Гэты дакумэнт раздалі нам, дэпутатам ВС, 20.VII.1994, адразу пасьля прысягі Лукашэнкі на інаўгурацыі. Уверсе, як і мае быць – Дзяржаўны герб. Чакаем запісанага ГУБАЗІКам пакаяннага відэа за «Пагоню» (са сьлядамі пабояў пасьля вобыску і затрыманьня).

Калі будучы дэмакратычны парламент прыме закон, па якім судзьдзі, што выносілі палітычна матываваныя прысуды, пойдуць у турму на тэрміны, якія яны давалі – мяркую, такі закон будзе горача падтрыманы грамадзтвам. І з канфіскацыяй маёмасьці, якая належала ім на момант вынясеньня імі прысудаў, каб не перапісалі на сваякоў.

Акт аб дэмакратыі ў Беларусі (як, між іншым, і Акт Магніцкага) ня ўключаны Кангрэсам ЗША ў бюджэт на наступны год. Гэта вынікае з публікацыі на Радыё Свабода гутаркі са спэцыяльнай пасланьніцай ЗША па Беларусі Джулі Фішэр.

Нейкага тлумачэньня адсутнасьці бюджэтнага напаўненьня гэтых важных для падтрымкі дэмакратыі і правой чалавека ў Беларусі і Расеі законаў, пакуль ня дадзена.

Якія б прыкметы «транзіту ўлады» у праекце так званай «канстытуцыі» не знаходзілі аналітыкі, Лукашэнка ня будзе перадаваць уладу ніякім «пераемнікам», роўна як і ня будзе дзяліцца паўнамоцтвамі зь ніякім «Саветам бясьпекі».

Мне сьмешна чытаць, што вось, маўляў, па новым праекце прэзыдэнт будзе меней уплываць на судовую сыстэму (між іншым, кіраўнік выканаўчай улады ўвогуле не павінен на яе ўплываць, нават у мізэрнай ступені — калі захоўваюцца нормы падзелу заканадаўчай, выканаўчай і судовай уладаў).

Бо ў дзяржаве, дзе падзел уладаў ужо амаль тры дзесяцігодзьдзі адсутнічае, абсалютна ня важна, што будзе запісана ў канстытуцыі. У Канстытуцыі СССР не было пасады «генэральны сакратар». Але ўсе ведалі, што Сталін ці Брэжнеў могуць зьняць старшыню Вярхоўнага суду ці генпракурора, а любы судзьдзя вынесе прысуд, спушчаны яму з райкома ці абкома.

У дыктатарскім рэжыме замацаваныя ў канстытуцыі нормы ня маюць ніякага значэньня (як ня маюць значэньня і «гарантаваныя» «правы грамадзянаў»). Сёньня суды штодня парушаюць Канстытуцыю, той яе разьдзел, які гарантуе грамадзянам права на мітынгі, пікеты і шэсьці.

Ёсьць, аднак, адна заканамернасьць. У сытуацыі, калі ў дзеяньне ўступаюць народныя масы, нормы канстытуцыі таксама ня дзейнічаюць. Ужо наколькі складанай была працэдура выхаду савецкай рэспублікі з СССР, заканадаўча замацаваная пры Гарбачове (патрэбныя былі згода ўсіх іншых рэспублік, рэфэрэндумы, зацьверджаньне з’ездам народных дэпутатаў СССР) — але ў 1991 годзе, калі народы запатрабавалі свабоды, пра З’езд дэпутатаў (роўна як і пра Канстытуцыю) мала хто прыгадаў.

Тое ж можа быць і з лукашэнкаўскім праектам (якому, не сумняюся, напішуць на рэфэрэндуме 85% ці нават болей). Скончыцца ў народа цярпеньне — і паўнамоцтваў членаў Савета бясьпекі хопіць толькі на тое, каб пасьпець даехаць да аэрапорта.

Прыгадаем, што першы пасьля пачатку перабудовы масавы пратэст з чалавечымі ахвярамі адбыўся ў сьнежні 1986 у Казахстане – калі моладзь выступіла супраць прызначэньня на пасаду 1-га сакратара ЦК КП Казахстану рускага па нацыянальнасьці тав. Колбіна, замест казаха тав. Кунаева. Праз хуткі час Масква была вымушаная замяніць тав. Колбіна на тав. Назарбаева.

Пасылаючы ў Казахстан віцебскіх дэсантнікаў (віцебская дывізія, нагадаю, першай увайшла ў Афганістан у 1979), Лукашэнка, ясна, дбае не пра Назарбаева ці Такаева. Ён стварае прэцыдэнт, па якім, у выпадку ўздыму беларускага народа супраць рэжыму, будзе разьлічваць на дапамогу войскамі з таго ж Казахстану, а найперш з Расеі — цяпер ужо абапіраючыся на “рашэньні савета АДКБ”. І, несумненна, атрымае дапамогу ад братоў-тыранаў. P.S. Перакананы, што пагромы (бульдозерам у банкаўскі офіс) — невыпадковая правакацыя.

Учора напісаў, што пагромы і марадзёрствы ў Казахстане, па маіх адчуваньнях – правакацыя. І вось цяпер гэта пацьвярджаецца. Gulagu.net піша, што «ад самага пачатку спэцслужбы Расеі і Казахстану плянавалі рэалізаваць гібрыдны сцэнар мяккага паглынаньня Расеяй Казахстану на падставе «саюзьніцкай дапамогі« і цытуе крыніцу ў ФСБ: на пагромы, забойствы з адразаньнем галоў рэкрутавалі крымінальнікаў. https://svb1234.azureedge.net/a/31642626.html

Самае незразумелае ў Казахстане — чаму маўчыць звычайна вельмі гаварлівы Назарбаеў. У версію, што ён - труп (не ў палітычным, а ў прамым сэнсе) ня вельмі верыцца, але яна патлумачыла б некаторыя незразумелыя моманты. Напрыклад, пераключэньне Такаевым на сябе паўнамоцтваў старшыні Рады Бясьпекі, якім па Канстытуцыі Назарбаеў зьяўляецца пажыцьцёва. Бо калі Елбасы жывы - Такаеў парушыў Канстытуцыю. А калі не - дзейнічаў у поўнай адпаведнасьці зь ёй.

Такім чынам, у Казахстане адпрацаванае чарговае ноў-хаў: той, хто незадаволены 30-гадовым панаваньнем дыктатара — тэрарыст, якога можна і трэба зьнішчаць з дапамогай іншых дыктатараў, найперш — крамлёўскага.

Калі ў XIX cтагодзьдзі Расію называлі “жандарам Еўропы” — сёньня яна пераўтвараецца ў жандара сусьвету. Гэта тое, што Масква разумее пад фразай “двухпалярны сьвет”.

І Захад ну нічога ня здольны з гэтым зрабіць. Уступаем у новую, якасна іншую эру дзяржаўнага тэрору ўжо ў геапалітычным вымярэньні.

ШТО СКАЗАЎ НАЗАРБАЕЎ ЛУКАШЭНКУ?

Зьмест тэлефоннай гутаркі Лукашэнку з Назарбаевым да гэтага часу невядомы і няхутка адкрыецца, але адна парада прагучала пэўна: «Ня вер нікому, Саша, нават самым блізкім – падмануць і здрадзяць».

Праўда, Аляксандар Рыгоравіч ведае гэта і без елбасы.

Калі ў 2020-м Лукашэнка заклікаў «перагарнуць старонку», шмат хто зразумеў гэта як заклік да апанэнтаў, і большасьць удзельнікаў пратэстаў адказалі, што ня могуць і ня хочуць забыцца пра зьбіцьці, катаваньні, забойствы мірных людзей.

Прызнацца, для мяне была дзіўнай такая рэакцыя. Адкуль вы ўзялі, што Лукашэнка зьвяртаецца да вас? Я зь вясны 1990-га асабіста ведаю Лукашэнку і ніколі ня бачыў у ім хаця б мізэрных праяваў гуманнасьці – з чаго раптам вы іх убачылі?

Ён зьвяртаўся не да праціўнікаў, а да дзяржаўнага і сілавога апарату, да ўсіх «ябацек»: больш такіх вольнасьцяў у нашых праціўнікаў ня будзе, забудзьцеся на той бел-чырвона-белы кашмар, мы перагарнулі старонку, далей – тэрор.

Для апанэнтаў рэжыму старонка ня толькі не перагорнутая – на ёй штодня зьяўляюцца новыя адмеціны, напісаныя судовымі прысудамі, катаваньнямі, пакутамі і сьлязьмі.

Цяперашнія словы Лукашэнкі пра «кампэнсацыю» нанесенай акцыямі пратэсту «шкоды» гучаць як загад на новы від рэпрэсій – маёмасны.

Тое, што канстытуцыя гарантуе грамадзянам свабоду «сходаў, мітынгаў, вулічных шэсьцяў, дэманстрацый і пікетаваньня» (арт. 35) –ня мае значэньня.

Выкладчыцы інстытуту няма чым заплаціць за прастой мэтро цягам шасьці гадзінаў шэсьця, на якім яна была (па відэакамэрах вылічылі ўсіх)? А жыльлё прадаць?

А хто сказаў, што ў кватэру зьбеглага айцішніка ня мае права засяліцца сям’я доблеснага лейтэнанта ГУБАЗІКу?

Няма маёмасьці ў журналіста, які абразіў сілавіка (сілавік – гэта сьвятое, гэта цяпер «перадавы клас», як у бальшавікоў пралетарыят)? Але ж ёсьць у бацькоў маёмасьць – хіба не павіны бацькі адказваць за выхаваньне дзяцей?

Лукашэнка не выпадкова сярод любімых дзеячоў назваў Дзяржынскага, гэтага майстра экспрапрыяцый на карысьць перадавога класу, на радзіме якога штогод прыносяць прысягу афіцэры КДБ і чые партрэты вісяць у кабінэтах чэкістаў.

Гэта пра добрыя пэрспэктывы Лукашэнка хлусіць, як дыхае. Наконт дрэннага – слова стрымлівае.

Здольнасьці Лукашэнкі вяртаць сябе ў эпіцэнтар увагі можа пазайздросьціць які заўгодна гуру PR-тэхналёгій.

Нельга сказаць, каб у апошнія месяцы тэма беззаконьня і ўзмацненьня рэпрэсій у Беларусі зьнікла з поля ўвагі міжнароднай супольнасьці — аднак яна ўсё далей адыходзіла ў цень на фоне пагрозы вайсковага нападу Расеі на Ўкраіну.

Але Лукашэнка абвяшчае пра сумесныя беларуска-расейскія манэўры ўздоўж мяжы з паўднёвай суседкай, і ў Вашынгтоне — ня ў форме вэрсіяў палітычных аглядальнікаў, а на ўзроўні Дзярждэпартамэнту — заяўляюць, што напад на Ўкраіну можа быць зьдзейсьнены з поўначы, тэрыторыі Беларусі. І дадаюць, што «праекты канстытуцыйных зьменаў могуць сьведчыць аб плянах Беларусі дазволіць разьмяшчэньне на сваёй тэрыторыі як звычайных, так і ядзерных сіл Расеі».

Вайсковы альянс Пуціна і Лукашэнкі выгодны абодвум — першы выкарыстоўвае тэрыторыю Беларусі для рэалізацыі сваіх «геапалітычных інтарэсаў», другі — замацоўвае сваю патрэбнасьць для гаспадара Крамля.

Тэма падпарадкаваньня краіны Маскве ў вайсковай сфэры для Лукашэнкі хаця і актуальная, але зусім ня новая. Вясной 1993 году менавіта дэпутат Аляксандар Лукашэнка ўнёс у парадак дня сэсіі Вярхоўнага Савета пытаньне аб далучэньні Беларусі да сыстэмы Калектыўнай бясьпекі СНД (больш вядомай як АДКБ). Тады дырэктар саўгасу «Гарадзец» Шклоўскага раёну выявіў незвычайную для аграрыя кампэтэнцыю ў абароннай сфэры, а апазыцыя БНФ ацаніла ўступленьне ў АДКБ як уцягваньне Беларусі ў арбіту вайсковых інтарэсаў расейскага Генштабу.

Цяпер заходнія палітыкі ламаюць галовы: а ці хаця б сам кіраўнік Беларусі ў курсе таго, што плянуе расейскае ваеннае ведамства на тэрыторыі краіны?

Прагнозы адносна разьвіцьця сытуацыі ў выніку вайсковых манэўраў ля граніцы з Украінай рабіць яшчэ цяжэй, але адно можна сказаць пэўна.

Беларусь, якая з моманту абвяшчэньня Незалежнасьці ў жніўні 1991-га акцэнтавала ўвагу на імкненьні да без’ядзрнага статусу і міралюбівым характары зьнешняй палітыкі, якая ў 1994 запісала ў Канстытуцыю імкненьне да нэўтралітэту, — літаральна за некалькі дзён пачала фігураваць у загалоўках сусьветнай прэсы і ў заявах палітыкаў як патэнцыйны агрэсар.

Такое ўпершыню ў гісторыі незалежнай Беларусі.

Ёсьць адна несправядлівая заканамернасьць: дзеяньні кіраўнікоў звычайна асацыююцца зь іх краінай. І народам, рана ці позна, даводзіцца несьці за іх адказнасьць. Прыкладаў у гісторыі хапае, у тым ліку і ў ня вельмі ад нас аддаленай.



https://svb1234.azureedge.net/a/31661158.html

Чым пагражае Беларусі патрабаваньне Масквой ад Захаду «гарантыяў бясьпекі»

Пасьля сустрэчы дзяржсакратара ЗША Блінкена і кіраўніка МЗС Расеі Лаўрова больш дакладна акрэсьліўся пэрымэтар «гарантыяў бясьпекі», які патрабуе Масква. Ён стаў значна большы, чым уяўлялася спачатку.

Калі раней гаворка ішла ў асноўным пра Ўкраіну, дык цяпер узьнікла тэма вываду войскаў НАТА з Баўгарыі і Румыніі. Але наперадзе мінімум яшчэ адна сустрэча кіраўнікоў зьнешнепалітычных ведамстваў двух дзяржаваў, і хто ведае, ці ў патэнцыйную «сфэру інтарэсаў» Крамля не дададуцца іншыя краіны?

Напрыклад, Польшча, ці Літва, ці Латвія, ці Эстонія. Або – усе чатыры разам.

А якія ўвогуле пэрспэктывы для Беларусі нясе гэтае патрабаваньне «гарантыяў бясьпекі»?

Мы ўжо бачым нарошчваньне, прычым імклівае (дзясяткамі эшалёнаў штодня) прысутнасьці расейскіх войскаў у Беларусі і іх разьмяшчэньне на мяжы з Украінай. Пра магчымы вынік у нядаўнім інтэрвію Радыё Свабода выказаўся кіеўскі вайсковы экспэрт: калі з тэрыторыі Беларусі ў бок Ўкраіны пачнуцца ракетныя абстрэлы, украінскае войска будзе страляць у адказ.

Гэта азначае, што, як калісьці ў Афганістане, беларусы будуць гінуць за чужыя інтарэсы — толькі цяпер не за вызначаную Крамлём «дапамогу афгансккаму народу ў пабудове сацыялізму», а за «гарантыі бясьпекі Расеі» (сфармуляваныя пад тымі ж крамлёўскімі вежамі).

І гэта самая дарагая плата — чалавечыя жыцьці.

Але ёсьць і доўгатэрміновыя наступствы, якія могуць надысьці нават у тым выпадку, калі ніякіх баявых дзеяньняў ня будзе. Тэрмін іх дзеяньня можа быць акрэсьлены не гадамі, а дзесяцігодзьдзямі.

Магу памыліцца, але, хутчэй за ўсё, адмова Масквы ад пачатку вайсковага наступу на Ўкраіну адбудзецца тады, калі Захад сапраўды дасьць пэўныя гарантыі.

Прычым, магчыма, зусім не зьвязаныя з НАТА і ўвогуле з вайсковым аспэктам непасрэдна.

Я маю на ўвазе дамоўленасьць пра сфэры палітычнага ўплыву. Гэтыя дамоўленасьці могуць быць і не аформленыя юрыдычна і не абвешчаныя публічна.
Прыгадаем, што ў 1945 годзе ў Ялце кіраўнікі краінаў-пераможцаў (Вялікабрытаніі, ЗША, СССР) не вызначалі канкрэтна, якія менавіта дывізіі паставіць Сталін у Чэхаславаччыне ці ў Польшчы, колькі брытанскіх ці амэрыканскіх крэйсэраў і якіх зойдзе ў парты Італіі. Гэта было даручана вайскоўцам. Палітычныя лідэры дамовіліся пра зоны ўплыву (скажам, Польшча — зона інтарэсаў СССР, а Грэцыя — Вялікабрытаніі).

Беларусь не гучыць у кантэксьце абмеркаваньня «гарантыяў бясьпекі». Так, выказваецца вялікая засьцярога уводам расейскіх войскаў, але — толькі ў кантэксьце небясьпекі для Ўкраіны і краінаў НАТА (Польшчы, Літвы і Латвіі). Заходнімі палітыкамі ня вымаўлена ніводнага слова пра тое, што расейскія войскі павінны пакінуць Беларусь, бо беларускі народ мае права сам рабіць геапалітычны выбар (праз свабодныя выбары, якіх не было).

Пра Ўкраіну — сказана. Пра Беларусь — не.

Выглядае, па факце Захад можа прызнаць (альбо ўжо маўкліва прызнаў), што Беларусь уваходзіць у зону палітычных інтарэсаў Расеі.
Далей можна доўга разважаць пра пэрспэктывы — але дастаткова проста паглядзець на посьпехі ўсходняй суседкі ў эканоміцы, навукі, адукацыі, аховы здароў’я, у ахове навакольнага асяродзьдзя.Ня кажучы ўжо пра дэмакратыю і правы чалавека.

Адзіная сфэра, дзе вынікі сапраўды ўражваюць — вайсковая. Войска ў Расеі за два дзесяцігодзьдзі Пуціна, трэба прызнаць, умацавалася.

Цяпер гэтае войска прыбывае ў Беларусь. І падаецца, што яно дрэнна будзе сумяшчацца з паняцьцем «свабодныя і справядлівыя выбары».

НОВАЯ РЭАЛЬНАСЬЦЬ. Разумею, як балюча прызнаваць гэта тым, хто выходзіў на вуліцы беларускіх гарадоў у жніўні 2020 зь верай, што да перамогі застаўся адзін крок, нават паўкроку, хто спадзяецца на перамогу беларускай рэвалюцыі, — але ёсьць няўмольныя законы палітычных працэсаў.

І як бы горка гэта не было, але трэба нарэшце паглядзець праўдзе ў вочы і прызнаць: рэвалюцыя 2020 году прайграла.

Але шматтысячныя шэсьці — не былі дарэмнымі, бо ніколі не бывае марным уздым чалавечай годнасьці. Той глыток свабоды, якія атрымалі (асабліва маладыя хлопцы і дзяўчаты) пад Бел-Чырвона-Белымі сьцягамі ў сярэдзіне жніўня 20-га, ніколі імі не забудзецца і адыграе сваю ролю ў будучыні — як не забыліся і паўплывалі на грамадзтва гады Адраджэньня і стварэньня беларускай дзяржаўнасьці пачатку 1990-х.

Але рэвалюцыя-2020 скончылася паразай.

Не хачу цяпер рабіць аналіз прычынаў — на жаль, дазволю сабе гэтае слова — халодны аналіз так пакуль і ня зроблены (магчыма і таму, што пакуль няма больш-менш поўнай інфармацыі пра ўсе абставіны). Адзначу толькі дзьве бясспрэчныя для мяне прычыны.

Першая — адсутнасьць сярод лідэраў людзнй хаця б зь мінімальным палітычным вопытам (за выключэньнем двух-трох — на 50 чалавек — у КР, якая фармавалася невядома да гэтага часу кім і па невядомым да гэтага часу крытэрыям. Усе яны — добрыя, паважаныя людзі, але палітыка — гэта такая ж прафэсія, як і іншыя. Тое, што я, ня ведаючы нотаў, люблю Чайкоўскага, Рахманінава і Шнітке, не падстава запрашаць мяне на працу ў сымфанічны аркестар менскай філярмоніі; хаця пры цяперашняй кадравай палітыцы мінкульту я б такому ня вельмі зьдзівіўся).

Другая прычына мае канкрэтнае імя: Пуцін. Без падтрымкі Пуціным Лукашэнкі рэвалюцыя мела шанцы выйграць нават пры наяўнасьці першай прычыны (прыгадаем, што калі 12-13 жніўня ў некаторых гарадах затрыманых выпускалі з РАЎС, у міліцыянтаў дрыжэлі рукі, а ў Гародні мітынг на цэнтральнай плошчы адбываўся пры прамой тэлевізійнай трансьляцыі (!).

Аднак куды больш важным бачыцца неабходнасьць вызначыцца зь цяперашняй рэальнасьцю.

На тэрыторыю Беларусі ўведзеныя расейскія войскі, кіраўніцтва мінабароны дзейнічае цалкам па ўзгадненьню з расейскім генштабам, Беларусь увязаная ў плян стратэгічнага вайсковага ціску на Захад і, канкрэтна, на Ўкраіну.

І калі раней усе 27 гадоў пра акупацыю (у тэрміне «унутраная акупацыя») казаў адзін Пазьняк, ды яшчэ Рада БНР нязьменна зьвяртала ўвагу Захаду на адмоўную ролю Масквы, дык сёньня, калі, па зьвестках, на поўдні краіны пачалі будаваць казармы для расейскіх салдат і дамы для сем’яў расейскіх афіцэраў, палітык, які лічыць сябе беларускім палітыкам, але ня бачыць імпэрскую акупацыю (альбо бачыць, але ня кажа) — займаецца чым заўгодна, але не палітыкай. А калі і палітыкай — дык ня ў інтарэсах Незалежнасьці.


Год таму я пісаў, што Пуцін, найхутчэй, ня будзе праводзіць уключэньне Беларусі ў склад Расеі адной ці сям’ю фэдэральнымі акругамі, ён будзе дамагацца поўнага вайсковага кантролю. Для Крамля Беларусь — гэта, найперш, тэрыторыя. Тэрыторыя транзіту ў другую чаргу, а ў першую —ваенны плацдарм на заходнім накірунку. Беларусь ператворыцца ў рэспубліку выгляду 1978 г. : былі Канстытуцыя, герб, сьцяг, членства ў ААН (апошняга нават ня мела РСФСР), быў нават зафіксаваны сувэрэнітэт — але ўсё вырашала Масква.

Так яно, фактычна, і адбылося. Увод расейскіх войскаў акрэсліў новую рэальнасьць.

Прычым «зачыстка» прасторы, вынішчэньне ўсяго беларускага адбылося рукамі Лукашэнкі — ідэальная сытуацыя для Пуціна. Магу памыляцца (гісторыкі мяне паправяць), але ў агляднай сусьветнай мінуўшчыне ўпершыню ператварэньню краіны ў калёнію папярэднічала зьнішчэньне базавага апірышча сувэрэнітэту — вайсковай самастойнасьці — яе вярхоўным галоўнакамандуючым. З-за бяздарнасьці галоўнакамандуючых, здаралася, прайгравалі і рабіліся калёніяй ці нават проста часткай краіны-захопніка, а каб ён вось так, усьвядомлена, сваімі рукамі — ніколі. (Працяг ніжэй).

(працяг) Да 2020 году значная частка дэмакратычна арыентаванага грамадзтва змагалася з Лукашэнкам. Цяпер змаганьне з рэжымам ускладнілася ў дзясяткі разоў, бо гэта, фактычна, змаганьне зь імпэрыяй, прычым ва ўмовах, калі ўпершыню за дзясяткі гадоў зьнішчаныя, выпаленыя дашчэнту практычна ўсе беларускія нацыянальныя арганізацыі, ліквідаваныя ўсе структуры грамадзянскай супольнасьці.

Падаецца, што гэтая новая рэальнасьць вымагае нейкіх зусім іншых дзеяньняў. Якіх — трэба думаць. Думаць у Беларусі і (магчыма, нават у першую чаргу) — у беларускім замежжы.

Але найперш трэба ўсьвядоміць рэальнасьць.