Сытуацыя ў Беларусі далёкая да гумару, алі ўсё ж калісьці пачуты на нью-ёрскім Брайтане анэкдот:
Сёма ўзносіць малітву да Бога: «Госпадзе! Вось ужо дзесяць гадоў я штодня прашу цябе, каб ты дапамог мне выйграць у латэрэю аўтамабіль, а ты глухі да маіх малітваў!».
І тут разьвяргаюцца нябёсы, і зьяўляеца Гасподзь:
«Сёма! Дай мне шанец! Купі хоць раз латэрэйны білет!»
Вось так і Аляксандар Рыгоравіч: ён ня даў кіраўніцтву Міжнароднай хакейнай фэдэрацыі ніводнага шанцу пакінуць Менск у якасьці пляцоўкі для ЧС-2020.
Аўтар гэтых радкоў быў не адзіны, хто пісаў, што ў час прыезду ў Менск Рэнэ Фазэля Лукашэнка вызваліць з турмы грамадзянку Швэйцарыі Натальлю Хершэ (2,5 гады за сарваную з сілавіка маску), і яшчэ двух-трох палітзьняволеных, ня важна каго — ключавое слова тут «вызваліць».
Ведаючы шчырае жаданьне Фазэля дагадзіць сябру, можна меркаваць, што ён скарыстаў бы жэст Лукашэнкі на 300% і падаў бы яго як першы крок да «дыялёгу», прычым падкрэсьліўшы, што пад маркай чэмпіянату ўдалося тое, чаго не ўдавалася прэзыдэнтам і прэм’ерам пад пагрозай санкцыяў; дык ці ня варта падтрымаць Лукашэнку на шляху міласэрнасьці?
Прызнаюся: я быў перакананы, што Натальлю Хершэ таму і схапілі, таму і пасадзілі, каб потым скарыстаць у якасьці казырнай карты, кінуць падчас дэбатаў пра чэмпіянат.
Пасыпаю галаву попелам: я не ўлічыў, што паняцьці «міласэрнасьць» і «Аляксандар Рыгоравіч» не перасякаюцца. Ніколі. Нават калі гэта ў інтарэсах Аляксандра Рыгоравіча.
Сёма ўзносіць малітву да Бога: «Госпадзе! Вось ужо дзесяць гадоў я штодня прашу цябе, каб ты дапамог мне выйграць у латэрэю аўтамабіль, а ты глухі да маіх малітваў!».
І тут разьвяргаюцца нябёсы, і зьяўляеца Гасподзь:
«Сёма! Дай мне шанец! Купі хоць раз латэрэйны білет!»
Вось так і Аляксандар Рыгоравіч: ён ня даў кіраўніцтву Міжнароднай хакейнай фэдэрацыі ніводнага шанцу пакінуць Менск у якасьці пляцоўкі для ЧС-2020.
Аўтар гэтых радкоў быў не адзіны, хто пісаў, што ў час прыезду ў Менск Рэнэ Фазэля Лукашэнка вызваліць з турмы грамадзянку Швэйцарыі Натальлю Хершэ (2,5 гады за сарваную з сілавіка маску), і яшчэ двух-трох палітзьняволеных, ня важна каго — ключавое слова тут «вызваліць».
Ведаючы шчырае жаданьне Фазэля дагадзіць сябру, можна меркаваць, што ён скарыстаў бы жэст Лукашэнкі на 300% і падаў бы яго як першы крок да «дыялёгу», прычым падкрэсьліўшы, што пад маркай чэмпіянату ўдалося тое, чаго не ўдавалася прэзыдэнтам і прэм’ерам пад пагрозай санкцыяў; дык ці ня варта падтрымаць Лукашэнку на шляху міласэрнасьці?
Прызнаюся: я быў перакананы, што Натальлю Хершэ таму і схапілі, таму і пасадзілі, каб потым скарыстаць у якасьці казырнай карты, кінуць падчас дэбатаў пра чэмпіянат.
Пасыпаю галаву попелам: я не ўлічыў, што паняцьці «міласэрнасьць» і «Аляксандар Рыгоравіч» не перасякаюцца. Ніколі. Нават калі гэта ў інтарэсах Аляксандра Рыгоравіча.
Сёньня Лукашэнка пагутарыў з Пуціным, па тэлефоне. «Эўраазіяцкі эканамічны саюз», «саюзная дзяржава», каранавірус. Традыцыйны набор. Ні ў паведамленьні прэс-службы Крамля, ні ў інфармацыі пралукашэнкаўскага ТГ ні слова пра «канстытуцыйную рэформу» як спосаб «транзыту ўлады», пра што яшчэ чатыры месяцы таму ўзгадваў кіраўнік МЗС Лаўроў.
Пра гэта — ні слова.
Такім чынам, абяцаньне адстаўкі цягам году-палутара, нібыта дадзенае Лукашэнкам Пуціну ў верасьні ў Сочы, разьвеялася, як лёгкая воблачнасьць над палацам у Гэленджыку.
Пра гэта — ні слова.
Такім чынам, абяцаньне адстаўкі цягам году-палутара, нібыта дадзенае Лукашэнкам Пуціну ў верасьні ў Сочы, разьвеялася, як лёгкая воблачнасьць над палацам у Гэленджыку.
РОССИЯ — НА ПОРОГЕ МАССОВОГО ТЕРРОРА
В 2014 году войной против Украины Путин вырвал у Лукашенко знамя «самого плохого парня Европы», но в августе 2020-го Лукашенко удалось его вернуть. Казалось, надолго.
Но события последних дней — арест Навального, его же фильм про путинский дворец, который за три дня посмотрел каждый второй взрослый зритель России (предыдущий рекорд, если не ошибаюсь, поставила в 60-х «Бриллиантовая рука»), сегодняшние превентивные аресты перед завтрашней общенациональной акцией — говорят за то, что Россия на пороге массового террора.
Беларусь всегда была для Кремля полигоном отработки механизмов репрессивного воздействия. Невиданные десятилетиями на европейском континенте изуверские пытки, репрессии и аресты, применённые лукашенковскими силовиками к мирному населению после т.н. «выборов» 2020 года показали, что люди, лишённые права на владение оружием, совершенно беззащитны перед государственным террором.
Реакция международного сообщества? Путину на неё наплевать, как и Лукашенко, а SWIFT всё равно не отключат, газ и нефть будут покупать, куда денутся.
И если вчера московские активисты возмущались, что сотрудники ФСИН нарушили процессуальные нормы, вежливо задержав соратника на 48 часов, то завтра их могут ожидать минские реалии: избили при задержании, окунули головой в унитаз, но не засунули дубинку в задний проход и не раскроили череп? — уже хорошо.
В 2014 году войной против Украины Путин вырвал у Лукашенко знамя «самого плохого парня Европы», но в августе 2020-го Лукашенко удалось его вернуть. Казалось, надолго.
Но события последних дней — арест Навального, его же фильм про путинский дворец, который за три дня посмотрел каждый второй взрослый зритель России (предыдущий рекорд, если не ошибаюсь, поставила в 60-х «Бриллиантовая рука»), сегодняшние превентивные аресты перед завтрашней общенациональной акцией — говорят за то, что Россия на пороге массового террора.
Беларусь всегда была для Кремля полигоном отработки механизмов репрессивного воздействия. Невиданные десятилетиями на европейском континенте изуверские пытки, репрессии и аресты, применённые лукашенковскими силовиками к мирному населению после т.н. «выборов» 2020 года показали, что люди, лишённые права на владение оружием, совершенно беззащитны перед государственным террором.
Реакция международного сообщества? Путину на неё наплевать, как и Лукашенко, а SWIFT всё равно не отключат, газ и нефть будут покупать, куда денутся.
И если вчера московские активисты возмущались, что сотрудники ФСИН нарушили процессуальные нормы, вежливо задержав соратника на 48 часов, то завтра их могут ожидать минские реалии: избили при задержании, окунули головой в унитаз, но не засунули дубинку в задний проход и не раскроили череп? — уже хорошо.
ЛУКАШЭНКА Ў РЭПРЭСІЯХ АБАГНАЎ САВЕЦКІХ ЛІДЭРАЎ, АКРАМЯ СТАЛІНА. ПАКУЛЬ ШТО
Тыя, хто ведаў Лукашэнку ў гады ягонага дэпутацтва (пачатак 90-х), пацьвердзяць, што выказваньне хоць мінімальнай нязгоды зь ягоным меркаваньнем выклікала ў яго дзіцячую крыўду (здаралася, ён нават плакаў), ён не размаўляў з чалавекам месяцамі. Гэтая ўласьцівасьць засталася б праблемай працоўных саўгасу «Гарадзец», але вось ужо 26 гадоў яна вызначае стыль узаемаадносінаў вышэйшага кіраўніка краіны з падначаленымі.
Сьмешна назіраць, як міністры і нават кіраўнікі палатаў так званага «парлямэнту» ускокваюць па стойцы «сьмірна» на нарадах, гатовыя паслухмяна прыняць да выкананьня любую ахінею, якую выкажа Лукашэнка.
«Аднадумства» зрабілася часткай дзяржаўнай ідэалёгіі, і ў апошні час устаноўкай для дзейнасьці сілавых структураў. Суды прымаюць сьведчаньнямі міліцыянэраў кшталту абсурднага »падтрымалі пратэсты ў выглядзе кармленьня бамжоў», як гэта было ў Кастрычніцкім судзе г. Менск, ці проста «нязгодай з дзейнай уладай».
Гэта вельмі трывожны сымптом. За проста «назгоду з уладай» ці проста «падтрымку пратэстаў» у часы позьняга Хрушчова і Брэжнева не судзілі. Калі ўявіць, што на якім-небудзь менскім заводзе ў 1968 нехта з рабочых выказаў падтрымку пратэстнай акцыі на Краснай плошчы супраць уводу войск у Чэхаславаччыну, – гэта было б зафіксавана супрацоўнікам КДБ, сам рабочы быў бы пазначаны як неблаганадзейны, але ніякіх вынікаў для яго б гэта ня мела. У выпадку, калі б ён пачаў раздаваць самвыдат – зь ім правялі б «прафіляктычную гутарку» у КДБ. І ўжо толькі пры сыстэматычным распаўсюдзе самвыдату ці арганізацыі нейкай акцыі была б распачатая крымінальная справа.
Гэтым і тлумачыцца адносна невялікая для шматмільённага СССР колькасьць асуджаных «антысаветчыкаў» у часы Брэжнева. У 1976 годзе ў Нобэлаўскай лекцыі акадэмік Сахараў казаў пра 126 вязьняў сумленьня ў СССР. У Беларусі іх сёньня амаль 200.
Пры Сталіне, якога Лукашэнка неаднаразова называў сваім кумірам, за адно толькі выказваньне нязгоды зь «лініяй партыі» лёгка маглі асудзіць. Як і ў сёньняшняй Беларусі – за «нязгоду з дзейнай уладай», палічыўшы гэта пікетам. Розьніца толькі ў тэрмінах зьняволеньня і маштабах рэпрэсій. Але, як казаў Іосіф Вісарыёнавіч, «нет таких крепостей, которых большевики не могли бы взять».
Тыя, хто ведаў Лукашэнку ў гады ягонага дэпутацтва (пачатак 90-х), пацьвердзяць, што выказваньне хоць мінімальнай нязгоды зь ягоным меркаваньнем выклікала ў яго дзіцячую крыўду (здаралася, ён нават плакаў), ён не размаўляў з чалавекам месяцамі. Гэтая ўласьцівасьць засталася б праблемай працоўных саўгасу «Гарадзец», але вось ужо 26 гадоў яна вызначае стыль узаемаадносінаў вышэйшага кіраўніка краіны з падначаленымі.
Сьмешна назіраць, як міністры і нават кіраўнікі палатаў так званага «парлямэнту» ускокваюць па стойцы «сьмірна» на нарадах, гатовыя паслухмяна прыняць да выкананьня любую ахінею, якую выкажа Лукашэнка.
«Аднадумства» зрабілася часткай дзяржаўнай ідэалёгіі, і ў апошні час устаноўкай для дзейнасьці сілавых структураў. Суды прымаюць сьведчаньнямі міліцыянэраў кшталту абсурднага »падтрымалі пратэсты ў выглядзе кармленьня бамжоў», як гэта было ў Кастрычніцкім судзе г. Менск, ці проста «нязгодай з дзейнай уладай».
Гэта вельмі трывожны сымптом. За проста «назгоду з уладай» ці проста «падтрымку пратэстаў» у часы позьняга Хрушчова і Брэжнева не судзілі. Калі ўявіць, што на якім-небудзь менскім заводзе ў 1968 нехта з рабочых выказаў падтрымку пратэстнай акцыі на Краснай плошчы супраць уводу войск у Чэхаславаччыну, – гэта было б зафіксавана супрацоўнікам КДБ, сам рабочы быў бы пазначаны як неблаганадзейны, але ніякіх вынікаў для яго б гэта ня мела. У выпадку, калі б ён пачаў раздаваць самвыдат – зь ім правялі б «прафіляктычную гутарку» у КДБ. І ўжо толькі пры сыстэматычным распаўсюдзе самвыдату ці арганізацыі нейкай акцыі была б распачатая крымінальная справа.
Гэтым і тлумачыцца адносна невялікая для шматмільённага СССР колькасьць асуджаных «антысаветчыкаў» у часы Брэжнева. У 1976 годзе ў Нобэлаўскай лекцыі акадэмік Сахараў казаў пра 126 вязьняў сумленьня ў СССР. У Беларусі іх сёньня амаль 200.
Пры Сталіне, якога Лукашэнка неаднаразова называў сваім кумірам, за адно толькі выказваньне нязгоды зь «лініяй партыі» лёгка маглі асудзіць. Як і ў сёньняшняй Беларусі – за «нязгоду з дзейнай уладай», палічыўшы гэта пікетам. Розьніца толькі ў тэрмінах зьняволеньня і маштабах рэпрэсій. Але, як казаў Іосіф Вісарыёнавіч, «нет таких крепостей, которых большевики не могли бы взять».
ЦЯПЕРАШНЯЯ МЭТА РЭПРЭСІЎНАЙ МАШЫНЫ — «УСІМ МАЎЧАЦЬ!»
Рэпрэсіўны апарат Лукашэнкі ўзьняўся на новы ўзровень (альбо, наадварот — «прабіў чарговае дно»): пачаліся суды над тымі, хто кажа пра зьдзекі і катаваньні АМАПам.
У Менскім гарадзкім судзе ідзе працэс над блогерам Паўлам Сьпірыным, які сказаў пра дзеяньні АМАПу. Суд Ленінскага раёну даў 5 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму Віктару Барушку, ня ўзяўшы паду вагу ягоныя заявы пра нечалавечыя катаваньні з боку сілавікоў (ён правёў амаль два тыдні ў рэанімацыі з пераломамі і траўмамі ўнутраных ораганаў).
Суды супалі з публікацыяй Сусьветнай арганізацыяй супраць катаваньняў дакладу аб мэтадах, прымененых сілавікамі да беларускіх мірных пратэстоўцаў. Пра неабходнасьць задзейнічаць міжнаролднае правасудзьдзе заявіла Amnesty International.
Беларусь ўяўляе ўнікальную краіну, і гэта пацьвердзіла рэакцыя грамадзтва на падзеі 9-13 жніўня. Як сказаў у нядаўнім інтэрвію кінарэжысэр Сяргей Лазьніца — «Калі б з такой жа жорсткасьцю дзейнічала ўкраінская паліцыя, разганяючы мірную дэманстрацыю, і з ізалятара выйшлі б шматлікія сьведкі катаваньняў і зьдзекаў, як на Акрэсьціна, я ўпэўнены, што гэта ўмоўнае „Акрэсьціна“ ва Ўкраіне неадкладна разабралі б па цаглінках, як Бастылію. І ніхто ня змог бы спыніць людзей, таму што супраць 200 000 чалавек танкі не пашлеш. І людзі былі б у сваім праве, таму як улада творыць беззаконьне і тым самым пазбаўляе сябе якой бы там ні было легітымнасьці. Гэта ўжо ня ўлада».
У Беларусі людзі, аднак, выходзілі на мірныя пратэсты. І атрымалі за гэта — зьбіцьці, катаваньні, штрафы і турэмныя тэрміны.
Цяпер рэпрэсіўны апарат мае наступную мэту — прымусіць усіх маўчаць. Выглядае, у пакорлівым, рабскім маўчаньні і бачыць Лукашэнка «народнае адзінства».
На наступныя гады ягонага непадзельнага ўладарства.
Рэпрэсіўны апарат Лукашэнкі ўзьняўся на новы ўзровень (альбо, наадварот — «прабіў чарговае дно»): пачаліся суды над тымі, хто кажа пра зьдзекі і катаваньні АМАПам.
У Менскім гарадзкім судзе ідзе працэс над блогерам Паўлам Сьпірыным, які сказаў пра дзеяньні АМАПу. Суд Ленінскага раёну даў 5 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму Віктару Барушку, ня ўзяўшы паду вагу ягоныя заявы пра нечалавечыя катаваньні з боку сілавікоў (ён правёў амаль два тыдні ў рэанімацыі з пераломамі і траўмамі ўнутраных ораганаў).
Суды супалі з публікацыяй Сусьветнай арганізацыяй супраць катаваньняў дакладу аб мэтадах, прымененых сілавікамі да беларускіх мірных пратэстоўцаў. Пра неабходнасьць задзейнічаць міжнаролднае правасудзьдзе заявіла Amnesty International.
Беларусь ўяўляе ўнікальную краіну, і гэта пацьвердзіла рэакцыя грамадзтва на падзеі 9-13 жніўня. Як сказаў у нядаўнім інтэрвію кінарэжысэр Сяргей Лазьніца — «Калі б з такой жа жорсткасьцю дзейнічала ўкраінская паліцыя, разганяючы мірную дэманстрацыю, і з ізалятара выйшлі б шматлікія сьведкі катаваньняў і зьдзекаў, як на Акрэсьціна, я ўпэўнены, што гэта ўмоўнае „Акрэсьціна“ ва Ўкраіне неадкладна разабралі б па цаглінках, як Бастылію. І ніхто ня змог бы спыніць людзей, таму што супраць 200 000 чалавек танкі не пашлеш. І людзі былі б у сваім праве, таму як улада творыць беззаконьне і тым самым пазбаўляе сябе якой бы там ні было легітымнасьці. Гэта ўжо ня ўлада».
У Беларусі людзі, аднак, выходзілі на мірныя пратэсты. І атрымалі за гэта — зьбіцьці, катаваньні, штрафы і турэмныя тэрміны.
Цяпер рэпрэсіўны апарат мае наступную мэту — прымусіць усіх маўчаць. Выглядае, у пакорлівым, рабскім маўчаньні і бачыць Лукашэнка «народнае адзінства».
На наступныя гады ягонага непадзельнага ўладарства.
Наўрад ці хто з карыстальнікаў ТГ чытае папяровыя газэты. Той жа "Новы Час" я чытаю ў электронным выглядзе. Але сваіх бацькоў у Віцебску падпісаў - бо газэта мае той плюс, што яне можна перадаць іншым. І дадам, што гэта газэта, якая піша ня толькі пра актуаліі, але і дае найбольш поўную інфармацыю па найноўшай гісторыі https://xn--r1a.website/novychas/6851
Telegram
Новы Час
Сябры, нам патрэбна ваша салідарная падтрымка!
Ужо з лютага "Новы Час" можна будзе атрымаць толькі па падпісцы, у шапіках "Белсаюздруку" ён прадавацца не будзе. Каб захаваць папяровую газету нам вельмі важна не скарачаць наклад. Таму, калі ў вас ці вашых…
Ужо з лютага "Новы Час" можна будзе атрымаць толькі па падпісцы, у шапіках "Белсаюздруку" ён прадавацца не будзе. Каб захаваць папяровую газету нам вельмі важна не скарачаць наклад. Таму, калі ў вас ці вашых…
Аналізуючы падзеі жніўня 2020, некаторыя кажуць (на мой погляд, цалкам слушна), што калі б 200-300 тысяч узялі, умоўна кажучы, рэзыдэнцыю — пралілася б кроў, але сёньня ўлада была б іншай. Але — пралілася б кроў. Абіраць такі спосаб, на маё глыбокае перакананьне, мае права толькі той, хто сам стане ў першыя шэрагі зь ясным усьведамленьнем, што гэта, магчыма, апошнія хвіліны ягонага жыцьця.
Беларусы абралі іншае — мірны супраціў. Ён мае тую перавагу, што суправаджаецца глыбіннымі пераменамі ў народнай сьвядомасьці. У жніўні 91-га БНФ дамогся Незалежнасьці, спыненьня дзейнасьці КПБ-КПСС, але сьвядомасьць большасьці засталася «саўковай» — гэта і спрацавала на прэзыдэнцкіх выбарах ў 94-м.
Шлях мірнага супраціву рэдка калі прыводзіць да хуткай зьмены, бо існуе неабходная ўмова: раскол дзяржаўнага апарату і сілавых структураў.
Як вучыць гісторыя, такі раскол ва ўмовах татальнага непрыманьня народам дыктатуры непазьбежна адбываецца, але працэс можа заняць ня год і ня два.
Абраўшы мірны шлях, гэта трэба ясна ўсьведамляць.
І мне падаецца, тыя, хто цяпер кажа, што «перамога зусім блізкая, трэба толькі крыху яшчэ пацярпець» — у лепшым выпадку, займаюцца самападманам, у горшым — займаюцца проста падманам.
Беларусы абралі іншае — мірны супраціў. Ён мае тую перавагу, што суправаджаецца глыбіннымі пераменамі ў народнай сьвядомасьці. У жніўні 91-га БНФ дамогся Незалежнасьці, спыненьня дзейнасьці КПБ-КПСС, але сьвядомасьць большасьці засталася «саўковай» — гэта і спрацавала на прэзыдэнцкіх выбарах ў 94-м.
Шлях мірнага супраціву рэдка калі прыводзіць да хуткай зьмены, бо існуе неабходная ўмова: раскол дзяржаўнага апарату і сілавых структураў.
Як вучыць гісторыя, такі раскол ва ўмовах татальнага непрыманьня народам дыктатуры непазьбежна адбываецца, але працэс можа заняць ня год і ня два.
Абраўшы мірны шлях, гэта трэба ясна ўсьведамляць.
І мне падаецца, тыя, хто цяпер кажа, што «перамога зусім блізкая, трэба толькі крыху яшчэ пацярпець» — у лепшым выпадку, займаюцца самападманам, у горшым — займаюцца проста падманам.
МАХЛЯРСТВА НА РЭФЭРЭНДУМЕ ПРА «ЧЫРЫОНА-ЗЯЛЁНУЮ» СЫМБОЛІКУ
Пра тое, што ініцыяваны Лукашэнкам рэфэрэндум 1995 г. быў прызначаны з парушэньнем Канстытуцыі і законаў, пісалася шмат.
Нагадаю, што, на думку доктара юрыдычных навук, прафэсара Міхаіла Пастухова, адно толькі зьбіцьцё дэпутатаў у часе працэдуры прызначэньня рэфэрэндуму робіць яго вынікі юрыдычна нікчэмнымі.
Юрыст і праваабаронца Алег Волчак перакананы, што зьбіцьцё дэпутатаў павінна кваліфікавацца як як захоп і ўтрыманьне дзяржаўнай улады неканстытуцыйным шляхам, замах на жыцьцё дзяржаўных дзеячоў з мэтай дэстабілізацыі грамадзкага парадку і ўзьдзеяньня на прыняцьце рашэньняў дзяржаўнымі органамі альбо перашкоды палітычнай ці іншай грамадзкай дзейнасьці. Апошняе кваліфікуецца як тэрарыстычны акт і цягне адказнасьць аж да сьмяротнага пакараньня. Але тады Генпракуратура ўзбудзіла крымінальную справу па артыкулах... хуліганства і перавышэньне службовых паўнамоцтваў (але і гэтага хапіла, каб Лукашэнка адправіў генпракурора Шаладонава ў адстаўку).
Аднак існуе і адна важная тэхнічная дэталь, датычная галасаваньня менавіта па гербу і сьцягу, пра якую цяпер мала хто памятае.
У бюлетэнях рэфэрэндуму пытаньне фармулявалася наступным чынам: «Ці падтрымліваеце Вы прапанову аб устанаўленьні новых Дзяржаўнага сьцяга і Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь?».
Але ні тлумачэньня, што трэба разумець пад словам «новых», ні самога апісаньня герба ці сьцяга, ні іх выяваў у бюлетэнях не было.
«Новы» — гэта ня толькі не юрыдычна-прававое паняцьце, але і вельмі адноснае ў паўсядзённасьці. Скажам, вы прадалі старое аўто і набылі пяцігадовую «шкоду» — і, канешне, у вашай сям’і гэта будзе новы аўтамабіль. Але ці зьяўляецца машына з прабегам больш у 100 тысяч км — новай?
На гэта і разьлічвалі ўлады. Людзі старэйшага пакаленьня памятаюць, што пасьля рэфэрэндуму многія казалі, што галасавалі «за» таму, што пад словам «новыя» разумелі менавіта «Пагоню» і бел-чырвона-белы сьцяг — на той момант яны сапраўдны ў народнай сьвядомасьці ўспрымаліся новымі, пасьля іх зацьверджаньня прайшло менш чым чатыры гады. А прапанаваныя Лукашэнкам герб і сьцяг успрымаліся як «старыя» — бо практычна такія ж былі ў БССР дзесяцігодзьдзі.
Фактычна, улады пайшлі на махлярства. Гэта можа падацца менш істотным, чым парушэньні Канстытуцыі і заканадаўства пры прызначэньні і правядзеньня рэфэрэндуму, але дазваляе адчуць, да якіх мэтадаў прыбягаў Лукашэнка, каб зьняважыць нацыянальны гонар.
Між іншым, Вярхоўны Савет 12-га скліканьня ня ўносіў зьмены ў заканадаўства па выніках рэфэрэндуму. Гэта зрабіў праз больш чым год (!), 29 чэрвеня 1996, Вярхоўны Савет 13-га скліканьня, — у імкненьні наладзіць «канструктыўнае супрацоўніцтва» з Лукашэнкам.
Праз пяць месяцаў гэты Вярхоўны Савет Лукашэнка разагнаў. Слова «супрацоўніцтва» невядомае Аляксандру Рыгоравічу. Ён прызнае толькі — «падпарадкаваньне».
Пра тое, што ініцыяваны Лукашэнкам рэфэрэндум 1995 г. быў прызначаны з парушэньнем Канстытуцыі і законаў, пісалася шмат.
Нагадаю, што, на думку доктара юрыдычных навук, прафэсара Міхаіла Пастухова, адно толькі зьбіцьцё дэпутатаў у часе працэдуры прызначэньня рэфэрэндуму робіць яго вынікі юрыдычна нікчэмнымі.
Юрыст і праваабаронца Алег Волчак перакананы, што зьбіцьцё дэпутатаў павінна кваліфікавацца як як захоп і ўтрыманьне дзяржаўнай улады неканстытуцыйным шляхам, замах на жыцьцё дзяржаўных дзеячоў з мэтай дэстабілізацыі грамадзкага парадку і ўзьдзеяньня на прыняцьце рашэньняў дзяржаўнымі органамі альбо перашкоды палітычнай ці іншай грамадзкай дзейнасьці. Апошняе кваліфікуецца як тэрарыстычны акт і цягне адказнасьць аж да сьмяротнага пакараньня. Але тады Генпракуратура ўзбудзіла крымінальную справу па артыкулах... хуліганства і перавышэньне службовых паўнамоцтваў (але і гэтага хапіла, каб Лукашэнка адправіў генпракурора Шаладонава ў адстаўку).
Аднак існуе і адна важная тэхнічная дэталь, датычная галасаваньня менавіта па гербу і сьцягу, пра якую цяпер мала хто памятае.
У бюлетэнях рэфэрэндуму пытаньне фармулявалася наступным чынам: «Ці падтрымліваеце Вы прапанову аб устанаўленьні новых Дзяржаўнага сьцяга і Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь?».
Але ні тлумачэньня, што трэба разумець пад словам «новых», ні самога апісаньня герба ці сьцяга, ні іх выяваў у бюлетэнях не было.
«Новы» — гэта ня толькі не юрыдычна-прававое паняцьце, але і вельмі адноснае ў паўсядзённасьці. Скажам, вы прадалі старое аўто і набылі пяцігадовую «шкоду» — і, канешне, у вашай сям’і гэта будзе новы аўтамабіль. Але ці зьяўляецца машына з прабегам больш у 100 тысяч км — новай?
На гэта і разьлічвалі ўлады. Людзі старэйшага пакаленьня памятаюць, што пасьля рэфэрэндуму многія казалі, што галасавалі «за» таму, што пад словам «новыя» разумелі менавіта «Пагоню» і бел-чырвона-белы сьцяг — на той момант яны сапраўдны ў народнай сьвядомасьці ўспрымаліся новымі, пасьля іх зацьверджаньня прайшло менш чым чатыры гады. А прапанаваныя Лукашэнкам герб і сьцяг успрымаліся як «старыя» — бо практычна такія ж былі ў БССР дзесяцігодзьдзі.
Фактычна, улады пайшлі на махлярства. Гэта можа падацца менш істотным, чым парушэньні Канстытуцыі і заканадаўства пры прызначэньні і правядзеньня рэфэрэндуму, але дазваляе адчуць, да якіх мэтадаў прыбягаў Лукашэнка, каб зьняважыць нацыянальны гонар.
Між іншым, Вярхоўны Савет 12-га скліканьня ня ўносіў зьмены ў заканадаўства па выніках рэфэрэндуму. Гэта зрабіў праз больш чым год (!), 29 чэрвеня 1996, Вярхоўны Савет 13-га скліканьня, — у імкненьні наладзіць «канструктыўнае супрацоўніцтва» з Лукашэнкам.
Праз пяць месяцаў гэты Вярхоўны Савет Лукашэнка разагнаў. Слова «супрацоўніцтва» невядомае Аляксандру Рыгоравічу. Ён прызнае толькі — «падпарадкаваньне».
Аўтар каналу @reflectionbelarus падказаў ідэю прыгадаць рэфэрэндуум-95. У якой ступені зьмена сімволікі была ініцыятывай Лукашэнкі, а ў якой – Крамля? Выкажу ўласнае меркаваньне. Зацікаўленыя, канешне, былі абодва бакі. Як ні парадаксальна – акрамя Ельцына. https://svabod1.azureedge.net/a/31081932.html
АПАНЭНТЫ ЛУКАШЭНКІ МОГУЦЬ АТРЫМАЮЦЬ БОЛЬШ ПАДТРЫМКІ АД ЭЎРАПЕЙСКІХ СТАЛІЦАЎ, ЧЫМ АД БРУСЭЛЮ
Грандыёзны правал візыту кіраўніка зьнешняй палітыкі ЭЗ Жазэля Барэля ў Маскву (дзе Лаўроў толькі што не круціў яго публічна за вуха, як дырэктар школы трэцяклясьніка, засьпетага за дробным шкодніцтвам), ні ў якой ступені ня можа быць сэнсацыяй.
Гэта — усяго толькі сьведчаньне глыбокага крызісу дыпляматыі Эўразьвязу, які высьпяваў не адзін год.
Што несумненна, па адной пазыцыі Брусэль дакладна выявіў поўную недзеяздольнасьць: ён ня ў стане паўплываць на аўтарытарных суседзяў — прычым ня толькі ўзброеных ядзернымі ракетамі, як Пуцін, але і АМАПаўскімі дубінкамі, як Лукашэнка. І гэта ў сытуацыі, калі вайсковая дактрына Расеі (а Беларусь знаходзіцца ў арбіце вайсковых інтарэсаў Масквы) вызначае Эўропу як патэнцыйнага ворага.
Склалася парадаксальная сытуацыя, калі ня толькі сума намаганьняў эўрапейскіх сталіцаў маюць большую значнасьць, чым намаганьні ЭЗ як структуры, але і нават высілкі асобнай краіны даюць куды большы эфэкт. Прыкладам могуць быць суседнія Вільня, Варшава ці нават няблізкая Прага (Чэхія ўзяла на лячэньне ахвяраў катаваньняў лукашэнкаўскімі сілавікамі; тут актыўную ролю адыграла беларуская дыяспара, прычым, адзначым, жаночая яе частка. Але падазраю, што ў выпадку з ЭЗ на гэта спатрэбіліся б гады ўзгадненьняў).
Падобна, усё гэта падказвае апанэнтам Лукашэнкі найбольш эфэктыўны накірунак міжнародных намаганьняў: эўрапейскія сталіцы, а не Брусэль як цэнтар ЭЗ. Канешне, цалкам скідваць з разьлікаў ЭЗ як структуру ня варта, але і шмат чакаць ад яе не выпадае.
Грандыёзны правал візыту кіраўніка зьнешняй палітыкі ЭЗ Жазэля Барэля ў Маскву (дзе Лаўроў толькі што не круціў яго публічна за вуха, як дырэктар школы трэцяклясьніка, засьпетага за дробным шкодніцтвам), ні ў якой ступені ня можа быць сэнсацыяй.
Гэта — усяго толькі сьведчаньне глыбокага крызісу дыпляматыі Эўразьвязу, які высьпяваў не адзін год.
Што несумненна, па адной пазыцыі Брусэль дакладна выявіў поўную недзеяздольнасьць: ён ня ў стане паўплываць на аўтарытарных суседзяў — прычым ня толькі ўзброеных ядзернымі ракетамі, як Пуцін, але і АМАПаўскімі дубінкамі, як Лукашэнка. І гэта ў сытуацыі, калі вайсковая дактрына Расеі (а Беларусь знаходзіцца ў арбіце вайсковых інтарэсаў Масквы) вызначае Эўропу як патэнцыйнага ворага.
Склалася парадаксальная сытуацыя, калі ня толькі сума намаганьняў эўрапейскіх сталіцаў маюць большую значнасьць, чым намаганьні ЭЗ як структуры, але і нават высілкі асобнай краіны даюць куды большы эфэкт. Прыкладам могуць быць суседнія Вільня, Варшава ці нават няблізкая Прага (Чэхія ўзяла на лячэньне ахвяраў катаваньняў лукашэнкаўскімі сілавікамі; тут актыўную ролю адыграла беларуская дыяспара, прычым, адзначым, жаночая яе частка. Але падазраю, што ў выпадку з ЭЗ на гэта спатрэбіліся б гады ўзгадненьняў).
Падобна, усё гэта падказвае апанэнтам Лукашэнкі найбольш эфэктыўны накірунак міжнародных намаганьняў: эўрапейскія сталіцы, а не Брусэль як цэнтар ЭЗ. Канешне, цалкам скідваць з разьлікаў ЭЗ як структуру ня варта, але і шмат чакаць ад яе не выпадае.
На першым “усебеларускім сходзе” Лукашэнка параўноўваў Незалежнасьць з… гітлераўскай акупацыяй – нагэтулькі ненавідзеў ён сувэрэнітэт Беларусі. https://svabod1.azureedge.net/a/31094431.html
Калі вызначыць сутнасьць сказанага Лукашэнкам на “усенародным сходзе”– гэта халуйства перад Крамлём. Як і раней – настальгія па савецкай імпэрыі, нянавісьць да Незалежнасьці, нянавісьць да нацыянальных каштоўнасьцяў (найперш да беларускай мовы), нянавісьць да дэмакратыі. Але падманваюцца тыя, хто кажа, што Лукашэнка “завяў” – стары воўк яшчэ мае капцюры і клыкі, і ў яго захаваліся інстынкты байца; я бачу таго ж Лукашэнку, якога бачыў у 1993-94. Але змагацца ён будзе толькі за ўладу. У Беларусі пры ім няма ніякай будучыні.
«Паміраць за Расею» могуць зрабіць абавязкам
На арганізаваным уладамі «усенародным сходзе» міністар замежных справаў прапановаў адмовіцца ад канстытуцыйнага палажэньня аб нэўтралітэце, а праз некалькі хвілінаў намесьнік начальніка генштабу прапанаваў замацаваць у Канстытуцыі ўваходжаньне краіны ў сыстэму калектыўнай бясьпекі СНД.
Абрэвіятура «СНД» не павінна ўводзіць у зман: краіны, якія падпісалі гэтую дамову (так званае АДКБ) у ваеннай сфэры ня могуць зрабіць ніводнага кроку, які б супярэчыў інтарэсам міністэрства абароны РФ і расейскага генштабу.
Гэтыя намеры творча разьвіваюць выказаную Лукашэнкам гатоўнасьць «паміраць за Расею».
Цікаўных тэмай уцягваньня Беларусі ў вайсковую арбіту Масквы адашлю да сваёй кнігі «Дзевяноста трэці». Цяпер толькі нагадаю, што імкненьне да нэўтралітэту патрабаваньне дэпутатаў БНФ было запісанае ў Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце (артыкул 10) у ліпені 1990, пацьверджана канстытуцыйным актам 25 жніўня 1991 года і Канстытуцыяй у 1994-м.
За некалькі месяцаў да прыняцьця Канстытуцыі Вярхоўны Савет (між іншым, па ініцыятыве дэпутата Лукашэнкі) большасьцю галасоў вырашыў далучыцца да сыстэмы Калектыўнай бясьпекі СНД — нягледзячы на супраціў БНФ і незалежніцкай часткі грамадзтва. Фактычна, гэта супярэчыла прынцыпу нэўтралітэту, паколькі нэўтралітэт — гэта не ўваходжаньне ў вайсковыя блёкі.
Тым ня менш, імкненьне да нэўтралітэту было зафіксаванае ў Канстытуцыі 1994 года (арт. 18 — «Рэспубліка Беларусь ставіць за мэту зрабіць сваю тэрыторыю бяз’ядзернай зонай, а дзяржаву — нэўтральнай» ) і захавалася нават пасьля зьменаў у выніку т.зв. рэфэрэндуму 1996 г.
Строга кажучы, цяперашні ўдзел Беларусі ў шэрагу сумесных з Расеяй вайсковых структурах, ня кажучы ўжо пра членства ў АДКБ, супярэчыць гэтаму палажэньню канстытуцыі. У Канстытуцыйным Судзе (калі б такі ў Беларусі існаваў рэальна) прыхільнікам цяперашняга становішча было б вельмі цяжка даказаць, што такое членства спрыяе дасягненьню нэўтралітэту. Я нават не магу ўявіць ніводнага колькі-небудзь лягічнага ня толькі прававога, але і вайсковага аргумэнту на карысьць такой пазыцыі.
Гэтак жа сама і любая заява пра імкненьне далучыцца да НАТА супярэчыць гэтаму 18-му артыкулу. Іншая справа, што тэма ўступленьня ў НАТА час ад часу ўздымаецца і дэбатуецца (абмяркоўваць можна ўсё што заўгодна, у тым ліку і канстытуцыйныя зьмены), а членства ў АДКБ — цалкам рэальнае (і па факце антыканстытуцыйнае).
У выпадку, калі ў Канстытуцыю будуць унесеныя заяўленыя зьмены (скасаваньне нэўтралітэту з адначасным далучэньнем да сыстэмы калектыўнай бясьпекі), гэта цяпер ужо канстытуцыйна замацуе вайсковую залежнасьць Беларусі ад Масквы.
І «паміраць за Расею» беларускіх грамадзянаў абавяжа ўжо Канстытуцыя. Такога ў гісторыі Беларусі яшчэ не было.
І гэта можна будзе лічыць перамогай Масквы. Альбо — платай Лукашэнкі Пуціну за падтрымку ў жніўні 2020. А хутчэй — і тым, і тым адначасна.
Іншая справа — ці будзе гэтая канстытуцыя прызнаная міжнароднай супольнасьцю, а галоўнае — беларускім народам.
На арганізаваным уладамі «усенародным сходзе» міністар замежных справаў прапановаў адмовіцца ад канстытуцыйнага палажэньня аб нэўтралітэце, а праз некалькі хвілінаў намесьнік начальніка генштабу прапанаваў замацаваць у Канстытуцыі ўваходжаньне краіны ў сыстэму калектыўнай бясьпекі СНД.
Абрэвіятура «СНД» не павінна ўводзіць у зман: краіны, якія падпісалі гэтую дамову (так званае АДКБ) у ваеннай сфэры ня могуць зрабіць ніводнага кроку, які б супярэчыў інтарэсам міністэрства абароны РФ і расейскага генштабу.
Гэтыя намеры творча разьвіваюць выказаную Лукашэнкам гатоўнасьць «паміраць за Расею».
Цікаўных тэмай уцягваньня Беларусі ў вайсковую арбіту Масквы адашлю да сваёй кнігі «Дзевяноста трэці». Цяпер толькі нагадаю, што імкненьне да нэўтралітэту патрабаваньне дэпутатаў БНФ было запісанае ў Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце (артыкул 10) у ліпені 1990, пацьверджана канстытуцыйным актам 25 жніўня 1991 года і Канстытуцыяй у 1994-м.
За некалькі месяцаў да прыняцьця Канстытуцыі Вярхоўны Савет (між іншым, па ініцыятыве дэпутата Лукашэнкі) большасьцю галасоў вырашыў далучыцца да сыстэмы Калектыўнай бясьпекі СНД — нягледзячы на супраціў БНФ і незалежніцкай часткі грамадзтва. Фактычна, гэта супярэчыла прынцыпу нэўтралітэту, паколькі нэўтралітэт — гэта не ўваходжаньне ў вайсковыя блёкі.
Тым ня менш, імкненьне да нэўтралітэту было зафіксаванае ў Канстытуцыі 1994 года (арт. 18 — «Рэспубліка Беларусь ставіць за мэту зрабіць сваю тэрыторыю бяз’ядзернай зонай, а дзяржаву — нэўтральнай» ) і захавалася нават пасьля зьменаў у выніку т.зв. рэфэрэндуму 1996 г.
Строга кажучы, цяперашні ўдзел Беларусі ў шэрагу сумесных з Расеяй вайсковых структурах, ня кажучы ўжо пра членства ў АДКБ, супярэчыць гэтаму палажэньню канстытуцыі. У Канстытуцыйным Судзе (калі б такі ў Беларусі існаваў рэальна) прыхільнікам цяперашняга становішча было б вельмі цяжка даказаць, што такое членства спрыяе дасягненьню нэўтралітэту. Я нават не магу ўявіць ніводнага колькі-небудзь лягічнага ня толькі прававога, але і вайсковага аргумэнту на карысьць такой пазыцыі.
Гэтак жа сама і любая заява пра імкненьне далучыцца да НАТА супярэчыць гэтаму 18-му артыкулу. Іншая справа, што тэма ўступленьня ў НАТА час ад часу ўздымаецца і дэбатуецца (абмяркоўваць можна ўсё што заўгодна, у тым ліку і канстытуцыйныя зьмены), а членства ў АДКБ — цалкам рэальнае (і па факце антыканстытуцыйнае).
У выпадку, калі ў Канстытуцыю будуць унесеныя заяўленыя зьмены (скасаваньне нэўтралітэту з адначасным далучэньнем да сыстэмы калектыўнай бясьпекі), гэта цяпер ужо канстытуцыйна замацуе вайсковую залежнасьць Беларусі ад Масквы.
І «паміраць за Расею» беларускіх грамадзянаў абавяжа ўжо Канстытуцыя. Такога ў гісторыі Беларусі яшчэ не было.
І гэта можна будзе лічыць перамогай Масквы. Альбо — платай Лукашэнкі Пуціну за падтрымку ў жніўні 2020. А хутчэй — і тым, і тым адначасна.
Іншая справа — ці будзе гэтая канстытуцыя прызнаная міжнароднай супольнасьцю, а галоўнае — беларускім народам.
Цяперашнія “санкцыі” ЗША (пазбаўленьне чыноўнікаў права на ўзезд у Амэрыку) нагэтулькі ж "страшныя" для рэжыму, як і выказваньне “глыбокай занепакоенасьці”. Хаця для праформы МЗС, канешне,зробіцьзаявы (падсьмейваючыся з наіўнасьці амэрыканцаў).
На вялікі жаль і па вялікім рахунку, разуменьне працэсаў у Беларусі адміністрацыяй ЗША (незалежна ад таго, дэмакраты ці рэспубліканцы ва ўладзе) усе гады дыктатуры Лукашэнкі застаецца на ўзроўні, што ўсе лукашэнкаўскія чыноўнікі сьпяць і бачаць, каб атрымаць візу на ўзезд ЗША, і пазбавіць іх гэтага права – гэта нанесьці па іх сакрушальны ўдар. Ды чхаць яны хацелі на тыя візы. Тое ж, зрэшты, тычыцца і Вялікабрытаніі,і ЭЗ. Пазбаўленьне візаў ды рахункаў членаў сем’яў – ужо было б больш эфэктыўна. А вось санкцыі супраць тых, хто вядзе бізнэс ці трымае рахункі членаў сем’яў і фінансавых донараў рэжыму – было б пачаткам сур’ёзнай размовы.
На вялікі жаль і па вялікім рахунку, разуменьне працэсаў у Беларусі адміністрацыяй ЗША (незалежна ад таго, дэмакраты ці рэспубліканцы ва ўладзе) усе гады дыктатуры Лукашэнкі застаецца на ўзроўні, што ўсе лукашэнкаўскія чыноўнікі сьпяць і бачаць, каб атрымаць візу на ўзезд ЗША, і пазбавіць іх гэтага права – гэта нанесьці па іх сакрушальны ўдар. Ды чхаць яны хацелі на тыя візы. Тое ж, зрэшты, тычыцца і Вялікабрытаніі,і ЭЗ. Пазбаўленьне візаў ды рахункаў членаў сем’яў – ужо было б больш эфэктыўна. А вось санкцыі супраць тых, хто вядзе бізнэс ці трымае рахункі членаў сем’яў і фінансавых донараў рэжыму – было б пачаткам сур’ёзнай размовы.
ЧЫМ ЛУКАШЭНКА ВЫГАДНЫ ПУЦІНУ
Тое, што заява Пуціна аб мэтазгоднасьці адстаўкі Лукашэнкі, калі б яна была зробленая, ужо ў той жа дзень пазбавіла б апошняга галоўнага апірышча — падтрымкі сілавікоў — тлумачэньняў, думаю, не вымагае.
І значная частка грамадзтва, у тым ліку і некаторыя палітаглядальнікі, лічаць, што Пуцін хоча замяніць Лукашэнку на больш паслухмянага.
Магчыма, такое жаданьне было, да жніўня 2020-га.
Але цяпер Лукашэнка ў ягоным стане поўнай залежнасьці Крэмль задавальняе, бо кожны іншы быў бы абавязаны Маскве пасадай (што нямала), але не свабодай (што непараўнальна болей). Лукашэнка ж абавязаны Крамлю менавіта свабодай — бо без падтрымкі Пуціна ў жніўні 2020-га ягоны лёс склаўся б незайздросна.
Безумоўна, Крэмль ведае сапраўдную вартасьць «народнай падтрымкі» Лукашэнкі, нібыта выказанай яму праз «усенародны сход». Але і ў Расеі рэжым трымаецца найперш на сілавіках, праўда, у большай ступені зьвязаных з бізнэсам. Таму тэма «сходу» на сустрэчы будзе ўсяго толькі фармальнасьцю.
Мэты Пуціна ў кароткатэрмновай пэрспэктыве можна лічыць дасягнутымі. Гэта — пралангацыя на наступныя 25 гадоў дамовы аб знаходжаньні на тэрыторыі Беларусі двух вайсковых аб’ектаў — пад Вілейкай і Ганцавічамі. На станцыі пад Ганцавічамі аўтар гэтых радкоў у 1995 быў у бытнасьць дэпутатам Вярхоўнага Савету. Для Расеі станцыя папярэджаньня аб ракетным нападзе мела раней і захоўвае цяпер надзвычай важнае значэньне. Тады патрабаваньне БНФ не падпісваць дамову было праігнараванае. Несумненна, Лукашэнка яе працягне. Будуць, трэба меркаваць, падпісаныя і некаторыя іншыя дамовы ў вайсковай сфэры.
Ня варта забывацца, што Беларусь для Крамля — гэта, найперш, стратэгічна істотны патэнцыйны тэатар ваенных дзеяньняў на заходнім накірунку. Гэта ісьціна, якую, на жаль, дзесяцігодзьдзямі не маглі ў належнай ступені ўсьвядоміць заходнія палітыкі.
Дамогся Крэмль і поўнага спыненьня таго, што называлі «мяккай беларусізацыяй»: зьнішчаныя дзясяткі нацыянальных культурніцкіх цэнтраў (усе яны дзейнічалі без капейкі дзяржаўнай падтрымкі), пастаўленыя ў невыносныя ўмовы, а то і разгромленыя беларускія выдавецтвы. Нарэшце, пад час ператрусаў сілавікі пачалі забіраць ня толькі нацыянальныя сьцягі, але і літаратуру «няправільных» аўтараў, у тым ліку і па гісторыі Беларусі.
У эканамічнай сфэры варта чакаць перадачы пад кантроль расейскіх алігархаў беларускіх прадпрыемстваў і нават цэлых галінаў вытворчасьці.
Ну а геапалітычныя мэты Крамля былі вызначаныя яшчэ пры Ельцыне: падмінаньне Беларусі аж да поўнага паглынаньня. Пры гэтым фармальна яна можа захоўваць сувэрэнітэт і яго атрыбуты нагадаем, што БССР таксама фармальна была сувэрэннай рэспублікай (артыкул 68). І нават уваходзіла ў ААН, што давала СССР яшчэ адзін голас. Дробязь, але прыемная.
Тое, што заява Пуціна аб мэтазгоднасьці адстаўкі Лукашэнкі, калі б яна была зробленая, ужо ў той жа дзень пазбавіла б апошняга галоўнага апірышча — падтрымкі сілавікоў — тлумачэньняў, думаю, не вымагае.
І значная частка грамадзтва, у тым ліку і некаторыя палітаглядальнікі, лічаць, што Пуцін хоча замяніць Лукашэнку на больш паслухмянага.
Магчыма, такое жаданьне было, да жніўня 2020-га.
Але цяпер Лукашэнка ў ягоным стане поўнай залежнасьці Крэмль задавальняе, бо кожны іншы быў бы абавязаны Маскве пасадай (што нямала), але не свабодай (што непараўнальна болей). Лукашэнка ж абавязаны Крамлю менавіта свабодай — бо без падтрымкі Пуціна ў жніўні 2020-га ягоны лёс склаўся б незайздросна.
Безумоўна, Крэмль ведае сапраўдную вартасьць «народнай падтрымкі» Лукашэнкі, нібыта выказанай яму праз «усенародны сход». Але і ў Расеі рэжым трымаецца найперш на сілавіках, праўда, у большай ступені зьвязаных з бізнэсам. Таму тэма «сходу» на сустрэчы будзе ўсяго толькі фармальнасьцю.
Мэты Пуціна ў кароткатэрмновай пэрспэктыве можна лічыць дасягнутымі. Гэта — пралангацыя на наступныя 25 гадоў дамовы аб знаходжаньні на тэрыторыі Беларусі двух вайсковых аб’ектаў — пад Вілейкай і Ганцавічамі. На станцыі пад Ганцавічамі аўтар гэтых радкоў у 1995 быў у бытнасьць дэпутатам Вярхоўнага Савету. Для Расеі станцыя папярэджаньня аб ракетным нападзе мела раней і захоўвае цяпер надзвычай важнае значэньне. Тады патрабаваньне БНФ не падпісваць дамову было праігнараванае. Несумненна, Лукашэнка яе працягне. Будуць, трэба меркаваць, падпісаныя і некаторыя іншыя дамовы ў вайсковай сфэры.
Ня варта забывацца, што Беларусь для Крамля — гэта, найперш, стратэгічна істотны патэнцыйны тэатар ваенных дзеяньняў на заходнім накірунку. Гэта ісьціна, якую, на жаль, дзесяцігодзьдзямі не маглі ў належнай ступені ўсьвядоміць заходнія палітыкі.
Дамогся Крэмль і поўнага спыненьня таго, што называлі «мяккай беларусізацыяй»: зьнішчаныя дзясяткі нацыянальных культурніцкіх цэнтраў (усе яны дзейнічалі без капейкі дзяржаўнай падтрымкі), пастаўленыя ў невыносныя ўмовы, а то і разгромленыя беларускія выдавецтвы. Нарэшце, пад час ператрусаў сілавікі пачалі забіраць ня толькі нацыянальныя сьцягі, але і літаратуру «няправільных» аўтараў, у тым ліку і па гісторыі Беларусі.
У эканамічнай сфэры варта чакаць перадачы пад кантроль расейскіх алігархаў беларускіх прадпрыемстваў і нават цэлых галінаў вытворчасьці.
Ну а геапалітычныя мэты Крамля былі вызначаныя яшчэ пры Ельцыне: падмінаньне Беларусі аж да поўнага паглынаньня. Пры гэтым фармальна яна можа захоўваць сувэрэнітэт і яго атрыбуты нагадаем, што БССР таксама фармальна была сувэрэннай рэспублікай (артыкул 68). І нават уваходзіла ў ААН, што давала СССР яшчэ адзін голас. Дробязь, але прыемная.
Лукашэнка замяніў Лукашэнку на пасадзе прэзыдэнта нацыянальнага Алімпійскага камітэту. Грамадзтву ясна далі зразумець, у якім пэрсанальным накірунку будуць рухацца так званыя “канстытуцыйныя рэформы”.
Лукашэнка павіншаваў прэзыдэнтаў Сербіі і Ганы, расейскую актрысу Якаўлеву («Интердевочка”, “Каменская” – актрыса сапраўды добрая), але праігнараваў 90-годзьдзе Гарбачова. І ў гэтым – ён увесь. Без Гарбачова саскрабаў бы ён дзярмо з кароў на Шклоўшчыне (ён любіць слова “дзярмо”, ён і рос, па яго словах, у дзярме). Але ўдзячнасьць – рыса, не вядомая Лукашэнку.
Я б нават сказаў так: з тымі, каму ён мусіць быць удзячны за сваю кар’еру і нават за свой лёс (як былы першы сакратар Магілёўскага абкаму Лявонаў, які ўратаваў яго ад турмы) – ён жорстка распраўляецца (Ганчар, Захаранка, той жа Лявонаў і г.д.).
Тлумачыць не бяруся: тут ужо патрэбныя спецыяльныя веды ў псіхіятрыі. Аднак пра гэта варта памятаць тым, хто сёньня яго выратоўвае.
Я б нават сказаў так: з тымі, каму ён мусіць быць удзячны за сваю кар’еру і нават за свой лёс (як былы першы сакратар Магілёўскага абкаму Лявонаў, які ўратаваў яго ад турмы) – ён жорстка распраўляецца (Ганчар, Захаранка, той жа Лявонаў і г.д.).
Тлумачыць не бяруся: тут ужо патрэбныя спецыяльныя веды ў псіхіятрыі. Аднак пра гэта варта памятаць тым, хто сёньня яго выратоўвае.