Британияда электр энергияси учун водород аралашмаси синови якунланмоқда

Буюк Британияда илк бор яшил водороднинг 2 фоизлик қисми табиий газ билан аралаштирилиб, Шимолий Линколншир графлигидаги Brigg электр станциясига узатилди. Бу билан станция мамлакат энергия тизимига электр энергияси етказиб беради, деб ёзади The Guardian.

👉 @Energetika

​​Германияда биринчи вертикал сузувчи қуёш электр станцияси ишга туширилди

Германиянинг қайта тикланадиган энергия манбаларини ишлаб чиқишга ихтисослашган SINN Power компанияси мамлакатда биринчи вертикал сузувчи қуёш электр станциясини ишга туширди. Бу лойиҳа ички сув ҳавзасида “яшил” энергия ишлаб чиқариш ҳақидаги тасаввурларни тубдан ўзгартириши мумкин.

Электр станция Бавариянинг Штарнберг туманида жойлашган. Унинг ўрнатилган қуввати 1870 киловатт, йиллик ишлаб чиқариш ҳажми эса 2 миллион киловатт-соат атрофида бўлиши кутилмоқда. SINN Power маълумотларига кўра, бу ҳажмда ишлаб чиқарилган энергия юзлаб хонадонларни электр билан таъминлашга етади, шу билан бирга тизим сув ҳавзасининг атиги 4,65 фоиз қисмини эгаллайди.

Компаниянинг патентланган Skipp-Float тизими қуёш панелларининг вертикал жойлашувига асосланган. Конструкция қаторлар орасида камида 4 метр кенгликдаги сув йўлакларини қолдиради. Бу эса ёруғликнинг акс этишини ва ҳаво айланишининг табиий оқимини таъминлайди.

Лойиҳанинг муҳандислари таъкидлашича, бундай жойлашув электр ишлаб чиқаришни кун давомида янада барқарорроқ қилади ҳамда эрталаб ва кечки пайтларда, одатдаги қуёш станциялари кам самарали ишлайдиган вақтда, ишлаб чиқариш ҳажмини оширади.

Модуллар сув сатҳидан 1,6 метр чуқурликда мустаҳкамланган бўлиб, бу уларнинг шамол ва сув сатҳидаги тебранишларга мослашувчан бўлишини таъминлайди. Электр энергияси тармоққа сузувчи кабел орқали, сув экотизимини бузмасдан, қирғоқдаги уланиш нуқтасидан узатилади.

👉 @Energetika

Хитой дунёни лол қолдиришда давом этади

Хитой ўзининг улкан қуёш панелли фермасини тақдим этди. Лойиҳанинг миқёси ҳақиқатан ҳам ҳайратланарли

Бу лойиҳа Тибет платосида, денгиз сатҳидан қарийб 3000 метр баландликда жойлашган ҳудудда амалга оширилган. Хитой бу ерда 420 квадрат километр майдонни тўлиқ қуёш панеллари ва шамол генераторлари билан қоплаган. Бу ҳақида The New York Times хабар берди.

❗️ Бу жойларда ишлаб чиқарилган энергия 1600 километрдан ортиқ масофага юқори кучланишли электр тармоқлари орқали узатилади.Шунингдек, 48 минг километр узунликдаги юқори тезликдаги темирйўлларни ҳам электр билан таъминлайди.

👉 @Energetika

Паркентдаги катта қуёш печи. Олдинги буюкликнинг қолдиқлари. Ўзбекистон.

Қуёш мажмуаси 1980-йилларда қуёш энергиясини кузатиш ва қуёш энергиясидан фойдаланиш бўйича экспериментал тадқиқотлар ва ишланмалар учун қурилган. Қурилиш учун майдон кўплаб омилларни ҳисобга олган ҳолда танланган: пойтахтга яқинлиги, тоза тоғ ҳавоси, тоғ этаклари, бу нуқтадаги ягона жинс массасининг сейсмик чидамлилиги, оптимал метеорологик шароитлар, қуёшли кунлар сони – тахминан йилига 280 кун га яқин.

Катта қуёш печи - бу гелиостатик майдон, қуёш концентратори ва технологик минорадан иборат автоматик бошқарув тизимларига эга мураккаб комплекс.

"Так что" ҳозирги Хитой ҳам пайтида биздаги қуёш печидан намуналар олган.

👉 @Energetika

Нефт бозори: ортиқча таклиф ва пасайган талаб фонида беқарорлик кучаймоқда

2025-йил кузида глобал нефт бозори кескин ўзгаришларни бошдан кечирмоқда. Халқаро Энергетика Агентлиги (IEA) ва OPEC+ маълумотларига кўра, дунё бўйича нефт таъминоти талабдан анча юқори бўлиб, бу бозорда "ортиқча таклиф" (surplus) ҳолатини келтириб чиқармоқда.

Сўнгги ҳисоботларда айтиллишича, OPEC+ аъзо мамлакатлар томонидан ишлаб чиқариш ҳажмларининг оширилиши, айни пайтда Хитой ва Европадаги иқтисодий ўсиш суръатларининг сустлашуви натижасида нефтга бўлган глобал талаб пасайган. Шу сабабли Brent маркали нефт нархи сўнгги беш ой ичида энг паст даражага яъни баррелига 61,5 доллар атрофида савдо қилинмоқда.

Мутаҳассисларнинг фикрича, бу ҳолат қисқа муддатда истеъмолчиларга фойда келтиради энергия нархлари пасаяди, аммо узоқ муддатда нефт экспорт қилувчи давлатлар иқтисодиётига босим ошади. Айниқса Россия, Саудия Арабистони ва Марказий Осиё мамлакатлари учун бу ҳолат бюджет даромадларининг камайишига олиб келиши мумкин.

IEA ҳисоб-китобларига кўра, 2025-йилда дунё бўйича нефт ишлаб чиқариш ҳажми кунига 103 миллион баррелга етади, талаб эса атиги 101 миллион баррелни ташкил қилади. Яъни бозорда ҳар куни 2 миллион баррел ортиқча нефт пайдо бўлади.

Айрим давлатлар ишлаб чиқаришни қисқартириш орқали нархни барқарорлаштиришга уринишмоқда, бироқ бу ҳозирча кутилган самара бермаяпти. Энергетика таҳлилчилари фикрича, агар ҳолат шу тарзда давом этса, нефт нархлари баррелига 55 долларгача тушиши эҳтимоли бор.

👉 @Energetika

#билармидингиз
#факт

NASA маълумотларига кўра, Хитойдаги “Уч дара” (Three Gorges) тўғони Ер ўқининг ҳолатини қарийб 2 сантиметрга силжитган. Бунга сабаб — тўғонда жамланган 10 триллион галлон (тахминан 39 триллион литр) сув массаси. Шу улкан сув миқдори Ер массасининг тақсимланишига таъсир этиб, инерция моментини камайтирган. Натижада Ер бироз тезроқ айлана бошлаган ва сутка давомийлиги 0,06 микросекундга қисқарган.

Нега сувли совутиш ўрнига қуруқ усул танланди?

Дастлаб, реактор совутиш учун лойиҳалаш босқичларида Айдаркўл сув манбаи қарийб вариант сифатида кўриб чиқилган эди, лекин кимёвий таҳлиллар шуни кўрсатдики, бу сув жуда минераллаштирилган бўлиб, ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун мос эмас.

Шунингдек, иқлим ўзгаришлари ва реакторнинг узоқ муддат ишлаш муддати (60 йил + мумкин бўлган 20 йил қўшимча) ни инобатга олган ҳолда қуруқ совутиш усулини қўллаш маъқул деб топилган.

Бу усул Хитой ва Венгрияда 1400 МВтгача бўлган иссиқлик станцияларида муваффақиятли қўлланилган.

“Ўзатом” агентлиги таркибидаги "Атом электр станциясини қуриш дирекцияси" раҳбари - Отабек Аманов

👉 @Energetika

Туркиядаги Росатом билан қурилаётган “Аkkuyu” АЭСнинг биринчи реактори 2026 йилда ишга туширилади

Туркиянинг энергетика ва табиий ресурслар вазири Алпарслан Байрактар бўлиб ўтаётган Россия энергетика ҳафталиги доирасида маълум қилишича, “Akkuyu” атом электр станциясининг биринчи реакторини 2026 йилда ишга тушириш режалаштирилган.

Вазирнинг сўзларига кўра, Туркия 2050 йилгача атом энергетикаси қувватини 20 гигаваттгача етказишни режалаштирган. Ушбу мақсадга эришиш учун мамлакат Қора денгиз минтақасида қўшимча реакторлар қуришни режалаштирмоқда. Шунингдек, 5 гигаватт қувватга эга кичик модули реакторлар (SMR) қурилиши ҳам кўриб чиқилмоқда.

Байрактарнинг таъкидлашича, “Akkuyu” АЭС қурилиши мамлакат имкониятларини кенгайтиради:

“Ҳозирги пайтда лойиҳанинг маҳаллийлаштириш даражаси 50 фоиздан ошди биз "Akkuyu" бўйича ана шундай натижага эришдик. Бу бизга иккинчи ва учинчи лойиҳаларни ривожлантиришда ёрдам беради. Ёки, эҳтимол, Туркиядан ташқарида — масалан, Венгрияда ёки бошқа жойларда янги лойиҳаларни амалга оширишимиз мумкин,” — деди Байрактар.

❗️ Мен ҳам Байрактарнинг шу сўзларини иқтибос сифатида кўрмоқчиман. Яъни Ўзбекистон мисолида айтсам мана бу АЭС қурилиши бошланиб қачон блоклар ишга туширилишидан қаътий назар биласизми биз камида керакли мутахассисларга эга бўламиз. Маълумот учун Жиззахдаги АЭС қурилиш босқичида 20 000 киши жалб қилиниши режалаштирилган ва уларнинг 70 % яъни тахминан 14 000 ўзбекистонлик мутахассис бўлиши кўзда тутилган.

👉 @Energetika

Қайта тикланувчи энергия рекорд даражада ўсди, аммо иқлим мақсадларига ҳали етарли эмас

2024 йилда дунё бўйича қайта тикланувчи энергия қувватлари рекорд даражада ошди — жами 582 гигаватт янги қувват ишга туширилди. Бу 2023 йилга нисбатан 15,1 фоизга кўп дегани. Шунингдек, мамлакатлар ҳали ҳам БМТнинг 2030 йилгача қайта тикланувчи энергия қувватини уч баробар ошириш мақсадидан орқада қолмоқда.

Халқаро қайта тикланувчи энергия агентлиги (IRENA), Global Renewables Alliance ҳамда COP30 Бразилия раислиги томонидан хисобот тайёрланди. Унда 2023 йилда Дубайда бўлиб ўтган COP28 иқлим саммитида 100 дан ортиқ давлат томонидан қабул қилинган “уч баробар ошириш” мақсади бўйича ҳозирги ҳолат таҳлил қилинган.

Ҳисоботга кўра, 2024 йил охирига келиб дунёда жами 4 443 гигаватт қайта тикланувчи энергия қуввати ўрнатилган. Мақсад эса 2030-йилгача 11 174 гигаваттга етказиш. Бунинг учун 2025–2030 йиллар оралиғида ҳар йили камида 16,6 фоизлик ўсиш зарур бўлади.

👉 @Energetika

Бразилияда кенг кўламли электр узилиши: тизимдаги муаммолар юзага чиқди

2025-йил 14-октябр куни Бразилияда йирик электр узилиши содир бўлди. Мамлакатнинг 26 та штати ва Федерал округи бир неча соат давомида электрсиз қолди. Бу ҳолат охирги йилларда кузатилган энг катта энергетик авариялардан яна бири бўлди.

Расмий маълумотларга кўра, узилишнинг сабаби Парана штатидаги Bateias электр субстанциясида чиққан ёнғин бўлган. Ёнғин натижасида 500 кВ кучланишли асосий линиялар автоматик тарзда ўчиб, бутун мамлакат электр тармоғининг мувозанати бузилган. Тизимдаги ҳимоя механизмлари ишлаган, лекин юкламани барқарорлаштириш учун айрим ҳудудларда электр вақтинча тўхтатилган.

Натижада жанубий ва марказий ҳудудларда 10 минг мегаваттга яқин юклама тизимдан узилиб қолган. Баъзи ҳудудларда электр бир соат ичида қайта ёқилган бўлса, бошқа жойларда тўлиқ тикланиш 2–2,5 соатгача давом этган.

Энергетика вазири Александр Силвейра бу ҳодисани “ягона техник носозлик” деб атаб, энергия етишмовчилиги эмас, балки эскирган инфратузилма сабаб бўлганини таъкидлаган.

❗️ Аммо мутахассислар фикрича, бу воқеа Бразилия энергетика тизимининг заифлигини кўрсатиб, тармоқни модернизация қилиш зарурлигини яна бир бор эслатди.Бразилияда юз берган бу "blackout" энергия хавфсизлиги ва тармоқ барқарорлиги масалаларини қайта кўриб чиқиш кераклигини яққол намоён этди.

👉 @Energetika

​​Ғарбий Қозоғистонда пропан танқислиги ва АВЗСларда навбатлар кузатилмоқда

Қозоғистоннинг ғарбий вилоятларида пропан (пропан-бутан аралашмаси) етишмовчилиги кузатилмоқда. Шу сабабли автомобиллар учун ёқилғи қуйиш станцияларида — АВЗСларда узун навбатлар ҳосил бўлган.

Ҳайдовчилар маълум қилишича, Ақтўбе шаҳрида айрим станцияларда газ бутунлай йўқ, мавжуд жойларда эса уни олиш учун узоқ вақт кутишга тўғри келмоқда.

Маҳаллий ҳокимлик бу муаммони тан олиб, ҳозирда минтақада пропан етишмовчилиги борлигини тасдиқлаган. Расмий маълумотларга кўра, Ақтўбе вилоятига ойига тахминан 16 минг тонна пропан керак бўлади, аммо ажратилган ҳажм бу эҳтиёжни тўлиқ қоплай олмаяпти.

Октябрь ойида “SNPS-Aktobemunaigaz” заводидан қўшимча 972 тонна пропан ажратилган, улардан 14-октябрь ҳолатига келиб 782 тоннаси темир йўл орқали етказилган.

Мутассадиларнинг айтишича, газ танқислиги вақтинчалик бўлиб, уни бартараф этиш чоралари кўрилмоқда. Шу билан бирга, пропан нархи масаласи келаси йилнинг январ–февраль ойларида қайта кўриб чиқилиши кутилмоқда.

Ҳайдовчилар эса, одатдагидек, ҳар куни “газ топиш” муаммосига дуч келмоқда.

“Бир ҳафтадан бери газ излаб юрибман, қаерда бўлса, ўша ерга бораман. Бугун эса яна узун навбатда турибман”, — дейди Ақтўбедаги ҳайдовчилардан бири.

👉 @Energetika

Гидроэлектр станцияларида электр энергияси ишлаб чиқариш бўйича етакчи давлатлар.

👉 @Energetika

Тезак билан “ҳал этиш” 21-асрдая

Қумқўрғон туман ҳокими халққа тезак ёқишни “маслаҳат” берибди. Бу қандай тушунча ўзи? XXI асрда, энергия манбалари, қайта тикланувчи технологиялар, газ ва электр инфратузилмасини ривожлантириш ҳақида гап кетаётган пайтда, ҳоким тезак ҳақида ўйлаяпти!

Бу ҳокимнинг сўзини майли энергетик сифатида бўлсин шунчаки ўзим учун шармандалик деб хисоблайман, бу шармандаликни ўзи эмас балки тизим қай даражада аҳволга тушаётганини ҳам намоён қилади.

Халққа ҳурмат шундан бошланади!

👉 @Energetika

Тожикистон Қозоғистонга 20-йил давомида узлуксиз электр энергияси етказиб бериши мумкин

Тожикистон ҳозирда Роғун ГЭСи қурилишини амалга оширмоқда. Маълумот учун Лойиҳа доирасида умумий қуввати 3,6 минг МВт бўлган олтита гидроагрегат ўрнатилиши режалаштирилган. Биринчи агрегат 2018 йилда, иккинчиси эса 2019 йилда ишга туширилган. Барча агрегатларнинг тўлиқ ишга туширилиши 2033–2035 йилларга мўлжалланган.

Шу билан бирга, Тожикистон ва Қозоғистон ҳукуматлари электр энергияси соҳасида ҳамкорлик тўғрисидаги келишув лойиҳасини маъқуллаган экан. Унга кўра, агар Қозоғистонда электр етишмовчилиги юз берган холатларда, Тожикистон 20 йил давомида узлуксиз энергия етказиб бериб келиши кўзда тутилган .

Энергия асосан Қозоғистоннинг жанубий ҳудудларига йўналтирилади, чунки етказиб бериш Ўзбекистон орқали транзит йўли билан амалга оширилиши мумкин.

Бошқа техник ва молиявий шартлар келишув расман имзолангандан кейин маълум бўлади.

👉 @Energetika