😟 ویروس‌های غول‌پیکر؛ زنده یا مرده؟
پارت ۲

استدلال‌ها علیه «زنده» بودن:

🤝 تعریف‌های سنتی زندگی شامل معیارهایی مانند توانایی متابولیسم مستقل، رشد مستقل، تولید مثل خودبه‌خودی بدون وابستگی کامل به میزبان و حفظ هموستازی هستند.

👀 ویروس‌ها، حتی غول‌پیکرها، این معیارها را به تنهایی برآورده نمی‌کنند؛ آنها برای تولیدمثل باید به سلول میزبان وابسته شوند.

🧬 وقتی ویروس در خارج از میزبان است (به صورت ذره ویروسی ـ virion)، غیر فعال است؛ فعالیت متابولیک ندارد و نمی‌تواند خود را تکثیر کند.
برخی دانشمندان استدلال می‌کنند که اضافه شدن ژن‌های پیچیده در ویروس‌های غول‌پیکر ممکن است نتیجهٔ انتقال ژن از میزبان‌ها باشد، نه نشانهٔ استقلال ذاتی ویروس.

📌سخن نهایی:

🪬 هیچ پاسخ قاطعی وجود ندارد که بتوان گفت «ویروس‌های غول‌پیکر زنده‌اند» یا «مرده‌اند». به نظر می‌رسد این ویروس‌ها در مرز مفهومی میان موجودات زنده و غیرزنده قرار گرفته‌اند. اگر ما تعریف زندگی را صرفاً بر اساس فعالیت مستقل بگذاریم، ویروس‌ها زنده نیستند. اما اگر قائل باشیم که «فعالیت درون میزبان» بخشی از زندگی است، آن‌گاه ویروس‌های غول‌پیکر می‌توانند به‌نوعی «نیمه‌زنده» یا «جزئی از طیف زندگی» محسوب شوند.

پژوهش‌های آینده، به‌ویژه در زمینه ساختار ژنتیکی، متابولیسم و تکامل ویروس‌ها، ممکن است ما را به یک تعریف جدید از زندگی هدایت کنند که مرزها را بازتر کند.

✍ شیرین امام‌پور
📕 منبع ۱
📗 منبع ۲

-----------------------
🔗 به بنیان بپیوندید!
کانال تلگرامی بنیان 🧬
انجمن در فضای مجازی 🧫

🥕 هویج: جادوگر بینایی یا رنگ‌آمیز پوست؟

🥕 هویج و چشم‌های ضعیف

می‌گن هویج چشم رو مثل عقاب تیز می‌کنه 🦅، اما حقیقت علمی اینه: هویج سرشار از بتا-کاروتنه، که در بدن به ویتامین A تبدیل می‌شه.
ویتامین A برای ساخت «رودوپسین» ضروریه، پروتئینی که دید شب رو ممکن می‌کنه.

🤓 در کسانی که دچار کمبود ویتامین A هستند، خوردن هویج و منابع مشابه دید شب را بهبود میده.

😅 پس اگه کمبود ویتامین A داری، هویج می‌تونه بیناییت رو بهتر کنه، اما چشم سالم رو جادو نمی‌کنه. فقط پوستت ممکنه کمی نارنجی بشه!

✍ مریم جلیلی
📙 منبع

-----------------------
🔗 به بنیان بپیوندید!
کانال تلگرامی بنیان 🧬
انجمن در فضای مجازی 🧫

🧠 جانوران بدون مغز؛ سازوکارهای شگفت‌انگیز حیات
پارت ۱

🧫 در زیست‌شناسی، مغز به‌عنوان مرکز اصلی پردازش اطلاعات، حافظه و کنترل رفتار شناخته می‌شود. با این حال، بسیاری از جانوران با ساختارهایی بسیار ساده‌تر از یک مغز کامل و حتی بدون سیستم عصبی متمرکز قادرند زندگی خود را ادامه دهند، به محیط واکنش نشان دهند و حتی رفتارهای ابتدایی اما هدفمند از خود بروز دهند.

نمونه‌ها و ویژگی‌ها

🔹 اسفنج‌ها (Phylum Porifera)

* عدم وجود مغز و سیستم عصبی مرکزی:
اسفنج‌ها نه مغز دارند و نه سلول‌های عصبی کلاسیک، آن‌ها با عبور جریان آب از بدنشان ذرات غذایی را جذب و مصرف می‌کنند.

* وجود ژن‌های مرتبط با فعالیت عصبی:
شگفت‌آور است که در ژنوم اسفنج‌ها، همان ژن‌هایی یافت می‌شود که در جانوران دیگر وظیفه ساخت نورون‌ها و انتقال پیام‌های عصبی را بر عهده دارند.

* واکنش به محرک‌ها از طریق سلول‌های تخصصی:
اسفنج‌ها با کمک سلول‌های حسی ساده و تغییرات یونی (مثل تغییر غلظت کلسیم یا سدیم) می‌توانند به محیط واکنش دهند. برای نمونه، انقباض بدن یا پاکسازی مسیرهای عبور آب رفتاری است که بدون مغز صورت می‌گیرد.

🔹 عروس‌های دریایی، شقایق‌ها و مرجان‌ها (Cnidaria)

این جانوران فاقد مغز متمرکز هستند، اما شبکه‌ای عصبی پراکنده دارند که امکان واکنش به محرک‌هایی مثل نور یا تماس مکانیکی را فراهم می‌کند.

🔸 جانوران دارای گانگلیا (گره‌های عصبی)

برخی جانوران به جای مغز، چندین گانگلیای عصبی دارند که مانند «مغزهای کوچک محلی» عمل می‌کنند.

🔹 کرم‌های تخت و حلقوی:

مثلاً پلاناریا دارای یک جفت گانگلیا است که رفتارهایی ساده مانند حرکت به سمت نور یا فرار از خطر را کنترل می‌کند.

🔷 نرم‌تنان ساده مثل حلزون‌ها و دوکفه‌ای‌ها:

آن‌ها مغز ندارند اما چند گانگلیای پراکنده‌شان فعالیت‌هایی مانند باز و بسته شدن صدف را هماهنگ می‌کند.

✍ سارا شهابی
📕 منبع

-----------------------
🔗 به بنیان بپیوندید!
کانال تلگرامی بنیان 🧬
انجمن در فضای مجازی 🧫

🧠 جانوران بدون مغز؛ سازوکارهای شگفت‌انگیز حیات
پارت ۲

🔸 جانوران با حلقه عصبی

خارپوستان (ستاره دریایی، توتیا و خیار دریایی) مغز ندارند، اما یک حلقه عصبی در اطراف دهان دارند که پیام‌ها را به بازوها منتقل می‌کند. این سامانه به‌قدری کارآمد است که حتی یک بازوی قطع‌شده می‌تواند تا مدتی واکنش‌هایی مستقل داشته باشد.

📌 مکانیسم‌های جایگزین مغز برای هماهنگی
* استفاده ازشبکه‌های عصبی ساده یا پراکنده به جای مغز متمرکز
* سیگنال‌دهی یونی و سلولی؛ مانند حرکت و واکنش در اسفنج‌ها که بر اساس تغییرات غلظت یون‌ها و انتقال پیام بین سلول‌ها انجام می‌شود.

👀 شواهد تجربی:
مطالعات مولکولی و ژنتیکی نشان داده‌اند که اگرچه اسفنج‌ها نورون ندارند، اما سلول‌هایی دارند که ژن‌های مشابه نورون‌ها را بیان می‌کنند. این سلول‌ها توانایی انقباض، ارتباط و واکنش به محیط را دارند و همین موضوع نگاه تازه‌ای به منشأ پیدایش نورون‌ها در سیر تکامل ارائه می‌دهد.

👥 جایگاه تکاملی و اهمیت
بر اساس برخی فرضیه‌ها، اجداد نخستین جانوران (متازوآها) سلول‌های پیش‌عصبی داشته‌اند که بعدها به نورون‌های پیچیده امروزی تکامل یافته‌اند. پژوهش‌هایی مانند بررسی ژن‌های اسفنج‌ها برای درک زمان و چرایی ظهور مغز اهمیت زیادی دارند.
شناخت این مسیر تکاملی نه‌تنها به فهم توانایی‌های شناختی و رفتاری جانوران کمک می‌کند، بلکه حتی در بحث‌های فلسفی و اخلاقی پیرامون منشأ آگاهی نیز کاربرد دارد.

👩‍🔬 مطالعه رفتارهایی مانند عادت‌پذیری، یادگیری ابتدایی و واکنش به محیط بدون وجود مغز نشان می‌دهد که مغز برای بقا همیشه ضروری نیست؛ بلکه یک ابزار پیشرفته برای مدیریت پیچیدگی‌های بیشتر است.


📍نتیجه‌گیری
وجود جانوران بدون مغز متمرکز نشان می‌دهد که حیات می‌تواند با ساده‌ترین ابزارها نیز ادامه یابد. آن‌ها با بهره‌گیری از شبکه‌های عصبی ساده، گانگلیا یا حتی تغییرات سلولی و یونی، قادر به بقا، واکنش به محیط و اجرای رفتارهای هدفمند هستند. مغز در موجودات پیچیده‌تر بدون شک نقش محوری در پردازش‌های شناختی دارد، اما جهان زنده ثابت کرده است که راه‌های دیگری هم برای زنده ماندن و سازگاری وجود دارد.

✍ سارا شهابی
📕 منبع

-----------------------
🔗 به بنیان بپیوندید!
کانال تلگرامی بنیان 🧬
انجمن در فضای مجازی 🧫

💥 افت قند = انفجار خلق و خو!

🍭 قند خون پایین = عصبی بودن؟

قند خون که بیاد پایین، مغز می‌گه: «انرژی کووو؟» 🤯
وقتی قند خون میاد پایین، مغز انرژی کافی دریافت نمی‌کنه و بدن برای جبران، آدرنالین آزاد می‌کنه. نتیجه؟ بی‌قراری، تحریک‌پذیری و عصبانیت 😤.

پس عصبانیت «همیشگی» نیست؛ فقط وقتی سطح گلوکز افت کرده، بدن به حالت هشدار میره.

یه خوراکی ساده 🍫 مشکل رو حل می‌کنه!

✍ مریم جلیلی
📙 منبع

-----------------------
🔗 به بنیان بپیوندید!
کانال تلگرامی بنیان 🧬
انجمن در فضای مجازی 🧫

🌕اقیانوس‌های پنهان اروپا و انسلادوس

قمر اروپا (دور سیاره مشتری) و انسلادوس (دور زحل) هر دو اقیانوس‌های جهانی زیر پوسته‌های ضخیم یخی خود دارند.

🧐 مطالعات جدید نشان می‌دهد که اگر حیات در این اقیانوس‌ها وجود داشته باشد، مولکول‌های آلی مهمی مانند اسیدهای آمینه می‌توانند چند سانتی‌متر زیر سطح یخ باقی بمانند .

🚀 فضاپیمای کاسینی در سال ۲۰۱۷ هیدروژن مولکولی را در فواره‌های انسلادوس یافته است؛ این هیدروژن نشانه‌ای از واکنش‌های گرمابی سنگ و آب در کف اقیانوس است و می‌تواند انرژی مورد نیاز حیات (متانوژنز) را تأمین کند . به گفته‌ی ناسا، این یافته‌ها «نزدیک‌ترین چیزی است که تاکنون برای شناسایی مکانی با مواد لازم برای حیات فرازمینی» به دست آمده است.

❄️☄️ سرمای سطح، گرمای درون
دمای این اقیانوس‌ها به‌طور کلی نزدیک نقطه انجماد آب برآورد می‌شود (مثلاً حدود ۲۵۰ کلوین در اقیانوس اروپا) و فشار کف دریا به صدها مگاپاسکال می‌رسد . بنابراین با وجود شرایط خشن سطحی، در اعماق گرم این آب‌ها شرایط پایداری برقرار است که می‌تواند زیست‌پذیری را امکان‌پذیر کند.

💧فواره‌های انسلادوس: آب و مواد آلی
یکی از بهترین شواهد از وجود مواد آلی در انسلادوس، فواره‌های عظیم آب‌فشانی از دهانه‌های جنوبی آن است.
داده‌های کاوشگر کاسینی نشان می‌دهد این فواره‌ها عمدتاً از آب تبخیر شده همراه با مقادیری دی‌اکسیدکربن، متان و آمونیاک و ذرات نمکی تشکیل شده‌اند . اخیراً ترکیبات آلی جدیدی در ذرات یخی این فواره‌ها شناسایی شده که حاوی اتم‌های نیتروژن و اکسیژن هستند و پیش‌ساز اسیدهای آمینه (بلوک‌های سازنده پروتئین‌ها) به حساب می‌آیند .

حتی کشف فسفات – منبع عنصر فسفر حیاتی برای DNA و سایر مولکول‌های حیات – در حلقه‌ی زحل (که منشأ آن به فواره‌های انسلادوس نسبت داده می‌شود) نشان‌دهنده حضور این عناصر زندگی‌ساز در اقیانوس انسلادوس است.

🌊 اقیانوس اروپا: نمک، مواد آلی و انرژی
مطالعات فضایی نشان داده آب اقیانوس زیر پوسته اروپا احتمالاً بسیار شور است؛ کاوشگر گالیله یون‌های سدیم و کلر را در اتمسفر نازک این قمر شناسایی کرد .
این بدان معناست که نمک‌هایی مانند کلرید سدیم و سولفات‌ها در آب اروپا فراوان‌اند. از سوی دیگر، گرانش مشتری باعث انعطاف دائمی درونی قمر شده و این گرما می‌تواند در کف اقیانوس چشمه‌های گرمابی فعال کند که هیدروژن مولکولی تولید می‌کنند .

همچنین، ذرات پرانرژی تابشی سطح را می‌شکنند و اکسیژن فعال می‌سازند؛ اگر اکسیژن تولیدشده وارد اقیانوس شود، می‌تواند سوخت مهمی برای حیات میکروبی باشد .

⚡️آینده جستجوی حیات فرازمینی

اگرچه هنوز حیات مستقیمی در اقیانوس‌های اروپا یا انسلادوس مشاهده نشده، داده‌ها نشان می‌دهند این جهان‌های یخی تقریبا تمام مواد لازم برای زندگی را دارند. به گفته‌ی ناسا، اقیانوس انسلادوس تقریباً همه‌ی این مواد (آب، انرژی و عناصر کربن، هیدروژن، نیتروژن، اکسیژن، فسفر و گوگرد) را داراست . آزمایش‌های آزمایشگاهی همچنین نشان داده‌اند که مولکول‌های آلی می‌توانند ده‌ها سانتی‌متر زیر سطح یخ باقی بمانند . به همین دلیل مأموریت‌های آینده‌ای مانند «اروپا کلیپر» ناسا برای بررسی دقیق اقیانوس اروپا در دست برنامه‌ریزی است و طرح‌هایی هم برای نمونه‌برداری از فواره‌های انسلادوس مورد بررسی قرار دارند.

✍ تینا قیاسی
📕 منبع ۱
📗 منبع ۲
📘 منبع ۳
📙 منبع ۴

-----------------------
🔗 به بنیان بپیوندید!
کانال تلگرامی بنیان 🧬
انجمن در فضای مجازی 🧫

✉️ انجمن سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت دانشگاه خوارزمی با همکاری انجمن کشت سلول و بافت ایران برگزار می‌کند 📣

🧫 دوره جامع حضوری و عملی کشت سلول
هنر زنده نگه‌داشتن حیات در محیط کنترل شده

🎓 مدرس: سرکار خانم دکتر لطیفه کریم‌زاده

🗓 زمان برگزاری: پنج‌شنبه ۲۹ آبان‌ماه

📌 مکان برگزاری: آزمایشگاه مرکزی (شهر سلول)، دانشگاه خوارزمی پردیس کرج

⏰ ساعت برگزاری: 9 الی 17
مجموعا 8 ساعت (+ زمان استراحت)

📄 به همراه صدور گواهی بین‌المللی انجمن کشت سلول و بافت ایران

💷 هزینه ثبت‌نام: 1 میلیون و 200 هزار تومان

💢 جهت ثبت نام به لینک زیر در وبسایت انجمن کشت سلول و بافت ایران مراجعه فرمایید.
لینک ثبت‌نام در وبسایت

✴️ جهت کسب اطلاعات بیشتر و رفع هرگونه ابهام در خصوص ثبت‌نام، با آیدی تلگرامی @StemCell_Support در ارتباط باشید.

➖➖➖➖➖
🧫 کانال تلگرامی علمی بنیان

🖥 انجمن سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت در فضای مجازی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🔬 اینجاییم تا با قدرت سلول‌ها، داستانی نو برای بازسازی حیات بنویسیم.

🧬 بچه‌هایی با DNA سه والد: راهی جدید برای پیشگیری از بیماری‌های میتوکندریایی

🥰 فکر کنید مادری بخواد بچه‌ای سالم به دنیا بیاره، ولی یه مشکل ژنتیکی تو بدنش باشه که می‌تونه بچه رو دچار بیماری‌های جدی کنه. حالا علم یه راه حل جالب پیدا کرده: بچه‌ای که DNAش از سه نفر میاد!

🧫 این روش که بهش «جایگزینی میتوکندری» می‌گن، به مادرایی که مشکل ژنتیکی خاصی دارن کمک می‌کنه تا بچه‌های سالمی داشته باشن.

🔹میتوکندری چیه و چرا مهمه⁉️

🔬 میتوکندری‌ها مثل موتور سلول‌های بدن ما هستن که انرژی تولید می‌کنن. این موتور یه DNA کوچیک داره که فقط از مادر به بچه منتقل می‌شه. اگه این DNA مشکل داشته باشه، بچه ممکنه بیماری‌های سختی مثل مشکلات قلبی، مغزی یا عضلانی بگیره که معمولاً درمانی هم ندارن. روش جایگزینی میتوکندری این مشکل رو حل می‌کنه.

🔹این روش چطور کار می‌کنه ⁉️

💎 ایده اصلی اینه که DNA معیوب میتوکندری مادر رو با یه نسخه سالم از یه اهداکننده جایگزین کنیم. دو تا روش اصلی برای این کار وجود داره:

1. روش اول (انتقال هسته قبل از لقاح):
تخمک مادر یه هسته داره که تقریباً همه DNA بچه رو تعیین می‌کنه. این هسته رو از تخمک مادر برمی‌دارن و می‌ذارن تو تخمک یه اهداکننده که میتوکندری سالمی داره، ولی هسته خودش رو برداشتن. بعد این تخمک جدید با اسپرم پدر لقاح می‌شه و بچه‌ای با DNA هسته‌ای از پدر و مادر و میتوکندری سالم از اهداکننده به دنیا میاد.

2. روش دوم (انتقال هسته بعد از لقاح):
تو این روش، اول تخمک مادر و تخمک اهداکننده هر دو با اسپرم پدر لقاح می‌شن. بعد هسته تخمک لقاح‌شده مادر (که DNA اصلی رو داره) رو برمی‌دارن و می‌ذارن تو تخمک لقاح‌شده اهداکننده که میتوکندری سالمش رو نگه داشته، ولی هسته خودش رو برداشتن.

🔺 نقش سلول‌های بنیادی در این روش

هرچند این روش مستقیماً از سلول‌های بنیادی استفاده نمی‌کنه، ولی تحقیقات روی سلول‌های بنیادی جنینی خیلی به دانشمندا کمک کرده که مطمئن بشن این روش بی‌خطره. مثلاً با بررسی سلول‌های بنیادی جنین‌هایی که با این روش درست شدن، می‌تونن ببینن که میتوکندری‌ها درست کار می‌کنن و مشکلی تو ژن‌ها به وجود نمیاد. در آینده هم ممکنه سلول‌های بنیادی راه‌های جدیدی برای درمان بیماری‌های میتوکندریایی به ما بدن.

🔸 بحث‌های اخلاقی و قانونی

این روش خیلی بحث‌برانگیزه. مثلاً:
- چون DNA میتوکندری به نسل‌های بعدی منتقل می‌شه، بعضی‌ها نگرانن که این کار روی نسل‌های آینده اثر بذاره.
- یه سؤال دیگه اینه که بچه‌ای که DNAش از سه نفره، بعداً درباره هویت خودش چی فکر می‌کنه؟

- تو بعضی کشورها مثل انگلیس این روش قانونیه، ولی تحت نظارت خیلی دقیق انجام می‌شه. تو بقیه جاها هنوز بحثش داغه.

🔶 جمع‌بندی

روش جایگزینی میتوکندری یه نمونه فوق‌العاده از اینه که چطور علم می‌تونه به خانواده‌هایی که درگیر بیماری‌های ژنتیکی هستن کمک کنه. این روش نشون می‌ده که ترکیب دانش ژنتیک و پزشکی چطور می‌تونه زندگی‌ها رو تغییر بده. به نظر شما این روش باید تو همه جا آزاد بشه یا نیاز به فکر بیشتری داره؟

منابع پیشنهادی برای مطالعه بیشتر:
- مقاله‌ای از ژانگ و همکاران (2017) درباره اولین بچه‌ای که با این روش به دنیا اومد.
- سایت سازمان باروری و جنین‌شناسی بریتانیا (HFEA) برای اطلاعات قانونی و علمی.
- مقاله مروری گرینفیلد (2016) که موضوع رو ساده و دقیق توضیح می‌ده.

✍ محدثه باقرزاده

-----------------------
🔗 به بنیان بپیوندید!
کانال تلگرامی بنیان 🧬
انجمن در فضای مجازی 🧫

🥶 باد کولر یا ویروس؟ حقیقت سرماخوردگی 🦠

❄️ سرما خوردن = سرما یا باد کولر؟

خیلی‌ها فکر می‌کنن سرما یا باد کولر مستقیم باعث سرماخوردگی میشه، اما واقعیت علمی فرق داره: ویروس‌ها عامل اصلی هستن! 🦠
سرما یا باد کولر فقط می‌تونه سیستم ایمنی بدن رو کمی پایین بیاره و محیط رو برای ویروس‌ها مساعد کنه. یعنی سرماخوردگی از ویروس میاد، نه از اینکه دستت یخ کرده یا زیر کولر خوابیدی 😅.

یه نوشیدنی گرم ☕ و استراحت 🛌 همیشه کمک‌کننده‌ست، ولی هیچ باد کولری توی دنیا خودش تو رو بیمار نمی‌کنه!

✍ مریم جلیلی
📙 منبع ۱
📗 منبع ۲

-----------------------
🔗 به بنیان بپیوندید!
کانال تلگرامی بنیان 🧬
انجمن در فضای مجازی 🧫

🐟 شیر و ماهی: افسانه یا حساسیت واقعی؟

🥛🐟 شیر و ماهی = خطر لک سفید؟

😳 شایعه‌ای قدیمی میگه خوردن شیر و ماهی با هم باعث لک یا تغییر رنگ پوست میشه. حقیقت علمی اما فرق داره: هیچ مدرک قطعی وجود نداره که این ترکیب خودش باعث بیماری یا مرگ بشه! 🦠
با این حال، بعضی افراد ممکنه به ترکیبش حساس باشن⚡ و علائمی مثل خارش یا خشکی پوست رو تجربه کنن. پس اگر می‌خوای مطمئن باشی، یه فاصله ۲–۳ ساعته بین شیر و ماهی🍴رعایت کن و نگران افسانه‌ها نباش 😅.

✍ مریم جلیلی
📙 منبع

-----------------------
🔗 به بنیان بپیوندید!
کانال تلگرامی بنیان 🧬
انجمن در فضای مجازی 🧫

✉️ انجمن سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت دانشگاه خوارزمی برگزار می‌کند 📣

💻 کارگاه
«نسل جدید جستجوی علمی؛ روش‌های پژوهش علمی با هوش مصنوعی»

🎓 مدرس کارگاه:
جناب آقای دکتر احمدرضا قاسمی

📚 سرفصل‌های کارگاه در پوستر ذکر شده

🗓 زمان برگزاری: یک‌شنبه 9 آذرماه

📌 محل برگزاری: در بستر اسکای روم

⏰ ساعت برگزاری: 18 الی 19:30

💲 هزینه ثبت‌نام: 99 هزار تومان

✅ به همراه صدور گواهی انگلیسی انجمن سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت دانشگاه خوارزمی

⚠️ جهت ثبت‌نام و کسب اطلاعات بیشتر، به آیدی زیر پیام ارسال کنید ⬇️
@StemCell_Support

➖➖➖➖➖
📱 کانال تلگرامی علمی بنیان

🖥 انجمن سلول‌های بنیادی و مهندسی بافت در فضای مجازی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
🔬 اینجاییم تا با قدرت سلول‌ها، داستانی نو برای بازسازی حیات بنویسیم.