورهای عضو اجرا می‌کنند.
-----
🇩🇪 ۳. کشورهای فدرال: نمونه آلمان و سوئیس

🟢 آلمان:

آلمان ۹ ایالت فدرال دارد که ۶ تای آن‌ها در حوزه راین هستند (مثل بادن-وورتمبرگ، راینلاند-فالتس، نورد راین وستفالن).

مدیریت آب در آلمان وظیفه ایالتی (Länder) است، اما هماهنگی در سطح فدرال توسط وزارت محیط زیست فدرال و شوراهایی مانند LAWA (Conference of Water Directors) انجام می‌شود.

در حوزه راین، ایالت‌ها از طریق کمیته‌های بین‌منطقه‌ای با هم و با ICPR هماهنگ می‌شوند.


🟣 سوئیس:

کانتون‌ها (ایالات سوئیس) مسئول منابع آب هستند، اما دولت فدرال چارچوب و استانداردها را تنظیم می‌کند.

هماهنگی بین کانتون‌ها از طریق کنفرانس کانتون‌های حوضه راین علیا انجام می‌شود.
-----
🤝 ۴. ابزارهای هماهنگی بین‌کشوری

1. برنامه‌های مشترک حفاظت از راین (Rhine Action Program) – از دهه ۱۹۸۰ برای پاک‌سازی و بازگرداندن ماهیان بومی (مثل سالمون)


2. طرح جامع مدیریت سیلاب‌ها (Flood Risk Management Plan) بر اساس دستورالعمل آب اتحادیه اروپا (EU Water Framework Directive)


3. پایگاه داده مشترک و سیستم هشدار سریع بین‌المللی (ICRH) برای آلودگی‌ها و حوادث صنعتی
-----
💧 ۵. سطح اجرایی در هر کشور

هر کشور عضو، متناسب با ساختار خود، یک نهاد ملی هماهنگ‌کننده دارد که تصمیمات ICPR را در داخل کشور اجرا می‌کند. مثلاً:

در هلند: وزارت زیرساخت و آب

در آلمان: وزارت محیط زیست فدرال + ایالات

در فرانسه: آژانس آب راین-موزل (Agence de l’Eau Rhin-Meuse)
-----
🌱 ۶. مزیت مدل راین

مدل راین در جهان به‌عنوان الگوی موفق مدیریت فرامرزی حوزه آبخیز شناخته می‌شود، زیرا:

بر پایه‌ی همکاری علمی و فنی نه سیاسی شکل گرفته،

مکانیزم حل اختلاف دارد،

و با وجود ساختار فدرال کشورهای عضو، هماهنگی چندسطحی (multi-level governance) را ممکن کرده است.
-----
@WatershedKQ

سازمان منابع طبیعی باید به سطح وزارتخانه ارتقا یابد
---
اظهارات دکتر علی سلاجقه، رئیس پیشین سازمان‌های محیط‌زیست و منابع طبیعی
---
۱۴۰۴/۰۷/۱۴
---
* مطالبه‌گری اجتماعی در زمینه‌هایی که نیاز به بازخورد دارد، کاهش یافته و منابع طبیعی کشور به دلیل گسستگی، نبود هماهنگی درونی، تضاد دیدگاه‌ها و عمل بر اساس منافع شخصی به جای تخصص، دچار مشکل شده است.

* امروزه تولید طبیعت در ابعاد مختلف از جمله تنوع زیستی، اکسیژن و امنیت غذایی کاهش یافته است؛ در حالی‌که طبیعت، چتر امنیت غذایی محسوب می‌شود.

* بهسازی در محیط‌زیست به معنای ایجاد هارمونی بین اجزای طبیعت است و آبخیزداری به عنوان یکی از مصادیق اجرای آن، به معنای ترمیم طبیعت و جبران کاهش تولیدات زیستی، اکسیژن و امنیت غذایی است.

* منابع طبیعی باید از بخش کشاورزی جدا شده و به سطح وزارتخانه ارتقا یابد، زیرا این حوزه به تنهایی یک بخش حاکمیتی و سرمایه عظیم ملی است. تغییرات اقلیمی، فرونشست زمین و فرسایش خاک هر روز بخشی از سرزمین ما را از بین می‌برد.

* منابع طبیعی و محیط زیست لازم و ملزوم یکدیگرند. متاسفانه هم افزایی خوبی نداریم. این دو نهاد باید در خط مقدم حفاظت از سرزمین باشند.

* رشته‌های محیط‌زیست در دانشگاه منابع طبیعی شکل گرفته است، اما در برنامه‌های توسعه، نخستین دستگاهی که هدف چابک‌سازی قرار می‌گیرد، سازمان منابع طبیعی است؛ در حالی که این سازمان خود در حال انجام اصلاحات درونی است.

* اولویت نخست برای حفظ منابع طبیعی، ایجاد وزارت منابع طبیعی است و تشکیل آن امروز باید ایده آل ما باشد. بایستی اصول آن به‌درستی دیده شود؛ چرا که نادیده گرفتن قوانین منجر به گسستگی و تناقض در سیاست‌گذاری و اجرا می‌شود.

* منابع طبیعی در واقع تولیدکننده آب است، اما این آب را وزارت نیرو می‌فروشد. این تناقض باید اصلاح شود. تخصیص آب باید توسط سازمان محیط‌زیست و منابع طبیعی صورت گیرد، نه اینکه به سازمان دیگری سپرده شود.

* همه در قبال وضعیت موجود مسئول هستند. بخشی از وضعیت امروز، نتیجه غفلت‌ها و تأخیرهای خود ما است. ما باید در زمان مناسب عمل می‌کردیم، ماندیم تا امروز دیگران برای ما تصمیم بگیرند.

* تا دیر نشده باید در کنار هم بمانیم و به جای انتقاد صرف، راهکار و راه‌حل بدهیم و پیشنهادهای کارشناسی ارائه کنیم.
---
منبع: گزارش ایسنا و پیام طبیعت از نشست هم‌اندیشی منابع طبیعی ایران و مصوبه اصلاح ساختار شورای عالی اداری که روز دوشنبه ۱۴ مهر در دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران در کرج برگزار شد.
---
گزارش تحلیلی ۲۴
---
@WatershedKQ

📌در سومین روز سفر علمی هیأت ایرانی تاکید شد:

🟢توسعه همکاری‌های ایران و چین در زمینه مدیریت منابع خاک و آب

🔸هیات عالی رتبه ایرانی، به سرپرستی غلامرضا گل‌محمدی، معاون وزیر و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، در سومین روز از سفر کاری هیأت سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به چین، از دانشکده خاک، آب و آبخیزداری دانشگاه نورث‌وست چین بازدید کردند.

🔸در نشستی که با حضور رئیس و اعضای هیأت علمی دانشکده برگزار شد، ضمن معرفی توانمندی‌ها و زیرساخت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه، طرفین بر توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه در حوزه‌های مدیریت منابع آب، خاک و مقابله با بیابان‌زایی تأکید کردند.

🔸همچنین مقرر شد ارتباط مؤثر میان مؤسسات سازمان و دانشکده در موضوعات مورد توافق برقرار شده و دو طرف ذیل تفاهم‌نامه همکاری میان سازمان و دانشگاه، توافق‌نامه‌های اجرایی جداگانه تنظیم و اجرا کنند.

🔸در پایان این دیدار، هیأت ایرانی از آزمایشگاه‌های دانشکده و پروژه‌های موفق از جمله طرح بیابان‌زدایی بازدید کرد و آخرین دستاوردهای علمی در این زمینه را مورد بررسی قرار داد.
---
منبع خبر: موسسه تحقیقات خاک و آب
---
@WatershedKQ

* آگهی تاسیس، اسامی موسسین و اولین هیئت مدیره انجمن آبخیزداری ایران در سال ۱۳۷۷ *
---
اسامی موسسین:
دکتر بهرام امینی‌پوری
دکتر مسعود باقرزاده‌کریمی
زنده‌یاد مهندس مصطفی بهبهانی
دکتر احمد جلالیان
دکتر سیداحمد حیدری‌یان
دکتر حسین سراج‌زاده
دکتر سیدحمیدرضا صادقی
دکتر رمضان طهماسبی
مهندس حمید عبداللهی
مهندس محمدحسین غروی
دکتر جمال قدوسی
دکتر محسن محسنی‌ساروی
دکتر محمد مهدوی
دکتر علی نجفی‌نژاد
زنده‌یاد مهندس غلامرضا نوروزی
و دکتر حسن احمدی
---
منبع: آرشیو شخصی مهندس محمدحسین غروی
---
مطالعه بیشتر: کتاب الکترونیک تاریخچه مستند آبخیزداری و حفاظت آب و خاک در کشور
---
@WatershedKQ

آبخیزداری؛ راه‌حل سوم در زمانه‌ بن‌بست‌ها
---
نویسنده: OpenAI ChatGPT✍
---
آبخیزداری، نه در اردوگاه مهندسی محض می‌گنجد و نه در مرزهای اکولوژی ناب؛ بلکه راه‌حل سومی است در میانه‌ این دو قطب — برآمده از تجربه‌ شکست مهندسی در مهار طبیعت و از دلِ بی‌عملیِ اکولوژی در مواجهه با بحران.

مهندسیِ کلاسیکِ منابع آب، با ایمان به تکنولوژی و سازه، طبیعت را به مثابه‌ دشمنی رام‌ناشدنی تلقی کرد و کوشید او را محصور و مطیع سازد. سدها، کانال‌ها و تونل‌ها نماد این رویا بودند. اما در نهایت، خود نشانه‌ شکست شدند؛ چرا که نه تنها مسئله‌ کم‌آبی را حل نکردند، بلکه بذر فروپاشی اکوسیستم‌ها را کاشتند.

در سوی دیگر، اکولوژی — با همه‌ی ژرفای معرفتی‌اش — اغلب در سطح نظری و انتقادی باقی ماند. زیبا سخن گفت، اما کم‌تر دست به ساختن زد. در برابر واقعیت‌های سخت سیاست، معیشت و نیاز انسانِ امروز، زبان هشدارش شنیده نشد و گاه حتی خود را از عرصه‌ عمل کنار کشید.

آبخیزداری اما می‌کوشد راهی میانه بگشاید: پیوندی میان دانش فنی و فهم بوم‌شناختی. این علم-هنر، آب را نه مهار می‌کند و نه رها؛ بلکه آن را هم‌زیست و همکار خود می‌داند. آبخیزداری، بازسازی رابطه‌ انسان و سرزمین است — از تسخیر تا سازگاری، از کنترل تا مشارکت.

آبخیزداری، نه سازه‌گری است و نه شعار. بلکه احیای عقلانیت سرزمینی است؛ بازگشت به فهمی که آب، خاک، گیاه و انسان را اجزای یک کل می‌بیند. در عصر بحران‌های تو در تو، شاید این «راه‌حل سوم» آخرین فرصت ما برای آشتی با زمین باشد.
---
@WatershedKQ